Part 39

CONTUNDO, is, ūdi, ūsum, ere, a. _Écraser_, _broyer_. SYN. Obtero, frango. USUS: 1. Uxorem lapidibus, et fustibus debilitavit; manus ictibus contudit. 2. TRANSL. Audaciam exultantis prædonis, sævitiam, impetum frangere et contundere, _dompter_, _vaincre_, _briser_. Calumniam obtrivit, et contudit. Animum contudi, et fortasse vici.

CONTURBĀTĬO, ōnis, f. _Trouble_ (_de l’âme_, _des idées_). USUS: Conturbatio est metus excutiens cogitata.

CONTURBO, as, avi, atum, are, a. _Troubler_. SYN. Perturbo, confundo. ADV. Magnopere, mirifice, valde. USUS: 1. Multa conturbant animos specie utilitatis. Id me maxime conturbat, quod. Frequentia hominum conturbat et infirmat imaginum notas. 2. Decoquo, dissipo pecuniam domini, rationes perturbo, commisceo, _brouiller_, _embrouiller_; _faire banqueroute_. Num igitur conturbare oportebat? Servus postquam conturbasset, profugit.

CONTUS, i, m. _Long bâton_, _perche_. SYN. Sudes, _seu_ hasta longior sine ferro.

CŌNUS, i, m. _Cône_. Figura metæ, _vel_ pyramidis _aut_ turbinis inversi. USUS: Conum, ais, et cylindrum, et pyramidem pulchriorem, quam sphæram videri.

CONVĂLESCO, is, lui, escere, n. _Prendre des forces_, _se rétablir_. SYN. Consanesco, valentior fio, e gravi morbo recreor, sanor, ex morbo evado, morbo defungor, valetudine emergo, morbo levor. ADV. Commodissime illico, impune ad perniciem, tardius. USUS: 1. Non omnes, qui curantur, convalescunt. Si fatum est convalescere e morbo, sine medico convalesces. 2. TRANSL. Cresco, augeor, _croître_, _grandir_, _augmenter_. Ut convalescere aliquando civitas et sanari posset. Cf. Confirmo, Valetudo, Morbus.

CONVALLIS, is, f. _Plaine fermée de tous côtés_. SYN. Planities ex omni parte septa montibus. USUS: Roma in montibus et convallibus posita.

CONVĀSO, as, avi, atum, are, a. _Emballer_, _empaqueter_. SYN. Vasa colligo.

CONVĔHO, is, vexi, vectum, ere, a. _Voiturer_, _transporter_. SYN. Comporto. USUS: Materiem, lapides convexit.

CONVELLO, is, velli, vulsum, ere, a. _Arracher_; _ébranler_, _renverser_. SYN. Revello. USUS: 1. Simulacrum, gradus convellere. 2. TRANSL. Videbantur convulsuri statum reipublicæ. Vires, potentiam, acta, gratiam alicujus convellere. Aliquem e suis hortis, de pristino statu convellere. Opinionem inolitam, mentibus dudum insitam convellere.

CONVĔNÆ, ārum, m. pl. _Étrangers_, _réfugiés_, _aventuriers_. SYN. Qui e diversis locis in unam civitatem conveniunt. USUS: Romulus pastores et convenas consilio congregavit et sapientia.

CONVĔNĬENS, entis, omn. gen. _Qui est d’accord avec_, _conforme à_. SYN. Consonus, consentaneus, congruens, concors, aptus, par, decorus, decens, dignus. )( Alienus. USUS: Bene convenientes propinqui. Nihil naturæ tam aptum, tam conveniens ad res adversas et prosperas, quam amicitia. Quid Philosopho minus conveniens, quam Deos tollere? Cf. Decet, Oportet.

CONVĔNĬENTER, _Conformément_. SYN. Congruenter, secundum, pro. USUS: Convenienter naturæ vivere.

CONVĔNĬENTĬA, æ, f. _Convenance_, _conformité_, _rapport_, _harmonie_. SYN. Conjunctio, cognatio, quasi concentus. EPITH. Tanta. USUS: In amicitia est convenientia rerum, in ea stabilitas, in ea constantia. Pulchritudo, venustas, convenientia partium. Cf. Amicitia.

CONVĔNĬO, is, vēni, ventum, ire, n. et a. _Venir ensemble_, _se réunir_, _se rencontrer_. SYN. Concurro, coeo, congregor. )( Dispergo. ADV. Apte, clam inter se, maxime officio, mirifice, optime cum aliquo, paulisper, præclare. PHRAS. Multi ad eum convenere, _bien des gens vinrent le trouver_. Sibi eo convento opus ducebant; cuncta nobilitas accurrit; unum in locum congregata est. Coitio hominum facta est; in ejus congressum et colloquium venere plurimi, convolarunt, concurrerunt, affluxere. Concursus ad illum factus est maximus. Multi se ad eum salutandum conglobarunt. Ex tota urbe ad illum concursus fuit. USUS: 1. Copiæ omnes in unum locum convenere. Romam tota Italia convenit. Multæ causæ in unum locum convenisse, et inter se congruere videntur. 2. Congruo, non abhorreo, aptus, conveniens sum, _s’accorder_, _être d’accord_. Puto rem conventuram. Aliquid, _vel_ nihil inter eos convenit. Hi mores nostræ ætati non conveniunt, _ces mœurs ne sont plus de notre temps_. Vide, quid conveniat, quid deceat. Sunt in te aliqua, quæ in nullum convenire possunt. Mihi tecum convenit, _il a été arrêté entre nous deux_. Inter omnes convenit, ita esse, _on s’accorde à dire_, _on reconnaît généralement que_.... Neminem adhuc convenisse tecum puto. 3. Adeo, ad aliquem eo, venio, _aller trouver_, _venir chez_. Convenio quotidie plurimos. Nemo me convenit. 4. Nubo, _passer sous la main d’un mari_, _se marier_. Uxores, quæ in manum viri conveniunt, matresfamilias sunt. Cf. Conventio, Societas.

CONVĔNIT, imp. _Il convient_. SYN. Decet, æquum est. USUS: 1. Non convenit, ad referendam gratiam esse tardiores. 2. Par est, _c’est à vous_. Vos his malis mederi convenit. 3. Constat, _on convient_. Nominis quæstio est, cum de facto convenit. Convenit id mihi cum adversariis, _telles sont mes conventions avec mes adversaires_. Cf. Decet, Oportet.

CONVENTĬCŬLUM, i, n. _Réunion_. USUS: Conventicula hominum, et quasi concilia quædam. Coitiones et conventicula.

CONVENTUM, i, n. _Convention_, _pacte_, _accord_. SYN. Pactum. USUS: Stare conventis. Dictorum conventorumque constantia. Promissum et conventum. Cf. Pactum.

1. CONVENTŬS, ūs, m. _Convention_. SYN. Pactum, conventum. USUS: Pacta aliqua sine legibus servantur ex conventu.

2. CONVENTŬS, ūs, m. _Assemblée_, _réunion_. SYN. Turba, concio, cœtus, multitudo hominum in unum locum congregata. EPITH. Celeberrimus virorum mulierumque, dignissimus republica, elegans, honestus, honestissimus maximusque, magnus, nocturnus, tantus. USUS: Conventus celebrare, facere, agere, peragere, habere. Conventum dimittere; in quibus oppidis Prætores conventum agere solent. Conventus ille Capuæ me patronum adoptavit.

CONVERSĬO, ōnis, f. _Mouvement circulaire_. SYN. Circumvectio. EPITH. Annua, certa definitaque, conveniens constansque, incitatissima, longa, maxima, quotidiana, rotunda. Conversiones absolutæ, cœlestes, continuæ, naturales rerump. USUS: 1. Cœli conversio incitatior. Anni conversiones et commutationes. Perpetui cursus conversionesque cœlestes. 2. Mutatio, vicissitudo, _changement_, _mutation_, _révolution_. Naturales sunt conversiones rerumpublicarum. Conversio status, et inclinatio communium temporum.

Conversio a peccatis, _Conversion_, _résolution de mieux vivre_. PHRAS. 1. Correctio, emendatio morum; resispicentis animi propositum; vitæ correctioris studium. 2. (Convertere se a peccatis, VULG.) _se convertir_. Redire in viam; abstinere a sceleribus, resispiscere; ab improba peccandi consuetudine se revocare; ad frugem redire; ex corruptis moribus ad emendatiorem vitam redire, sese traducere; ad bonam frugem se recipere; e flagitiorum cœno emergere; emergere e vitiis, et ad curam sempiternæ salutis se revocare; redire ad officium hominis Christiani; animum suum ab omni alia cogitatione ad curandam tuendamque salutem traducere; animum ad melioris vitæ consilia appellere; ad frugem animum applicare; a malitia absistere; animum a vitæ pravitate abducere; ad sanam mentem redire; suos mores ad recti honestique leges conformare; se a pravis moribus ad virtutis studium convertere. 3. (Convertere alium a peccatis, VULG.) _convertir qqn_. E peccatorum, scelerum gurgite extrahere aliquem; errantem in viam reducere; a vitiis, a pravitate vitæ, a sceleribus avertere; ad bonam frugem adducere, reducere; ad melioris vitæ rationem a pravis moribus traducere; de vitæ pravitate deducere. Errantem ad bonam frugem, bonam mentem reducere, revocare. Cf. Corrigo, Melius.

Conversio idololatræ, _Conversion d’un idolâtre_. PHRAS. Tota barbarorum natio ad Christi fidem conversa est, _toute la nation des barbares s’est convertie_, _a embrassé la foi du Christ_. Rejectis tenebris vanarum superstitionum, luce divinitus immissa ad Christianam religionem se applicuit; simulacrorum cultu abjecto, unius Christi cultui se consecravit; Christianis se sacris addixit; ad Christi cultum animum adjecit; Christo adjuncta est; ad fidem adjuncta est; ad sanam religionem ac fidem traducta; a dæmonum stipendiis ad Christi signa, ad Christi castra traducta; a superstitiosis ritibus, ab erroribus ritibusque sacrilegis, a dæmonum servitute ad unius veri DEI notitiam cultumque est traducta; a dæmonum servitute in Christianam libertatem vindicata, asserta; ad Christum adducta, adjuncta; ad Christiani cœtus communionem aggregata; Christo sacri fontis aspersione auctorata est. Cf. Baptismus.

Conversio hæretici, _Conversion d’un hérétique_. PHRAS. 1. Multi hæretici sunt conversi, _il y a eu de nombreuses conversions d’hérétiques_. E summa caligine ac tenebris in lucem Catholicæ veritatis traducti, restituti; redditi Catholicæ religioni; ad Ecclesiam Catholicam reducti; qui posita contumacia suavissimo Ecclesiæ jugo cervices suas subjecere; ad sinum Catholicæ Ecclesiæ; ad Ecclesiæ auctoritatem redierunt; Religionem Catholicam respexerunt; Ecclesiæ reconciliati sunt; de pravis opinionibus deducti; hæresim abjecerunt, ejurarunt; orthodoxam doctrinam hauserunt; Ecclesiæ se reddiderunt; perversarum opinionum venenum, virus ejecerunt; ejurata hæresi se cum Ecclesia Catholica conjunxerunt; se a pravis de religione opinionibus ejecerunt; e seditiosis sectis se extulerunt; ad cœtum recte sentientium redierunt; ad imperium Romanæ Ecclesiæ se revocarunt; falsarum commenta opinionum repudiarunt; Romanæ Ecclesiæ manus dedere; pravas opiniones excusserunt; pestem, quam in animo habebant, ejecerunt; ab errorum caligine ad sinceræ fidei lucem pervenere; suavissimo Ecclesiæ jugo cervices subdidere, submisere; cum Ecclesia Romana in gratiam rediere. 2. Ab hæresi aliquem convertere, _faire abjurer à qqn l’hérésie_. In gratiam cum Romana Ecclesia reducere, restituere; Ecclesiæ Romanæ reconciliare; hominem pravis opinionibus addictum Catholicæ Religioni restituere; hæresium erroribus abductum ad Catholicam Religionem revocare; ex hæresium tenebris ad lucem veritatis evocare; ad Catholica castra, signa traducere; cum Romana Ecclesia in gratiam constituere; depravato ab errorum doctoribus animo veritatis lucem accendere; errorem eripere, eximere, extorquere.

CONVERSO, as, are, a. _Tourner_. SYN. Sæpe converto. USUS: Animus seipse conversans, _l’âme qui se replie sur elle-même_.

CONVERTO, is, ti, sum, ere, a. _Tourner_; _traduire_. SYN. Commuto, traduco, refero. ADV. Aliquando se ad sanitatem, male, repente se, recte, retro, festine. USUS: 1. Arma sua in perniciem patriæ, calamitatem aliquam ad salutem convertere. Animos ad crudelitatem, vim, religiones, risum et facetias convertere. Alienam rem in suam, omnia ad suum commodum convertere. Animos imperitorum a pravitate ad Deorum cultum convertit. In eumdem se habitum coloremque convertit. Aliquo se animo et cogitatione convertere. Se totum ad pacem, ad litteras convertere. 2. Volvo, circumago, _tourner_. Terra circa axem se convertit, ac torquet. 3. Interpretor, _traduire_. Græca in latinum convertere. Græca latine reddere. Demosthenis quædam in latinum converti, non ut verbum verbo redderem, sed vim verborum servavi, nec ea annumeranda lectori putavi, sed velut appendenda. Cf. Muto.

CONVESTĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Revêtir_, _envelopper_. SYN. Vestio, tego, orno. USUS: Hedera omnia convestivit. Cf. Vestio.

CONVEXUS, a, um, _De forme circulaire_, _convexe_. USUS: Cœlum convexum.

CONVICTĬO, ōnis, f. _Action de vivre ensemble_, _commerce_, _liaison_. SYN. Convictus. USUS: Jucundissima convictio.

CONVICTOR, ōris, m. _Commensal_, _convive_. EPITH. Familiaris, quotidianus. USUS: Domestici convictores. (VULG. Commensales.)

CONVICTŬS, ūs, m. _Vie commune_, _société_. SYN. Convictio. USUS: Quin redis ad convictum nostrum. Is tollit convictum humanum et societatem.

CONVINCO, is, vīci, victum, ere, a. _Convaincre_. SYN. Arguo, coarguo, redarguo, cogo, revinco. USUS: Flagitii aliquem testibus, testimoniis manifestis, indiciis convincere. Convictus, fractus deprehensusque discessit. Etsi causa tua non manifestissimis indiciis teneretur, mores tamen et vita te convincerent. Convincam facile et elinguem faciam, reddam; tua te confessione induisti et jugulasti, _vos propres aveux vous ont convaincu et perdu_. Cf. Arguo, Revinco.

CONVĪTĬĀTOR, ōris, m. _Celui qui injurie_. SYN. Maledicus. USUS: Huic convitiatori ego de mea vita respondeam?

CONVĪTĬUM, ii, n. _Injure_. SYN. Maledictum, probrum, contumelia, crimen, opprobrium, maledictio. EPITH. Ferreum, grande, grave, justissimum honestissimumque, magnum, turpe, maximum, quotidianum, tacitum. PHRAS. 1. Convitium facere, _injurier_. Probra ingerere; contumeliis agitare animos; maledicta in aliquem conferre, conjicere; maledictis opprimere, lacessere, appetere, vexare; contumeliis operire, opprimere; verbis violare, lacessere; maledictis figere, obruere; probrum objicere, objectare; maledicta in aliquem congerere; omnibus probris onerare; verbis obterere res cum laude gestas; nullis parcere verborum contumeliis; labem magistratui imponere; maledictorum notis inurere; probrum inferre; probris vexare. Cf. Maledictum, Probrum, Contumelia. 2. Convitium pati, _souffrir les injures_. Convitio jactari; convitiis urgeri; convitium sustinere; contumeliam accipere, pati; convitio verberari. USUS: Consectari aliquem convitiis. Convitio aliquid flagitare. Urgeor omnium vestrum convitio. Respondebo hominis furiosi convitio. Cf. Dedecus, Ignominia.

CONVĪVA, æ, m. _Convive_. SYN. Socius ad epulas, convictor. EPITH. Consiliarii, consilii alicujus, hilari et bene accepti, singuli. USUS: Collectam exigere a conviva. Convivas bene hilariterque accipere.

CONVĪVĀLIS, e, gen. com. _Relatif au repas_, _de table_. USUS: Convivalia ludionum oblectamenta addicta epulis.

CONVĪVĀTOR, ōris, m. _Celui qui donne un repas_. SYN. Qui convivium facit, parat.

CONVĪVĬUM, ii, n. _Repas_. SYN. Epulæ, accubatio epularis amicorum. EPITH. Delicatum, flagitiosissimum, gladiatorium, gratum, jucundum et gratum, maximum, mirificum, moderatum et honestum, præclarum, publicum, pudicum et sobrium, tempestivum, turpe. Convivia honesta, impura, intempestiva, moderata, modica, muliebria, nocturna. PHRAS. 1. Convivium splendidum, _festin magnifique_. Convivium opipare adornatum, omnibus rebus instructum et paratum; ornatum magnifice et splendide; epulum regia magnificentia dignum, lautum, exquisitum; mensa exquisitissimis dapibus exstructa. 2. Convivium apparare, _préparer un banquet_. Parare, ornare, instruere; epulum dare; mensam exquisitissimis dapibus exstruere; convivio aliquem accipere; convivium magnifice, splendide, apparatissime adornare. 3. Convivio adesse, _assister à un festin_. Convivium inire, celebrare, concelebrare; convivio accipi; ad convivium adhiberi; accubare in convivio; in convivio esse; convivio interesse; in convivio accumbere. USUS: Celebratur omnium sermone lætitiaque convivium. Agitare convivia, _donner un festin ou y prendre part_. Condicere, intell. ad convivium, _s’inviter à dîner chez qqn ou accepter une invitation_. Convivium ad multam noctem vario sermone producere.

CONVĪVOR, aris, atus sum, ari, d. _Donner ou prendre un repas_. SYN. Convivium ago, agito, epulum do. USUS: Quotidie in publico convivatur. Cf. Convivium.

CONVŎCĀTĬO, ōnis, f. _Appel_, _convocation_. SYN. Conventus, congregatio. USUS: Nulla ad defendendam rempublicam populi convocatio.

CONVŎCO, as, avi, atum, are, a. _Convoquer_. SYN. Voco, concieo, advoco, congrego. ADV. Aliquando, omnino, serius, fuse. PHRAS. Populum convocavit, _il convoqua le peuple_. Concionem advocavit; concilium indixit; concilium plebis habuit; ad concionem vocavit plebem; conventum fecit, egit, celebravit; concivit multitudinem, juvenum manum collegit, comparavit; agmen coegit; cœtus hominum sociavit; multitudinem coegit, congregavit. Cf. Colligo. USUS: Convocare et congregare dissipatos. In domos consulum senatum convocare, cœtum indicere. Concientur miraculo novæ rei homines, servitia edicto concitantur, arcessuntur.

CONVŎLO, as, avi, atum, are, n. _Accourir_, _voler ensemble_. SYN. Concurro. ADV. Statim. USUS: Convolant tota ex Italia nuntii. Vexillo elato ocius convolabunt. Cf. Concurro.

CONVOLVO, is, vi, vŏlŭtum, ere, a. _Rouler_, _faire un tour_. SYN. Involvo. USUS: Sol se convolvens elabitur, ut abeat.

CŎŎPĔRĬO, is, ui, pertum, ire, a. _Couvrir entièrement_. SYN. Tego. USUS: Telis coopertum corpus. Homo sceleribus, miseriis coopertus. Cf. Tego.

CŎOPTĀTĬO, ōnis, f. _Choix_, _élection_. SYN. Constitutio. EPITH. Censoria. USUS: Cooptatio collegiorum ad populi beneficium transferebatur.

CŎOPTO, as, avi, atum, are, a. _Choisir_. SYN. Eligo, adscribo, recipio. USUS: Aliquem in amplissimum collegium, in senatum sua nominatione cooptare.

CŎŎRĬOR, oreris, ortus sum, oriri, d. _Naître_, _s’élever_. SYN. Orior. USUS: Tum subito coortæ tempestates sunt maximæ. Coorti ex insidiis hostes. Cf. Orior.

CŌPĬA, æ, f. _Abondance_, _foule_; _puissance_, _liberté_. SYN. Abundantia, ubertas, vis, facultas. EPITH. Accurata orationis, admirabilis, assidua, bona, digna gloria imperii, exilis. Copiæ adventitiæ, affluentes, amplissimæ patrimonii, domesticæ, desperatæ, equestres ac pares, exiguæ amicorum, extenuatissimæ, firmæ, innumerabiles, magnæ, bellicosæ, omnibus rebus ornatæ, nimiæ, pares, parvæ, pedestres, præclaræ, præsentes, veteranæ, veteres. PHRAS. 1. Maxima frumenti copia advecta est, _on importa une grande quantité de blé_. Magna vis, innumerabilis frumenti numerus, ingens frugum modus comportatus est; urbs commeatus copia ad satietatem instructa est. 2. Tellus magnam copiam præbet frugum, _la terre produit une grande abondance de fruits_. Abundantiam gignit, suppeditat id genus frugum; affluit frugum copia; magna soli est benignitas ad maturandas fruges; frugum eo loco abunde est; tellus copia rerum saginat accolas; tellus abundat frugibus; copia frugum et ubertate anteit plerasque imperii provincias; lætissima ubique frugum ubertas est; nihil uberius ad fruges solo, ubertas frugum quanta potest esse maxima; ager est frugum imprimis fertilis. 3. Vir copiis rei familiaris locuples, _homme très riche_. Omnibus copiis floret, abundat, affluit, circumfluit; omnium rerum affluentibus copiis ditatus, præditus; in summa rerum abundantia vivit. Cf. Dives. 4. Copias contrahere, _lever des troupes_. Copias cogere, contrahere; vires suas in unum conferre; colligere ex dissipato cursu; castra castris conjungere. Cf. Exercitum parare. USUS: 1. Dicendi, verborum, ornamentorum copia, varietas, ubertas. Frugum ubertas et copia. 2. Facultas, potestas, occasio, _faculté_, _liberté_, _pouvoir_. Majori cura, quam copia et facultate rem gerere. Facere civibus omnibus sui consilii copiam. Hortensio summam copiam facultatemque dicendi natura largita est. 3. Opes, fortunæ, _richesses_, _biens de la terre_. Moderator rempublicam faciat opibus firmam, copiis locupletem, gloria amplam. Omnium rerum affluentibus copiis ditari. 4. Exercitus, manus, cohors militum, _troupes_, _forces militaires_. Copias conficere, comparare, parare, cogere, _lever_, _préparer des troupes_. Copias habet, copiis abundat, _avoir beaucoup de soldats_. Copias producere, educere in aciem, exponere, _lancer ses troupes en avant_. Copias armare, instruere, _armer ses soldats_. Copias profligare, _tailler en pièces une armée_. Cf. Exercitus.

CŌPĬŌSĒ, _Abondamment_. SYN. Uberrime, large, largiter, prolixe, abundanter. USUS: Pastum animalibus copiose et abundanter natura comparavit. Copiose de aliqua re dicere, disserere, disputare.

CŌPĬŌSUS, a, um, _Abondant_, _riche_. SYN. Abundans, uber, dives. ADV. Admodum, plane et locuples. PHRAS. Est orator admodum copiosus, _c’est un orateur très abondant_. Fuse, copiose, rhetorice auget, et ornat omnia; fuse lateque disputat; tractat, pertractat uberrime omnia; est in eo flumen verborum; est oratio plurimi sanguinis; juvenili pene redundantia luxuriat; verbis effervescentibus et paulo nimium redundantibus utitur. Sermonis plenus orator est, ac præ cæteris verbosus; ore pleniore disputat et tractat omnia; velut in immenso campo liberius vagatur. USUS: Homo inter suos imprimis copiosus. Omnibus rebus ornatus et copiosus. Lautum et copiosum patrimonium. Homo ad dicendum copiosus. Cf. Dives, Oratio, Eloquentia.

CŌPŬLA, æ, f. _Lien_, _chaîne_. * SYN. Nexus, vinculum. USUS: Quæritant me, copulas gestant secum.

CŌPŬLĀTĬO, ōnis, f. _Agglomération_, _assemblage_. SYN. Conjunctio. USUS: Copulatio rerum coagmentatioque naturæ. Congressus, copulationesque consuetudinum. Complexiones, adhæsiones, copulationes atomorum. Cf. Conjunctio.

CŌPŬLO, as, avi, atum, are, a. _Associer_, _unir_. SYN. Jungo, adjungo, compono. )( Disjungo, divello, distraho. USUS: Disjuncta conjungere, futura cum præsentibus copulare. Animi cum corporibus copulati. Equester ordo cum senatu copulatus. Ista cogitatione differunt, re copulantur. Nihil amabilius, nihil copulatius morum similitudine bonorum. Cf. Jungo, Adjungo.

CŎQUO, is, xi, ctum, ere, a. _Faire cuire_; _tourmenter_. ADV. Bene. USUS: 1. Is, qui coxerat, condimenta addidit. 2. TRANSL. Vir bonus misere coquitur a curis. Sermone utitur bene cocto et condito, _longtemps médité_.

COR, cordis, n. _Cœur_. SYN. Pars in animante princeps, vitæ fons. PHRAS. 1. (Ex corde, VULG.), _de tout cœur_. Ex animo; ex intimo animi sensu; libenti animo; propenso studio; propensissima voluntate; egregia animi alacritate; impense, sincere, optimo animo. 2. (Nihil sibi cordi sumit, VULG.), _il n’a souci de rien_. Eorum nihil illi cordi est; nihil in animum descendit; eorum nihil in animum admittit; parum, nihil his movetur, commovetur; nihil illi istorum curæ est; omisso ac soluto ad hæc est animo; de his rebus minime laborat. Cf. Cura, Sollicitus. USUS: Nec cor habet, nec palatum. Animus mihi ardet, cor cumulatur ira. Res tua valde mihi cordi est. (VULG. Cor, _pro_ animo: habet cor. Duro, bono est corde, _il a bon cœur_, _mauvais cœur_).

CŌRAM, _En présence_, _vis-à-vis_. SYN. Ad, apud, ante, in conspectu, ante oculos, ante pedes, in oculis. )( Absens. USUS: Coram, et absenti mihi promisere. Sed hæc pluribus et commodius coram. Cf. Conspectus, Præsens.

CORBIS, is, f. _Corbeille_. SYN. Canistrum, fiscina e vimine contexta. USUS: Messoria corbe se contexit.

CORBĬTA, æ, f. _Navire de transport_. SYN. Navis oneraria.

CORCŬLUM, i, n. _Petit cœur_, _terme de tendresse_. SYN. Cor parvum. Vox amatoria. USUS: Scipio corculum appellatus fuit.

CORDĀTĒ, _Sensément_. SYN. Sapienter, prudenter.

CORDĀTUS, a, um, _Sensé_, _prudent_. SYN. Prudens, sapiens. USUS: Scaurus homo egregie cordatus. (VULG. cordatus, cordate adhibet _pro_ forti, generoso, fortiter.) Cf. Prudens.

CORDŎLĬUM, ii, n. _Crève-cœur_, _chagrin_. * SYN. Dolor cordis. USUS: Rides ab cordolio. At mihi cordolium est.

CŎRĬUM, ii, n. _Peau_, _cuir_. USUS: Obvolutus, vestitus, tectus corio.

CORNĔŎLUS, a, um, _De corne_, _corné_. SYN. Corneus. USUS: Aures duros, et quasi corneolos habent introitus.

CORNĔUS, a, um, _De corne_, _dur comme la corne_. USUS: Corneum rostrum.

CORNIX, īcis, f. _Corneille_. EPITH. Cursans, fusca. USUS: Cornicum oculos configere, _tromper plus habile que soi_. (PROV.).

CORNŪ, u, n. _Corne_. EPITH. Dexterius, firmius, sinisterius. Hebetiora, acutiora. USUS: Lunæ nascentis cornua. Animantia cornibus armata.

CŎROLLA, æ, f. _Petite couronne_, _guirlande_. SYN. Corona.

CŎROLLĀRĬUM, ii, n. _Supplément en général_; _en parl. supplément de salaire_, _gratification_. SYN. Appendix, accessio. USUS: Ad solitos fructus arationum aliquot nummorum corollarium adjicere. Cf. Addo.