Part 28

CŌDEX, ĭcis, m. _Livre_, _registre_, _écrit_. SYN. Tabulæ accepti et expensi; _item_: liber, in quo acta publica scribebantur. EPITH. Falsus, interlitus. USUS: In codicem referre; codicem obsignare; e codice delere. Non habere se hoc nomen in codice accepti et expensi fatetur.

CŌDĬCILLI, orum, m. pl. _Tablettes à écrire_. SYN. Tabellæ, libelli. USUS: Exarare aliquid in codicillis, referre dicta in codicillos.

CŒLESTIS, e, com. gen. _Céleste_, _divin_. SYN. Divinus, immortalis. )( Humanus. USUS: Rem gessisti memorabilem, ac pene cœlestem. Cœlestes orbes. Fama Herculem in concilio cœlestium collocavit.

CŒLĬTES, um, m. pl. _Habitants du ciel_, _dieux_. SYN. Cœlicolæ. USUS: Cœlitum ira invectum est hoc malum.

CŒLUM, i, n. _Ciel_. SYN. Altissimum DEI domicilium; regiones immortalitatis; beatorum sedes, domicilium. PHRAS. 1. Ad cœli gaudia pervenero Sancti, _les saints sont parvenus à la gloire du ciel_. Sancti corporibus laxati in cœlestia templa penetraverunt; exuti corpore mortali ad superos migraverunt, ad bona nulla temporis longinquitate pereuntia; cum DEO beatissimam vitam ævo infinito vivunt; in beatorum domicilium accepti gaudiis omnibus affluunt et circumfluunt; cœlesti civitate donati, torrente voluptatum inundantur; hinc profecti recta ad concilium, ad domum sempiternam DEI, ad regiones immortalitatis evecti sunt, ubi placidissima quies et vita sempiterna vigent; ubi bona ea nos manent, ut neque aspectu oculorum comprehendi, neque auribus percipi, neque ulla cogitatione queant adumbrari; ubi nec visa cuiquam mortalium, nec auribus arrepta, nec mente unquam tractata vigent gaudia, et vigebunt spatiis sæculorum innumerabilium; ubi Divinæ majestatis aspectu in omnium sæculorum perpetuitatem sine satietate perfruentur. Sancti ab his locis ærumnarum plenis, in illam innumerabilibus felicitatibus redundantem affluentemque regionem demigrarunt; in cœlestes domos, in concilium Superum, in illam stabilem sedem ac domicilium Beatorum; in illam Regis æterni aulam; in illam cœlestem ac beatam domum felicitate æterna fruentium animorum; in cœlestem Regiam, ubi cum DEO æternum degent ævoque beatissimo ac sempiterno fruentur. 2. Sæpe de cœlo cogitadum, _il faut souvent penser au ciel_. In beatissimam cœlitum sedem, in augustissimam illam Divinitatis sedem omnes cogitationes conferre decet. Erigenda mens est identidem et attollenda ad ilium æternæ felicitatis portum. Obeundæ identidem mente cogitationeque oræ illæ cœlestes ac beatissimæ; in iisque mente ac animo habitandum. Cf. Beatus. USUS: 1. Omnibus idem cursus ad cœlum patet. Homo divinus de cœlo delapsus videbatur, _cet homme divin semblait descendu du ciel_. De præstantis virtutis viro. Nocturna cœli forma siderum ornatus. Celerrima cœli conversio. 2. Aer, spiritus circumfusus, _air_, _atmosphère_, _température_, _temps_. Gravis et pestilens cœli aspiratio. Cœli gravitas, natura et temperatio. 3. TRANSL. Summus locus et gradus, _comble_, _faîte du bonheur, de la gloire_. Aliquem laudibus in cœlum ferre. In cœlo sum. Cœlum digito attingo. Hominis vox est, felicis admodum, et lætitia gestientis.

CŎĒMO, is, emi, emptum, ere, a. _Acheter_. SYN. Emo, coemptionem facio. Cf. Emo.

CŎEMPTĬO, ōnis, f. _Vente_, _coemption_, _une des formes du mariage romain_. USUS: Coemptiones facere. Cf. Emptio.

CŎEMPTĬŌNĀLIS, e, com. gen. _Relatif à la coemption_. SYN. Qui frequens est in coemptionibus.

CŒNA, æ, f. _Dîner_, _repas du soir_. USUS: Ad cœnam me vocavit, perduxit. Cœnam fecit, dedit lautam. Cœna me accepit lautissima. Condixi ad cœnam, promisi. Non soleo obire cœnas. Cœnæ adhibitus est.

Cœna Domini, _la Cène du Seigneur_. Dies sacer cœnæ Domini, sacrosanctæ Christi cœnæ memoria sacratus. Epulum Divinum.

CŒNĀCŬLUM, i, n. _Salle à manger_. SYN. Triclinium. USUS: Roma cœnaculis sublata et suspensa.

CŒNĬTO, as, are, n. _Dîner souvent_. SYN. Frequentius cœno. USUS: Foris apud alios cœnitare non soleo.

CŒNO, as, avi, atum, are, n. _Dîner_. ADV. Belle, frugaliter, honeste, libenter, male, melius, nequiter, prave, recte, turpiter. USUS: Cœnati discubuimus. Manus lava et cœna.

CŒNŬLA, æ, f. _Petit dîner_. SYN. Cœna parva.

CŒNUM, i, n. _Boue_, _ordure_. SYN. Lutum. USUS: 1. In cœno jacere. Cœno oblitus. 2. TRANSL. Pro homine sordido, aut insigniter improbo, _être immonde_, _dégradé_, _méprisable (t. d’inj.)_. Cœnum olet homo sordidus, _cet homme malpropre sent la boue_. O cœnum! O portentum!

CŎĔO, is, īvi _vel_ ii, ĭtum, ire, n. et a. _Aller ensemble_, _se réunir_. SYN. Convenio, adjungor, congredior. USUS: 1. Cum hoc coire ausus es? coivere amici. 2. Jungo, contraho, _s’associer_, _s’unir_, _former (une alliance, une société.)_ Coire societatem cum aliquo sceleris, _vel_ præmii. Coire de salute alterius. 3. Coalesco, _se refermer_. Vulnus, arteria coit; cicatrix obducta est.

CŒPI, isti, isse, a. et n. _Commencer_. SYN. Incipio, instituo, suscipio. USUS: Magis pœnitet cœpisse, quam desistere libeat.

CŒPTO, as, are, n. _Commencer_. SYN. Incipio.

CŒPTUM, i, n. _Entreprise_, _projet_, _dessein_. USUS: Ingentia cœpta pertexere.

CŒPTUS, a, um. _Commencé_. USUS: Cœpti sumus de republica consuli, _on a commencé à nous consulter au sujet de la république_.

CŎĔQUĬTO, as, are, n. _Chevaucher ensemble_. * USUS: Coequitabant sex millia equitum.

CŎERCĔO, es, cui, cĭtum, cere, a. _Contenir_, _réprimer_, _arrêter_. SYN. Contineo, refreno, domo, reprimo, cohibeo. PHRAS. Coercenda est hominum licentia, _il faut réprimer la licence des hommes_. Frangendæ cupiditates, frenandæ libidines, audacia illorum et conatus resecandi; reprimendi sunt improbi, domandi, et veluti freni gestientibus eorum animis imponendi. Circumscribenda, contundenda est exultantium prædonum audacia, ferocitas, jactatio; debilitandi, comprimendi, exarmandi sunt penitus. Danda est opera, ut vis et impetus eorum reprimatur, cohibeatur, cupiditatibus eorum eatur obviam. Metus, necesse est, aliquis contineat exultantes illorum animos, iracundiam teneat, incensam cupiditatem restinguat. Excutienda est importuna illa levissimorum hominum audacia; libertas illa nimia audiendi quidlibet arctiorem in gyrum revocanda; castiganda petulantium hominum licentia et compescenda. Retardandi perversorum impetus et coercitione legumque vinculis restringendi. Revocandi ardentes animi ac incitati, et ab impiis consiliis, ad quæ cursu ruunt, reflectendi ac retrahendi. Cf. Cohibeo, Compesco. USUS: 1. Mundus omnia complexu suo coercet et continet, _le monde embrasse et renferme tout_. 2. Refreno, reprimo, _châtier_, _corriger_. Improbi vinculis, suppliciis, morte, exilio refrenandi et coercendi. Cf. Cohibeo, Castigo.

CŎERCĬTĬO, ōnis, f. _Répression_; _châtiment_; _réprimande_. Pronuntiaverunt coercitionem adversus tribuni intercessionem.

CŒTŬS, ūs, m. _Réunion d’hommes_, _assemblée_, _troupe_. SYN. Concilium, conventus. EPITH. Populares, occulti, nefarii, solemnes ludorum. USUS: Cœtum hominum dicendo tenere. Dimittere cœtum. Cœtus hominum jure sociati.

CŌGĬTĀTĒ, _Avec réflexion_. SYN. Meditato, consulto. USUS: Accurate, consulto, cogitate scribere. Cf. Prudens.

CŌGĬTĀTĬO, ōnis, f. _Pensée_, _réflexion_; _projet_, _résolution_. SYN. Mentis sensus, mentis agitatio, animi motus, animi sensus, reconditus sensus, intimus sensus, meditatio, commentatio, cura. EPITH. Acerrima, atque attentissima, deformis, diuturna, multo difficilior, multo obscurior, dignissima virtutis alicujus, inanis, melior, multa, reliqua, summa, tacita. Cogitationes acerbæ, bonæ, certæ, intimæ, liberæ, malæ conscientiæ atque animi, mollissimæ, graves, posteriores, sapientiores, pristinæ, quietæ, quotidianæ, tacitæ. PHRAS. 1. Sermo tuus, cogitationem mihi injecit, _votre discours m’a donné cette pensée_. In eam me cogitationem induxit, adduxit; ad eam me cogitationem deduxit; ex sermone tuo subiit animum cogitatio; injecta est animo cogitatio. 2. Cogitatione nostra quidlibet effingere nobis possumus, _notre intelligence peut imaginer mille choses_. (VULG. Imaginor.) Quidlibet mens nostra cogitatione sibi depingere potest; mundum totum cogitatione percurrere, amplecti potest. Concipere rerum imagines quaslibet animo possumus. Fingere animo, cogitatione depingere, adumbrare quidlibet possumus. Speciem rei quamlibet animo informare, cogitatione consequi, animo comprehendere mens humana potest. 3. Seriam tandem cogitationem suscipe, _prenez enfin une bonne résolution_. Suscipe cogitationem et curam te dignam; imperti, quæso, huic te cogitationi; pone in hac cogitatione tempus aliquod; versetur in animo tuo hæc cogitatio. In ea re cogitationem omnem loca, defige. Adverte tandem animum, cogitationemque hominis sobrii paulisper suscipe; intende animum; mente animoque considera; mentis cogitationes aliquando tandem huc converte; animadverte tandem diligentius; meditare attentius; considera cum animo tuo; intento animo intuere; diligenter eam rem animo agita; in animo tracta et versa. Refer ad animum; ante oculos tibi pone, propone, statue, constitue; mentem huc intende tuam; mentis aciem in hoc contende. Ini tandem consilia cum animo tuo, studioseque cogita; versare in hujus meditatione rei. Cogita etiam atque etiam, ac cum animo reputa. 4. Cogitationem eam abjeci, _j’ai rejeté cette pensée_. Cogitationem alio averti, traduxi; avocavi animum a molesta rei cogitatione, cogitationem ab his molestiis; aberrat tandem animus a molesta rei cogitatione, meque mihi eripui; libero tandem ac soluto sum animo, et rei molestæ cogitatione vacuo. Nulla jam rerum molestissimarum cura _vel_ sollicitudo insidet animo; ejeci animo eam cogitationem mentemque ac sensum avocavi. 5. Hic erat cogitationum mearum scopus, _tel était le but de mes réflexions_. Consilium meum hoc erat; hoc spectavi, hoc volui, hoc secutus sum; id tum egi; huc consilia mea, huc cogitationes retuli; huc animum, huc mentem intendi; huc spectabat animus meus; huc mentem direxi et studia; eo consilia contuli; hoc animo agitabam; hic animo meo meisque consiliis scopus fuit; hæc meta, quo intendebantur cogitationes meæ; hoc mihi propositum erat. 6. Cogitationes meas explicare satis non possum, _je ne puis bien vous expliquer ma pensée_. Mentis consilia, sensus intimos non est, ut possim verbis consequi, sermone exprimere; exprimendis animi sensibus omnis impar oratio est; verba desunt, quibus animi mei sensa foras efferam. Mentem oratio non assequitur, non æquat. 7. Cogitationibus distrahor variis, _mille pensées m’obsèdent et m’accablent de distractions_. Perturbatis cogitationibus ab instituto itinere mens deducitur; aberrat animus a re proposita; aptæ ad rem propositam cogitationes dissipantur; animus diversa agitat; alienato a re proposita sum animo; animus evagatur longius ac peregrinatur. USUS: Cogitationes posteriores plerumque sunt sapientiores. Quid in res tam viles cogitationem abjicis?

CŌGĬTO, as, avi, atum, are, a. et n. _Penser_, _réfléchir_; _avoir l’intention de_. DIFFER. Cogito, prius est, posterius excogito. SYN. Meditor, commentor, contemplor, mente contrecto, mente complector, animo agito, mente agito; mecum quæro; existimo; in animo habeo, mihi in animo est, cogitationem rei alicujus habeo, omnem curam defigo in re aliqua, animo et cogitatione comprehendo; in aliqua re cogitationem pono, cogitationem in re defigo, memoriam meam ad rem aliquam excito; ratione animoque lustro, ante oculos meos propono, speciem alicujus rei cogitatione percipio, mente, et cogitatione versor, cogitationem alicujus rei capio, suscipio. ADV. Cogitare acerbe de pernicie reip., acrius, accuratius, acutissime, astute, attentius quid, bene aliquando, callide, crudeliter de exitio, crudelissime, diligenter, divine de rep., diu de aliquo, diutius, etiam atque etiam humaniter in aliquem, incondite, libidinose, longius, monstrose, multum secum, multum de aliquo, male, multum, nefarie de vita alicujus, obscure omnino, optime de rep., plane parum, plurimum, præpostere, prudenter, sæpe, sæpenumero, salutariter, sapienter de rep., sensim stulte, tantisper de reo, timide de se, valde, vere. PHRAS. 1. Diu mecum cogitavi, _j’ai longtemps réfléchi_. In animo volutavi; reputavi ipse mecum, cum animo meo. Acie mentis dispexi omnia; omnia mente complexus sum; circumspectavi, observavi omnia; omnia mente peragravi, animo me et cogitatione in omnes partes converti, diu in cogitatione versabar, omnia volvebam animo, omnia percurrebam. Diu multumque versabam animo; mente agitabam, tractabam, revolvebam. His cogitationibus diu intentus eram; diu mentem implicatam habebam. Diu deliberavi mecum; diu cum animo perquirebam. 2. Nescio, quid facinoris cogitat, _il médite je ne sais quel crime_. Majus in animo facinus est; nescio quod facinus molitur animo; nescio quid facinoris animo habet; magnum aliquid animo agitat; facinus, nescio quod, mente concepit; grandius aliquid animo parat; spes et ira tacitis sæpe cogitationibus volutat animum; oblata repente rei gerendæ opportunitas animum ad cogitationem facinoris a desperatione avertit; grande aliquid periculique plenum animus agitat; ad grandius aliquod facinus omni cogitatione fertur; animum intendit. Majus aliquid animo ac mente concipit. Amplectitur animo nescio quod majus facinus. 3. Nihil nisi prælium cogitat, _il ne rêve que batailles_. Una prælii imago oberrat oculis; arma tantum et pugnam cum animo cogitat; secreta æstimatione pensat; arma animo, arma oculis obversantur assidue. Pugnæ faciem omnem præcipit, atque animo secum ante peragit; destinatam in prælio mentem habet, suspensus animo in prælii eventu, nullis aliis cogitationibus impediri potest. 4. Cogitare cœpit de incertis fortunæ vicibus, _il commença à songer aux vicissitudes de la fortune_. Cogitatio incidit, injecta est de incertis fortunæ casibus; in mentem venit incertorum casuum; in eam cogitationem deductus est, venit, incidit, quam incertæ essent fortunæ vices; diem inter eam cogitationem absumpsit, quæ incertos fortunæ casus animo subjecerat. Ancipites fortunæ eventus assiduo tractabat animo, et noctes et dies cogitabat. Adjecit animum ad incertos fortunæ casus memoria repetendos. Institit reputare secum; his curis, cogitationibus animum agitabat; has assidue cogitationes volvebat; reputabat cum animo suo, secumque retractabat, quam essent incertæ terræ mortalium vices; existimare cœpit, quam instabiles essent fortunæ vices. 5. Hinc inde cogito, _mille pensées m’obsèdent_. Nunc in hanc, nunc in illam partem mente atque animo trahor, feror; animus diversa agitat; variæ cogitationes animum commovent; animus in diversas partes distrahitur. Non una cogitatio mentem agitat; verso me ad omnes cogitationes, aliud atque aliud, uti solet, cum prima damnamus, subjiciente animo. 6. Cogito perpetuo de te, _je songe sans cesse à vous_. Nunquam de te non cogito; nunquam mihi ex animo effluis, excidis, discedis. Meæ curæ omnes in te sunt. Te semper spectat animus meus. Meæ cogitationes ad te referuntur omnes. Nullum a me tempus prætermittitur de te, tuisque rebus cogitandi. In te tuisque rebus animus perpetuo est. Excubo animo tua tuarumque rerum causa. Meæ cogitationes in te tuisque rebus consumuntur omnes. Omnis mihi de te tuisque rebus cogitatio est. 7. De tuis commodis assidue cogito, _je m’occupe sans relâche de vos intérêts_. Toto animo de tuis commodis ornamentisque cogito; valde laboro de tuis commodis et ornamentis. Tuus mihi honor, res tuæ ac fortunæ vehementer mihi curæ sunt. Tuam utilitatem assidue specto. Hæret animo meo de tuis commodis assidua cogitatio. Siquid e re tua est, id maxime laboro. Tuæ rationes quid postulent, nunquam non attendo. Meas curas ad tuum commodum omnes confero. Animus meus in tua utilitate fixus et locatus est. In hoc omnem meam cogitationem figo; in eo totus sum; hoc unum spectat industria mea; versor in hoc studio totus; ea in re atque cura mens mea versatur tota, ut quæ in rem tuam, _vel_ e re tua sunt, eorum tibi desit nihil. Cf. Cogitatio, Considero, Memini. USUS: 1. Dies noctesque cum animo meo cogito. 2. In Tusculanum, Romam cogito, _je songe à aller à Tusculum, à Rome_. Subintell. proficisci.

COGNĀTĬO, ōnis, f. _Liens du sang_, _parenté_, _parents_. SYN. Conjunctio sanguinis, propinquitas. EPITH. Amplissima, continuata, materna, naturalis, propinqua, propior certiorque, proxima. USUS: Cupio, mihi tecum cognationem esse, cognatione tecum jungi, conjungi, te attingere. Quæ cognatio propior, quam patriæ? Cf. Affinitas.

COGNĀTUS, a, um, _Parent_. SYN. Sanguine conjunctus, propinquus. EPITH. Voluntarius, nobilissimus, optime convenientes. PHRAS. Ille cognatus meus est, _il est mon proche parent_. Propinqua me cognatione attingit, contingit; sanguine me contingit; genere mihi est proximus; arcta propinquitate mihi junctus est; sanguine mihi conjunctus est; cognatione stirpi meæ adnexus est; est mihi cum illo cognatio; cognationem habeo cum illo; necessitudine me attingit; cognatione mecum conjungitur; generis propinquitate, propinquitatis vinculo conjunctus est; eadem mecum cognatione tenetur. USUS: Nihil est tam cognatum mentibus humanis, quam numeri ac voces. Cf. Affinis, Propinquus.

COGNĬTĬO, ōnis, f. _Connaissance_. SYN. Agnitio, intelligentia, notio, scientia. EPITH. Divina, facilis, facilior, insita, magna, satis magna, magna atque ardua, magna ac difficilis, manca quodammodo atque inchoata, naturæ necessaria, perfacilis, solivaga, jejuna, subtilior, summa rerum civilium, utilis, vulgaris. Cognitiones usitatæ perceptæque. USUS: 1. Ea res facilem habet cognitionem; in facili cognitione versatur, facile cognosci potest, _cette chose est facile à connaître_. 2. Judicium, _connaissance légale_, _instruction judiciaire_, _enquête_, _procès_. Cum dies cognitionis adesset. Orbis terræ cognitionem quis uni sine consilio dederit? Cf. Notio.

COGNĬTOR, ōris, m. _Représentant en justice_, _avoué_, _procureur_. Alicui in litem suam cognitorem dare. Nemo ejus causæ cognitor esse voluit. VULG. Procurator judicialis.

COGNĬTUS, a, um, _Connu_. SYN. Spectatus, perceptus, compertus, judicatus. USUS: Homo virtute cognita, et spectata fide, _homme d’une vertu reconnue, éprouvée_. In utraque fortuna cognitus. Nec injuria, nec beneficio mihi cognitus. Cognitum id, pervulgatum, compertum est. Cf. Manifestus, Nosco.

COGNŌMEN, ĭnis, n. _Surnom_. SYN. Cognomentum. EPITH. Hæreditarium. USUS: Gloriosum cognomen alicui addere. Magni cognomen a facto egregio traxit, invenit, tulit, sibi sumpsit, sibi peperit, habuit, reportavit. Cf. Nomen.

COGNŌMENTUM, i, n. _Surnom_. SYN. Cognomen.

CŌGNŌMĬNĀTUS, a, um, _Surnommé_. USUS: Verba cognominata, non vulgata, _termes synonymes_.

COGNOSCO, is, nōvi, nĭtum, ere, a. _Connaître_. SYN. Nosco, agnosco, percipio, attendo, disco, non me latet, non me fugit, assequor, teneo, habeo, animadverto, cognitum habeo, intelligo, mihi notum est, perspectum, exploratum est, cerno, notitiam rei habeo, cognitionem rei capio. ADV. Cognoscere bene aliquem, bene leges, instituta, breviter rem totam, commode consuetudinem, diligenter causas, verba, vim, naturam, explorate, facile majorum accurationem, libentissime ex litteris, maxime fidem, melius causam, optime, plane, penitus, prorsus non potuisse, quam primum, quam sæpissime, recte bonitatem, prudentiam, sensim, separatim de agro, sero, summatim, tarde. Cognosci facillime in partem optimam, modo, plene percipi. Cognitus bene, modo, diu, diligenter, facile, maxime, plane, penitus. PHRAS. Animum tuum ex litteris tuis cognovi, _vos lettres m’ont fait connaître toute votre pensée_. Consilia tua plane mihi nota sunt ex litteris tuis; qui sit sensus tuus, quæ consilia, probe novi, præclare intelligo, non me latet. Cognitum habeo ac perspectum animum tuum; teneo consilia tua, animum tuum, sensus tuos. Patent mihi sensus animi tui; consiliorum tuorum nihil me fugit, latet, præterit. Mentis eas partes, quæ ab oculis remotæ sunt, introspexi, perlustravi, inspexi penitus. Cerno oculis mentis tuæ consilia; intimos animi recessus detexere litteræ tuæ, aperuere, patefecere. Extat animus tuus illis in litteris; argumenta non dubia animi, voluntatis tuæ præbuere litteræ tuæ; animum, voluntatem, sensus tuos ac consilia non dubiis indiciis illis ex litteris perspexi; litteræ tuæ non dubiam significationem dedere, quis sit animus, qui sensus tui; litteræ tuæ consiliorum tuorum notionem in animo impressere; in cognitionem voluntatis tuæ adduxere; odoratus sum facile tuis ex litteris, et quid cuperes et quid sentires. Comprehendi animo consilia tua, illis mihi litteris declarata; argumentis indiciisque non levibus patefactus est mihi aditus, apertus, tuis litteris est introitus ad omnia intima animi tui consilia sine ullo errore perveniendi. Cf. Intelligo, Scio, Nosco, Notus. USUS: 1. Cognovi e tuis litteris. Jus civile cognovit, _calluit_. 2. Cognosco causam, _connaître (d’une affaire)_; _instruire (un procès)_, _juger_. Verres causam cognovit. Designavit, qui causam cognoscerent, jus dicerent, de controversiis, _vel_ controversia disceptarent, jus administrarent Cf. Judico.

CŌGO, is, cŏēgi, cŏactum, ere, a. _Chasser_; _forcer_; _rassembler_. SYN. impello, adigo, vim facio, vim adhibeo, vim affero, necessitatem affero, necessitatem impono, compello. ADV. Cogere celeriter in senatum, quam celerrime pecuniam. PHRAS. Coactus id feci, _on m’a obligé à faire cela_. Tuo coactu atque efflagitatu hoc feci; imperio, metu, vi adductus feci; necessitate impulsus; vi metuque subactus eam rem suscepi; expressa mini necessitas est id agendi; impulsus coactusque hoc suscepi; necessitate adactus sum ad id agendum. Vis metusque me in eam necessitatem adduxit istud agendi; vis metusque subegit me ad necessitatem facinoris. USUS: 1. Legis est persuadere, non omnia vi et metu cogere. 2. Congrego, colligo, _rassembler_, _réunir_. Senatum, multitudinem hominum, armatos cogere, omnem militarem ætatem excire. Pecuniam e decimis; a civitatibus stipendia cogere. Aer cogitur in nubem. 3. Concludo, _conclure_. E tua argumentatione, quod volumus, efficitur et cogitur. Aliud, quam cogebatur, infers. 4. Coarcto, _resserrer_, _enfermer_. In angustum cogi. In ordinem cogere. 5. Apello, _aborder_. Naves in portum cogere. 6. Condenso, _condenser_, _épaissir_. Lac cogere. Cf. Violentus, Nolo.

CŌHÆRENTĬA, æ, f. _Cohésion_, _liaison_. SYN. Compositio, conjunctio. USUS: Siderum circuitus ad mundi cohærentiam pertinet.

CŎHÆRĔO, es, hæsi, hæsum, ere, n. _Adhérer_, _être attaché à_. SYN. Cohæresco, conjungor. )( Disjungor. ADV. Apte, necessario, præclare, quam aptissime, vehementer. PHRAS. Virtutes omnes inter se cohærent, _toutes les vertus sont unies entre elles_. Mirabilis est virtutum contextus; omnes inter se aptæ sunt, nexæ et jugatæ. Est quædam admirabilis continuatio seriesque virtutum, ut aliæ ex aliis nexæ, omnes inter se aptæ colligatæque videantur; aptissime inter se implicatæ sunt. Virtutum omnium societas est arctissima; virtutes omnes arctissime copulantur. USUS: Extrema cum primis aptissime cohærent. Mundus ita cohæret, ut dissolvi nullo modo possit. Non cohæret tua ratio. Cf. Hæreo, Conjungo.

CŎHÆRESCO, is, ere, n. _S’attacher à_. SYN. Cohæreo. USUS: Atomi inter se cohærescunt.

CŎHÆRES, ēdis, m. f. _Cohéritier_.