Part 133
RŎGO, as, avi, atum, are, a. _Demander en priant_, _solliciter_, _prier_; _interroger qqn au sujet de qqche_. SYN. Oro, precor, quæso, deprecor, obsecro, obtestor, interrogo, ex aliquo quæro. ADV. Acrius, arroganter, auspicato, blande, breviter, diligenter, contumaciter, familiariter, etiam atque etiam, iterum et sæpius, magnopere, modeste, nominatim, penitus, precario, proprie, prorsus tacite, vehementer. PHRAS. 1. (Rogo te per omnia, VULG.), _je vous en supplie par ce que vous avez de plus cher_. Hoc te vehementer rogo, imo obsecro; hoc maxima obtestatione a te oro; hic ego imploro fidem tuam; hoc te summis precibus obsecro; ad pedes tuos stratus, jacensque supplico, supinas hic manus tendo infimisque a te precibus contendo; hic ego te flens obtestor, neque te unquam fatigare precibus desinam; rogo te, quam studiose possum; id a te maximopere pro summa nostra conjunctione peto quæsoque; id a te precibus etiam atque etiam exposco; valde hoc et ex animo a te contendo; hoc te infimis oro precibus. Hoc a te ita postulo, ut majore studio magisque ex animo petere non possim. Hoc ego per hanc te dexteram oro; per tuam te fidem oro atque obsecro. Hoc a te ita postulo ac contendo, ut nihil magis unquam; tanquam fortunæ meæ omnes in eo sitæ, positæ, repositæ, locatæ essent; tanquam id ejusmodi esset, ut rationes meæ ex eo unice pendeant; tanquam in eo mihi essent omnia. 2. Concede, quæso, quod te rogo, _accordez-moi, je vous prie, ce que je vous demande_. Sit, quæso, precibus meis apud te locus; facilem, oro te, precibus te meis præbe; ne me rogantem suppliciter a te rejice; sine me istud a te impetrare; da, largire hoc precibus meis. Sine te exorem, quodque a te singulari studio contendo, imperti. 3. Rogavit illum vehementer, _il le pria avec beaucoup d’instances_. Precibus cum illo egit quam diligentissimis; preces suppliciter admovit; magnis ab illo contendit precibus; ad ejus pedes supplicem se abjecit; in pedes abjectus supplicem vocem misit; passis manibus flens imploravit; infimis precibus obsecravit. Cf. Oro. USUS: Hoc beneficium ita te rogo, ut majore studio non possim. Sententiam ejus rogavi. Hæc ego de te rogo.
RŎGUS, i, m. _Bûcher funèbre_. EPITH. Ardens, exstinctus. USUS: Metellum filii in rogum posuere. Bona existimatio nos usque ad rogum comitetur.
RŌRO, as, avi, atum, are, n. et a. _Tomber (en parl. da la rosée)_; _arroser_, _mouiller_. USUS: Rorantia pocula, _coupes qui présentent le vin par gouttes_.
ROS, rōris, m. _Rosée_. USUS: Nocturnum rorem excipiunt.
RŎSA, æ, f. _Rose_. USUS: Cum rosam videret, tunc incipere ver autumabat. Sertis redimiri et rosa, _se couronner de roses_.
ROSTRĀTUS, a, um, _Garni_, _armé d’un éperon_. USUS: Navis rostrata.
ROSTRUM, i, n. _Bouche, bec, gueule des animaux_. SYN. Os avium _aut_ aliorum animalium. USUS: Avis corneo proceroque rostro. Aduncitas rostrorum. Sus rostro humi litteram impressit. Rostrum canis. Rostrum in camelis. Rostra navium. De rostris descendere, suggestu oratorum Romæ, _descendre des Rostres, tribune aux harangues, ainsi appelée à cause des éperons qu’on y avait fixés et qu’on avait détachés des navires capturés l’an de Rome 416_.
RŎTA, æ, f. _Roue_. SYN. Orbis. EPITH. Fervida. USUS: Fortunæ rotam pertimescere.
RŎTUNDĒ, _D’une manière arrondie_, _achevée_; _élégamment_. SYN. Concinne, explicate.
RŎTUNDO, as, avi, atum, are, a. _Arrondir_. SYN. Rotundum facio. USUS: Orbem rotundavit ad volubilitatem, _(DIEU) arrondit l’univers pour lui permettre de tourner_.
RŎTUNDUS, a, um, _Rond_, _arrondi_. SYN. Globosus. USUS: Stellarum rotundi ambitus, quarum motus in orbem circumferuntur. Forma urbis rotunda, quod eam flumen pene ut circino circumductum, ambiat. Forma rotunda ullam negat esse pulchriorem Plato. Rotundus orator Thucydides, _élégant_. Apta et quasi rotunda verborum constructio, _structure pour ainsi dire ronde, arrondie_.
RŬBENS, entis, omn. gen. _Qui est rouge_; _qui rougit de pudeur et de modestie_. SYN. Ruber.
RŬBĔO, es, ere, n. _Être rouge_; _rougir de honte_. SYN. Erubesco, pudet. USUS: Rubeo, mihi crede. Sed jam scripseram: delere nolui, _j’en rougis, croyez-moi; mais ma lettre était finie, et je n’ai pas voulu effacer_.
RŬBER, bra, brum, _Rouge_. SYN. Rubens. USUS: Mare rubrum.
RŬBĬCUNDUS, a, um, _Rubicond_, _rouge_. SYN. Rubore plenus.
RŪBĪGĬNŌSUS, a, um, _Rouillé_. SYN. Rubigine plenus.
RŪBĪGO, ĭnis, f. _Rouille_. SYN. Ærugo.
RŬBOR, ŏris, m. _Rougeur_; _pudeur_, _modestie_. USUS: Pudorem rubor consequitur. Fusus et candore mixtus rubor. Verborum obscœnitate vitanda præstare ingenuitatem et ruborem suum, _faire preuve de décence et de délicatesse en évitant les expressions déshonnêtes_. Rubore suffundi, _être couvert de honte_.
RŬBRĪCA, æ, f. _Terre rouge_. SYN. Terra rubra. USUS: Rubrica delibutus.
RŬBUS, i, m. _Framboisier_.
RUCTO, as, avi, atum, are, a. _Roter de qqche_, _le vomir_; _exhaler en rotant l’odeur de qqche_. SYN. Cruditatem exhalo. USUS: Ructans et nauseans. Alicui in os ructare.
RUCTŬS, ūs, m. _Rapport_, _rot_. SYN. Cruditatis exhalatio. USUS: Stoici aiunt crepitus æque ac ructus liberos esse oportere. Cruditatis signa sunt crebri ructus.
RŬDENS, entis, m.; gen. pl. rudentium, _Câble_, _gros cordage_. SYN. Anchorarius funis, ora. USUS: Rudentis explicatio. Oras et rudentes solvere.
RŬDĪMENTUM, i, n. _Apprentissage_, _début_, _rudiments_. USUS: Sunt hæc rudimenta et incunabula virtutis. Rudimentum aliquod ponere, _achever son noviciat, son apprentissage_.
1. RŬDIS, e, gen. com. _Qui n’est pas travaillé_, _brut_; _inculte_, _grossier_; _inexpérimenté_. SYN. Imperitus, indoctus, ignarus, inscius, tiro; hebes, tardus, stupidus, bardus, agrestis, impolitus. )( Exercitatus. ADV. Omnino, plane. PHRAS. Rudis es adhuc, _vous êtes encore novice_. Rudis es ac hospes in ea re; novus, plane peregrinus in rebus es; rerum insciens, ignarus es; in ea re adhuc tiro es; ab usu rerum imparatus; usu parum doctus; in tractandis rebus minime versatus es. Usum rerum nondum habes; ad hanc rem assuefactus, consuefactus non es. Nondum exercitatus in re; usu non bene firmatus, confirmatus; inexercitatus tantam rem aggrederis. Cf. Imperitus. USUS: Multitudo imperita et rudis. Rudis in jure civili. Rudis et ingenii expers. Homo sine sensu, sine sapore, elinguis, rudis, tardus. Rudem me et integrum discipulum accipe et ea quæ requiro doce, _prenez-moi comme un disciple tout neuf, qui n’est imbu de rien, et apprenez-moi ce que je vous demande_. Cf. Stupidus, Discipulus.
2. RŬDIS, is, f. _Baguette_. SYN. Virga, qua donabantur emeriti gladiatores, et qui vacationem a munere aliquo accipiebant. USUS: Tam bonus gladiator, tam cito rudem accepisti? _Quoi, bon gladiateur comme tu l’es, tu as reçu si tôt la baguette (ton congé)?_ Rude aliquem donare, _donner à qqn son congé_. Gladiatores ad rudem compellere.
RŬDO, is, ere, n. _Braire_. SYN. Asinorum vocem mitto.
RŪGA, æ, i. _Ride_. SYN. Cutis a senectute contracta. USUS: Hic rugis nos et supercilio decepit.
RŪGŌSUS, a, um, _Rugueux_, _ridé_. USUS: Rugosi senes.
RŬĪNA, æ, f. _Chute_, _écroulement_, _ruine_. SYN. Casus, pernicies, pestis, exitium. EPITH. Magna, nimia, propria alterius legibus. PHRAS. 1. (Fortunarum omnium ruinam passus sum, VULG.), _j’ai perdu tous mes biens_. Mearum omnium fortunarum jacturam feci; fortunarum omnium, rei familiaris naufragium feci; perierunt omnes fortunæ meæ; afflictæ, eversæ, exstinctæ, perditæ, profligatæ sunt res omnes meæ; et industriæ et fortunæ fructus omnes perdidi; ex meis pristinis ornamentis ac commodis nihil reliquum est; actum est de fortunis meis; nihil mihi reliqui fortuna fecit; oppressæ jacent, eversæ fortunæ omnes. Res meæ eo loco sunt, ut eas servare nec salus ipsa possit; evertit me omnibus bonis meis fortuna. Eversus sum fortunis omnibus. Rerum mearum quid jam superest? Quid mihi reliquum fortuna fecit? 2. (Respublica in ruina est, VULG.), _la république ruinée_. Respublica periit, concidit, nulla est; formam respublica amisit; actum est penitus de republica. Formam, imaginem, simulacrum veteris reipublicæ nullum agnosces. Communis res ita dilapsa est, ut ne spes quidem ulla ejus restituendæ relinquatur. Rempublicam dudum jam habemus nullam. Deposita est reipublicæ salus. Non adversa tantum, verum etiam penitus eversa reipublicæ fortuna. Tractæ sunt opes, afflictæ vires, amissa dignitas, salus ipsa reipublicæ exstincta. 3. Urbes etiam ruina involvet, _la ruine enveloppera aussi les cités_. Vi fortunæ aliquando percussæ et prostratæ jacebunt urbes præstantissimæ. Fortunæ viribus perculsæ concident; præclaras etiam urbes florentesque vis fortunæ aliquando perdet, opprimet, affliget, tollet, evertet, exstinguet, delebit. USUS: Ruina nobis impendet, inferetur. Ruina oppressus interiit. Ingentes ruinas edet. Prætermitto ruinas fortunarum mearum, _je ne parle pas du délabrement de ma fortune_. Non fuit hoc judicium, sed vis, sed ruina ac tempestas, _chute_, _ruine_.
RŬĬNŌSUS, a, um, _Ruineux_, _qui menace ruine_. SYN. Quod ruinam minatur, quod vitium facit, rimas agit, labem ducit; casui, ruinæ proximus, caducus. USUS: Ædes male materiatæ et ruinosæ.
RŪMĬNĀTĬO, ōnis, f. _Action de ruminer_, _desseins_, _projets qu’on médite_. SYN. Recordatio. EPITH. Quotidiana. USUS: Ruminatio quotidiana.
RŪMOR, ōris, m. _Bruit_, _rumeur publique_, _récit qui circule_. SYN. Fama. EPITH. Bonus, falsus, firmus, inanis, jucundus, magnus, nuntius, secundus, raucus, plenus timoris. PHRAS. 1. Rumor est quidem, sed is incertus, _il y des bruits qui courent, mais ils sont incertains_. Rumores sunt satis illi quidem constantes, sed sine auctore. Sermones exaudiuntur, prorsus tamen incerti, inanes, orti ex voluntate. Sermones dissipantur, sed quibus haberi certa fides non possit. Jactantur hæc sermonibus incertis, et rumore ipso nuntio. Manat in vulgus rumor, sed nullo satis firmo testimonio; sermones audiuntur, sed qui nihil certum sequantur, qui neque nuntiis, neque litteris comprobentur; de quibus incertum, an veritate nitantur; sed quibus dubia fere fides; qui fidem tamen non faciunt. 2. Magnus ubique erat rumor ea de re, _on faisait partout grand bruit de cette chose_. Res ea in ore erat omnium; in ore omnium versabatur; serpebat hic rumor in dies latius; latius opinione disseminatus erat; manavit ea fama non solum per Italiam, verum etiam ascendit Alpes, et obscure primum serpens, multas provincias occupavit. Sermo per totam civitatem datus erat; manavit ea fama longius, nec jam obscure. Cf. Fama. 3. Sunt qui quemvis rumorem temere credant, _il y a des gens qui ajoutent foi à n’importe quelle rumeur_. Qui rumoribus incertis serviant; auditionem quamlibet pro re comperta habeant; rumores omnes colligant, excipiant, et res incertissimas pro visis renuntient. Sunt qui, quidquid rumoris afflavit, quidquid rumor incertus attulit, pertulit, pro certo habeant. 4. Rumor nunc augetur, nunc minuitur, _tantôt la rumeur augmente, tantôt elle diminue_. Rumor nunc calet, nunc refrigescit; late manaverat nuper fama, nunc perobscura est. 5. Rumores paulatim deficiunt, _les bruits s’apaisent peu à peu_. Refrigescit paulatim rumor, raucus fit, sedatur, exstinguitur, moritur. Ejus famæ vix tenues supersunt reliquiæ. USUS: Rumores aucupari; rumorum ventos colligere, rumores excipere, _ramasser, recueillir les nouvelles_. Rumores spargere, dissipare, _répandre des bruits_. Rumor ortus est, _le bruit s’est répandu_. Rumor crescit, calet, _la nouvelle se confirme, se répand_. Rumor refrigescit, _le bruit tombe, disparaît_. Cf. Fama.
RUMPO, is, rūpi, ruptum, ere, a. _Rompre_, _briser_, _déchirer_. SYN. Dissolvo, discindo. Fœdera rumpere. Testamentum rumpere, _annuler, casser un testament_. Dolore rumpi, _mourir de douleur_.
RŪMUSCŬLUS, i, m. _Bruit_, _discours_, bavardage. SYN. Rumor levis. USUS: Imperitorum hominum rumusculos aucupari.
RŬO, is, ŭi, ūtum, ere, n. et a. _Se précipiter_, _tomber_, _crouler_, _se renverser_. SYN. Cado, præceps agor _vel_ feror, præcipito; ruinam edo. USUS: Ruere illa non possunt, nisi hæc eadem labefacta motu concidant. Ad interitum voluntarium ruunt, _ils se précipitent à une mort volontaire_. In agendo ruere et sæpe peccare. Quæ cum accidunt, nemo est quin intelligat ruere illam rempublicam, _quand cela arrive, il n’est personne qui ne reconnaisse que c’est une cité perdue sans ressource_. Cf. Cado, Præceps.
RŪPES, is, f. _Rocher_, _roche_. USUS: Cum ex omni parte altissimas rupes haberet, una ea parte aditus patebat. Ex magnis rupibus nactus planitiem, _après ces immenses rochers ayant rencontré une plaine_.
RUPTOR, ōris, m. _Celui qui rompt_. USUS: Ruptor fœderis, _celui qui viole un traité_.
RURSUM _vel_ RURSUS, _De nouveau_, _derechef_. SYN. Iterum, denuo, de integro. PHRAS. Rursus pugnare, _combattre de nouveau_. Redintegrare prœlium, pugnam; retractare arma; instaurare certamen; prœlium intermissum reparare; revocare ad signa, novo impetu signa inferre. Cf. Iterum.
RUS, rūris, n. _Les champs_, _la campagne_. SYN. Locus extra urbem, ubi agri sunt et villæ; villa. EPITH. Amœnum, suburbanum. PHRAS. Ruri libenter habito, _j’habite volontiers la campagne_. Libenter ruri, et procul a cœtu hominum ætatem ago; otium et quies rustica mirum in modum delectat, oblectat, capit, afficit; ruri esse, habitare perjucundum est. Otio illo, quod rustica præbet habitatio, libentissime fruor; voluptatem ex rusticatione capio maximam. Si ulla re, otio capior et quiete rustica. Rusticari summæ voluptatis est; rus colere, rusticam agere vitam in deliciis habeo. Cf. Rusticor. USUS: Animi causa in sua rura venire. Ruri esse, habitare. Rus amœnum et suburbanum.
RUSTĬCĀNUS, a, um, _Rustique_, _campagnard_, _grossier_. SYN. Rusticus. USUS: Homines rusticani ex municipiis.
RUSTĬCĀTĬO, ōnis, f. _Séjour à la campagne_, _vie des champs_. EPITH. Communis. USUS: Labores pacis et belli, id est, rusticationis et militarium stipendiorum. Cf. Rus.
RUSTĬCĒ, _En paysan_, _d’une manière grossière_, _incivile_. SYN. Inurbane, duriter, importune. )( Urbane. USUS: Rustice aliquid urgere.
RUSTĬCOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Demeurer ou vivra à la campagne_. SYN. Ruri habito; ruri ætatem ago; autumni otium ruri fallo, exigo, rusticani recessus amœnitate fruor, utor. USUS: Litteræ rusticantur nobiscum. Cf. Rus.
RUSTĬCUS, a, um, _Champêtre_, _rustique_; _simple_, _naïf_, _grossier_, _impoli_. SYN. Agrestis, rusticanus; inurbanus, insuavium morum, difficilis. )( Urbanus. EPITH. Mendiculus, non incautus. USUS: Vita rustica honestissima et suavissima. Homo morum imperitus, voce rustica. Rusticis vir moribus, vita inculta atque aspera. Homines urbis immemores, procul a foro et ambitione inter pecudes habitantes, operi rustico intenti. Vita agresti atque rustico cultu. Rustici Romani, _les Romains campagnards_, opp. urbani.
1. RŪTA, æ, f. _Rue_, _plante amère_. Herbæ amaræ genus. Ad cujus rutam puleio mihi tui sermonis utendum est, _il faut que je tempère l’amertume de ses discours par la douceur des tiens_ (PROV.).
2. RŪTA, ōrum, n. pl. (_t. de droit_), _Tout ce qui, dans une propriété, est ou extrait du sol_ (ruta) _ou coupé_ (cæsa) _sans être travaillé, et que le propriétaire se réserve à la vente, substances brutes, matériaux, mobiliers, meubles_. SYN. Omnis generis supellex mobilis, lapides etiam et ligna. USUS: Ne in rutis quidem et cæsis.
RŬTĬLO, as, avi, atum, are, n. _Briller, être éclatant_. SYN. Splendeo. USUS: Rutilantia arma.
RŬTĬLUS, a, um, _Rouge_. USUS: Fulgor rutilus horribilisque terris quem Martium dicitis, _cette étoile de couleur rouge_.
S
SĂBURRA, æ, f. _Lest de gravier pour les navires_. SYN. Arena, qua naves onerantur. USUS: Onerarias duxit multa saburra gravatas.
SACCUS, i, m. _Sac_. USUS: Coria, saccos, cilicia imperavit, _sacs à filtrer_.
SĂCELLUM, i, n. _Petit sanctuaire_, _chapelle_. SYN. Ædicula, cella, templum. EPITH. Maximum, sanctissimum. USUS: Sunt loca publica urbis, sunt sacella.
SĂCER, cra, crum, _Consacré à une divinité_, _voué_, _sacré_. SYN. Religiosus, consecratus, habens religionem. )( Profanus. USUS: 1. Sacra et religiosa signa. Rem sacram facere. Sarta tecta ædium sacrarum tueri. Infula Jovi sacra dicataque. 2. Exsecrandus, diris devotus, _maudit_, _détestable_, _abominable_. Homo sacer et intestabilis. Ejus caput Jovi sacrum est, _sa tête fut vouée à Jupiter_.
SĂCERDOS, ōtis, m. _Prêtre_. SYN. Minister publicus DEI, sanctissimo sacerdotio præditus; antistes cerimoniarum et sacrorum; qui rebus divinis, qui sacris præest; qui sacrificia publica et privata procurat; sacerdotii religionibus venerandus. Flamen, fani antistes, sacrificulus, _flamine_, _prêtre des faux dieux_. EPITH. Castissimus, expulsus et exspoliatus sacerdotio, religiosus, sibyllinus. USUS: Præsto mihi fuere sacerdotes cum infulis. In collegio sacerdotum est. In numerum sacerdotum accipere.
SĂCERDŌTĀLIS, e, gen. com. _De prêtre_, _sacerdotal_. SYN. Quod ad sacerdotem pertinet.
SĂCERDŌTĬUM, ĭi, n. _Sacerdoce_, _ministère sacerdotal_, _dignité sacerdotale_. SYN. Sacerdotis munus. EPITH. Amplissimum, populare, sanctissimum. USUS: Sacerdotium alicui mandare, dare, conferre, tribuere, (VULG. Beneficium,) _conférer la prêtrise_. Sacerdotium amplissimum consequi, inire, ad sacerdotium eligi, in sacerdotium venire, _être ordonné prêtre_. Sacerdotium habere, sacerdotio præesse, sacerdotio præditum esse, _être prêtre_. Sacerdotio inaugurari, _devenir prêtre_. Expelli et exspoliari sacerdotio, _être dépouillé d’un bénéfice ecclésiastique, être de sa charge et de sa dignité_, exaugurari.
SĂCRA, ōrum, n. pl. _Service divin_, _cérémonie religieuse_. SYN. Religiones, sacrificia, res divina. PHRAS. Sacra peragere, _faire les fonctions saintes_. Res divinas facere; DEUM anniversariis sacris rite colere; sacra anniversaria facere, conficere; res divinas rite perpetrare; sacra obire; solemnia et stata sacrificia facere; sacra rite curare; perpetrare, quæ ad pacem DEUM pertinent; sacrificia publica et privata procurare; sacrum suscipere; solemnia suscipere; sacris operari.
SĂCRĀMENTUM, i, n, _Serment militaire_; _(t. de droit) action judiciaire_, _procès_. SYN. Solemne jusjurandum. EPITH. Justum, injustum. USUS: Obligare, adstringere aliquem militiæ sacramento. Sacramento teneri; solvere aliquem sacramento. Justo sacramento cum aliquo contendere, _intenter à qqn un procès en forme_. Injustis sacramentis fundos alienos petere, _par des procès injustes_.
Sacramenta, ōrum, n. pl. _Saints mystères_. SYN. Sacra mysteria. PHRAS. Sacra mysteria obire, _s’acquitter des saints mystères_. Sacra mysteria participare; divinorum mysteriorum usu animum procurare. Cf. Eucharistia.
SĂCRĀRĬUM, ĭi, n. _Lieu ou l’on serre les objets sacrés, sanctuaire, sacristie_. SYN. Locus, ubi res sacræ reponuntur aut asservantur. EPITH. Intimum, patrium, perantiquum. USUS: Sacrarium facere, constituere. Cf. Templum.
SĂCRĀTUS, a, um, _Consacré_, _sanctifié_, _sacré_. SYN. Consecratus, dedicatus, dicatus, sacer; inauguratus, cum religione tum lege inviolatus. USUS: Sacratæ leges. Cf. Sacro.
SĂCRĬFĬCĀTĬO, ōnis, f. _Sacrifice_, _cérémonies religieuses_. SYN. Sacrificium. EPITH. Extrema.
SĂCRĬFĬCĬUM, ĭi, n. _Sacrifice_. SYN. Sacrum, res divina, res sacra. USUS: Sacrificia statuere, facere, factitare. Sacrificia violare, polluere. Ad sacrificium hostias præbere. Cf. Missa, Sacra.
SĂCRĬFĬCO, as, avi, atum, are, n. et a. _Préparer ou offrir un sacrifice_, _sacrifier_. SYN. Sacris operor; sacra facio, conficio; facio absolute. USUS: Summo Jovi sacrificare. Cf. Sacra lito.
SĂCRĬFĬCŬLUS, i, m. _Sacrificateur_, _prêtre_. SYN. Qui sacra facit.
SĂCRĬLĔGĬUM, ĭi, n. _Pillage d’un temple_, _vol dans un temple_. SYN. Furtum rei sacræ. USUS: Sacrilegio se obstringere. Cf. Sacrilegus.
SĂCRĬLĔGUS, a, um, _Qui dérobe des objets sacrés dans un temple_. SYN. Impius, sacrorum omnium hostis ac prædo nefarius. PHRAS. Sacrilegus erat, _c’était un voleur d’objets sacrés_. Fana expilavit; simulacra sanctissima e delubris religiosissimis sustulit; per scelus et latrocinium signa sanctissima nefario ausu sustulit; religiones maximas violavit; templa depopulatus est; sacella suffodit, incendit, oppressit; fana depeculatus est; templis antiquissimis impias et sacrilegas manus afferre conatus est; templo sanctissimis religionibus consecrato manus sacrilegas admovit, admolitus est. Templorum spoliator et expugnator; sacrorum omnium hostis, religionumque prædo erat.
(Sacristia, æ, f. VULG.), _Sacristie, lieu où l’on serre les objets sacrés et les ornements sacerdotaux_. Latine: Vestiarium templi; sacrarium in quo reponitur sacer ornatus et instrumentum; locus instrumenti sacri _vel_ supellectilis sacræ. (Sacrista _vel_ Sacristanus, VULG.), _Sacristain_. Latine: Ædituus, custos ædis sacræ.
SĂCRO, as, avi, atum, are, a. _Consacrer_, _sanctifier par la consécration_. SYN. Consecro, dedico, inauguro; religiosis cerimoniis augustius aliquid facio.
SĂCRŌSANCTUS, a, um, _Déclaré inviolable, sacré_. SYN. Religione ac lege inviolatus. USUS: Sacrosanctum in republica esse nihil potest, nisi quod populus sanxisset, _il ne peut y avoir de consacrées (inviolables) dans la république que les sanctions du peuple_. Ut sacrosancti viderentur. Sacrosanctam vacationem habere.
SĂCRUM, i, n. _Sacrifice_. SYN. Sacrificium, res divina. USUS: Sacris initiari. Sacra polluere. Sacrum facere. Cf. Missa, Sacra.
SÆPE, _Souvent_. SYN. Frequenter, crebro, identidem, sæpenumero, frequens. PHRAS. Sæpe in foro est, _il est souvent au forum_. Multum in foro est; sæpenumero, totos dies, frequentissime in foro versatur; raro a foro abest; quam sæpissime in foro est; forum urget assiduus; frequens in foro est; forum frequentat assidue, aut ut rectius dicam, illic habitat. USUS: Sæpe et multum; semel et sæpius hoc mecum cogitavi. Semel atque iterum ac sæpius. Nimium sæpe id mihi venit in mentem.
SÆPĔNŬMĔRO, _Souvent_, _plus d’une fois_. SYN. Sæpe.
SÆVĬO, is, ĭi, ītum, ire, n. _Sévir, exercer sa fureur contre qqn_. SYN. Sævitiam in aliquem adhibeo, exerceo; crudelitatem in aliquem exerceo, adhibeo; in humiliores libidinose crudeliterque consulo; fœde in captos exerceo victoriam.
SÆVĬTĬA, æ, _vel_ sævĭtĭes, ĕi, f. _Fureur_, _cruauté_, _rigueur_, _dureté_. SYN. Crudelitas. )( Clementia. USUS: Adhibere in famulos sævitiam. Cf. Crudelitas.
SÆVUS, a, um, _Cruel_, _inhumain_. SYN. Crudelis, ferus. USUS: Sævi turbines exstitere. Cf. Crudelis.
SĀGA, æ, f, _Prophétesse_, _magicienne_. USUS: Saga anus.
SĂGĀCĬTAS, ātis, f. _Finesse_, _pénétration d’esprit_, _sagacité_. SYN. Calliditas, solertia. EPITH. Incredibilis, tanta. USUS: Incredibili ad investigandum sagacitate præditus. Cf. Solertia.
SĂGĀCĬTER, _Avec finesse_, _pénétration_, _subtilement_. SYN. Callide. USUS: Tu illud sagacissime præsensisti. Sagacius odorari.
SĂGĀTUS, a, um, _Vêtu d’un sayon._ USUS: Galli sagati et togati.
SAGAX, ācis, omn. gen. _Qui a l’esprit pénétrant_, _sagace_, _habile_. SYN. Callidus, acutus, prudens. USUS: Sagax ad perspicienda pericula. Sagaces canes quod acute sentiant, _chiens à l’odorat subtil_. Homo, animal providum, sagax, multiplex. Mens acris et sagax. Cf. Ingeniosus, Acies, Perspicax.
SĂGĪNA, æ, f. _Action d’engraisser_, _nourriture_, _aliments_. SYN. Cibus, offa ad saginandum apta. USUS: Plebem non auctoritate, sed sagina sibi conciliat, _il se concilie la multitude, non par l’autorité, mais par l’attrait des bons morceaux (plutôt par de bons repas que par de bonnes raisons)_.
SĂGĪNO, as, avi, atum, are, a. _Engraisser_. USUS: Sanguine saginatur.
SĂGITTA, æ, f. _Flèche_. SYN. Jaculum quod manu _aut_ balista jacitur. USUS: Sagittas emittere. Ingentem vim sagittarum infundere ratibus. Ictus sagitta.
SĂGITTĀRĬUS, ĭi, m. _Archer_. SYN. Barbari sagittarii.
SĂGŬLUM, i, n. _Petit manteau militaire_.