Part 122
PRŌCINCTŬS, ūs, in. _Action de se ceindre_; _état de troupes prêtes à combattre_. SYN. Sine ritu solemni, ut in castris. USUS: Facere testamentum in procinctu sine tabulis, _faire son testament sur le champ de bataille ou quand on est sur le point de partir pour la guerre_. (_Pro_: In procinctu operis, _en train de faire qqche_), rectius dicitur: In ipso rei gerendæ articulo. Cf. Expedio.
PROCLĀMĀTOR, ōris, m. _Déclamateur_, _criailleur_, _mauvais avocat_. SYN. Præco, cantor, rabula.
PROCLĀMO, as, avi, atum, are, a. _Crier fortement_, _pousser des cris_. SYN. Vociferor. USUS: Adsunt, proclamant, fidem hujus implorant.
PROCLĪVIS, e, gen. com. _Enclin à_, _prêt à_, _disposé à_. SYN. Propensus, facilis; pronus. )( Laboriosus. USUS: Adolescentia proclivior est ad libidinem. Incitata semel in proclive labuntur. Dictu quidem proclive est, sed effectu arduum. Cf. Facilis.
PROCLĪVĬTAS, ātis, f. _Pente_; _penchant_, _inclination_. SYN. Facilitas. USUS: Proclivitas ad varios mores, varia vitia.
PROCLĪVĬTER, _En pente_; _aisément_, _facilement_. USUS: Facilius et proclivius ad laudem nobilitatis perveniunt.
PRŌCONSUL, ŭlis, m. _Proconsul, celui qui ayant été consul à Rome était envoyé comme gouverneur en province_. In provinciam missus cum potestate consulari.
PROCRASTĬNĀTĬO, ōnis, f. _Renvoi au lendemain_, _ajournement_. EPITH. Odiosa. USUS: In rebus gerendis tarditas et procrastinatio odiosa est.
PROCRASTĬNO, as, avi, atum, are, a. _Renvoyer au lendemain_, _différer_, _ajourner_. SYN. Differo, tardo, rem longius duco. Cf. Differo, Moror.
PROCRĔĀTĬO, ōnis, f. _Procréation_, _génération_. SYN. Proles, progenies. EPITH. Carissima. USUS: Carissimam suam quisque procreationem habet.
PROCRĔĀTOR, ōris, m. _Celui qui crée_, _qui engendre_. SYN. Genitor. USUS: Ille procreator mundi DEUS, _DIEU, créateur de l’univers_.
PROCRĔO, as, avi, atum, are, a. _Procréer_, _engendrer_, _produire_. SYN. Creo, pario, gigno, vitam trado, liberos suscipio. USUS: Multiplices fetus procreant. Procreare alicui periculum. Cf. Creo.
PRŌCŪDO, is, di, sum, ere, a. _Former_, _façonner_. SYN. Exacuo.
PRŎCUL, _Au loin_, _loin_, _de loin_. SYN. Longe, longius. PHRAS. Procul a nobis abest, _il est loin de nous_. Magno locorum intervallo disjuncti sumus; disjunctissimis terris habitamus; in ultimis terris habitamus; in ultimis terris, in extremis terræ finibus, apud homines in extremis terrarum finibus positos, nimia longinquitate locorum remotus degit; magnis intervallis distamus; longe ab domo excitus, in ultimas terrarum oras devectus, quas natura longe submovit regiones, colit. Eo ablegatus est, unde nec nomen, nec fama ejus accedere ad nos possit; inter nos multa maria regionesque intersunt. Cf. Longinquitas. USUS: Cœlestia procul sunt a nostra cognitione. Procul remotus a vero. Procul ab omni metu. Procul videre, auscultare aliquid. Procul a patria. Cf. Remotus, Disto.
PRŌCUMBO, is, cŭbŭi, cŭbĭtum, ere, n. _Se pencher en avant_, _tomber_. USUS: Fessus via procubuit. Cf. Genu.
PRŌCŪRĀTĬO, ōnis, f. _Action d’administrer_, _de régir_, _administration_. SYN. Curatio, administratio, gubernatio. EPITH. Frumentaria, magna, plena, quæstoria. USUS: 1. Aliquem ad civitatis, negotii procurationem vocare, procurationi præficere; procurationem alicui committere, _confier à quelqu’un une administration_. Procurationem multarum rerum habere, _avoir une vaste administration_. Aliquem a procuratione amovere; liberare aliquem procuratione, quæ illum multis officiis implicatum et constrictum tenebat, _délivrer qqn d’une administration qui l’enlaçait dans un réseau d’affaires et de devoirs_. 2. Expiatio, _cérémonie pour détourner une chose funeste, expiation_. Constituendæ, faciendæ nobis sunt procurationes et observationes. Cf. Administratio.
PRŌCŪRĀTOR, ōris, m. _Agent_, _intentant_, _directeur_, _procureur_. SYN. Qui aliena negotia procurat; alieno præpositus negotio; alieni juris vicarius; qui aliquid nostri negotii gerit; qui res domesticas dispensat; qui curationem ac dispensationem rerum habet, suscepit. EPITH. Æquus, diligens, familiaris, propinquus, necessarius, voluntarius, villicus. USUS: Cum villicos procuratores dedissem. Procuratores ludorum. Procuratoris negligentia factum est ut, etc.
PRŌCŪRO, as, avi, atum, are, n. et a. _Soigner_, _avoir soin_, _s’occuper de_. SYN. Curo, administro, guberno, gero. PHRAS. Rem meam diligenter procura, _occupez-vous soigneusement de mon affaire_. In rerum mearum procuratione nihil diligentiæ prætermittas, velim; rei istius curatio, ut cordi tibi sit, etiam atque etiam a te peto; tu si me amas, omnia dispicies remque ut tuam, summa fide geres. Cf. Administro, Curo, Gero, Facio. USUS: 1. Hereditatem, negotia, rationes alicujus procurare, _être l’homme d’affaires de qqn_. 2. Expio, _détourner un mal par des expiations_. Vide ut ea prodigia procurentur et expientur.
PRŌCURRO, is, curri, cursum, ere, n. _S’élancer en avant_, _avancer_; _faire des progrès_. SYN. Excurro. USUS: Sed ut productus studio ultra procurras, _tu ailles plus loin_, _tu fasses de nouveaux progrès_. Cum ab stationibus procurreretur.
PRŌCURSĀTĬO, ōnis, f. _Combat d’avant-garde_, _escarmouche_. USUS: A quibus per procursationem commissa pugna.
PRŌCURSĀTOR, ōris, m. _Soldats d’avant-garde_. SYN. Breve certamen cum procursatoribus fuit.
PRŌCURSO, as, are, n. _Courir en avant_, _escarmoucher_. USUS: Procursantibus a statione, qui lacesserent.
PRŌCURSŬS, ūs, m. _Marche en avant vive attaque_. USUS: Tumultuario prœlio ac procursu magis militum quam ex præparato certatum.
PRŌDĔO, is, ĭi, ĭtum, ire, n. _Aller en avant_, _s’avancer_. SYN. Exeo, in medium procedo. ADV. Obviam, necessario. PHRAS. 1. Hostes e latebris prodivere, _les ennemis s’élancèrent de l’embuscade_. E latebris erupere, prosiluere; e latebris in apertum campum prævolarunt; consurrectum est repente e latebris et in patentem ad conspectum undique campum prolata signa; hostes ab suis quisque latebris pariter exorti, repente exsistebant; cuniculus delectis militibus plenus armatos repente edidit; militum ingens manus repente ex dumosis tumulis exsistebat palamque armata volitabat. 1. (Res tota prodiit, VULG.), _tout est connu_. Patefacta omnia et in medium prolata; ut mora temporis interposita illustrantur omnia et erumpunt, ita detecta quoque fraus est. Res tota in lucem extracta, in lucem prolata est. Haud ita res latuit, quin in conscientiam multorum brevi tempore efferretur; quin secretum omne brevi tempore effunderetur. Cf. Exeo, Vulgo, Manifesto. USUS: In publicum prodire; in concionem, in lucem, in aciem prodire. Prodire obviam alicui.
PRŌDĬGĒ, _Avec prodigalité_, _profusion_. SYN. Effuse.
PRŌDĬGĬUM, ĭi, n. _Prodige_, _phénomène_, _merveille_. SYN. Monstrum, portentum, ostentum. EPITH. Fatale, exitiosum, importunum, recens, religiosum. USUS: Clodius fatale portentum prodigiumque reipublicæ, _Clodius, ce monstre et ce fléau de la république_. Hæc sunt prodigiis similia. Cf. Miraculum.
PRŌDĬGO, is, ēgi, actum, ere, a. _Dissiper_, _prodiguer_, _dépenser_. SYN. Consumo, effundo, ultra modum erogo. Cf. Prodigus.
PRŌDĬGUS, a, um, _Qui prodigue_, _qui gaspille follement_, _prodigue_; _dépensier_. SYN. Profusus, effusus, nimius; nepos luxuriosus, dissolutus, perditus, luxu profligatus. PHRAS. 1. Prodigus rerum suarum, si quisquam alius, _prodigue de ses biens, comme pas un, plus que personne au monde_. Homo largitor et prodigus; alieni appetens, sui profusus; homo perdita nequitia et insolens in aliena re, in quo tamen, pecuniæ an famæ minus parceret, non facile discernas. Quis in largitione effusior, qui post effusos cum probro ac dedecore immensos sumptus, pecuniæ sic illudat, tanquam in summa abundantia omnibus copiis fortunisque afflueret? Quæ ista tam profusa luxuries, post fractas eversasque opes, post patriam rem comestam ac perditam? Vides hunc hominem? decoxit et patrimonium omne profundo ventre circumfert. 2. Patrimonium suum omne prodigus absumpsit, _il a dévoré en prodigue tout son patrimoine_. Patrimonium omne per luxum effudit, comedit, devoravit; patriam rem perdidit, confecit, dissipavit; relictas a patre fortunas per luxum consumpsit, dilapidavit; rem familiarem pecuniamque omnem per luxuriam profudit, effudit, adedit, exhausit; rem omnem paternam confregit; per luxum ac nequitiam laceravit. Cf. Nepos. USUS: In honoribus decernendis prodigus ac fere nimius.
PRŌDĬTĬO, ōnis, f. _Dénonciation_, _trahison_. EPITH. Grata, scelerata. USUS: In proditionis crimen vocari. Proditionis consilia agitare. Cf. Prodo.
PRŌDĬTOR, ōris, m. _Traître_. SYN. Desertor, oppugnator patriæ, qui proditionis consilia agitat. EPITH. Vetus, nefarius. USUS: Patriæ exstinctor, imperii proditor.
PRŌDO, is, dĭdi, dĭtum, ere, a. _Faire sortir_, _produire_, _émettre_; _trahir_, _livrer_. SYN. Trado, mando, commendo, edo, scribo, aperio, manifesto, manifestum facio, indictum facio; patriæ exitium molior. ADV. Inposterum, nefarie, false, temere. PHRAS. 1. Hostibus omnia prodidit, _il découvrit tout à l’ennemi_. Rem omnem ad hostes protulit, pertulit; rem omnem hostibus enuntiavit; arcana consilia ducum cum hostibus communicavit; earum rerum indicium illo auctore ad hostes permanavit. Nihil eorum omnium clam hostibus fuit, indice servo et civium dissensiones foras efferente. 2. Diu se prodere noluerunt, _ils refusèrent longtemps de se faire connaître_. Diu cunctati animos nudari; diu tergiversati promere, quæ in animo laterent; multis agendum erat, palam ut facerent tandem, quæ sentirent; haud levis erat operæ, ut quæ staret ipsis sententia, aperirent, in aperto esset. USUS: 1. Prodere posteris memoriam alicujus facti. Quod est memoriæ litteris, litterarum monumentis proditum. Liberis perniciosum exemplum ad imitationem prodere. 2. Pronuntio, dico, creo, _nommer à un emploi_, _créer_. Consulem prodere. 3. Oppugno, vexo perfide, desero, fidem violo, ad adversarios transeo, _trahir perfidement_, _faillir à_; _laisser sans défense_, _priver de tout secours_. Fidem suam, salutem alicujus, conscios, patriam prodere. Tu nos repente relinquas? deseras? ad adversarios transeas? prodas? oppugnes?
PRODRŎMUS, i, m. _Sorte de vent de nord-nord-est, qui souffle huit jours avant le lever de la canicule_. SYN. Præcursor.
PRŌDŪCO, is, xi, ctum, ere, a. _Faire avancer_, _pousser_; _produire au dehors_. SYN. Duco, in longius duco, profero; educo, extraho, in publicum, in conspectum do. ADV. Longius ab homine, vitam mirabiliter, doctrinam, ultra quam satis est, coram, valde. USUS: 1. Convivium, sermonem longius, in multam noctem producere. Vitam, bellum producere, _traîner en longueur_. Conditionibus aliquem, verbis, falsa spe producere, _amorcer_, _leurrer qqn et le bercer d’un faux espoir_. 2. Educo, adduco, in conspectum do, in conspectu constituo, _conduire en avant_, _faire avancer_. Copias in aciem, testes ad judices, aliquem in conspectum et concionem populi producere. 3. Gigno, creo, suscipio, procreo, progenero, prosemino, _produire_, _mettre au jour_, _engendrer_. Pater simillimum sibi filium produxit. Cf. Profero.
PRŌDUCTĒ, _En allongeant_; _en faisant la syllabe longue_. )( Breviter.
PRŌDUCTĬO, ōnis, f. _Allongement_. )( Brevitas. USUS: Productio verbi, syllabæ, temporis.
PRŒLĬOR (PRÆ), aris, atus sum, ari, d. _Combattre_, _livrer bataille_. SYN. Prœlio dimico, pugno, certo; prœlium facio, committo, cieo; acie certo; dimicationem facio; manus confero; ad certamen descendo; prœlium ineo. ADV. Acriter, vehementer. Cf. Certo, Pugna, Prœlium.
PRŒLĬUM (PRÆ), ĭi, n. _Combat_, _lutte_, _bataille_. SYN. Pugna, dimicatio, certamen. EPITH. Calamitosum, difficile, magnum, fatale, firmissimum, maximum, rectum, secundum. Prœlia acerrima, multa, plurima, præclara. PHRAS. Prœlium committere, _engager le combat_. Totis copiis cum hoste contendere; instructa acie confligere; arma conferre; acie _vel_ armis contendere; manus conserere; signa, manus, pedem conferre; armis concurrere; armis, ferro, acie decernere; prœlium conserere; prœlium facere; prœlio decertare, contendere, confligere. Cf. Pugna, Certamen, Pugno. USUS: Prœlium in certum diem pronuntiare, _désigner le jour de la bataille_. Prœlio hostem lacessere; ad prœlium elicere hostem, prœlium ciere, _combattre_, _exciter au combat_. Prœlium inire, incipere, conferre; prœlium inferre; in prœlium ruere, _commencer le combat_. Prœlium facere, edere, committere, pugnare; contendere, confligere, decertare prœlio, _combattre_. Prœlium conficere; prœlio defungi, _faire son devoir dans une bataille_. Prœlium sustinere, _supporter le choc des ennemis_. Prœlium dirimere, _mettre fin au combat (séparer les combattants)_. Prœlium intermittere; prœlio abstinere, supersedere, _s’abstenir de combattre_. Prœlio excedere, _quitter le champ de bataille_. Elabi e prœlio, _s’échapper du combat_. Prœlium renovare, redintegrare, restituere, et rem proclinatam adjuvare, _recommencer l’action_, _regagner une bataille à peu pris perdue_.
PRŎFĀNO, as, avi, atum, are, a. _Profaner_, _souiller_. SYN. Violo, polluo, profano ritu tracto. USUS: Profanare dies festos.
PRŎFĀNUS, a, um, _Non consacré_, _profane_, _commun_. SYN. Nihil habens religionis, a religione remotus. )( Consecratus, sacer, religiosus. USUS: Cum omnia illa ex sacris profana fecisset. Locus profanus.
PRŎFECTĬO, ōnis, f. _Départ_. SYN. Discessus, iter. )( Reditus, reversio. EPITH. Misera, præceps, inutilis, periculosa, subita. USUS: Consilium profectionis et reversionis meæ accipe. Cf. Iter.
PRŎFECTO, _Certainement_. SYN. Certe, quidem.
PRŎFĔRO, fers, tŭli, lātum, ferre, a. _Produire_, _publier_, _émettre_, _énoncer_, _dire_. SYN. Recenseo, dico, prodo, promo, adduco, commemoro. ADV. Absurde, foras, jam dudum, latius diem, longius fines officiorum, immoderate. PHRAS. 1. Multa in medium protulit, _il fit connaître bien des choses_. Multa in lucem protulit, patefecit; in lucem extraxit, manifesta fecit; in aspectum lucemque protulit; ex occultis tenebris in lucem extraxit; occultissima quæque aperuit et exprompsit. 2. Tellus omnis generis herbas et fructus profert, _la terre produit des herbes et des fruits de tout genre_. Terra flores ac fruges fundit, profundit ager herbas; omnis generis fruges procreat; quotannis novis frugibus induitur; seges ex agro quotannis lætissima provenit; gignendæ herbæ non alius aptior est locus; quidquid alluit vicinus amnis, floribus vestitur. USUS: 1. Aliquid in medium, in lucem proferre. Sua merita, leges, testes proferre (VULG. allegare). 2. Produco, prorogo, differo, longius rem duco, _étendre_, _prolonger_. Fines imperii, limites regni proferre. Judicii diem proferre. Audaciam suam ultra proferre.
PRŎFESSĬO, ōnis, f. _Déclaration publique de la personne, du nom, etc._ SYN. Certa confessio et denuntiatio apud prætorem eorum quæ quis possideret. USUS: 1. Jugerum subscriptio ac professio. 2. Promissio, pollicitatio, _promesse_. Sciebam fructuosam mihi fore tuæ voluntatis professionem. 3. Facultas, _profession_. Vis oratoris ipsaque dicendi professio, _le nom de l’orateur et l’art de la parole dont ils font profession_. (Professionem in religione facere, VULG.), _faire profession dans un ordre religieux_. Latine: Solemni a perpetua votorum sponsione se obstringere, obligare; vota solemni ritu nuncupare. Conceptis verbis publicaque sponsione se DEO in perpetuum consecrare, dedicare; conceptis ex sacri sodalitii formula verbis sacramentum DEO dicere; sacramenti solemnis sponsione sacræ se familiæ adstringere.
PRŎFESTUS, a, um, _Non férié_, _ordinaire_. USUS: Dies profesti, _jours de travail_.
PRŌFĬCĬO, is, fēci, fectum, ere, n. et a. _Avancer_, _faire des progrès_. SYN. Procedo, progressum facio; valeo, possum, prosum. ADV. Aliquantum, multum, necessario multum, permultum; plurimum lepore, facetiis. PHRAS. Multum in philosophia profecit, _il a fait de grands progrès dans la philosophie_. Multum processit; magnos in philosophicis progressus habuit; magnas progressiones fecit; doctior fit in dies et naturæ intelligentior; ad summi philosophi laudem profecit; magnos in philosophia progressus effecit. USUS: Nihil ea re ad summam profectum puto. Nulla res tantum ad virtutem proficit quam... _rien ne forme mieux à la vertu que_.... Contentio tam diu sapiens est, quam diu proficit aliquid, _la discussion est sage, aussi longtemps qu’elle est utile_. Si modo in dicendo profeci.
PRŎFĬCISCOR, ĕris, fectus sum, isci, d. n. _Partir_, _aller en voyage_. SYN. Discedo, iter facio. ADV. Celeriter, clam, communiter suspiciones ex negotio, copiose, cupide, festinanter, inde, unde, longe a sedibus suis, mature, non ita multo post, obviam, privatim quoquam, protinus a disciplina, publice, recte, separatim, tandem aliquando, tarde. PHRAS. Athenas in Græciam cogito proficisci, _je songe à me rendre à Athènes, en Grèce_. Athenas in Græciam iter facere, ire cogito; Athenas accedere, me recipere cogito. Iter Athenas in Græciam dirigo; Athenas in Græciam trajicere, excurrere Athenas in Græciam cogito; Athenas in Græciam transire est animus; Athenas concedere, iter inire; in Græciam tendere; Athenas petere, iter convertere in Græciam cogito. Cf. Iter. USUS: 1. Roma in Asiam profectus. 2. Auctor sum, _provenir_, _sortir de_, _tirer son origine de_. Multa a me beneficia in illum profecta sunt. Ea doctrina ab Aristotele est profecta.
PRŎFĬTĔOR, eris, fessus sum, eri, d. _Déclarer publiquement_, _promettre_, _offrir_. SYN. Polliceor, præbeo. ADV. Amplius, apertissime, palam, vere. USUS: 1. Ad aliquid operam suam profiteri. Contra facere, quam quis professus aut pollicitus sit. Suscipere et profiteri magnum aliquid. Triduo me jurisconsultum profitebor. 2. Doceo, _enseigner_, _être professeur_. Qui profitetur philosophiam, gravem personam sustinet. 3. Præ me fero, jacto me, glorior, _se vanter_, _se glorifier_; _faire profession de_. Grammaticum se, sapientem, oratorem profiteri. Tantam facultatem consecutum me non profiteor. 4. Possessionum mearum modum magistratui denuntio, significo, _faire la déclaration officielle de_, _déclarer_. Quisque, quantum habeat prædæ, manubiarum, aratores jugerum modum apud prætorem profiteantur, _que chacun déclare ce qu’il a tiré du butin, des dépouilles, etc._
PROFLĪGĀTUS, a, um, _Abattu_, _anéanti_; _corrompu_, _dépravé_. SYN. Homo omnium profligatissimus ac perditissimus. Cf. Perditus.
PROFLĪGO, as, avi, atum, are, a. _Renverser_, _abattre_, _terrasser_. SYN. Affligo, prosterno, depello, exturbo campo copias. USUS: Hostium copias, rempublicam profligare ac perdere. Cf. Perdo.
PROFLŬENS, entis, omn. gen. _Qui coule_; _cours d’eau_, _rivière_, _ruisseau_. SYN. Fluvius, flumen, torrens. USUS: 1. Eum in profluentem abjici jussit. 2. Liquidus, expeditus. Expedita et profluens oratio. Adject.
PROFLŬENTER, _Abondamment_. SYN. Abundanter, copiose.
PROFLŬENTĬA, æ, f. _Flux_, _abondance_. SYN. Affluentia, abundantia, copia. EPITH. Inanis. USUS: Oratoriam vim inanis quædam profluentia imitatur.
PROFLŬO, is, xi, xum, ere, n. _Couler_, _découler_. SYN. Mano, emano. USUS: Cujus ore melle dulcior profluebat oratio, _la parole coulait de ses lèvres plus douce que le miel_. Mosa profluit ex monte Vogeso, _la Meuse prend sa source dans les Vosges_.
PRŎFŬGĬO, is, fūgi, ere, n. _Fuir_, _s’enfuir_. SYN. Perfugio, transfugio. ADV. Clam, plane. USUS: Filius domo ad me profugit. Extorrem in exilium profugere. Cf. Fugio.
PRŎFŬGĬUM, ĭi, n. _Asile_, _abri_. SYN. Perfugium, portus.
PRŎFŬGUS, a, um, _Fugitif_, _exilé_. USUS: Ænea duce profugi sedibus incertis vagabantur, _les Troyens, chassés de leur patrie, erraient, sous la conduite d’Énée, sans avoir de demeure fixe_. Cf. Fugitivus.
PRŎFUNDO, is, fūdi, fūsum, ere, a. _Verser_, _répandre_; _perdre_, _prodiguer_. SYN. Effundo. ADV. Sæpe et multum. USUS: Profundere patrimonium suum, _dissiper son patrimoine_. Laborem omnem, omnes ingenii vires profundere et perdere. Vitam, sanguinem, animum pro aliquo profundere. Magnam vim lacrimarum profundere. Profundere se in aliquem. Odium suum intus inclusum in aliquem profundere. Lacrimæ se profundunt. Voluptates prima ætate compressæ se nonnunquam subito profundunt, _les passions, enchaînées dans le premier âge, font tout à coup explosion_. Cf. Effundo.
PRŎFUNDUS, a, um, _Profond_, _élevé_. SYN. Altus. PHRAS. Vallis profunda, _vallée profonde_. Vallis in immensam altitudinem depressa; vallis infinita altitudine; vallis inexsuperabilis altitudinis. USUS: Fossæ profundæ multos pedes altæ. Spelunca profunda et multos pedes humi depressa. Scrobes profundæ in altitudinem quinque pedum fodiebantur.
PRŎFŪSĒ, _Sans modération_, _en désordre_. USUS: Consul obstitit profuse tendentibus suis in castra, _le consul arrêta les siens qui rentraient en désordre dans le camp, il s’opposa à ceux qui rentraient en désordre_.
PRŎFŪSUS, a, um, _Excessif_, _immodéré_, _extrême_. SYN. Immoderatus, immodestus, prodigus, nimius. USUS: Quanti et quam profusi sumptus. Profusæ epulæ. Hilaritas profusa. Cf. Nepos, Prodigus.
PRŌGĔNĔRO, as, are, a. * _Produire_, _engendrer_. USUS: Aquilæ columbam non progenerant. Cf. Genero.
PRŌGĔNĬES, ēi, f. _Postérité_, _descendants_, _lignée_. SYN. Proles, genus. EPITH. Divina, optima, tanta. USUS: Veteres se progeniem deorum dicebant.
PRŌGIGNO, is, gĕnŭi, gĕnĭtum, ere, a. _Produire_, _engendrer_. SYN. Procreo, gigno.
PROGNĀTUS, a, um, _Engendré_, _issu_. SYN. Natus. Cf. Filius.
PROGNOSTĬCON, ostĭci, n. _Signe d’une chose quidoitarriver_, _pronostic_. SYN. Conjectura, signum, rei futuræ divinatio. Cf. Divinatio.
PRŌGRĒDĬOR, ĕris, gressus sum, grĕdi, d. _Marcher en avant_, _avancer_, _s’avancer_. SYN. Progressionem _vel_ progressum facio, procedo; serpo. )( Regredior. ADV. Impune, longius, sensim, pedetentim, nusquam, paululum. PHRAS. Longius quam voluissem progressus sum, _je me suis avancé plus loin que je n’aurais voulu_. Eo accessi, unde receptum vix habeo; latius opinione evagatus, elatus sum. Cancellos, quos mihi ipse circumdedi, egressus sum; lineas transii, transilii. Cf. Proficio. USUS: Multorum dierum iter jam progressus. Quo pervenire potuit hominis furor, progressus est. Progredi in virtute, _faire des progrès dans la vertu_.
PRŌGRESSĬO, ōnis, f. _Accroissement_, _augmentation_, _progrès_. SYN. Progressus. EPITH. Admirabilis. USUS: Progressionem ad virtutem aiunt fieri, non item levationem vitiorum.
PRŌGRESSŬS, ŭs, _Progrès développement_. SYN. Progressio, processus. EPITH. Firmus, præceps, constans. PHRAS. 1. Progressu temporis, _par la marche du temps_. Progrediente ætate; progressu ætatis; procedente tempore. 2. In tanto progressu rerum, _dans une si heureuse succession d’événements_. In tanto impetu cursuque rerum; tam secundis omnibus; tam læta in re; rebus tam belle fluentibus; cum cursum res tenerent suum. Cf. Status, Successus. USUS: Qui rerum causas earumque progressus sciunt, _connaissent les causes des choses, le principe et la suite des événements_. Magnos in studiis progressus fecit. A progressu arcere.
PROH _vel_ PRO! _Oh!_ _O!_ _Ah!_ USUS: Pro scelus!
PROHĬBĔO, es, ŭi, ĭtum, ere, a. _Retenir_, _empêcher_; _défendre_, _prohiber_, _interdire_. SYN. Inhibeo, veto, impedio, interdico, intercludo, excludo, obsto, non permitto. ADV. Acriter, diutius, omnino, nec semel, sed sæpius, maxime. PHRAS. Nihil hominem prohibebit quin insanire pergat, _rien n’empêchera cet homme de continuer à déraisonner_. Non religio, quam nullam habet, non verecundia a furore arcebit; non magnitudo pœnæ a maleficio submovebit; nihil furentis impetum continebit. Cf. Coerceo, Cohibeo, Refreno. USUS: Aditu, provincia, sepultura aliquem prohibere. 2. Arceo, submoveo, repello, _garantir_, _préserver_, _défendre_. Vim hostium ab oppido, ignes a navibus, a tectis fures prohibere. 3. Tueor, _protéger qqn_. Aliquem injuria, periculo, convitiis, calamitate prohibere.
PRŌJECTĬO, ōnis, f. _Action d’allonger_. SYN. Porrectio. USUS: Projectio brachiorum, _allongement_, _extension des bras_.