Lexicon Latinum

Part 109

Chapter 1092,981 wordsPublic domain

ORTŬS, ūs, m. _Le lever des astres_; _naissance_. SYN. Exortus; oriens. )( Occasus. EPITH. Gravior, verior, moderatus et constans, præclarus, similis et minime generosus; clari, nitidi. USUS: Multæ sectæ a Socrate ortum habent. Siderum ortus et obitus. Cato ortu Tusculanus, _Caton, né à Tusculum_. Ortus omnium artium rudis fuit et exilis, _toutes les sciences ont eu de faibles et pénibles commencements_. Cf. Origo.

1. OS, ōris, n. _Bouche_. EPITH. Alacre et promptum, aptissimum, ardens, coruscum, durissimum, ferreum, ferum, fœtidum, importunissimum, impurissimum, incolume, infame, infestum, intimum, plenius, pulcherrimum, supinum, tacitum, pristinum. USUS: 1. Cibum alicui in os ingerere. 2. Conspectus, vultus, præsentia, _visage_, _face_, _figure_. Tu, cujus os mihi ante oculos versari solet. In ore vulgi versabatur. Frequens in foro, in ore, in oculis. 3. Sermo, _discours_. Id tibi frequens in ore est, _vous avez cela sans cesse à la bouche_. Brutus in ore et desiderio omnium est, _être l’objet de l’entretien général_. 4. Introitus, aditus, _ouverture_, _entrée_. In ore portus. 5. Impudentia, _hardiesse_, _effronterie_, _impudence_. Nostis os hominis et audaciam, _vous connaissez l’impudence de l’homme_. Os tuum ferreum senatum convitio verberavit. Dudum os perfricuisti. Ore pleno, in os laudare aliquem.

2. OS, ossis; plur. ossa, ossĭum, n. _Os_, _ossements_. USUS: Quid dicam de ossibus, quæ subjecta corpori, mirabiles commissuras habent, et ad stabilitatem aptas, et ad omnem corporis actionem? _Parlerai-je des os qui sont la charpente du corps, et dont les jointures sont admirablement conçues, soit pour l’affermir, soit pour se prêter à tous ses mouvements?_ Cineri et ossibus mortui illudere, maculam inurere.

OSCEN, ĭnis, m. _Oiseau dont le chant servait de présage_. SYN. Avis ore _vel_ cantu auspicium faciens. USUS: Aves et alites et oscines.

OSCĬTANS, antis, omn. gen. _Inactif_, _négligent_, _inattentif_. SYN. Negligens, ignavus, segnis. USUS: Illa oscitans et dormitans sapientia. Cf. Piger.

OSCĬTANTER, _Négligemment_, _par manière d’acquit_. SYN. Negligenter, indiligenter. USUS: Tam solute, tam leniter, tam oscitanter.

OSCĬTOR, aris, atus sum, ari, d. _Bailler_, _demeurer inactif_. SYN. Dormito, otior. USUS: In tanta calamitate oscitaris adhuc dum? Cf. Cesso, Otior.

OSCŬLĀTĬO, ōnis, f. _Action de donner un baiser_.

OSCŬLOR, aris, atus sum, ari, d. _Donner un baiser_. SYN. Suavium do, dissuavior, osculum do, osculum fero. PHRAS. Terram religione inclitam osculatus est, _il baisa cette terre si vénérable par ses souvenirs religieux_. Pio osculo terram contigit; terram pio osculo appetivit; terræ osculum tulit, dedit; terram dissuaviatus est. Cf. Basium. USUS: Complexus filium osculatusque dimisit.

OSCŬLUM, i, n. _Baiser_. SYN. Osculum dare _vel_ ferre matri.

OSTENDO, is, di, sum, ere, a. _Montrer_, _faire voir_, _exposer_. SYN. Demonstro, indico, planum facio, declaro, propono, doceo. ADV. Aperte, contra, insidiose, neque, opinato, optime, palam, paulum, probabiliter, quam brevissime, ultro, vulgo. PHRAS. Rem clare ostendi, _j’ai expliqué clairement l’affaire_. Digitum in rem intendi; exposui, planum feci; rationes, demonstrationes, quæ vim afferrent, quæ ad id cogerent, congessi; ut se res haberet, clare exhibui, explicui, demonstravi. USUS: Os tuum non modo ostendis, sed offers. Bellum ostendere potius, quam inferre. Cf. Perspicuus.

OSTENTĀTĬO, ōnis, f. _Action de montrer_, _orgueil_, _vanité_, _ostentation_. SYN. Venditatio, jactatio, simulatio, vanitas. EPITH. Gloriosa, inanis, insolens, magnifica, popularis, puerilis. USUS: Vitanda est ingenii ostentationisque suspicio, _il faut éviter de faire parade de son talent_. Qui simulatione et inani ostentatione stabilem se gloriam consequi posse arbitrantur, vehementer errant. Cf. Jacto, Glorior.

OSTENTĀTOR, ōris, m. _Celui qui fait parade de, qui étale qqche_. SYN. Gloriosus. EPITH. Pecuniosus. Cf. Superbus.

OSTENTO, as, avi, atum, are, a. _Faire étalage, montre, parade, se vanter de, etc._ SYN. Vendito. ADV. Aperte. USUS: 1. Venditare ingenium, prudentiam ostentare. 2. Præ me fero, expono, _montrer qqche avec menace_, _menacer de_. Bellum ex altera parte cædem ostentat, ex altera servitutem, _la guerre nous montre en perspective le massacre ou la servitude_. Aliud moliri, aliud specie simulationis ostentare. Cf. Glorior.

OSTENTUM, i, n. _Prodige_, _merveille_, _phénomène extraordinaire_, _miracle_. SYN. Portentum. EPITH. Grave, triste. USUS: Magnorum periculorum metus ex ostentis portenditur. Appius ostenta facit de signis et tabulis, _Appius fait des merveilles en statues et en tableaux_. Cf. Omen.

OSTENTŬS, ūs, m. _Vanité_, _parade_; _signe_, _marque_, _preuve_. USUS: Egone Jugurthæ ostentui essem? _Devais-je donc être la preuve des crimes de Jugurtha?_

OSTĬĀTIM, _De porte en porte_. USUS: Ostiatim panem quærere. Ostiatim agere crimen, _suivre les actes de brigandage de maison en maison_, _c. à d._, _énumérer les maisons ou Verrès a commis quelque brigandage_.

OSTĬĀRĬUM, ĭi, n. _Impôt mis sur les portes_. SYN. Tributum in singula domorum ostia imperatum. USUS: Frumentum, ostiaria, arma, vecturæ imperabantur.

OSTĬUM, ĭi, n. _Porte_. SYN. Janua. USUS: Portus, ostium et aditus, _entrée du port_. Fluminis ostium, _embouchure d’un fleuve_.

OSTRĔA, æ, f. _Huître_. USUS: Ostreis et conchylibus abstinere.

ŌTĬOR, aris, atus sum, ari, d. _Avoir du loisir_, _ne rien faire_. SYN. Nihil ago, cesso, vaco, otio abutor. )( Negotior. PHRAS. 1. Non otiabor, _je ne me reposerai point_. Non cessabo; non ero feriatus a nostris litteris; non ita complectar, sequar otium, ut desidiæ me dedam; non committam, ut otio diffluam, tabescam, langueam, hebescam; non committam, ut, quod solet, animus otio luxuriet, lasciviat aut senescat; etsi nihil est, quod agam, non tamen indormiam. 2. Turpe est otiari, _la paresse est chose honteuse_. Turpe est, compressis, quod aiunt, manibus sedere; otio, situ, desidia marcescere, otio se tradere; otio, segnitie demittere animos; otium ac tempus conterere, terere; cessatione torpescere. USUS: Otiandi, non negotiandi causa Syracusis abest, _il a quitté Syracuse pour se reposer, non pour faire du négoce_. Cf. Pigritia.

ŌTĬŌSĒ, _A loisir_, _à son aise_, _sans se presser_, _tranquillement_. SYN. Per otium, vacuo animo et soluto.

ŌTĬŌSUS, a, um, _Inactif_, _désœuvré_, _paresseux_. SYN. Cessans, nihil agens, feriatus, vacuus; laxatus curis; qui animo vacuo est ac soluto; qui cura vacat, et negotio; iners, languidus, vacuus ab opere, solutus ab opere; qui in otio est; in otio desidet. )( Operosus, semper aliquid agens. ADV. Nimium, nunquam. USUS: Cessatio libera, et otiosa. Nihil otiosa vita jucundius, si quoddam doctrinæ atque studiorum pabulum habeat. Alienæ calamitatis otiosus spectator. Nunquam minus otiosus sum, quam cum otiosus, _je ne suis jamais moins désœuvré que quand je ne vaque point aux affaires publiques_. Otium meum nunquam otiosum, _mon loisir est toujours occupé_. Cf. Piger.

ŌTĬUM, ii, n. _Repos_, _loisir_; _oisiveté_. SYN. Tempus, spatium, vacuum tempus, laxamentum, cessatio libera atque otiosa, remissio, vacatio a labore, quies, vacatio ætatis, tranquillitas vitæ, facultas vacui et liberi temporis. EPITH. Commune, domesticum, forense, honestum, inertissimum et desidiosissimum, jucundum, litteratum, luxuriosum, majus, moderatum, multum, nimium, nimis otiosum, præparatum, primum et summum, tantum, urbanum. PHRAS. Si quid otii nactus fuero, litteras ad te dabo, _dès que j’aurai un moment, je vous écrirai_. Si otium erit; si vacabit; si per occupationes licebit; si quid habebo vacui temporis; si e negotiis emersero, respiravero; si occupationibus vacui temporis aliquid eripere licebit; si liber a negotiis fuero; si me iis rebus, quibus nunc implicatus teneor, explicavero; si ab occupationibus me expedivero; si quid otii dabitur, præstabitur, tribuetur a negotiis; si occupationibus relaxatus fuero; si vinculum illud occupationum, quo et assidue adstringor et arctissime, non dicam exsolvetur, sed paululum modo, paulisper, aliquantulum, aliquantisper, nonnihil, aliqua ex parte laxabitur, litteras a me quam primum accipies. USUS: Raro otium nanciscor, et id, quod datur, fere in philosophia consumo. Otio affluere, abundare, _avoir beaucoup de loisir_. Per otium aliquid facere, _faire qqche en prenant son temps_. Si otium fuerit, ad scribendum me conferam. Referre se in _vel_ ad otium et quietem. Otium et solitudo languorem afferunt hominibus. Inertissimo et desidiosissimo otio frui, perfrui. Otium perturbare, _troubler le repos_. In otii portum confugere. In otio considere.

ŎVANS, antis, omn. gen. _Triomphant par ovation_. SYN. Prope triumphans. USUS: Ovantes urbem introibant. Ovanti urbem ingredi concessum est.

ŎVIS, is, f. _Brebis_. SYN. Pecus. USUS: Ovium villis contextis homines vestiuntur. O præclarum custodem ovium, ut aiunt, lupum! Ovium usus nullus, ubi pastor deest. Ovem lupo committere, _confier au loup le soin d’une brebis_ (PROV.).

ŎVUM, i, n. _Œuf_. EPITH. Recens, hypenemium, Zephyricum _seu_ irritum, durum, molle, tremulum _seu_ sorbile, geminum, frixum. USUS: Anatum ova gallinis supponimus. Pisces ova cum genuerint, etc. Ova parere, _pondre_. Ovis _vel_ ova incubare, _couver_. Ex ovis pullos excludere, _faire éclore les petits_. Integram famem ad ovum afferre, _apporter à l’œuf un appétit entier_, _c. à d._, _se mettre à table avec un grand appétit_: quoniam apud Romanos ova primum apponebantur. Ovum ovo tam simile _vel_ similius non est, de rebus simillimis, _se ressembler comme deux gouttes d’eau_ (PROV.).

P

PĀBŬLUM, i, n. _Nourriture_, _aliment_; _patûre_, _fourrage_. SYN. Pastio. EPITH. Naturale, pingue. USUS: Consideratio naturæ pabulum animi, _l’étude de la nature est l’aliment de nos âmes_. Pabuli a terra procreati ubertas _vel_ tenuitas. Magna est hoc anno pabuli copia. Frumenta in pabulum missa.

PĀBŪLĀTĬO, ōnis, f. _Fourrage_, _action d’aller au fourrage_, _fourrager_. USUS: Hostes pabulatione prohibere.

PĀBŬLĀTOR, ōris, m. _Fourrageur_. USUS: Missi pabulatores.

PABŬLOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Fourrager_, _aller au fourrage_. SYN. Pabulum quæro. USUS: Pabulandi causa, pabulatum missa cohors.

PĀCĀTUS, a, um, _Pacifié_; _calme_, _paisible_, _tranquille_. SYN. Quietus, tranquillus.

PĀCĬFĬCĀTĬO, ōnis, f. _Pacification_, _traité de paix_; _accommodement_. USUS: Ne te in hanc pacificationem interposueris, _ne vous interposez point dans cette réconciliation_. Cf. Conditio.

PĀCĬFĬCĀTOR, ōris, m. _Pacificateur_. SYN. Qui pacem facit.

PĂCĬFĬCĀTŌRĬUS, a, um. _Qui doit rétablir_, _négocier la paix_. USUS: Legatio pacificatoria.

PĀCĬFĬCUS, a, um, _Qui aime la paix_, _pacifique_. SYN. Quietus.

PĂCISCOR, ĕris, pactus sum, cisci, d. n. et a. _Faire un traité_, _une convention avec qqn_, _s’arranger_, _convenir de_. SYN. Pango, depaciscor, pactum _vel_ pactionem facio, pactionem cum aliquo confio, pactionem _vel_ fœdus facio, fœdus cum aliquo ferio. ADV. Inique. USUS: Pacisci sibi præmium, mercedem ab aliquo, _convenir avec qqn d’un salaire, d’une récompense_. Cf. Pactum, Pactio.

PĀCO, as, avi, atum, are, a. _Pacifier_. SYN. In tranquillum redigo, sedo, pacatum reddo. PHRAS. Nondum penitus pacati erant hi populi, _ces peuples n’étaient pas encore entièrement pacifiés_. Populorum istorum animi mentesque a superiore bello nondum resederant; nondum quiescebant, acquiescebant, conquiescebant populorum istorum feroces animi; nondum penitus illorum turbæ, ac seditiones compressæ erant ac cohibitæ. Cf. Tranquillus. USUS: Civitates pacatæ. Cf. Concilio, Conjungo, Amicitiam redintegrare.

PACTĬO, ōnis, f. _Convention_, _accord_, _accommodement_, _traité_. SYN. Pactum, conventum, conditio, fœdus. EPITH. Nefariæ, bellicæ, hostiles, iniquæ, non modo publicæ verum etiam privatæ oratorum. USUS: Ad pactionem venire, adire, accedere, _en venir à un accommodement_. Pactionem conflare cum aliquo, facere, conficere, _faire une convention avec qqn_. Pactione aliquem sibi obstringere, obligare, _s’unir, s’attacher qqn par un traité_. In pactione manere, _être fidèle à sa parole_. A pactione recedere, _manquer aux traités, aux conventions_. Pactio verborum, _formule déterminée_, _terme d’une convention_.

PACTOR, ŏris, m. _Négociateur_, _médiateur_. USUS: Societatis pactores.

PACTUM, i, n. _Traité_, _accord_, _pacte_, _contrat_. SYN. Pactio, conventum, conventio, decisio, conditio. PHRAS. Quæ e pacto tibi debeo, fideliter præstabo, _j’accomplirai fidèlement ce qui a été stipulé dans nos conventions_. De quibus inter nos convenit, qua pactione obstrictus teneor, qua conditione tecum pepigi, decidi, integre et summa fide a me servabitur. Stabo conventis, pactis; a pacto et constituto pretio non recedam; quod inter nos pactum, transactum, decisum est, præstabo. Cf. Pactio. USUS: Pacta conventa, stipulationes. Pacta et promissa nec vi, nec malo dolo facta, præstanda et servanda sunt. Pacto stare. In conditione atque pacto manere. Nescio, quo pacto fiat, _je ne sais comment il se fait_...

PÆDĂGŌGUS, i, m. _Gouverneur_, _précepteur_, _maître_. SYN. Pueri custos. PHRAS. Est pædagogus illius, _il est son gouverneur_. Ejus moribus regendis aut formandis præfectus est; pueritiam ejus format; hunc moderatorem pueritiæ suæ habet.

PĀGĀNUS, a, um, _De village_, _de campagne_; subst. _Paysan_, _villageois_. USUS: Nullum est hac in urbe collegium, nulli pagani, nulli montani. (Paganus, _païen_, _gentil_. VULG.), Latine: Priscæ superstitionis sectator falsorum numinum cultor.

PĀGELLA, æ, f. _Feuille de papier_. Sed quid ago? Non imitor λακωνισμόν tuum, altera jam pagella procedit.

PĀGĬNA, æ, f. _Feuille écrite_, _page_, _feuillet_; _livre_, _lettre_. EPITH. Extrema, postrema, prior. USUS: Quasi in extrema pagina. Meam parcimoniam hujus paginæ contractio significat. Pagina tua me perturbavit, magnæ molestiæ fuit.

PĀGUS, i, m. _Village_, _bourg_, _bourgade_. SYN. Villa. USUS: Pagorum et vicinitatum omnium collegium. In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed pæne etiam in singulis domibus factiones sunt.

PĀLA, æ, f. _Bêche_; _chaton de bague qui contient une pierre_. SYN. Annuli pars latior, cui gemma inseritur aut signum insculpitur. USUS: Quum palam ejus annuli ad palmam converterat, _quand il avait tourné à l’intérieur de la main le chaton de cet anneau_.

PĂLÆSTRA, æ, f. _Lieu public où l’on s’exerçait à la lutte_; _école d’éloquence_, _académie_. SYN. Gymnasium. USUS: Palæstræ dare operam. Isthuc palæstræ multum habet et olei. Numerus oratorius serius aliquanto notatus et cognitus, quasi quamdam palæstram et extrema lineamenta orationi attulit, _le nombre oratoire signalé et connu un peu plus tard est venu donner à la parole comme le cachet de l’art et le fini des formes_. Sine nitore ac palæstra, _sans ornement_, _sans élégance_. Cf. Schola.

PĂLÆSTRĬCĒ, _En lutteur_, _à la manière des lutteurs_. SYN. Palæstritarum more.

PĂLÆSTRĪTA, æ, m. _Maître de palestre_.

PĂLAM, _Publiquement_, _en public_, _ouvertement_. SYN. Manifeste, aperte, in conspectu omnium; in oculis omnium; in ore atque oculis omnium; sub oculis; inspectantibus omnibus; luce et palam. )( Clam, ex occulto et insidiis. USUS: Luce et palam, in foro. Nondum palam factum erat scelus. Cf. Conspectus, Præsens.

PĂLĀTĬUM, ĭi, n. _Palais_, _demeure impériale ou royale_. USUS: Descendit de palatio.

PĂLĀTUM, i, n. _Le palais_, _organe du goût_. SYN. Pars oris interior, in qua sensus est gustatus. EPITH. Extremum, infimum, varium. USUS: Voluptas, quæ palato percipitur. Non sequitur, ut cui cor sapit, ei non sapiat palatum, _la délicatesse de l’âme n’empêche pas celle du palais_.

PĂLĔA, æ, f. _Paille_. USUS: Paleam aurumve portet navis, ad bene gubernandum nihil interest.

PĂLIMPSESTUS, i, m. _Palimpseste, parchemin dont on a gratté la première écriture pour y écrire de nouveau_. USUS: Laudo, quod in palimpsesto scripseris, in chartula mallem.

PĂLĪNŌDĬA, æ, f. _Palinodie_. SYN. Retractatio. PHRAS. Palinodiam cecinit, _il a chanté la palinodie, il s’est rétracté_. Retexuit orationem suam; juravit, nolle esse dicta, quæ in me protulisset; non difficulter permotus est ad receptum pertinacis sententiæ; ea, quæ in me jecerat, ut indicta esse voluit; revocavit omnia, quæ intemperanti lingua in me offuderat. USUS: Palinodia subturpicula mihi esse videbatur.

PALLA, æ, f. _Palla_, _mantille de femme_. Vestis muliebris genus.

PALLĂDĬUM, ĭi, n. _Le Palladium_, _statue de Pallas_. SYN. Signum Palladis. USUS: Libros ex medio incendio velut Palladium sustulit.

PALLĔO, es, ŭi, ere, n. _Pâlir_. SYN. Expallesco, exalbesco. PHRAS. Palluit ad conspectum militis, _à la vue du soldat, il pâlit_. Pallor homini suffusus est, et totum corpus vitalis color reliquit; exspiranti similis fuit; oris exsanguis notas pallor confuderat; exsanguis ac pallore deformis constitit ad conspectum militis. USUS: Sudat, pallet, erubescit, titubat.

PALLĬĀTUS, a, um, _Vêtu d’un pallium_, _d’un manteau à la grecque_. USUS: Græcus judex modo palliatus, modo togatus, _tantôt en pallium_, _tantôt en toge_.

PALLĬDUS, a, um, _Pâle_; _moisi_. USUS: Pallido cortice arbor.

PALLĬŎLUM, i, n. _Petit manteau grec_. EPITH. Sordidum. USUS: Sæpe est sub palliolo sordido magna sapientia.

PALLĬUM, ĭi, n. _Manteau grec_. SYN. Amiculum vestibus injici solitum, quod Græcorum proprium fuit, ut toga Romanorum. EPITH. Aptum ad omne tempus, laneum, purpureum. USUS: Pallium in collum conjicere; onerare humerum pallio, _jeter le manteau sur les épaules_. Pallium alicui detrahere. Pallio tegere. Iste cum pallio purpureo. Colligere pallium, _retrousser le manteau_.

PALLOR, ōris, m. _Pâleur_; _crainte_, _frayeur_. USUS: Terrorem pallor et dentium crepitus consequitur. Magno cum tremore et pallore aliquid dicere; pallorem traho, contraho, in pallorem verti; pallore infici. Cf. Palleo.

PALMA, æ, f. _La paume de la main, palme, victoire, etc._ SYN. Manus pars interior; victoria, principatus. PHRAS. Ille de omnibus palmam tulit, _il a vaincu tout le monde_. Palmam retulit; omnibus palmam eripuit. Cf. Supero, Vinco. USUS: 1. Dialectica pugno, Rhetorica palmæ similis est, _la dialectique ressemble au poing et l’éloquence à la main ouverte_. Aliquem palma concutere, _souffleter qqn_. 2. Arbor palma, _palmier_. EPITH. Lemniscata, procera et tenera, urbana. Palmæ agrestes, multæ, plurimæ. Palma nobilissima illa arbor, nulli cedit ponderi, sed contra assurgit, et reluctatur. 3. TRANSL. Victoria, _victoire_, _triomphe_, _palme_. Eloquentiæ palmam alicui dare, deferre. Palmam alicui dubiam facere.

PALMĀRIS, e, gen. com. _Grand d’une palme_; _qui mérite la palme_, _le prix_. USUS: Statua palmaris, _statue remarquable_. Palmaris illa philosophorum sententia.

PALMĀRĬUS, a, um, _De palmier_; subst. _Chef-d’œuvre_. USUS: Id est, quod palmarium puto: me reperisse, etc., _mais, mon chef-d’œuvre, c’est de_....

PALMUS, i, m. _Palme_, _mesure de longueur de douze pouces_. Mensuræ genus.

PĀLOR, aris, atus sum, ari, d. _Errer_, _se disperser_. SYN. Vagor, dispergor. USUS: Vagi per agros palantur milites. Exercitus per silvas fuga palatus. Cf. Vagor, Erro.

PALPĔBRÆ, ārum, f. pl. _Paupières_. SYN. Tegumenta oculorum mollissima. EPITH. Resectæ.

PALPĬTO, as, avi, atum, are, n. _Trembler_, _remuer_, _palpiter_. SYN. Tremore concutior. USUS: Cor animantis evulsum ita mobiliter palpitabit. Cf. Trepido.

PALPO, as, avi, atum, are, a. et PALPOR, aris, atus sum, ari, d. _Palper_, _toucher_, _flatter_, _caresser avec la main_. SYN. Adulor, blandior, assentor. ADV. Plane. USUS: Palpari aliquem.

PALPUM, i, n. _Caresse_, _flatterie_. SYN. Blanditiæ. USUS: Palpum alicui obtrudere. Aliquem palpo percutere, _amadouer qqn_. Cf. Adulor.

PĂLŪDĀMENTUM, i, n. _Manteau de guerre_, _manteau militaire_. SYN. Insigne et ornamentum militaire, præcipue imperatorum.

PĂLŪDĀTUS, a, um, _Vêtu d’un manteau militaire_. SYN. Paludamento ornatus.

1. PĀLUS, i, m. _Pieu_, _poteau_. SYN. Lignum in terra infixum, depactum. USUS: Damnati producuntur, ad palum alligantur.

2. PĂLUS, ūdis; gen. pl. paludum, f. _Marais_, _marécage_. USUS: Paludes siccare. E paludibus emersit.

PĂLUSTRIS, e, gen. com. _Marécageux_. USUS: Locus palustris.

PAMPĬNUS, i, m. _Pampre_, _pousse et feuillage de la vigne_. SYN. Folium vitis. USUS: Uva vestita pampinis nimios solis defendit ardores.

PANCHRESTUS, a, um, _Bon à tout_, _entièrement bon_. USUS: Panchrestum medicamentum, _panacée_, _remède universel_.

PANDĬCŬLOR, aris, atus sum, ari, d. _S’étendre_, _s’allonger en bâillant_. USUS: Oscitans pandiculatur.

PANDO, is, pandi, passum, ere, a. _Étendre_, _déployer_. SYN. Aperio. ADV. Longe se, late se. USUS: Orationis vela pandere. Passis velis provehi. Cf. Aperio.

PĂNĒGYRĬCUS, i, m. _Panégyrique_. SYN. Laudatio _sive_ oratio et concio in conventu habita.

PĂNĒGYRIS, is, f. _Assemblée générale du peuple pour une fête populaire_. SYN. Solemnis et publicus conventus _seu_ celebritas. USUS: Erat illo ipso die nundinarum Panegyris.

PANGO, is, panxi et pĕpĭgi, pactum, ere, a. _Enfoncer_, _établir_; _fixer_, _stipuler_. SYN. Figo, defigo; compono, condo, scribo. USUS: Carmen, societatem, pacem pangere, _faire un poëme_, _une alliance_, _la paix_. Cf. Paciscor, Pactum.

PĀNIS, is, m. _Pain_. USUS: Pistor domi nullus, panis cibarius nullus, nulla cella.

PANNŌSUS, a, um, _Déguenillé_, _couvert de haillons_. SYN. Pannis obsitus, male vestitus, sordidatus.

PANNUS, i, m. _Morceau d’étoffe_; _méchants vêtements_. USUS: Pannis annisque obsitus, _chargé d’années et de haillons_.

PANTHĒRA, æ, f. _Panthère_, _animal_. Bestia maculosa.

PĂPĀVER, ĕris, n. _Pavot_.

PAR, pāris, omn. gen. _Égal_, _pareil sous le rapport de certaines qualités_. SYN. Parilis, æqualis, similis; socius alicujus rei. )( Dispar, impar. ADV. Plane, omnino, nequaquam, prope; pares absolute, æque inter se, perfecte. PHRAS. 1. Omnibus fere rebus pares sumus, _nous sommes égaux presque en toutes choses_. In eadem æquatione gratiæ ac dignitatis sumus, ejusdem fortunæ consortes; in communi fortuna sumus; maxima est inter nos æqualitas et similitudo; institutis animisque nihil inter nos dissidemus; maxima est inter nos rerum omnium exæquatio. Omnia prope mihi paria sunt tecum; institutis animisque summe congruimus; æquas habemus partes; æqua fortuna utimur. 2. Par pari referam, _je vous rendrai la pareille, je vous traiterai de la même façon_. Scito, paratam tibi pestem, ut participes parem; ut merueris, habebis; par pari reddam. USUS: 1. Par nobile gladiatorum. Par est, quod inter omnes æquale est, _il y a égalité quand tous ont le même droit_. Neminem in dicendo habuit parem. Tot hostibus pares non sumus. Hoc mihi par tecum est. 2. Decet, æquum est, _il est convenable, juste_. Dubito, quid me facere par sit. Cf. Similis, Æqualis.

PĂRĀBĬLIS, e, gen. com. _Qu’on se procure aisément_, _à peu de frais_. SYN. Facilis inventu et paratu. USUS: Parabilis victus, convivium, divitiæ.

PĂRĂDOXA, ōrum, n. pl. _Proposition paradoxale_, _paradoxe_, _principe en apparence contraire à la raison_. USUS: Paradoxa Græci, nos admirabilia dicamus, et contra opinionem.

PĂRĂLY̆SIS, is, f. _Paralysie des nerfs_. * SYN. Resolutio nervorum.

Parasceve, es, f. _Le Vendredi Saint_. Dies quo se pro nobis Christus in cruce victimam obtulit. Dies redempti orbis memoria sacer; dies, quo cœlestes iras in omne genus hominum intentas suo olim capite excepit. Consecrata, dicata, sacrata Christo morienti dies. Funestissimus post natos homines dies, qui salutis nostræ parenti, auctori, vindici sanguinis pretio stetit.

PĀRĀSITUS, i, m. _Parasite, coureur de festins_. SYN. Mensarum assecla.

PĀRĀTĒ, _Avec préparation_. USUS: Sumpto spatio ad cogitandum parate ornateque dicere.