Part 108

OPPĬDUM, i, n. _Ville_, _place_. SYN. Municipium, urbs modica. EPITH. Antiquum, celebre, clarum, frequens, nobile, ornatum, devium, lautissimum, locuples, honestum, munitum, non maximum, vetus, sanum, tenue, vacuum a bello, florentissimum, miserrimum, prostratum ac dirutum. USUS: Constituere oppidum, _fonder une ville_.

OPPIGNĔRO, as, avi, atum, are, a. _Engager_, _donner en gage_. SYN. Do pignori, relinquo pignori, pignori oppono.

OPPĪLO, as, avi, atum, are, a. _Boucher_, _obstruer_. SYN. Obstruo, claudo. Cf. Obstruo.

OPPLĔO, es, ēvi, ētum, ere, a. _Emplir_, _remplir_. SYN. Impleo.

OPPLŌRO, as, avi, atum, are, n. _Fatiguer de ses pleurs, de ses gémissements_. SYN. Ploro. USUS: Non desines opplorare auribus meis?

OPPŌNO, is, pŏsŭi, pŏsĭtum, ere, a. _Mettre devant_, _opposer_. SYN. Objicio, contra statuo. ADV. Falso, formidolose. USUS: Sed quid oppones tandem? Auctoritatem suam invidiæ opponere. Cf. Resisto.

OPPORTŪNĒ, _A propos_, _à temps_, _justement_. SYN. In loco; in tempore; non incommode, loco, tempore. )( Alieno loco, tempore. USUS: Opportune adest.

OPPORTŪNĬTAS, ātis, f. _Commodité_, _disposition_, _arrangement favorable_. EPITH. Divina, idonea major, maritima, melior, magna, maxima, plurima. USUS: 1. Opportunitas idoneorum ad agendum temporum. Tenendam hanc horam puto, urgendam opportunitatem. Loci opportunitatem credo, secutus est. 2. USUS, utilitas, _avantage_, _utilité_, _profit_. Magnæ sunt fluminum opportunitates. Natura provida utilitatum opportunitatumque omnium. Cf. Occasio.

OPPORTŪNUS, a, um, _Commode_, _convenable_, _favorable_. SYN. Commodus. )( Importunus. ADV. Maxime. PHRAS. Opportunus fuit adventus tuus, _vous êtes arrivé au moment favorable_. Commodum advenisti; tempestivis sane temporibus nobis advenisti. Ades plane in tempore; peropportune venisti; plane per tempus advenisti; optima opportunitate venisti. USUS: Opportunum actionis tempus. Nihil post hominum memoriam opportunius accidere vidi. Opportunum diversorium. Cf. Commodus, Aptus.

OPPŎSĬTĬO, ōnis, f. _Opposition_, _contraste_. USUS: Oppositio negationis.

1. OPPŎSĬTŬS, ūs, m. _Action de se mettre devant_. USUS: Non modo excubias sed oppositus nostrorum corporum tibi pollicemur, _nous promettons non-seulement de veiller et de faire bonne garde, mais encore de te faire un rempart de nos corps_.

2. OPPŎSĬTUS, a, um, _Opposé_, _mis en face_, _placé devant_, _situé vis-à-vis_. SYN. Diversus, adversus, aversus, contrarius, e regione situs. USUS: Propugnaculum hostibus oppositum et objectum. Moles oppositæ fluctibus, _digues opposées aux flots_. In opposito, aversa urbis parte. Cf. Contrarius.

OPPRESSĬO, ōnis, f. _Oppression_, _violence_, _occupation violente_. SYN. Obsessio, oppugnatio. EPITH. Tetra, detestabilis. USUS: Oppressio curiæ, legum, libertatis.

OPPRESSOR, ōris, m. _Oppresseur_, _destructeur_. USUS: Vindex et oppressor conjurationis.

OPPRĬMO, is, pressi, pressum, ere, a. _Presser_, _accabler_, _étouffer_, _cacher_. SYN. Obruo, pondere affligo, subigo, servitute oppressum teneo. ADV. Maxime, misere, improviso, studiosius, funditus, indignissime, plane, iampridem. USUS: Onere, dolore opprimi. Circumveniri te dicis et opprimi. Hostes imparatos opprimere. Sopitos lux oppressit, _le soleil les surprit encore endormis_. Proficiscentem nox oppressit. Contumeliis opertus et oppressus. Captus, obrutus, oppressus malis. Cf. Affligo.

OPPRŎBRĬUM, ĭi, n. _Opprobre_, _honte_, _déshonneur_, _infamie_. SYN. Dedecus, ignominia. Cf. Ignominia.

OPPUGNĀTĬO, ōnis, f. _Attaque_, _siége_, _assaut_. )( Defensio. EPITH. Publica. USUS: Oppugnationem inferre, sustinere, _donner, soutenir un assaut_.

OPPUGNĀTOR, ōris, _Celui qui attaque_, _donne l’assaut_, _assiége_. SYN. Qui fert arma contra. )( Defensor. USUS: Patriæ, salutis meæ oppugnator. Cf. Adversarius.

OPPUGNO, as, avi, atum, are, a. _Combattre_, _attaquer_, _donner l’assaut_, _assiéger_. SYN. Impugno, arma contra fero; oppugnationem infero. PHRAS. Urbem oppugnavit, _il assiégea la ville_. Admovit urbi exercitum; castra ad urbem posuit; urbem exercitu circumdedit; circa muros hæsit; vineas et aggeres muro injunxit; muros tormentis quassatos, omni instrumenti bellici apparatu labefactavit; cuniculis aliisque operibus oppugnavit. Cf. Obsideo. USUS: Oppugnare urbem et labefactare. Clandestinis insidiis, cuniculis caput alicujus oppugnare. Cf. Adversarius, Inimicus, Hostis, Murus.

OPTĀBĬLIS, e, gen. com. _Désirable_, _souhaitable_. SYN. Optandus, expetendus. USUS: Quæ vulgo optabilia et expetenda videntur.

OPTĀBĬLĬTER, _D’une manière désirable_, SYN. Optato.

OPTĀTĬO, ōnis, f. _Souhait_, _vœu_. SYN. Optatum; optio. USUS: Cum ei tres optationes dedisset, optavit interitum, _comme il lui avait donné trois choses à souhaiter, il souhaita la mort_.

OPTĀTO, _Selon le désir_, _à souhait_. SYN. Optabiliter. USUS: Optato veneris.

OPTĀTUM, i, n. _Souhait_, _vœu_, _désir_. SYN. Desiderium, votum. USUS: Fortuna optatis respondit. Illud præter optatum accidit. Est mihi in optatis proficisci.

OPTĬMAS, ātis, gen. com.; in pl. Optimates, um et ĭum, _Le parti de l’aristocratie, les grands, les nobles_. SYN. Vir primarius, princeps, nobilis, homo optimarum partium, unus ex viris summis et principibus civitatis. EPITH. Gravissimi, nocentes. USUS: Contra voluntatem omnium optimatum. Optimates matronæ. Cf. Princeps.

OPTĬMĒ, _Très bien_. SYN. Præclare.

OPTĬMUS, a, um, _Très bon_, _excellent_; _le premier_. SYN. Lectissimus, præstantissimus. PHRAS. Vir est omnium optimus, _cet homme est le meilleur de tous_. Flos Reipublicæ, Princeps senatus; ornamentum ac firmamentum Reipublicæ; in quo omnia summa; columen rerum nostrarum; omnis ætatis omnis memoriæ princeps; vir, quantum terra tegit hominum, optimus. USUS: In omnibus rebus difficilis est optimi perfectio et absolutio. (Est optimus in schola, VULG.), _il est le premier de sa classe_. Latine: unus inter omnes eminet; primus inter condiscipulos et litterarum laude præcipuus. Cf. Perfectus.

OPTĬO, ōnis, f. _Option_, _libre choix_, _faculté de choisir_. SYN. Potestas eligendi, electio. EPITH. Misera. USUS: Tua sit optio. Optionem eligendi alicui dare, deferre, facere.

OPTO, as, avi, atum, are, a. _Choisir_; _souhaiter_, _désirer_. SYN. Cupio, desidero, exopto, expeto, voto expeto, vota facio; specto; eligo. ADV. Valde, false, amice, maxime, suavissime. PHRAS. Opto tibi bonum successum rei, _je désire pour vous le succès de cette entreprise_. Hanc rem feliciter evenire cupio; velim tibi prospere evenire, quæ facta sunt; tu quod egeris, id velim DEUS approbet; id tibi DEUS fortunet, velim. USUS: Quod ut tibi proprium sit ac perpetuum, velle et optare debemus. Cf. Desidero, Cupio.

ŎPŬLENTĬA, æ, _Richesse_, _opulence_. SYN. Opes. )( Inopia. USUS: Opulentiam parasti ex sanguine civium.

ŎPŬLENTUS, a, um, _Riche_, _opulent_. SYN. Dives. )( Inops. Opulentissima et beatissima civitas. Castra opulenta ac omnium rerum plena. Cf. Dives, Pecuniosus, Bona.

ŎPUS, ĕris, n. _Ouvrage_, _œuvre_, _travail_. SYN. Opera, artificium. EPITH. Antiquum, artificiosum, bonum, censorium, declamatorium, egregium, grave, inchoatum, ingens, magnificum, arduum, difficile, menstruum, mirabile, multum, nimium, operosum, optimum, oratorium, perfectum, elegans, elaboratum, singulare, spissum, summum, supervacuum, totum, vitiosum, urbanum. Annua, divina, florentissima, grata, humana, inculta, rustica, sacra, tanta. USUS: 1. Magnum opus est, et forte de humanis maximum. Opus vel in hac urbis magnificentia conspiciendum. Opus magnum et arduum perfecisti, confecisti, concinnasti, absolvisti. 2. Munitio, _ouvrages de fortification_, _machines de siége_. Arcem magnis operibus sepsit. 3. Artificium, _ouvrage_, _travail d’artiste_, _façon_. Vas antiquo, præclaro opere, summo artificio. Galeæ opere Corinthio cælatæ. Opera manufacta. (Bona Opera, VULG.), _bonnes œuvres_. Actiones sanctæ, virtutum officia, pietatis studia.

ŎPUSCŬLUM, i, n. _Petit ouvrage_, _petit travail_. EPITH. Lucubratum, parvum, minutum. USUS: Minutorum opusculorum fabricator. Opusculum his contractioribus noctibus lucubratum.

ŎPUS EST, imp. _Il est nécessaire_, _il faut_, _il est besoin_. SYN. Necesse est, convenit. ADV. Multum, plane, valde, vehementer. PHRAS. Si ita opus est, _s’il est nécessaire d’agir ainsi_. Si ita facto opus; si ita res feret; si quid causæ fuerit; si ita rationes tuæ postulabunt; si ita res coget. Si rerum ordo postulabit; si res desideret; si ita cogit necessitas; si res tuæ ita flagitent; si res rationesque tuæ sic ferunt ac postulant; si ita necesse fuerit; si satis causæ putaveris; si ita usus est; si qua res necessitatem imposuerit; si quid fuerit, cur, etc. Si operæ fuerit, referre, etc. USUS: Opus quidem est, minus tamen necessarium. Facto, properato, maturato opus est. Omnia mihi pollicitus est, quæ mihi opus forent. Acuto et expedito homine opus est. Cf. Oportet, Necesse.

ŌRA, æ, f. _Extrémité d’une chose_, _bord_, _fin_, _limite_; _région_, _contrée_, _pays_. SYN. Regio, pars terrarum, extremitas. EPITH. Altissima, australis, externa, latior, maritima, prima. USUS: Æther extrema ora et determinatio mundi, _l’éther qui est l’extrémité et la limite du monde_. Ora maritima.

ŌRĀCŬLUM, i, n. _Réponse d’un dieu_, _oracle_. SYN. Dei responsio, vaticinium. EPITH. Celebre, gratum, proprium, verax, verum. USUS: Ab Apolline oraculum petebant. Oracula funduntur, dantur, eduntur. Discordia responsa velut ex ancipiti oraculo dabantur. Oraculi sortem vel elusit vel implevit. Oracula instinctu divino afflatuque funduntur.

ŌRĀTĬO, ōnis, f. _Discours d’un orateur_, _harangue_. SYN. Sermo, concio. PHRAS. 1. Oratio laudata, _discours excellent_. Oratio scripta elegantissime sententiis et verbis; copiosissima et ornatissima; bonis artibus instituta, curis et vigiliis elaborata; diu, et multis lucubrationibus commentata; puris et electis verbis composita; sapientissimis sententiis et gravibus verbis ornata atque perpolita; composita, ornata et artificio quodam ac expolitione distincta; fortis, lenis, placida, submissa; plena, teres, docta, erudita, admirabilis; conspersa verborum et sententiarum floribus; luminibus verborum et sententiarum conspersa; sententiis arguta; verbis sonans; incitata, vibrans, accurata; plena litteratæ senectutis; acris et contorta; cohærens, æquabiliter fluens; pugnax et incitata; oratio, in qua omnes verborum, omnes sententiarum illigantur lepores; quæ mira verborum ac rerum copia efflorescit; quam multa verborum et sententiarum lumina distinguunt. 2. Oratio vitiosa, _discours plein de défauts_. Diffluens, dissoluta; turgens et inflata; jejuna, arida, spinosa, exilis, exsanguis; priscis aut duriter translatis verbis composita; abhorrens ab auribus vulgi; tristis, horrida, aspera, inculta, rapida, angusta; neque perfecta, neque conclusa. 3. Non opus est longa oratione, _il n’est pas besoin de plus de paroles_. Longiorem orationem tua non exspectat, non patitur humanitas. Respuit, recusat, renuit, rejicit, reformidat tua humanitas longiorem orationem. Pluribus tecum agere non debeo, ne importunus videar, aut tuam nescire humanitatem. Cf. Breviter. USUS: Orationis flos, copia, lumen, facultas. Orationem habere, dicere, instituere. Oratio huc delabitur. Hic tandem consistit oratio. (Oratio, VULG.), _prière_, _oraison_. Latine: Precatio. (Oratio mentalis, VULG.), _oraison mentale_, _méditation_. Latine: Tacita, _vel_ mente concepta precatio.

ŌRĀTĬUNCŬLA, æ, f. _Petit discours_. SYN. Oratio. EPITH. Aureola.

ŌRĀTOR, ōris, m., _Oratur_; _l’orateur_, _c. à d._, _celui qui a la parole dans une ambassade, ambassadeur, député, parlementaire_. SYN. Orator; legatus. EPITH. Accommodatus ad probandum, mediocris, bonus, præstans, simplex, gravis, acer, acerbus, incensus, canorus, acutus, ornatus, amplus, copiosus, argutus, verbis dulcis, volubilis, vehemens, perfacetus, industrius, clarus, compositus, mollis, deterrimus, magnificus, suavis, exercitatus, politus, sapiens, intermedius, quasi temperatus, magnus, mirabilis, uber, fecundus, aptus ad crudiendum, fortis, grandis, tragicus, ardens, subtilis, miserabilis, callidus, jejunus, illustris, modicus, pressus, levis, remissus, sanus, singularis, sermonis plenus, humilis, elegans, audax, infacundus, verecundus in transferendis verbis, parcus, demissus, tardus, immemor, tenuis, non vulgaris, disertus, operarius, perfectus, inurbanus, inops urbanitatis, locuples oratione, dignus, odiosus, tolerabilis, vitiosus, concinnus, grandiloquus. PHRAS. Orator est imprimis elegans, _cet orateur est tout à fait remarquable_. Orator est, cui summam copiam facultatemque dicendi natura largita est; in dicendo copiosus; hominum disertissimus; si causa oranda est, eloquentissimus; qui eloquentia in notitiam primum populi, post in honorem pervenit; orator in quo plus curæ, an naturæ sit ad omnem eloquentiam, non facile dixerim; in quo tanta ingenii ubertas, tanta in dicendo jucunditas, ut illa, quæ extorquet, impetrare eum credas; ut auditorem dissentire pudeat, ut illectus tanta suavitate auditor non rapi videatur, sed sequi. Unus suæ ætatis regnare in judiciis dicitur. Nitidus et candidus orator, et quodammodo præ se ferens in dicendo nobilitatem suam. Orator, quem in numero veterum locare non timeas; quo non alius contra veteres oratores dignior nominaretur. USUS: Orator plenus atque perfectus is est, qui de omnibus rebus possit varie copioseque dicere.

ŌRĀTŌRĬĒ, _D’une manière oratoire_. SYN. Ornate, copiose, splendide.

ŌRĀTŌRĬUS, a, um, _Relatif à l’orateur, d’orateur, oratoire_. USUS: Oratoria ars, vis, ornamenta.

ŌRĀTŬS, ūs, m. In abl. sing. et plur. tantum. _Prière_. USUS: Oratu tuo scripsi.

ŌRBĬCŬLĀTUS, a, um, _Orbiculaire_, _fait en rond_, _en cercle_, _arrondi_. USUS: Mala orbiculata, _pommes rondes (excellente espèce)_.

ORBIS, is, m. _Cercle_, _rond_; _l’orbe du monde_, _l’univers_. SYN. Circulus, ambitus, mundus. EPITH. Angustus, brevis, brumalis, cœlestis, certus, conversus, expers, exterior, immobilis et constans, immutatus, rectus, inferior, insitus, latus, magnus, parvus, perpetuus, proximus, saltatorius, signifer, solstitialis, summus, tardior, superus, totus; dispares, finientes. USUS: Circuitus et quasi orbis verborum, _période, enchaînement de mots dans une sorte de cercle_. Citius quam putarem, conversus est orbis hic reipublicæ, _cette évolution politique s’est opérée plus rapidement que je n’aurais cru_. Orbis terræ. Ab orbe condito. Orbem facere, in orbem consistere, in orbem se recipere, _faire un cercle_, _se mettre en rond_.

ORBĬTA, æ, f. _Trace d’une roue dans le sol_, _ornière_. SYN. Rotæ currentis vestigium.

ORBĬTAS, ātis, f. _Perte d’une personne chère_. EPITH. Maxima, misera. USUS: Filiorum orbitati egregium tutorem instituit, _il donna à ses fils un excellent tuteur après sa mort_.

ORBO, as, avi, atum, are, a. _Priver qqn d’une personne chère_, _priver_, _dépouiller_. SYN. Privo, spolio, nudo. USUS: Omni spe, auxilio orbata respublica. Hæc philosophia spoliat nos judicio, orbat sensibus. Cf. Privo.

ORBUS, a, um, _Privé de ses parents, de ses enfants_; _privé_, _dépouillé_. SYN. Privatus, desertus. USUS: Orba ab optimatibus civitas. Orbus rebus omnibus.

ORCHESTRA, æ, f. _Orchestre_, _place affectée aux sénateurs dans les théâtres romains_. SYN. Locus in theatro _vel_ scena Senatoribus destinatus.

ORCUS, i, m. _L’enfer_; _le dieu des enfers_. SYN. Dis pater, Pluto. EPITH. Niger, formidabilis. USUS: Verres, ut alter Orcus venit Ennam.

ORDĬNĀTĒ, _Par ordre_, _avec ordre_, _régulièrement_. USUS: Ordinatim, ordine, ex ordine, composite, distincte, distribute. USUS: Ille passim, ego ordinate.

ORDĬNĀRĬUS, a, um, _Conforme à l’ordre_, _ordinaire_, _habituel_. USUS: Ordinaria consilia.

ORDĬNĀTIM, _Par ordre_, _à son tour_, _à son rang_. SYN. Ordinate.

ORDĬNO, as, avi, atum, are, a. _Mettre en ordre_, _ordonner_, _disposer_. SYN. Compono, constituo, in ordinem adduco _vel_ redigo, digero, ratione dispono. PHRAS. 1. (Aciem ordinare, VULG.), _ranger une armée en bataille_. Aciem constituere, dirigere, componere, struere; agmen componere; in ordinem redigere; in certum ordinem milites cogere; in certas partes distribuere; in certos numeros distribuere, ac suo quemque loco statuere; ordines instruere. 2. Rempublicam habemus optime ordinatam, _tout est parfaitement ordonné dans la république_. Omnia suis ordinibus moderata sunt; ex inordinata, in ordinem adductam, pulcherrime digestam, suis momentis atque summo judicio dispensatam, ac dispositam habemus rempublicam. 3. (Ordinatus est Sacerdos, VULG.), _il a été ordonné prêtre_. Sacris _vel_ sacerdotio initiatus, inauguratus est, sacerdos creatus est. USUS: Cum omnia ordinarentur, instruerentur, pararentur.

ORDĬOR, īris, orsus sum, iri, d. _Tisser_, _ourdir_; _commencer_, _entreprendre_. SYN. Incipio. )( Finio. USUS: Unde orsa est, inde terminetur oratio. Ordiri a facillimis. Cf. Inchoo, Incipio.

ORDO, ĭnis, m. _Ordre_, _disposition_, _arrangement convenable_. SYN. Ratio, dispositio, collocatio; classis hominum, natio. EPITH. Accommodatus, admirabilis, alienus, amplus, magnus, pergratus, singularis; florentes, directi. PHRAS. 1. Nihil ordine actum est, _rien n’a été fait avec ordre_. Confusius acta res est; perturbata et confusa erant omnia; gesta sunt omnia præposteris temporibus, confusis personis, perturbato ordine; perturbate, confuse agebantur omnia. 2. Milites sine ordine in hostem ivere, _les soldats coururent en désorde contre les ennemis_. Sparsi et inconditi; dispersi et inordinati, sine ducibus certis, sine imperio hostem invadunt; incomposito agmine hostem aggrediuntur; effusi et contemptim, negligenter et incomposite; acriori impetu, quam compositiori ordine pugnam inivere; dispersi et palantes in hostes incurrunt. USUS: 1. Ordo est compositio rerum aptis et accommodatis locis. Præcepta suum habent ordinem, domestico ordine administrantur. In omnibus rebus ordinem adhibere, tenere, sequi, servare, conservare. Ad ordinem se referre. In ordinem adducere, redigere. Ordinem immutare, perturbare. Hoc recte atque ordine et e republica factum. Ex ordine rogare sententiam. Extra ordinem; præter ordinem. 2. Hominum classis, cœtus, gradus, natio, _ordre, rang, condition, classe, division des citoyens_. Ordo senatorius, equester. Ordo pecuariorum, publicanorum. Omnium ordinum consensus. Ordines ducere præfectorum militarium est, _commander une compagnie_, _être officier_. Altiorem ordinem assignare, adipisci. In ordinem cogere, redigere. Cf. Religio.

ŎRĬCHALCUM, i, n. _Laiton_. Æris genus auri colore.

ŎRĬENS, entis, omn. gen. _L’orient_, _le levant_. SYN. Ortus. )( Occasus. USUS: Qui terras ab Oriente ad Occidentem colunt.

ŎRĬGO, ĭnis, f. _Origine_, _provenance_. SYN. Principium, initium, causa, ortus, stirps, semen, fons, caput, auctor. PHRAS. Hæc origo erat omnium malorum, _voilà quelle était la source de tous les maux_. Stirps, fons omnium calamitatum; hæc erant malorum fibræ, hoc caput mali; inde natum omnium malorum principium; inde malum omne profluit, dimanat, oritur, se diffundit; inde ducta est illa malorum series et catena; inde ortum, exortum, enatum est, quidquid est mali; ab illa scintilla tam triste incendium exarsit. Is casus tot mala nobis peperit, progenuit; inde tot mala nobis creata sunt, in nos redundarunt, in nos profecta sunt; inde tot mala exstitere, manavere. Cf. Causa. USUS: Originem rei quærere, persequi, reperire. Verborum delectus, est origo eloquentiæ. His vestigiis ad mali caput et originem pervenimus.

ŎRĬOR, īris, ortus sum, oriri, d. fut. oriturus, _Se produire_, _paraître_, _se montrer_, _naître_. SYN. Nascor, exorior, proficiscor, mano. )( Occido. PHRAS. Ex asperitate vitæ oriatur castimonia necesse est, _pour être chaste, il faut nécessairement mener une vie austère_. Ex asperitate vitæ efflorescat, exsistat, proveniat, manet, enascatur necesse est. USUS: A se oritur illa herba, sua sponte nascitur. Hoc solum, in quo tu ortus et procreatus es. Statu nobili ortus. Cf. Origo.

ŎRĬUNDUS, a, um, _Originaire_, _issu_, _qui tire son origine de_. SYN. Ortus, ortum habens, originem trahens, ducens, deducens; auctorem generis ciens. USUS: Ab ingenuis oriundus, _né de parents libres_.

ORNĀMENTUM, i, n. _Ornement_, _parure_, _costume_, _bijoux_; _distinction_, _gloire_, _honneur_, _illustration_. SYN. Decus, insigne, honor, dignitas, lumen. USUS: In animis vestris ego omnes triumphos meos, ornamenta omnia honoris, monumenta gloriæ condi volo. Cato decus et ornamentum civitatis. Plurima in aliquem ornamenta conferre, congerere. Ornamentis aliquem afficere. Multa a me in illum ornamenta profecta sunt. Aliquem ornamentis spoliare. Tollere alicui vetera ornamenta et minuere. Recuperare dignitatis ornamenta. Cf. Honor, Dignitas.

ORNĀTĒ, _D’une manière ornée_, _soignée_, _avec élégance_. SYN. Eleganter, polite, splendide, composite, non inornate, non inculte.

ORNĀTŬS, ūs, m. _Ornement_; _ressources_; _grâce_, _élégance_, _ornements du style_. SYN. Ornamentum; lux verborum, flos orationis. EPITH. Acerbus et lugubris, admirabilis, amplus, aptus, non dignus, elegans, insignis, magnificus, magnus, militaris, mirabilis, muliebris, novus, oratorius, perpetuus. USUS: 1. Ornatus orationis tanquam vestis. Removere, negligere omnem ornatum. Hæc quasi lumina magnum afferunt ornatum orationi. 2. Vestitus, _vêtement_. Statua ornatu militari. Ornatus regalis.

ORNO, as, avi, atum, are, a. _Parer_, _orner_, _embellir_; _louer_, _vanter_, _célébrer_. SYN. Exorno, illustro, decoro, honesto, ornatum affero, ornamenta congero, ornamentis afficio, ornamento sum; paro, adorno, instruo. ADV. Magnifice, mirabilius, rhetorice, tragice, splendide, vehementer, justissime, merito, copiose, leviter, probe, maxime, amplissime. PHRAS. 1. In te ornando omnes conspirant, _tout le monde conspire à vous combler d’honneurs_. Omnia in te ornamenta honoris certatim conferunt, congerunt. In amplificanda dignitate tua, in cumulandis honorum insignibus certatim omnes elaborant. Nemo est, a quo non ornamenta quædam honoris in te profecta sint; qui tibi non mirifice cupiat; qui, quæ sunt in Republica amplissima, tibi deberi non fateatur. 2. Litteræ maxime hominem ornant, _les belles-lettres sont le plus bel ornement d’un homme_. Maximum homini accedit ex litteris ornamentum; litteræ homini maximum afferunt, conferunt ornamentum; maximo ornamento sunt; hominem exornant, illustrant, honestant; honestum et ornatum reddunt, efficiunt. USUS: Classem, convivium ornare et apparare, _équiper une flotte, apprêter un festin_. Beneficiis, laudibus, honorum insignibus ornare. Locus ad dicendum ornatus. Domicilium, signis, tabulis, rebus omnibus necessariis ornatum. Auctoritate, præsidiis, studiis aliquem ornare.

ŌRO, as, avi, atum, are, a. _Prier_, _demander_, _solliciter_. SYN. Rogo, obsecro, obtestor. ADV. Etiam atque etiam, melius, plane, vehementer. PHRAS. 1. (Orare, VULG.), _prier_, _faire une prière_. Latine: Precari, preces fundere; precibus sollicitare, votis supplicibus fatigare DEUM; DEUM precibus quam religiosissime colere, venerari. DEUM per preces suppliciter consulere; ad preces, precibus se dare; in vota et preces, in ardentissimam precationem se effundere; ad DEUM confugere; divinum præsidium, auxilium, divinam opem implorare; DEO ardenter supplicare; dies noctesque in precando ponere. 2. (Devote orare, VULG.), _prier avec dévotion_. Junctas manus ad cœlum attollere et animum ad DEUM transferre; conjunctis manibus versisque in cœlum oculis statas precationes distincte, citra festinationem, cum ardentissima cogitatione et pietate pronuntiare. USUS: 1. Peto igitur a te, vel si pateris, oro. Multis et supplicibus verbis orat. DEUM orare et precibus placare, _prier DIEU_. 2. Orationem habeo, _prononcer un discours_. Nemo capitis causam melius oravit. (Oro, _je te prie, de grâce, formule de politesse_, sine casu verbi, VULG.).