Part 4

Chapter 4 3,347 words Public domain Markdown

Quae cum ita sint, quid veri similius est, quam Coos ipsos simplicem, »medicum Augusti« in titulum magnificentiorem mutavisse archiatri promptum ex more Graecorum, ut virum de se bene meritum eo magis honorarent? Sed vere Romanos hoc quidem tempore titulo archiatri nondum usos esse alii tituli approbant:

IG. XIV 1759. "Romae". +Tiberios Klaudios Kouireinai Menekratês "iatros Kaisarôn"+, cui a discipulis scholae conditae ab eo sepulcrum (+hêrôon+) paratur. Medicus Caesarum complurium ex familia Claudia.

IG. XIV 1751. "Romae". +Ti. Klaudios Alkimos "iatros Kaisaros"+, cuius sepulcrum Restituta quaedam res medicas docta ab Alcimo curandum fecit. Medicus Claudiorum alicuius, quamquam sane formae litterarum in tempus posterius deducunt. (Sed erret Harnack (_Medizinisches aus der ält. Kircheng._ p. 14) qui titulum Christianum et aetate Byzantina esse contendit).

Benndorf u. Niemann, _Reisen in Lykien und Karien_ p. 63 nr. 30 et p. 64 nr. 32. "Sidymae". Titulus dedicatorius in porticu, quam +Tiberios Klaudios "Seb[astou ap]eleutheros" Epagathos "iatros akkêssos tou idiou patrônos"+ cum alio quodam (cf. 32) et Claudio imperatori et Dianae et deis aliis consecraverat. Idem +Epagathos apeleutheros iatros ak[kê]ssos tou idiou patrônos+ una cum Tib. Claudio Tib. f. Quir. Liviano statuam Claudii statuendam curavit (nr. 32). --Quibus titulis additur ad »medicum Augusti« quidam »medicus accensus Augusti«, qui igitur medicos Augusti in serviendo valetudini Caesaris ipsius adiuvabat. Qui quamquam servus erat, non inter servos medicos ducendus est, qui homines et maxime servos aulae imperatoriae curabant. Quibus praeerat quidam »supra medicos« aut »decurio medicorum« aut »superpositus medicorum«,[29] inter quos omnes aulae imperatoriae medicos archiatrum locum non habere late patet.

[Adnotatio 29: CIL. VI 3982: _M. Livius Liviae l. Orestes supra med(icos)_; CIL. VI 3984 (cf. 3983); _M. Li[vius] Boeth[us] dec(urio) medic[orum]_; CIL. VI, 8504: _D. M. T. Fl. Paederot. Aug. lib. Alcimiano superposito medicorum_ eqs.]

P. Perdrizet et Ch. Fossey BCH. XXI (1897), p. 66, 3. Rev. arch. 1897, I p. 355. Byzant. Zeitschr. XIV (1905) p. 20 nr. 5. "Laodiceae ad Libanum". (?--Tell Nebbi Mindu) + .... [Lik]inni[on?] .... | Phi[l]ippiko[n] | "iatron Seb(astou)" | Phl. Sakerdos | Emisênos ton | autou ph[i]lon.+ Imperatoris nescio cuius medicus. Sed Hadrianum, cum in Syria versaretur, aut alium imperatorem ibi versatum curasse et propterea ut titulum medici Augusti sibi adsumeret impetrasse videtur. Ad tempora posteriora litterae formis rotundis (+ESl+) pertinent.

G. Hirschfeld, Greek inscr. in the Brit. M. 799. "Cnidi". In basi statuae publice erectae: +Serouïos [Soul]pikios Apollôniou huios Hekataios ho "iatros kai philos tou Sebastou"+, ad quae verba extrema medicos regum Graecorum conferas, qui +tôn prôtôn philôn basileôs kai archiatros+ vocabantur (p. 26) et Eudemum _amicum et medicum Liviae_ (Tac. Ann. IV, 3). Cum ex nomine Servi Sulpici eluceat eum civitatem a Galba accepisse, huius vel alicuius posteriorum medicus fuit. Adnotavit etiam Newton litteras tituli Hecataei aliquanto priores esse tituli Hadriani eodem loco reperti.

Falsa autem est inscriptio CIG. 3285 in anaglypho sepulcrali Smyrnaeo nunc in museo Veronensi conservato, id quod et contextus verborum et formae litterarum et locus inscriptionis sub anaglypho demonstrant. Ibi legitur: +Markon Artôrion Asklêpiadên | "theou Kaisaros Sebastou iatron" | hê boulê kai ho dêmos tôn Smurnaiôn | etimêsan hêrôa polumathias charin+. Patet iam inscriptionem inepte compilatam esse ex eis quae scriptores Romani passim de Artorio medico Caesaris Augusti tradunt. Quam inscriptionem esse vitiatam Maffei iam olim (Mus. Ver. XLVII. 4) Boeckhio non multum persuadens et tum iterum Duetschke (Antik. Bildw. IV, 539) contenderat. Quod nemo negabit, qui anaglyphum ipsum aut imaginem ope lucis expressam viderit.[30]

[Adnotatio 30: Copiam videndi praebuit E. Pfuhl anaglyphi imagine photographica amabiliter dono data.]

Sed ne in falsis operam perdamus titulis. Pergamus afferre testimonia, quae demonstrant medicos Caesarum saeculo primo et ineunte altero publice nondum archiatros nominatos esse. Exstant enim Latini etiam tituli:

CIL. VI, 3985 _Tyrannus Liviae medicus_ (cf. ibid. 3986 et 87 alios Liviae medicos, quorum tabulae in columbario libertorum et servorum Liviae Augustae et Caesarum inventae sunt, unde etiam tituli supra laudati adn. 29, 1 et 2).

CIL. VI 8646 et 47 exstant duo »medici domus Augustae«.

CIL. VI 8895: _L. Arruntio Semproniano Asclepiadi Imp. Domitiani medico_ eqs. (cf. Plin. NH. XXIX, 5).

CIL. XIV 3641, Tibure: _D. M. Ti. Claudio Aelio Sabiniano medico Aug {////} Pedanius Rufus amicus._[31]

[Adnotatio 31: Testem adhibet R. Briau (l.l. p. 39) etiam inscriptionem Taurinensem Grut. p. 632, 6 al.: ACRONIP|MEDICO AVG|eqs. Sed exemplum melius exhibet (v. CIL. V, 7043): ACRON | {linea a manu scripta} MEDICO M \ {eadem linea prosequitur} eqs.]

Multi alii »medici« inter officiates ex familia Augusta, qui quidem servi sunt aut liberti, ibidem exstant (CIL. VI 8894--8910).[32]

[Adnotatio 32: Conferas etiam Iacob. Arata, _L'arte medica nelle iscrizione latine_ (Genova 1902), ubi non pauci tituli Latini medicorum (Aesculapii, aliorum deorum sanantium) ex voluminibus nonnullis Corporis Inscr. Lat. raptim sunt collectae.]

Certe igitur constat Domitiani etiam medicos titulo antiquo »medicus Augusti« esse usos. Qui titulus ex Aegypto, ubi +basilikon iatron+ illum inveneramus (v. p. 28), Romam translatus esse videtur, archiatri autem titulum Graeci ex Asia oriundi in Italiam importaverunt. Nam quod Galenus Andromachum Neronis medicum archiatrum nominat (K. vol. XIV, p. 2: +Andromachos ho Nerônos archiatros ktl.+ cf. supra »Imp. Domitiani medicus«), verisimile est, quod in sua patria mos erat, Galenum in res alienas transtulisse. Fuit igitur Andromachus medicus (vocat eum Galenus brevi ante loc. cit. simpliciter +iatron+) et factus est »medicus Augusti«, id quod Galenus, Graecus quidem verborum amans, voce +archiatrou+ interpretatur. Neque aliter iudicandum est de aliis archiatris ab Galeno laudatis: K. Vol. XIV p. 261: +Magnos de ho kath' hêmas archiatros genomenos+ et paullo post +Dêmêtrios de kai autos kath' hêmas archiatros genomenos+. Quos Romae factos medicos imperatorios (ut de Demetrio medico Marci Aureli constat: Gal. XIV p. 4) Galenus vocabulo a Romanis nondum usurpato, sibi autem noto et grato vocare videtur. Nam tertio etiam saeculo Lampridius tradit medicum imperatorium ab Severe Alexandro salario firmo conductum et _medicum Palatinum_ nominatum esse (Alex. Sev. c. 42). Denique ad Iuven. X, 221 Themiso, qui primo vixit a. Chr. n. saeculo neque unquam medicus Augusti ullius fuisse potest, ab scholiasta archiater vocatur. Sed scholion illud (ed. Jahn-Buecheler: _Themison a. archiater illius temporis cui detrahit_), cum in Pithoeano a manu prima scriptum legatur, non recentissimorum est, tamen sexto demum saeculo exaratum esse potest. Quo tempore vox archiatri pro simplici medici iam usurpata esse videtur ut est cum hoc vocabulum circa annum 800 ad Germanos transflueret, apud quos pro antiquo medici vocabulo recipiebatur.[33]

[Adnotatio 33: cf. Grimm, Dwb. I, 577; Kluge, Etym. W. p. 20.--ahd. arzât. mnd. aersatre, aersater, ersater, ersetre. mhd. arzât, arzet. nhd. arzt.]

Quae cum ita sint, res hoc modo disceptanda est: titulus archiatri, quo reges Orientis Graeci utebantur, non continuo ab imperatoribus Romanis excipiebatur, sed in urbes Graecas transiit et prioribus aevi Romani saeculis ab Graecis hominibus tantum usurpabatur.

Quod praeter ea, quae adhuc exposuimus, multi archiatrorum tituli demonstrant, qui in urbibus Graecis et maxime Asiae Minoris inventi sunt. Cum in his ad vocem archiatri nihil aliud adiunctum sit, ab urbe in qua erant medici hoc nomine vocati esse videntur. Accedit, quod ter non +archiatros+ solus sed +archiatros tês poleôs+ vel +archiatros poleôs+ dicitur. Hi tres igitur medici municipales vel ut adhuc diximus publici erant, ita ut alii etiam +archiatroi+ ab urbe sic vocati medici publici fuisse videantur. Cum autem tres illi tituli +archiatrôn tês poleôs+ in urbibus reperti sint, quae longe inter se distant, cum prima in Asia, secunda in Graecia, tertia in Italia sita sit, hac re iam demonstratur aevo Romano morem Graecorum, ut valetudinem civium medicis publicis mandarent, per totum imperium Romanum diffusum esse neque umquam Graecos ipsos a more suo destitisse. Sed accuratiora proferamus de tribus illis titulis:

49. CIG. 2714; Lebas, Voyage V, 314-318. In urbe Cariae "Euromo". Eadem inscriptio dedicatoria quinque aut si imagini Fellowii (_Asia Minor_, p. 260) fides habenda est octo columnis templi alicuius affixa est. Quas dedicavit columnas +Menekratês Menekratous ho "archiatros tês poleôs" stephanêphorôn ktl.+ Quo tempore columnae dedicatae tabulis praefixae sint, certe dici non potest. Formae litterarum mea quidem sententia altero saeculo antiquiores non sunt +CÔNH+. Sed structuram et formas templi ipsius atque columnarum (v. _Antiquities of Jonia_ I, cap. IV, tab. 1-5) recentiores aetate Hadriani non esse et inter Augusti et Hadriani tempora cadere R. Delbrueck mihi asseveravit.

50. IG. IV, 782. "Troezene". In basi statuae Aesculapii, ut satis certum est, quam urbi dedicavit +Agasikleidas Agasikleida ho "archiatros tês poleôs" agoranomôn to {={x th}}+ (coni. Bursian al., +{={z th}}+ in lapide) +etos+. Cum aera ab Hadriani itinere Peloponnesiaco deducenda sit, titulus, si recte illud coniectum est, anni p. Chr. 192 est.

51. IG. XIV, 689. In Hirpinorum urbe "Aeclano". In basi statuae Aesculapio dedicatae. Quam constituendam curavit +G. Salouios Attikianos "archiatros poleôs"+. Vix saec. p. Chr. II. antiquior.

Quibus ab +archiatrois tês poleôs+ vix ei medici distinguendi sunt, qui solum +archiatroi+ in titulis vocantur. Quos titulos nunc per locos disponamus, quo facilius quanto archiatri in Asia Minore frequentiores sint perspiciatur:

52. Heberdey u. Wilhelm, _Reisen in Kilikien_ (1891 u. 92) (Denkschr. d. K. A. d. W. in Wien, Ph.-h. Kl. Bd. XLIV, VI), p. 20 nr. 51. "Rhossi" (in loco _Arsâs_ in Cilicia). Titulus sepulcralis christianus +Kurillo{u.} tou timiôtato{u.} kai enaretou archeiatrou+. Valde recens.

53. Ibid. p. 84 nr. 161. "Olbae" (in loco Ciliciae _Uzundschaburdsch_). Basis statuae: +M. Aurêlion Menandron Menandrou ton archiatron ktl.+ II. saec. altera parte non prior.

54. Petersen und v. Luschan, _Reisen in Lykien etc._ p. 176 nr. 225. In via, quae ab loco _Elmaly_ "Cibyram" ducit. Tit. sepulcr.: +[Phil]ologon arch[iatr]on? ktl.+ II. saec.?

55. Benndorf u. Niemann, _Reisen in Lykien und Karien_. I p. 78 nr. 55. "Sidymae" in sarcophago. +M. Aur. Ptolemaios [ho kai Arist]odêmos Aristodêmou tou kai Lusônos Aris[todêmou] Sidumeus archiatros teteimêmenos hupo tôn Sebastôn {k.}ai tê[s] patridos alitourgia ktl.+ Altera parte saec. II. non antiquior.

56. CIG. 4277. "Xanthi". Tit. sepulcr. +Klaudiou Epiktêtou archi{a.}trou.+ II. saec.?

57. P. Paris et M. Holleaux, BCH. IX (1885), p. 336 nr. 19; rectius Sterret, Papers of the Americ. School, II (1883/84), p. 21 nr. 17. "Heracleae-Salbacae" (in Caria). Basis statuae. Statuebat nescio quis quendam +.... ou Charmidou Men[an]drou prutanin kai st[e]phanêphoron kai archiatron, [he]na tôn eugenestatôn kai euschêmonestatôn, apo progonôn bouleutôn, pasas archas te kai leitourgias ekt[etele]kota tê patridi ktl.+ II. saec. altera parte non prior.

59. CIG. 3953h. »in oppido _Makuf_«, "Heracleae-Salbacae", ut nunc constat (Waddington apud Lebasium III, 1695. Paris et Holleaux, BCH. IX (1885), p. 330 sqq.). Tit. sepulcr. +Pappiou ....ou "archiatrou apogono[u] archiatrôn".+ II. saec. vel recentior.

60. Babington, Transact. of the Royal Soc. of Lit., II. Ser. Vol. X, p. 126 nr. 25; E. L. Hicks Journ. of. H. St., XI (1890), p. 127 nr. 11. In urbe Cariae "Ceramo". In basi rotunda protomae vel statuae, quam urbs imperatori C. Valenti Hostiliano Decii filio erexit. Verbis dedicatoriis subscriptum est: +M. Au. B(alenti) Poleitê {=b} tô archiatrô prôtô archonti to {=b}+. Anni 251.

61. C. T. Newton, _Discov. of Halicarn. etc._ II, p. 790 nr. 96. "Laginae". In basi duarum statuarum. In fine inscriptionis tempus inter cetera verbis his definitur: +epimeloumenou tôn Mustêriôn Soul. Dêmêtriou tou axiologôtatou arch[ia]trou+. Saec. II. partis mediae, ut ex nomine +P. Ail. Aur. Neônos+ apparet.

62. Lebas-Waddington III, 568. "Alabandae". Tit. sepulcr.: +Hermerôtos ar|chiatrou; zô. | Aur. Dionusiou; | zê+. (editor partem priorem restituit: +[Tôn] Hermerôtos archiatrou+ (sc. +oikeiôn+). +Zô[sin]+.) II. saec. partis alterius non prior.

63. CIG. 2847. "Aphrodisiade". Tit. sepulcr. +Markou Aurêliou Messoulêiou Chrusaor[eô]s archiatrou.+ Aetatis Antoninorum.

64. A. E. Contoléon, REG. XII (1899), p. 382 nr. 3. "Trallibus". In sigillo ferreo cum capulo legitur: +Eukarpou archiatrou+. De tempore editor, qui titulum litteris parvis mandavit, nullum verbum addidit. Sed certe ad saecula posteriora spectat.

65. CIG. 2987; Lebas V, 161. "Ephesi". In basi statuae +[Att]alou Asklêpiadou Preiskou philosebastou "archiatrou dia genous"+, cuius munera honoraria multa adduntur. II. fere saec.

66. Hicks, _Greek Inscr. in the Brit. Mus._ 677. "Ephesi". Tit. sepulcr. +.... Io[uliou?].....{a.}rch{{ei}.}atrou+ hominis Iudaeici ut ex verbis quae sunt in fine intelligitur: +[Tautês tê]s sorou kêdon|[tai hoi en Ephe]sô Ioudeoi+. II. vel III. saec.

67. M. A. Wagener, _Inscr. Gr. rec. en Asie Min._ p. 20, 3 et tab. A (_Mémoires des Prix de l'Acad. de Bruxelles_ 1861). +Mous. k. Bibl.+ III (1880), p. 159 nr. +tith'+. K. Buresch, _Aus Lydien_ (ed. O. Ribbeck 1898) p. 55. In urbe Lydiae "Coloe". In lapide marmoreo arae simili legitur: +Aurê[lio]s Artemidôros | ho archiatros kai ierophan|tês heidrusato+. Nescio qui K. Buresch coniecerit Artemidorum in +hiera sumbiôsei+ muneribus sacerdotalibus archiatri et hierophantae esse functum. Equidem intelligo: +ho archiatros tês poleôs kai hierophantês theou tinos+, fortasse +Asklêpiou+. II. saec. vel III. ineuntis.

68. Lebas-Waddington III, 1523. "Smyrnae". Fragmentum temporis Traiani. Fortasse versus 2. restituendus est: +....non archia[tron]+.

69. I. A. R. Munro, I. of H. St. XVII (1897), p. 286 nr. 54. In loco Mysiae _Säujilar_. Stela sepulcralis +Aur. Hieroklei [b'] tô archiatrô+ consecrata ab filio +Aur. Hieroklei g'+. Saec. II. exeuntis vix antiquior.

70. CIG. 3943. "Lampsaci" (nunc Oxonii). Basis statuae a gerusia +Kurô Apollôniou archiatrô aristô poleitê ktl.+ auctori beneficiorum magnorum erectae. Quem Cyrum eundem esse ac _Cyrum Liv(i)ae Drusi Caes(aris) medicum_ (CIL. VI, 8899) olim viri docti male putabant. Non autem repugnabo, si quis Cyrum Apollonii f. Lampsacenum, qui patri sepulcrum et funus consecravit (CIG. 3645), illum esse archiatrum existimat. Uterque titulus ad II., ut videtur, pertinet saeculum.

71. Perrot, _Exploration de la Galatie et de la Bithynie_, p. 48 nr. 27. Kaibel, EG. 352. Titulum multo accuratius lectum nuper edidit G. Mendel BCH. XXVII (1903), p. 317 nr. 6. "Claudiopoli". Tit. sepulcr. Acilii Theodori archiatri (+iatrôn pro[mou]+ quod ut nuper in lapide lectum est Georgius Kaibel iam restituerat). Sepulcrum eius faciendum curaverunt filius et +Theodôros archiatros+ propinquus.

72. G. Lefebure, BCH. XXVII (1903), p. 375 nr. 115. In loco Aegyptio _Tehneh_, ubi fortasse fuit oppidum vetus "Acoris". Stela sepulcr. reperta in christianorum coemeterio saec. V. vel VI.: +Prôteris | archiatros | ekoimêdê | en K(uri)ô | Pachôn {={ka}}+.

73. IG. XII, 2, 484. In insula Lesbo a Conze olim reperta "Hierae". Basis statuae a senatu populoque Mytilenorum, ut verisimile est, constitutae: +[Hê b]olla kai ho damos Brêson Brêsô archiatron alitou[r]gaton, za tôn paidôn de kai ekgonôn archas kai allas kai kissophorias kai agoranomias epitetelekonta+, quae munera multa alia praecipue sacerdotalia archiatri ipsius sequuntur, inter quae +zakoros Saôtêros Asklêpiô+ (v. 21 sq.). II. ut videtur saec.

74. Paton and Hicks, Inscr. of Cos 282. "Co". Tit. sepulcr.: +-- -- -- {K.}{o.}{s.}[seini]|ou Bassou {a.}[r]|chiatrou etô[n] | {={ka}}+. II. saec.?

75. R. Herzog, Koische Funde u. Forsch. p. 92 nr. 115. "Co". Tit. sepulcr.: +Ga. Ioulios | Prôtok(t)êtos | [a]rchiatros+. I. saec.

76. IG. XII, 3 259. "Anaphes". Basis statuae: +Eugnômôn Eugnômônos | archiatros Apollôni | Aiglêtêi euchên+. Litterae apicibus longis et multis ornatae. I. saec.?

77. CIG. 1407. "Spartae". Fragmentum basis statuae: +-- -- [sô]têros tês poleôs | kai archiatrou | ps. [b.]+. II. fere saec.

78. IG. IV 723. "Hermiones". Basis statuae Aureliae filiae mortuae +Leontida [tou pe]ri[ê]gêtou kai archiatrou+. Nomen +[A]UR[ÊL]IAN+ (vs. 1) ex +URNAIAN+ K. Keil emendavit (Jahrb. für kl. Phil. II. Suppl.-Bd. 1856/57, p. 386) quod fugit editorem Corporis, qui cum Boeckhio (CIG. 1227) +[Sm]urnaian+ dedit. Nomine Aureliae agnito titulus ad aetatem Antoninorum vocatur.

79. IG. VII 2688. "Thebis". Tit. sepulcr.: +Epi | Charea archia|trô hêrôi+. Litterae multis apicibus ornatae. Fortasse saec. I. potius quam II.

80. IG. XIV 852. CIL. X, 2858. "Puteolis". Tit. sepulcr. bilinguis cum nomine Latine scripto Q. Passeni archiatri (ARCHIA|T). II. fere saeculi (Kaibel, EG. 677: I. fere saec.).

81. G. I. Ascoli, _Iscrizione etc. di antichi sepolcri Giudaici del Napolitano_ p. 55 nr. 10 (cf. p. 54, 7). CIL. IX 6213 (cf. 6211 et 12). Lenormant, Gazette archéol. VIII (1883), p. 42. "Venosae". Tit. sepulcr.: +hôde kite Phl. | Phaustinos gerousi|archon archiatros | huios tou Isas etôn ..+ Saec. IV vel V. potius.[34]

[Adnotatio 34: Rangabé, (Ant. Hell. 426) suspicatus est in Archippi duobus decretis honorum IG. II 230a vs. 9: +NARCHIPPONTONARCHI+ legendum esse +..]n Archippon ton archi[atron]+. Sed haec coniectura multis de causis reicienda est (cf. Wescher, Rev. arch. 1863 (VIII), d. 481{1}).]

Quos titulos si contuemur mirum est Asiam Minorem adeo praevalere. Viginti et unus enim sunt tituli Asiae Minoris, octo tantum Graeciae et insularum, duo Italiae, unus Aegypti. Sequitur, ut quodam tempore in Asia Minore titulo archiatri praecipue faveretur. Quod quo tempore factum sit, ex nomine Aurelii, quod saepe in inscriptionibus illis extat, facile coniicitur. Quod nomen cum demum aetate Aureliorum Antoninorum apud Graecos pervulgatum sit, inscriptiones illas ante M. Aurelii tempora incisas non esse intelligitur, inde a quibus illud nomen per saeculum II. et III. audiebatur, sicut etiam inter titulos supra collatos M. Aurelii Valentis Politae (nr. 60) concepta est anno 251.

Neque casu factum esse, ut aetate Antoninorum titulus archiatri in Asia Minore effloresceret, ex alio sumi potest. Iulius Caesar olim medicis civitatem dederat quippe Romae artem exercentibus. Testatur Suetonius, Div. Iul. 42: _Omnisque medicinam Romae professos et liberalium artium doctores, quo libentius et ipsi urbem incolerent et ceteri adpeterent, civitate donavit._ Tum Augustus immunitatem addidit, sed etiam Romae tantum, ut videtur, factitantibus: Cassius Dio LIII, 30: +tên te ateleian kai heautô kai tois homotechnois, ouch hoti tois tote ousin alla kai tois epeita esomenois, elaben+ (sc. Antonius Musa, postquam Augustum valde aegrotantem sanavit.--cf. Sueton. Div. Aug. 42). Denique munera municipalia omnibus medicis "in patria sua" factitantibus ab Hadriano condonata sunt, id est honores (gymnasiarchia, agoranomia, officia sacerdotalia), munera patrimonii (ad se milites recipiendi), munera personarum (iudicandi, obeundi legationem, conscribendi milites, comparandi frumentum et oleum, alia.--cf. E. Kuhn, _Die städt. u. bürgerl. Verf. d. röm. Reichs_ I, 118). Leguntur haec in Digestis XXVII, 1 l. 6, 8: +Estin de kai en tais tou basileôs Kommodou diataxesin engegrammenon kephalaion ex epistolês Antôninou tou Eusebous: ... »ho theiotatos patêr mou+ (Hadrianus igitur) +grapsas philosophous rhêtoras grammatikous "iatrous" ateleis einai gumnasiarchôn agoranomiôn hierôsunôn epistathmiôn sitônias elaiônias kai mête krinein mête presbeuein mête eis strateian katalegesthai akontas mête eis allên autous hupêresian ethnikên ê tiva allên anankazesthai.+ Quibus omnibus antea concessis libertatibus cum in Asia Minore multi essent medici aut qui medicinae peritiam sibi adsciscebant civitatesque immunitate eorum onerarentur, Antoninus Pius civitatibus Asiae Minoris lege praescripsit, ut certus tantum numerus medicorum muneribus liberandus esset. Quae lex Antonini Pii ex Modestini libro secundo excusationum in Digesta recepta est: l. 6 §2 libri Dig. de excusationibus XXVII, 1: +-- -- -- dêloutai ex epistolês Antôninou tou Eusebous grapheisês men tô koinô tês Asias, panti de tô kosmô diapherousês, hês estin to kephalaion touto hupotetagmenon; »Hai men elattous poleis dunantai pente iatrous ateleis echein kai treis sophistas kai grammatikous tous isous, hai de meizous poleis hepta tous therapeuontas .... hai de megistai poleis deka iatrous .... huper de touton ton arithmon oude hê megistê polis tên ateleian parechei«.+[35]

[Adnotatio 35: Additque Modestinus ipse: +eikos de tô men megistô arithmô chrêsasthai tas mêtropoleis tôn ethnôn, tô de deuterô tas echousas agoras dikôn, tô de tritô tas loipas. touton ton arithmon huperbainein men ouk exestin oute psêphismati boulês oute allê tini pareuresei, elattoun de exestin.+ Immunitates autem medicos adipisci non posse nisi in patria sua artem exercerent ut edixerat Hadrianus Antoninus asseveraverat. Tamen +tous agan epistêmonas kai huper ton arithmon kai en allotria patridi+ atque omnes professores Romae habitantes (quod Augustus iam praescripserat) muneribus liberos fuisse ex Dig. I. 6 §8 I. XXVII, 1 apparet.]

Quae verba primo obtutu ad medicos publicos pertinere non videntur; tamen hos intelligendos esse facile perspicies, si epistulas imperatorum posteriorum ad archiatros missas spectaveris, in quibus veterum principum leges confirmantur et medici publici »archiatri« vocantur.

Nomen archiatrorum ipsum in libris Romanis primum in epistula Constantini imperatoris extat, quae in Codice legitur Theodosiano XIII, III, 2 (a. 326). Imperator ille alio in rescripto »"medicis"« iterum _beneficia divorum retro principum_ confirmaverat (C. Theod. XIII, III, 3), et sicut ante Constantinum a (Septimio) Severo (Dig. 6 §8 l. XXVII, 1) sancta erant, ita privilegia _vetustis sanctionibus adtributa_ ab imperatoribus tum medicis tum archiatris confirmabantur (v. C. Theod. XIII, III, 15. cf. ibid. §3, 4, 17, 18. Cod. Iust. X, 53, 6 et 11; X, 66, 1. Instit. I, 25, 15. Fragm. Vat. 149).