Part 23

Rēx. — Quid sī ad hodiernam vesperam ipsīus sūmptūs facerēmus?

Rēgīna. — Nōn displicēbit mihi.

Rēx. — Habēs quae cēnam dēlicātam redderent?

Rēgīna. — Sunt mihi gallīnae trēs, duo cāpī, mediusque agnus.

Rēx. — Sufficiet, gallīnās cum carne agnīnā ēlixā, cāpōs et agnī medium ad verū coquās.

Rēgīna. — Exsecūtum reddam.

Rēx. — Sīc facitō, ego interim aliīs intentus erō.

Obsōnātor. — Ō Rēx noster, quandō rēgāle convīvium tuīs aulicīs parābis?

Rēx. — Ad vesperam, tū obsōnātum eās, cūrāque ut singula in cēnam sint parāta, aut tuō dēfungēris magistrātū.

Obsōnātor. — Fidēlis erō.

Servus. — Magnifice domine Rēx, sternam mēnsam? obsōnia singula paene sunt percocta.

Rēx. — Exsequere tuum mūnus, adsuntne ministrī et satellitēs nostrī?

Servus. — Ad ūnum ūsque hīc domī sunt.

Rēx. — Age, tum auspicēmur cēnam, pōtum habendum fac prōmās, vīnīque cōpiam affer, et intrent amīcī cēterī, nostraeque Aulae domesticī.

Servus. — Jubēbō. Jussit et vult generōsus Rēx meus, ut intrētis hībernāculum.

Convīvae. — Intrābimus modo. Salvē Rēx potentissime.

Rēx. — Rēx sum nōmine, sed sine rēgnō.

Convīvae. — Dēnique ēgregium habēre nōmen, nōnnūllōs dēlectat, et praestat quam vocārī ignōminiōsum.

Rēx. — Mēnsam ōrdine accēdite, Dux, Cancellārius, quisque ut gradū est superior, ita et accubitū sit.

Convīvae. — Discumbat et Rēx noster.

Rēx. — Modo accumbam, et Rēgīna mihi assidēbit. Puer, benedictiōnis hymnum effāre.

Puer. — Benedīcite.

Convīvae. — Dominus.

Puer. — Hujus cēnae rēgālis ēsculenta et pōtum benedīcat ille, quī Rēx rēgum est, nōbīsque faxit sint salūtifera, quī haec ipsā in suī facimus memoriā, quod ipse in mundum nātus homō, diē decimō tertiō trēs Rēgēs, et Magōs suō aspectū exhilarāvit. In nōmine Patris, et Fīliī, et Spīritūs sānctī.

Convīvae. — Āmēn.

Rēx. — Nunc hilarēs sītis pōtū et cibō, strēnuēque edite, sīc ego jam Rēx vester imperō et volō: istam carnis buccellam domina Rēgīna mea grātō accipiat animō.

Rēgīna. — Grātia sit dominō Rēgī.

Rēx. — Vōs nostrī Aulicī, Chrȳsippī nōn sītis, sed cuticulam cūrāte basilicē.

Convīvae. — Bibat Rēx, tum et nōs aliī bibēmus.

Rēx. — Propīnō Rēgīnae meae nōbilissimae.

Rēgīna. — Prōsit dominō Rēgī.

Stultus. — Rēx bibit, Rēx bibit: tandem cessā, nōlī exsiccāre, et mihi quippiam relinquās.

Convīvae. — Quam minimē facētus est mōrus ille.

Stultus. — Clāmandō fatīgābor.

Rēx. — Serve, assās affer carnēs, et haec aufer.

Servus. — Mox faciam. Hīc est dominus Dux, Sēcrētārius, Cancellārius, Cubiculārius, quisque eōrum dominum Rēgem et Rēgīnam dōnant duābus vīnī mēnsūrīs.

Rēx. — Grātiam habeant, certē minimē decet Rēgem vīnō dōnārī ā suīs famulīs.

Convīvae. — Nōnne et Rēgēs imperiōrum ā subjectīs aluntur colōnīs?

Rēx. — Fateor, cāpōs illōs tostōs, tū Sēcrētārī rumpe, frustaque assidentibus prōpōne, nōstī quōmodo sit ad mēnsam ministrandum.

Sēcrētārius. — Libēns faciam ex Rēgis jussū.

Rēgīna. — Rēgī hunc calicem medium praebibam.

Rēx. — Sit commodō Rēgīnae.

Convīvae. — Rēgīna bibit, exclāmā tū fatue, ut dēvorās cibum ac vultur.

Stultus. — Rēgīna bibit, Rēgīna bibit, Rēgīna bibit.

Rēx. — Agnīnam illam carnem frustulātim dissecā tū Cancellārī.

Cancellārius. — Perplacet, hoc frustum Rēx noster sibi retineat.

Rēx. — Hilarēs agite sītis, post saeculum Gentīlēs hanc occupābunt terram, ut vulgō fertur. Omnibus hoc pōculum praebibō.

Cancellārius. — Nōn obsit Rēgī. Stulte clāmā, Rēx bibit.

Stultus. — Rēx bibit, Rēx bibit, Rēx bibit.

Rēx. — Tolle haec serve, nēmō ipsīs vēscitur, bellāria affer.

Servus. — Adsunt.

Rēx. — Et orbēs pūrōs prōpōne.

Servus. — Fēcī.

Rēx. — Cāseō hōc cibum subsīdere facite, et būtȳrō lēnēs facite animōs.

Sēcrētārius. — Ad jugulum ūsque saturī sumus, nequīmus omnem penum stomachō recondere.

Rēx. — Attamen buccellam minimam edite.

Cancellārius. — Nōn recūsāmus istud.

Stultus. — Rēgī dominō meō praebibō.

Rēx. — Prōsit magnificō dominō stultō.

Cancellārius. — Stultus bibit, stultus bibit, stultus bipsit, bipsit, bipsit.

Stultus. — Salvā Grammaticā loquiminī.

Cancellārius. — Ēn et stultus Grammaticae perītus est.

Rēx. — Serve, tolle singula, omnēs dormīturiunt, videō.

Cubiculārius. — Nox intempesta adest, cubitum eundī tempus est.

Rēx. — Puer, grātiārum āctiōnis hymnum loquere.

Puer. — Dē hōc convīviō benedīcāmus Dominō.

Cancellārius. — Deō sit grātia.

Puer. — Ille quī est ab aevō, manetque in aeternum ūnicus et sōlus Deus, et nōs suīs mūneribus pāscit, salvat et vīvificat, sit benedictus in saecula saeculōrum.

Convīvae. — Āmēn.

Rēx. — Vōs bonī amīcī et Aulicī grātīs animīs accipite quae affuēre: meliōra datūrus sum, dum imperium meum locuplētius factum fuerit.

Convīvae. — Grātiam agimus, habēmus et referimus dominō Rēgī et Rēgīnae, dē benevolentiā ostēnsā et impertītā nōbīs.

————

Convīvium Amīcōrum.

Sōcratēs hospes, Jōannēs, Petrus, Philippus, Convīvae, Xanthippē uxor, Minister.

Sōcratēs. — Hesternō diē convīvās vōs vocāvī per ministrum meum in hodiernum prandium, estisne ventūrī?

Convīvae. — Sumus utique.

Sōcratēs. — Tum mē jam comitāminī, merīdiēs īnstat.

Convīvae. — Perplacet.

Sōcratēs. — Hilarēs spērō erimus, nisi uxor mea quippiam lītis incēperit.

Convīvae. — Est tum jam per tē offēnsa?

Sōcratēs. — Veterī suō mōre ob asinī prōspectum jūrgia parat.

Convīvae. — Nōs ipsam crātēribus faciēmus lepidam et placidam.

Sōcratēs. — Salvē mea Xanthippē, hīc mēcum veniunt amīculī nostrī, in hodiernum praedium ā mē invītātī.

Xanthippē. — Gaudeō, sint salvī vestrī adventūs amīcī intimī.

Convīvae. — Grātiam habēmus.

Xanthippē. — Manibus ablūtīs, quandō libet īte accubitum.

Sōcratēs. — Fīat, vōs amīcī vestēs exuite, fervet hībernāculum calōre, et ingrediminī.

Convīvae. — Ī tū prior.

Sōcratēs. — Sequiminī, praecēdam.

Convīvae. — Hīc commodior est āēr, quam forīs, ubi mūgit Boreās.

Sōcratēs. — Forīs nāsus mūcō concrēscit ambulantī. Xanthippē, quandō vīsum tibi fuerit, edūlia fac afferrī.

Xanthippē. — Jam addūcentur.

Servus. — Hic cibus edentibus sit salūtāris.

Sōcratēs. — Edenda cōnsecrā.

Servus. — Benedīcite.

Convīvae. — Dominus.

Servus. — Quibus hōc in prandiō vēscēmur, alimenta et pōtūs benedicta velit esse ille, quī omnibus benedīcere solet, sōlus salūtem affert, exitiaque tollit. In nōmine sānctae et indīviduae Trīnitātis.

Convīvae. — Āmēn.

Sōcratēs. — Cultellōs mēnsae impōnite, et ē patinā comedenda accipite amīcissimī convīvae.

Jōannēs. — Nōn cūrēs, ad mēnsam dēsidēs nōn erimus.

Sōcratēs. — Ab holusculō sī abhorret quis vestrum, sēpōnat, et carnēs edat.

Petrus. — Holeribus libentēs pāscimur.

Sōcratēs. — Nōn admodum tīnctum est.

Philippus. — Istud nihil rēfert, pinguēdō nimia vōcis affert raucēdinem.

Sōcratēs. — Bibite et nunc, nē āridus in stomachō marcēscat cibus: cervisiae haustū ad mēnsam semper prīmum sūmere soleō.

Petrus. — Per Herculem opiparī sapōris est Cereris iste pōtus.

Sōcratēs. — Domesticus meus est pōtus, satis vīlis, nam frūgēs perquam cārē vēneunt, ideō et magis exiguam oportet coquere cervisiam, nōn multum possidentem.

Xanthippē. — Pernās illās, aut caprīnās carnēs vel vitulīnās rōdite, quaecumque cuilibet sapuerint.

Jōannēs. — Hospes, scyphō hōc dīmidiō tē impertiar.

Sōcratēs. — Bibās salūtiferē.

Jōannēs. — Nunc et tū bibendō pār parī referās.

Sōcratēs. — Invītus maneō dēbitor ad pōcula. Uxor, haustum amīcitiae tibi propīnō.

Xanthippē. — Sit tibi bonō. Petre praebibō tibi.

Petrus. — Accipiō libēns, tibi nōn incommodet.

Xanthippē. — Petre, aequālī haustū et alterī praebibās.

Petrus. — Philippe, tantum tibi propīnābō, quantum accēpī ab hospitā nunc nostrā.

Philippus. — Fēlīciter bibe, ut dignum est accipiam abs tē libentissimē.

Sōcratēs. — Serve, carnēs affer recentēs (ut vocant) nitidōsque orbēs prōpōne cuilibet.

Servus. — Efficiam.

Sōcratēs. — Dē hīs agnīnīs carnibus edite, ad ēsuriēī expulsiōnem: assās carnēs nōn exspectētis, nam frūstrārēminī.

Petrus. — Quantum sat est habēmus, plūra nōn exoptāmus.

Sōcratēs. — Licet parcē īnstrūxī focum, tamen ut amīcōs vōs vocāvī, crēdēns vōs bonī cōnsultūrōs mēnsae tenuitātem.

Jōannēs. — Amīcī ad amīcōrum lancēs cāseō et Cerere redduntur contentī.

Sōcratēs. — Serve, affer bellāria, haecque conde, vel culīnae affer ministrae.

Servus. — Exsequar.

Sōcratēs. — Hīc nunc omnia habuistis obsōnia: sī stomachōs implēvistis, gaudeō: sīn minus, bonī tamen cōnsulite.

Jōannēs. — Satis superque praestō adfuit edūliī.

Sōcratēs. — Serve, hymnum grātiārum rūminā et lege.

Servus. — Benedīcāmus Dominō.

Convīvae. — Deō grātiās.

Servus. — Dominus dominantium omniumque quae in caelō et in terrā sunt, imperātor et cōnservātor, dē hīs ā nōbīs sūmptīs nūtrīmentīs, grātiam habeat in aeternum.

Convīvae. — Āmēn.

Sōcratēs. — Aequīs animīs accipite quās obtulī ēscās, lautiōrēs aliā dabō vice.

Jōannēs. — Lautissimē fōvistī nōs, grātōs aliquandō nōs exhibēbimus.

————

Fūnebre Convīvium.

Fīlius parentibus utrīsque orbātus, Hospes, Mārtīnus, Conrādus, Arnoldus & Mulierēs aliquot.

Fīlius. — Ō mē īnfēlīcem adulēscentem, mē dēsōlātissimum juvenem, mē miserrimum hominem, quō mē nunc vertam? quid vītā mihi opus est? mors praestāret: cūr vīvere exoptārem, cum mihi amīcissimī parentēs meī obierint, sōla mea sōlācia et spēs quae fuēre? Ō tū crūdēlissima mors, quam acerbē mē conturbāstī !

Arnoldus. — Ut ita agis? ut sīc ejulās et lāmentāris, pudetne tē?

Fīlius. — Āh, quid mē pudēret? prae dolōre et maestitiā quid agam ignōrō.

Conrādus. — Animam sūme, precāre Deum, ut parentum animae quiēte caelestī fruantur, lacrimīs ipsōs in vītam nōn revocābis.

Fīlius. — Ah, ah, vellem et mihi pestis vītam adimeret.

Arnoldus. — Taceās illa, nōndum Deō vīsum est ut moriāris, mortem precārī nōlī, adhūc citius quam placēbit, tibi aderit.

Fīlius. — Ō Deus miserēre meī miserrimī, et ab hāc lūce tollās, ut ūnā sim cum Mānibus meōrum dīlēctōrum parentum.

Mulier. — Lacrimās siste et precāre requiem tuīs dēfūnctīs parentibus, nōs hūc vēnimus vīnum afferentēs cōnsōlātum tē, simulque et tēcum exporrēctum frontem.

Fīlius. — Nunc nōn est mihi neque animus, neque tempus laetitiae, frūstrā advēnistis, exhilarārī rē nūllā possum.

Mulier. — Animum laetum tibi reddēmus favente Deō, antequam hinc abībimus.

Fīlius. — Istud sī poteritis, admīrābor: crēdō quod sī nātūra mea ā summō Jove immūtārētur, vix laetus fierem, adeō tōtum mē lūctūs dolor omnibus partibus corporis, ut sagitta, penetrāvit.

Mulier. — Vīnō tē ab omnī maerōre illō līberābimus.

Fīlius. — Tum pōtitābō vōbīscum, ut animum recipiam.

Conrādus. — Cibum et vīnum nōs afferimus, quō tē dōnābimus, et ipsō animum tuum aspergēmus, ut alacrior fīat, ut mente captī aquā perfunduntur.

Fīlius. — Sedēte, jubēbō mēnsam sternere servum.

Mulier. — Nōs ipsam linteō ipse tegēmus, sine famulum suum pēnsum persolvere.

Fīlius. — Nunc edite et bibite, sī quid opiparī attulistis ē vestrīs penātibus: hīc omnēs sumus lūctū obrutī et cōnsternātī, quod cibōrum penitus oblīvīscimur, pāne et pōtū contentī.

Mārtīnus. — Hāc vice oculōs ā lacrimīs terge, et geniō indulgeās.

Fīlius. — Vix poterō.

Conrādus. — Ūnō aut alterō calice ēpōtō redībit mentis alacritās, hōc pōculō integrō tē cōnsōlābor, ut post mē ipsum et tū ēbibās.

Fīlius. — Timeō ut potuerō, gemitūs et cordis tormentum vix concēdet.

Arnoldus. — Cōnandum quippiam praeter opīniōnem, nōn dīmittendus animus, cōnstantia vel magnanimitās virōs et arguit, et commendat: flēre, lāmentārī, ejulāre, mulierum sunt, virīs inhonestissima.

Conrādus. — Pōculum fac ēbibās.

Fīlius. — Propīnō tibi amīcissime.

Mārtīnus. — Accipiam libenter, bibās fēlīcī ōmine.

Arnoldus. — Propīnō tibi Jōannēs dīlēcte, in honōrem tuōrum probōrum parentum, morte jam ablātōrum tibi.

Fīlius. — Illōrum nōmine per vicēs post tē bibam. Vīcīna, hunc calicem ēbibam, vīs et tū deinde ipsum exsiccāre sī tibi praebiberō?

Mulier. — Volō, etiamsī adhūc duplō esset major.

Fīlius. — Ut biberō, ita post mē pōtābis et tū.

Mulier. — Faciam.

Fīlius. — Vidēn’? exsorpsī, ēlambēs tū.

Mulier. — Nōn omittam, tibi propīnō, Conrāde.

Conrādus. — Bibās nōmine superum.

Arnoldus. — Ut nunc tē habēs Jōannēs dīlectissime, nusquam maeror discutitur tibi in animā?

Fīlius. — Labāscit, nōnnihil hilarior fīō.

Mārtīnus. — Vīnum solet hominum cūrās utcumque magnās solvere.

Fīlius. — Gaudeō vōs mē accessisse cōnsōlātum, sī umquam licēbit per opēs, rependam. Mīror tamen unde mōs sit ortus per vīnum et convīvium cōnsōlandī lūgentēs dēfūnctōs.

Arnoldus. — Ā Gentīlibus Thrācibus, quī hominum puerperia lūctuōsa, sed fūnera laetābunda habuērunt.

————

Convīvium Nūptiāle.

Spōnsus, Anna spōnsa, Parentēs ambōrum, Amīcī invītātī, Famulī & Citharoedī.

Spōnsus. — Vīnctī nunc sumus jugō mātrimōniī et capistrō inextrīcābilī.

Anna. — Laus superīs, nostrum mātrimōnium fortūnet suprēmus.

Spōnsus. — Id faciet spērō, sī nōs concorditer vīxerimus.

Parentēs. — Salūtem exoptō tibi fīlī mī.

Spōnsus. — Grātiam habeō mī pater.

Parentēs. — Ō fīlia mea fac cum tuō marītō vīvās tranquillē.

Anna. — Discors ipsa numquam erō, sī ipse nōn lītem sēmināverit.

Parentēs. — Ambōbus sit fēlīx, fortūnātum conjugium.

Spōnsus. — Sīc faciat Deī fīlius, ipsaque virgō Deipara.

Parentēs. — Spōnsus mēnsae accumbat, tum et invītātī discumbent.

Amīcī. — Fēlīcitātem initī mātrimōniī optāmus spōnsō et spōnsae.

Spōnsus. — Grātia sit vōbīs omnibus.

Parentēs. — Salvōs vōs advēnisse gaudeō in nōmine spōnsī et spōnsae.

Amīcī. — Ubinam spōnsum conveniēmus?

Parentēs. — Jam aderit. Ēn aliās inter amīcōs nūgātur, eum accēdite.

Amīcī. — Salvē spōnse, grātulāmur tibi ob hanc diem geniālem, novamque tuam nūptam, et multum optāmus fēlīcitātis.

Spōnsus. — Pār vōbīs Deus referat, et quō dignātī estis meās invīsere nūptiās.

Amīcī. — Majōra tuōrum parentum causā facerēmus.

Spōnsus. — Mūtuum reddam, sī quandōque īnservīre potuerō vōbīs: nunc discumbite, edendī tempus est.

Amīcī. — Obsequāmur.

Spōnsus. — Vōs famulī fercula afferte.

Famulī. — Praestō sum, tū convīvīs praepōnitō.

Spōnsus. — Istud vōs exsequiminī, ipse prandium cōnsecrābō hymnō. Benedīcite.

Amīcī. — Dominus.

Spōnsus. — Chrīstus Deī fīlius, hoc prandium benedīcere velit, suā grātiā dōnāre, et nostrō huic interesse convīviō nūptiālī, ut quondam in mundō hūmānā carne in Canā Galilaeae, cum glōriōsā suā mātre Marīā dignātus fuit adesse.

Amīcī. — Āmēn.

Spōnsus. — Nunc amīcī omnēs, patinīs et pōculīs vōs cōnsōlāminī et reficite.

Amīcī. — Facere istud ēsuriēs nōs bellē docēbit.

Spōnsus. — Fortiter edite, sat vīnī et cibī prōpōnētur.

Amīcī. — Spōnse, propīnō tibi īnfēlīcitātem tuārum nūptiārum.

Spōnsus. — Sit salūtī. Amīcī meī, cognātī et agnātī praebēte vōs hilarēs rogō.

Amīcī. — Faciēmus, nē cūrēs. Quōmodo pugnī tibi placuērunt, quōs hodiē in templō accēpistī, fuēruntne molestī?

Spōnsus. — Mordēbant mē nōnnihil, tamen in hōc mē cōnsōlābar, quod vībīcēs nōn intulērunt.

Amīcī. — Cūr plāgīs ita novōs spōnsōs tundant, scīsne?

Spōnsus. — Ignōrō, nisi quod cōnsuētūdinis est.

Amīcī. — Audī, tibi dīcam, sed jocō excipiās.

Spōnsus. — Nōn mē offendet.

Amīcī. — In aede sacrā novī spōnsī pugnīs afficiuntur, ut assuēscant tum verba, tum verbera ab uxōre, novā suā spōnsā ferre.

Spōnsus. — Portendit illud?

Amīcī. — Utique, sed compertumne habēs cūr cēreum lūmen ārdēns spōnsa praeferātur in templum?

Spōnsus. — Nōn.

Amīcī. — Ideō, quī uxōrem dūcit domum, flammam in aedēs accipit, et perpetuum tormentum.

Spōnsus. — Spērō tālia mē in spōnsā meā nōn habitūrum.

Amīcī. — Neque istud nōs crēdimus.

Parentēs. — Ō fīlī circumeāmus exceptum convīvās, carō assa praeposita est.

Spōnsus. — Congrediāre tū pater, meō loquere nōmine.

Parentēs. — Agimus, habēmus, et referimus vōbīs grātiās, spōnsus, spōnsa, nōsque ipsōrum parentēs, agnātī et cognātī, pār parīque rependēmus, ubi obsequiō nostrō indigueritis.

Amīcī. — Grātī erimus: quod advēnimus, sponte et libentēs fēcimus.

Spōnsus. — Vōs ministrī tollite singula, tempus est ut mūnuscula dent amīcī, et chorēae dūcantur.

Famulī. — Faciēmus vēlōciter.

Spōnsus. — Grātiam dīcāmus Dominō Deō, quī nōs pāvit, suāque grātiā hās nūptiās fortūnāre velit.

Amīcī. — Āmēn. Hōc mūnusculō aureō spōnsum et spōnsam dōnāmus, quoad nostrī fīliī adolēverint, tum repetēmus.

Parentēs. — Grātiam referēmus, et recompēnsābimus.

————

Convīvium Epicūrēum.

Zēnō hospes, Sardanapālus, Philoxenus & Aesōpus convīvae, Servus.

Zēnō. — Ō vōs discipulī meī et convīvae, quid in mundō fēlīcissimum esse crēditis, hominisque summum bonum?

Sardanapālus. — Incertī sumus. Tū nōs praeceptor īnstrue.

Zēnō. — Dē summō hominis bonō in mundō sententiae fuērunt variae, aliquī in glōriā, in dīvitiīs nōnnūllī, aliī in virtūte, aliī in sānitāte corporis pōnunt: omnibus autem illīs nōs vērius dīcimus in voluptāte corporis, in cutīculā scīlicet cūrandā esse situm optimum hominis bonum.

Philoxenus. — Quī hoc sciēmus colende praeceptor?

Zēnō. — Contemplāminī animālia tam brūta, quam ratiōnālia, omnia vidēbitis nātūrā esse prōclīva in voluptātem, in gulam, in crāpulam et ēsuriem: famem aegrē ferunt, ferreque diū nōn possunt.

Aesōpus. — Sentiō et meō corpore calcar esse incitāns mē ad cūram palātī, stomachī, gulaeque saturitātem et explētiōnem.

Zēnō. — Quod nātūra omnium rērum parēns et altrīx ingenuit hominī, quis hoc pessimum dīceret?

Servus. — Certē nūllus sānae mentis.

Zēnō. — Optimum est, quod condūcit, prōdest et juvat: nōnne?

Philoxenus. — Īnficiās īre salvā fronte nēmō potest.

Zēnō. — Voluptās autem vel cūra corporis, ipsī hominī cōnfert plūrimum, vītam cōnservat, corpus alit, quō fulcītō et vīvō, etiam anima, in homine pars nōbilissima, valet: corpus enim est animae stabilīmentum et fulcīmentum.

Aesōpus. — Abeant igitur aerumnōsī Solōnēs, famēlicī illī Philosophī, quī suōs fraudant geniōs, sē mācerant, māluntque stomachō inānī et vānō philosophārī, quam saturī et plēnō ventre.

Zēnō. — In meās vōs jūrāte lēgēs, mihi vōs addīcite, Philosophiam vōs docēbō, et animae et corporis cultūram afferentem.

Sardanapālus. — Tuae ferulae subdēmus manūs praeceptor colendissime.

Zēnō. — Nōn ōlim fēcisse vōs paenitēbit, ērudiam namque vōs in Philosophiā lucernāriā, quam ad lucernās domī agentēs imbibunt Sophī ipsī. Deinde Philosophiam Epicūrēam et voluptuāriam, quā apud vulgārēs passim in tabernīs, ubīque apud prīncipēs et rēgēs, grāta sit vestra et praesentia et convīctus.

Philoxenus. — Quae ista erit Philosophia voluptātis?

Zēnō. — Ut aliīs praescrībere poteritis, quōmodo studēre crāpulae, gulae et ventrī dēbeant.

Sardanapālus. — Istud sī nōscerem, in locō viāticī magnī aestimārem, nam nōscō complūrēs, quī omnia mētiuntur crāpulā.

Zēnō. — Xerxēs Rēx Persārum repertōrī novae voluptātis cōnstituit pretium.

Philoxenus. — Ecquid aerumnōsīs aliīs Philosophīs praemiī pollicitus est, quī abstinentiā vīctitandum esse dīcunt?

Aesōpus. — Illīs medium digitum ostentā.

Zēnō. — Permultī ubivīs gentium nostram sententiam sequuntur, diū noctūque pōculīs et patinīs addictī.

Philoxenus. — Apud Mīlēsiōs magnō in pretiō voluptās habētur, famēs spernitur, expellitur, extrēmumque malōrum aestimātur.

Zēnō. — Sybarītae dēlicātissimē vīctitantēs in annum integrum, ūnīus convīviī apparātum fēcērunt, convīvās ante annī spatium vocāvērunt, quō sē ōrnandī restāret sat temporis.

Sardanapālus. — Ō terque quaterque beātōs et sapientēs illōs Sybarītās!

Aesōpus. — Tarentīnī quoque mollēs et dēlicātī sunt nuncupātī, ob voluptātis assiduum studium.

Philoxenus. — Praecepta nōbīs praebē, quō illam voluptātem, fēlīcissimum hominis bonum, amplectī poterimus utrīsque bracchiīs.

Zēnō. — Faciam, advertite: Quoad vīxeritis, edite, bibite, lūdite: et cum vōs mortālēs nōritis, praesentibus vōs explēte, post mortem nūlla voluptās, post fūnera pulvis eritis, ea habēbitis quae libīdine exsatūrātā in vītā hausistis. Ut quondam Sardanapālus ille noster rēx Assyriōrum in sepulcrī suī Epitaphiō īnscrībī jussit.

Sardanapālus. — Quam miserī hāctenus dēsipuimus chartīs additī, inediā vītam ēgimus.

Zēnō. — Tandem resipīscite: nōn minus pōculīs et patinīs, quam lucernīs Philosophicīs dēditī sītis.

Philoxenus. — Exsequēmur fidēlissimē.

Zēnō. — Edite, bibite, cūrāte cutīculam, geniō indulgēte, sīc et hominibus acceptī eritis.

————

Convīvium Canīnum, vel Cereāle.

Salacōn hospes, Cōdrus, Īrus, Amyntās, convīvae.

Salacōn. — Salvēte sodālēs meī pauperrimī: quid hīc gradum sistitis, nihil vōbīs domī est negōtiī?

Cōdrus. — Nihil, neque negōtiī, neque cibī, neque pōtūs, sed ēsuriēī plūrimum.

Salacōn. — Carētis et pāne et aquā?

Īrus. — Satis multum aquae in aedibus habēmus, sed illa sitim, nōn famem comprimit.

Salacōn. — Sī ēsurītis, venīte ad meōs penātēs mēcum cōmissātum.

Amyntās. — Āh, quid tū nōs alerēs? tibi frūmentī est pēnūria et vīctūs.

Salacōn. — Domī meae mihi tantum adhūc suppetit commeātus, quō vōs saturābō vestrāsque conjugēs.

Convīvae. — Crēdimus, verbīs nōs pāscerēs abundē et nūgīs, at nōn mēnsae pābulō.

Salacōn. — Stomachīs vōs farciam, crepitantia intestīna pācāta efficiam, saltem crēdite et congrediminī.

Īrus. — Fidem damus, sed vidē nē nōs lūdō habeās.

Salacōn. — Rīdēre nōn soleō amīcōs, licet aerumnōsus sim.

Convīvae. — Quid nunc cibī habēs quō vēscēmur?

Salacōn. — Aliquot mihi sunt frusta pānis ōstiātim collēcta, dūra et forte mūcida, vīlisque cervisia, et jūsculum ēmendīcātum.

Amyntās. — Vīctus est nōbīs genuīnus, ad stipem namque rogandam nātī crēdimur.

Salacōn. — Sedēte et quiēscite, in cibī sportulā edenda quaeram.

Convīvae. — Sed properā, ācriter ēsurīmus.

Salacōn. — Istōs orbēs pānāriōs adipe linītōs edite prooemiī locō, quoad aliud attulerō.

Amyntās. — Precēmur prius Deō nostrō redēmptōrī hymnum.

Salacōn. — Benedīcite.

Convīvae. — Dominus.

Salacōn. — Chrīstus Deī fīlius Deus et homō quī suō grātiōsō sanguine nōs redēmit, dignētur nōbīs exiguum et cereāle prandium benedīcere, quī suī sumus exemplar paupertāte et mendīcitāte nostrā. In nōmine Patris, et Fīliī, et Spīritūs sānctī.

Convīvae. — Āmēn.

Salacōn. — Orbēs nunc illōs pānāriōs carne ūnctōs edite, carō discessit in alvum dīvitum, nōbīs pauperibus in hīs orbibus relīquit pinguēdinis vestīgia.

Cōdrus. — Ō quam mellītē sapiunt!

Īrus. — Longē dulcius carnēs, cujus jūsculō madent, sapuērunt.

Amyntās. — Optimum condīmentum famēs est.

Cōdrus. — Vērum crūdās fabās (ut vulgō fertur) sapere ac coctās efficit.

Salacōn. — Nunc eleēmosynās hās edite, dūrae sunt, attamen stomachum replēbunt aequē ac mollissimae forent.

Īrus. — Sitiō, quid in ligneā hāc lagēnā est pōtūs?

Salacōn. — Cervisia est ē sōlō furfure cocta, quam vulgō tenuem pōtum dīcunt.

Cōdrus. — Pȳtissābō eam.

Salacōn. — Facitō, forte palātō nōn displicēbit.

Cōdrus. — Utcumque valet, vērum nōn satis igne est ēlixa.

Salacōn. — Stomachus cōnsūmet quod ignis calor nōn praestitit.

Amyntās. — Praeter hoc nihil quod edāmus habēs?

Salacōn. — Nōnnihil jūsculī mihi est, sed frīgidum, lignīs careō, aliās calidum facerem.

Amyntās. — Ō tē miserrimum Salacōnem: carēs lignīs, tamen forīs ambulās lautē vestītus ac opulentissimus essēs.

Salacōn. — Interdum conductīciīs mē ōrnō vestibus.

Cōdrus. — Mortālium omnium nōs miserrimī sumus, quī ad crepīdinem et forēs dīvitum cōgimur commeātum conquīrere.

Salacōn. — Miseriae nostrae meminit Plautus, dīcēns: “Miser homō est quī ipse sibi quod edit, quaerit, et id aegrē invenit: sed illō miserior quī aegrē quaerit, et nihil invenit: ille miserrimus, quī cum ēsse cupit, quod edat nōn habet”.

Amyntās. — Spērandum, quod aliquandō nostra fortūna immūtābitur, nam omnium rērum (ut Cōmicus dīxit) est vicissitūdō.

Īrus. — Salūs ūnica nōbīs est, ut Capnion scrīpsit, quod “nihil possumus perdere, cum nihil habeāmus”.

Salacōn. — Dīvitum vīta semper est sollicita et cūrārum plēna.

Convīvae. — Hinc solvēmus ancoram, ēmendīcandī jam hōra īnstat, nam apud dīvitēs modo mēnsae tollentur.

Amyntās. — Hymnum grātiārum āctiōnis dīcās.

Salacōn. — Deus pauperum cōnsōlātor, omniumque alumnus, dē habitīs hīs bōlīs grātiam habeat, nōbīsque sit auxiliō, ut aliās dapēs precāriās nancīscāmur.

Convīvae. — Āmēn.

Salacōn. — Nunc quisque dīvitum aulās adeat, stipem precātum in cēnam.

Convīvae. — Fīet, tū valē.

————