Part 15

LXXX. 5 janvier 1463.

_Dotatio et fundatio unius missæ perpetuæ et quotidianæ per qener. et pot. virum dominum Crussoli fundatæ solemniter in organo in ecclesia collegiata S^{ti} Petri de Burgo Valentiæ ad honorem gloriosæ virginis Mariæ_[A].

IN nomine Domini nostri Jhesu Xpisti, quod nomen in æternum sit benedictum, & anno Salutiferæ Incarnationis ejusd. Dom^{i} 1461 & die 5^{a} mensis januarii, ser^{mo} principe & domino nostro Ludovico Dei gracia Francorum rege ac delphino Viennensi regnante, pontificatusque SS^{mi} in Xpisto patris & dom^{i} nostri Pii divina providentia papæ II^{i} anno quarto, coram nobis ... personaliter constituti Joannes de Balmis & mag. Robertus Jovenelli, procuratorio nomine dicti domini de Crusseolo,... ex una & ven^{les} viri dd. Guillelmus de Montemeyrano, prior, & Petrus de Sala, canonicus dictæ ecclesiæ collegiatæ Sancti Petri..., nomine dictæ ecclesiæ..., ex altera partibus, quæ quidem partes ... ad institutionem, fundationem & dotationem quotidianæ perpetuæque missæ præmention. processerunt in hunc qui sequitur modum: in primis præfati dd. prior & canonicus ... statuerunt, decreverunt & ordinaverunt quod ob piam devotionem & laudabilem intentionem ipsius domini de Crusseolo in ejusque & suorum progenitorum ex eadem clara stirpe de domo de Crusseolo omniumque parentum, affinium & amicorum suorum omniumque fidelium defunctorum remissionem peccatorum & animarum salutem perpetuo singulis diebus celebretur una missa de officio beatæ Mariæ virginis solemnis per unum sacerdotem habituatum ejusdem ecclesiæ cum diacono & subdiacono & per chorum & suo turno cum cantoribus & organo, secundum ritum ecclesiæ & temporis cursum solemniter quod fieri poterit, scil. in dicta capella Beatæ Mariæ, videl. per dom. priorem & canonicos, etiamsi resideant in civitate Valentiæ, & chorarios presbiteros in eadem ecclesia residentes & unum portalium per turnum suum per chorum, incipiendo a priore qui est major & subsequenter per canonicos & chorarios, secundum ritum & ordinem dictæ ecclesiæ: ita tamen quod si prior aut canonicus suo loco & ordine ipsam missam non posset vel nollet celebrare, debeat illam celebrari facere loco sui per alium ex ipsis dd. canonicis; si vero nullus ipsorum canonicorum hoc facere vellet aut non posset, faciat illam celebrari per unum ex chorariis dictæ ecclesiæ in ea residentibus, & eo casu non plus percipiet ipse chorarius missam celebrans quam faceret in suo ritu vel ordine si pro ipso celebraret; item in ipsa missa quotidiana intererunt duo ex ipsis habituatis dictæ ecclesiæ cantores de organo, unus scil. pro tenore & alius pro contra, cum quatuor ex clericulis puerilem vocem habentibus pro cantando lo dessus idoneis & sufficientibus per capitulum eligendis; item tandiu quandiu durabit ipsa missa sint & existant esseque debeant duo cerei incensi & ardentes in duobus candelabris super altari prædicto ponderis cujuslibet dimidiæ libræ cereæ; item dum & quando elevabitur Corpus Xpisti duo interticia seu fasces cereæ luminabuntur seu incendentur & tenebuntur ipsa elevatione durante incensæ & ardentes; item ipsa missa celebrabitur modo prædicto & ordine, & quod celebrari perpetuo debeat per dict. dd. habituatos dictæ ecclesiæ & ad præmissa faciendum ipsi omnes & quilibet ipsorum servitium prædict. facere & complere promittent seque & successores obligabunt; item, ut magis solemnis seu solemniter ad honorem Dei & ipsius gloriosæ virginis Mariæ celebretur, inter primam & tertiam horas quotidie celebretur & nulla alia solemnia interim celebrentur officia nisi ipsa missa prius dicta; & ut volentes interesse, devotionem habentes aut interesse debentes hora primæ & officio ejusdem celebrato in ecclesia, ipsi domini de capitulo per eorum maniglerium aut alium ad ea commissum pulsari faciant seu dari xx^{ii} v^{a} ictus sive clos grossæ campanæ dictæ ecclesiæ, & taliter quod habitantes in civitate Valentiæ exaudire & venire valeant ad dict. missam; item, quod celebrabitur & celebretur diebus solemnibus & festivitatibus solemnibus ejusdem Virginis gloriosæ, apostolorum, dominicalibus diebus cum majori solemnitate & tractu quod fieri poterit; item quod dicta missa celebrata, sacerdos celebrans submissa voce ante altare, versa facie ad populum commemorationem mortuorum faciet, videl. dicendo _De profundis_ & cum clericorum responsione, cum oratione defunctorum _Inclina Domine_, cum Fidelium omnium defunctorum, & pro signanter domus prædicta de Crusseolo redemptione, cum aspersione aquæ benedictæ quam dicti clerici seu deservientes aut alter ipsorum dicto sacerdoti ministrabunt; item pro qualibet missa singulis diebus dabitur sacerdoti celebranti ipsam missam, videl. priori vel canonico unus grossus & octo denarii monetæ pro tempore currentis, chorario unus grossus, diacono octo denarii, subdiacono quatuor denarii, cantoribus vero scil. illi qui faciet la tenor quatuordecem denarii & tantumdem illi qui faciet le contra, cantoribus vero cantantibus lo dessus scil. cuilibet ipsorum quatuor clericorum sex denarii, item maniglerio qui grossam campanam clochabit, ut dictum est, tres floreni pro quolibet anno, procuratori vero majori dictæ ecclesiæ pro labore suo impendendo in recuperando, distribuendo & tabulam faciendo & alias, videl. quinque floreni pro quolibet anno, item pro suportantibus expensas necessarias in fascibus & cereis superius pro servitio dictæ missæ ordinatæ, quindecim floreni ipsi procuratori seu illi qui ad administrandam dict. luminariam per ipsum capitulum fuerit deputatus singulis annis; item, ipsi domini de capitulo omnes insimul capitulariter nomine dictæ ecclesiæ onus prædict, suscipient & adimpleturum promittent, & protectores ejusdem se constituent nunc & infuturum per modum universi, & facient de superabundanti pro majori & perpetua observantia promitti per chorarios presbiteros ejusdem ecclesiæ & sub obligatione ... Et quia spiritualia fine temporali dominio subsistere non possint nec bovis alligandum est contra (os?) triturantis, ex quo leviticis & sacerdotibus veteris legis etiam panis propositionis sacra pagina cavetur ad illorum sustentationem oblatus, ideo pro liberatione & distributione prædict. pro ipsa missa fiendis & illarum continua & perpetua supportatione, ipse dominus de Crusseolo decreverit ... ad præmissa erogare & donare perpetuo de bonis suis, ex quibus prædicti missam celebrantes & in ejus solemnitate assistentes ... necessaria sustentatione foveantur perpetuo, ut ipsum celebre officium facere & preces devotius & attentius Altissimo infundere habeant, ideo prædicti Joannes de Balmis & mag. Robertus Jovenelli..., ut præmissa adimpleantur & observentur perpetuo & de novo ipsius domini de Crusseolo ad laudabilem & votivum deducatur effectum, dederunt & donaverunt, cesserunt & remiserunt perpetuo penitus & quittaverunt atque desamparaverunt eisdem capitulo & ecclesiæ;... omne jus & actionem, petitionem, obligationem & hypothecam quas & quod habet ipse dominus de Crusseolo ... in & super consulibus seu sindicis seu universitate civium & habitatorum Valentiæ ... ex causa emptionis pensionis ducentorum floren. pensionalium anno quolibet per ipsam communitatem & particulares ... in solidum præstandorum, pretio mille quingentorum scutorum auri per ipsum dominum de Crusseolo ab eisdem emptæ, constante publ. instrumento..., usque ad summam duntaxat mille & centum scutorum quoad pretium prædict. & centum quadraginta sex floren. octo grossor. debitorum secundum rotam prædicti pretii ex dicta pensione, ad rationem ipsorum undecim centum scutorum, cum o^{i} jure & actione..., nihil ... sibi retinendo, sed in ipsos dd. priorem & capitulum ... transferendo...; mandantes dicti cedentes ... dict. sindicis ... quatenus ratam pensionem prædict. eidem ecclesiæ seu iconomo ejusdem annis singulis persolvant..., retento tamen ... quod dicta rata pensionis annuatim impleatur in distributionem & liberationem superius ordinatas, residuum vero quod supererit cedet & implicabitur ad suportationem aliarum expensarum & onerum tam pro indumentis sacerdotalibus & aliis nec non calicibus, libris aliisque necessariis ad servitium & decorem dictæ missæ, item quod ipsi dd. servitores dictæ ecclesiæ teneantur & debeant eorumdem devotis suffragiis & orationibus, horis canonicis, missis & aliis divinis officiis per eosdem ... in eadem ecclesia celebrandis participes facere ipsum dominum de Crusseolo nec non nobilem (&) egregiam dom. Helidem de Lastic, ejus matrem, hujus fundationis & dotationis conductricem, ac etiam egr. dom. Joannam de Levis, ejusdem domini de Crusseolo conjugem, & eorum progenitorum & posterorum, de quorum salute & redemptione animarum in eisdem suis sacrificiis & orationibus preces infundere memoriam habere velint perpetuo in ecclesia memorata, item quod præmissa authorisari & confirmari debeant per summum pontificem, sumptibus tamen propriis ipsius domini de Crusseolo..., ad ipsarum partium supplicationem...; item fuit actum ... quod præmissa debeant ratificari ... per dict. dominum de Crusseolo & etiam per dict. capitulum...: quæ omnia promiserunt per sua juramenta ... ad sancta Dei Evangelia præstita ... attendere perpetuo & observare..., supponentes se.... De quibus.... Acta fuerunt hæc Valentiæ, in domo conventus Fratrum Minorum, in camera fratris Aymonis de Hugone, præsentibus ibidem egregiis viris dom. Joanne de Mercatis, consiliario delphini & secundo præsidente in curia parlamenti Delphinatus ac judice regio Vivariensi, Petro Mileti, legum doctore, nobilibus Auberto Fabri, notario Cabeoli, Colino de Vermont, castellano Stellæ, magg. Laurentio Chamboni de Stella, Garanthono de Jauta, Valentiæ habitatore, notariis, testibus ... G. Jauta, J. de Vergomas.

[A] Copie du XVII^{e} siècle altérée.

* * * * *

LXXXI. 12 janvier 1508.

_Fundatio et erectio unius misse cothidiane_[A].

IN nomine Domini, amen. Noverint univ. ... quod anno beatissime Incarnationis ejusd. Dom^{i} mill^{o} quingentesimo septimo & die duodecima mensis januarii, ser^{mo} principe & domino nostro dom. Ludovico Dei gratia Francorum rege, Viennensis dalphino, feliciter regnante, apud ecclesiam colegiatam Sancti Petri de Burgo Valencie, in cappitulo dicte ecclesie, in quo erant cappitulariter congregati, de licentia & mandato egregii dom. Francisci de Beranis, prioris dicte ecclesie, ven^{les} & egr. viri dom^{i} Franciscus de Beranis, prior, Johannes de Bello Castro, Johannes de Charentygia, Lantelmus Magnani & Reynaudus de Genasio, canonici dicte ecclesie..., personaliter constitutus ... hon^{lis} vir Johannes de Cumbis, mercator & burgensis civitatis Valentie, actendens & considerans nichil salubrius posse quam Deo omnipotenti & beatissime virgini ejus matri Marie de benefficiis a Deo sibi collatis gratiarum refferre actiones & de caducibus bonis eterna gaudia, misericordia & pietate Domini intervenientibus, comparare, saluti anime sue suorumque patris, matris ac nobilis Salvegne Sextre, ejus prime uxoris, suorumque aliorum parentum & consanguineorum providere volens; ob id ... gratis & sponte..., per se & suos heredes..., fundavit, stabilivit, erexit & ordinavit in ven^{li} colegiata Sancti Petri de Burgo ecclesia, ad opus dict. dd. prioris, canonicorum ac curatorum, chorariorum, edebmaderiorum dicte ecclesie..., videl. unam missam cothidianam perpetuis temporibus dicendam in dicta ecclesia colleg. singulis diebus cujuslibet septimane in altari beate & gloriosiss. virginis Marie ... post missam de Crusseolio hora tertiarum, ad honorem Dei omnipot., divini cultus augmentum exaltationemque gloriosiss. virginis Marie beatorumque Petri & Pauli appostolorum sanctorumque Johannis Baptiste & Euvangeliste ac Nicolay episcopi & confessoris, dicendam & celebrandam modo quo sequitur, videl. qualibet die dominica de feria currentis, die lune de mortuis, die martis de sancto Nicolay, die mercurii de Sanctissima Trinitate, die jovis de Sancto Spiritu, die veneris de Cruce, die sabbati de beata virgine Maria, nisi dict. diebus aut eorum aliquo accidat festum solempne aut appostoli, quo tunc dicatur de officio ejusdem festi solempnis, & pariter durantibus octa[bis] festi sacratissimi Corporis Cristi dicatur de officio ejusdem, cum commemoratione & statione fiendis pro intentione dicti fundatoris suorumque parentum & amicorum...; pro cujus quidem mi[sse] perpetue fundatione jamdict. Johannes de Cumbes dominis de cappitulo ... quoad vixerit ipse de Cumbes in humanis pro dicta missa cothidiana dicenda dare & offerre promisit ad m[issam] qualibet die..., videl. quinque cartos grossi monete currentis, & post ejus decessum per ejus heredes voluit qualibet die dict. v^{e} cartos eisdem librari & offerri: sin a[utem] scituavit & incorporavit ... perpetuo ... super omnibus bonis suis..., videl. summam triginta septem floren. cum dymidio annualium & pensonalium monete parve currentis, quolibet floreno pro duodecim solid. Turonen. & econverso computato, sine dominio directo, solvendam per ejus heredes & bonorum suorum possessores anno quolibet ... in festo sancti Appollinaris...; que quidem summa sive pensio xxxvii floren. cum dy. pensonalium possit reddimi ... solvendo eisdem de cappitulo simul & semel summam septem centum quinquaginta floren. monete parve tempore reddemptionis currentis, pro implicando in emendis pensionibus aut habendo & expediendo eisdem dominis de capitulo in bonis solubilibus & recuperabilibus pensionem similem...: hoc tamen acto & ... rectento ac ... concesso quod dicti domini de capitulo ... in principio misse Crusseoli pulsari facere teneantur & debeant in memoriam & recordationem presentis fundationis, videl. de campanis appellatis Pauli & Andree & de ipsis utraque tresdecim yctus sive pulsationes. Quos quidem xxxvii floren. cum dy. annuales & pensionales ... jamdict. Johannes de Cumbis situavit & incorporavit ... specialiter & expresse in & super quad. sua domo in qua inhabitat, cum toto suo pertenemento, scita in carreriis Coste Burgi & Parvi Palacii, confrontata ab oriente cum domibus heredum Jacobi Feysserii, ab occidente cum dicta carreria Parvi Palacii, a borea cum domibus Peyroti de Glandeve & Johannis Magnati & a vento cum dicta carreria Coste Burgi; item in & super quod. suo prato appellato de Bizeroux, muro circumdato, scito in mandamento Burgi Valentie.... Quam quidem fundationem jamdicti domini de cappitulo ... facere, dicere, celebrare ... promiserunt necnon huj^{di} fundationem ad ipsius perpetuam memoriam describere in majori tabula dicte ecclesie, ipsamque missam cothidianam celebrare ac dici facere & celebrari per ipsos dd. canonicos sive chorarios, curatos & edebmadarios per ordinem prout in dicta tabula describitur & in ipsa ecclesia est fieri consuetum. Huj^{di} autem fundationem, rectionem, pacta, conventiones ... promiserunt ... tenere, actendere, servare inviolabiliter &. complere..., renunciantes..., de quibus.... Acta fuerunt hec cappitulariter in cappitulo dicte ecclesie ubi solitum est teneri capitulum, testibus presentibus nobili Ludovico de Salhiente, Francisco Perrini, mercatore, Marcellino Bernardi, Glaudio Edelonis, Petro Bardenerii, lathomo, & Johanne Charpena, laboratore Burgi Valentie..., & me Anthonio de Conchiis, cive Valentie, publ. auct^{bus} appostolica, regia & dalphinali notario....

[sigillum] Anthonius de Conchiis n.

[A] Original parch. de 57 lig.; au dos: _Fund ... diane pro ven^{li} ecclesia collegiata Sancti Petri de Burgo Valentie facta per hon^{lem} virum Johannem de Cumbis Valentie_, libro A, f^{o} III^{ej}, solvit III ff. II s. pro pres. instrumento pro eclesia.

* * * * *

LXXXII. 6 février 1557.

[_Collatio cappellanie SS. Jacobi et Nicolai_][A].

BARTHOLOMEUS Salignonis, vicarius generalis in spiritualibus & temporalibus ven^{lis} dom. Johannis de Monte Luco, miseratione divina episcopi Valentinen. & Diensis, notum facimus universis quod, die & anno subscripto, coram nobis extitit & se presentavit honestus vir dom. Anthonius Fabri, qui nobis exposuit cappellanias in ecclesia collegiata Sancti Petri de Burgo, sub titulo beati Jacobi & beati Nicolai fundatas, nunc per incapacitatem aut alio quovis modo vacare, quarum jus patronatus & presentandi pertinet ad judicem clericorum dicte ecclesie Burgi, qui pro tempore est, quoties eas vacare contingit, institutio vero ad priorem seu capitulum dicte ecclesie...; & cum ipse Fabri sit nunc & pro toto hoc anno judex clericorum dicte ecclesie & in ejus persona toti capitulo & canonicis dicte ecclesie, honestum virum dom. Enemundum Dymbertum, clericum prebiterum & chorarium ejusdem ecclesie, idoneum & cappassem, rogans ipsum priorem quathenus eundem Enemundum in dict. cappellanis institueret, quos Fabri & Dymberton idem dom. prior ad capitulum dicte ecclesie remisit, hoc modo institutionem petitam diferens seu potius denegans, unde ad nos jus institutionis & provisionis in dict. cappellaniis fuit devolutum; nobis igitur presentavit dict. d. Anthonius Fabri patronus eundem d. Enemundum Dymbertum, rogans humiliter quathenus ipsum de dict. cappellanis provideremus, ad cujus presentacionem nos eundem Enem. Dymb. presentem in dict. cappellaniis instituimus & per presentes instituimus..., providimus..., contulimus..., nobis prius constito de ejus virtute, scientia, moribus, sufficientia & capacitate, una cum ipsarum cappellaniarum juribus & pertinentiis suisque honoribus & oneribus, obventionibus & prerogativis..., investivimus ... regimenque & administrationem in spiritualibus & temporalibus commisimus, mandantes ... primo clerico, prebitero vel notario super hoc requisito quathenus ipsum d. Dymberton in realem & corporalem possessionem ... ponat & inducat..., prestito tamen prius juramento.... De quibus.... Actum & datum Valentie, in domo habitationis nostre, anno Domini mill^{o} quingentesimo quinquagesimo sexto ab Incarnatione sumpto & die sexta mensis februarii, testibus present. Johanne de Salignon, scutissero, dom. Jacobo Nogeri, notario, & Jacobo Serpeilhe, ad hec vocatis. De mandato dicti B.S. vicarii generalis, sigillo Barth. Salignion vic. MARQUETI piec.

[A] Original de 18 lig., sceau sur papier.

* * * * *

LXXXIII. 5 février 1618.

PAVLVS-PaPa-V-

(_Au dos_.) _Dilectis filiis Lugdunensi ac Valentinen. et Grationopolitan. officialibus et eorum cuilibet_[A].

DILECTI filii, salutem & apostolicam benedictionem. Exponi nobis nuper fecit dilectus filius syndicus dilectorum filiorum capituli & canonicorum secularis & collegiate ecclesie Sancti Petri du Bourg les Valence vulgo nuncupate, prope & extra muros Valentinen., quod ad dictos capitulum & canonicos ex privilegio apostolico, in cujus possessione ipsi ab immemorabili tempore reperiuntur, spectat & pertinet punire & corrigere sacerdotes & clericos delinquentes dicte ecclesie usque ad interdicti sententiam & beneficiorum suorum substractionem seu privationem, omni appellatione remota, & ad eum effectum habent certum & peculiarem judicem capitularem pro causis inter & contra sacerdotes & clericos predict. vertentibus & movendis, & nihilominus cum antea dilectus filius Raimundus Benoist, presbiter beneficiatus dicte ecclesie ob diversos graves per cum commissos excessus, juxta decretum dicti judicis capitularis, personaliter apprehensus & carceribus mancipatus extitisset, & a personali apprehensione & carceratione hujusmodi ante latam diffinitivam sententiam ad venerabilem fratrem archiepiscopum Viennensem sive dilectum filium ejus curie metropolitane officialem appellasset, idem archiepiscopus sive officialis in causa huj^{di} nulliter & de facto procedens ac appellationem dicti Raimundi in prejudicium privilegiorum dicte ecclesie admittens, Raimundum predict. ad se conduci & acta cause penes se asportari debere declaravit per ejus decretum diffinitivum, a quo decreto per dict. exponentem ad Sedem apostolicam appellato, causam appellationis sue huj^{di} ven^{ti} fratri episcopo Tricastrinen. committi obtinuit; qui quidem episcopus Tricastrinen. in causa huj^{di} perperam similiter procedens, super petita per dict. exponentem Raimundi predicti ad dict. judicem capitularem remissione proferenda desuper sententia sua pronunciare recursavit, testesque ad se conducendos esse & in negotio principali procedendum declaravit, per ejus decretum gravamen per diffinitivam irreparabile exponenti & capitulo ac canonicis predict. eorumque dicto privilegio inferens: quare pro parte dicti exponentis ad Sedem apostolicam intra ultima, ut ipse afferit, tempora appellatum & de nullitate dictum extitit, nobisque humiliter supplicatum ut ei in premissis de opportuno juris remedio subvenire paterna sollicitudine curaremus. Nos igitur, unicuique justitiam ut decet ministrari cupientes ipsumque exponentem a quibusvis excommunicationis, suspensionis, interdicti aliisque ecclesiasticis sententiis, censuris & penis ... ad effectum presentium duntaxat consequendum harum serie absolventes & absolutum fore censentes, huj^{di} supplicationibus inclinati, discretioni vestre, cum sicut idem exponens afferit ven^{les} fratres archiepiscopus Lugdunen. & Valentinen. ac Grationopolitan. episcopi ex ordinariis vicinioribus illarum partium existant, per presentes comittimus & mandamus, quatenus vos vel duo aut unus vestrum vocatis ad id qui fuerint evocandi, causam ... appellationis... huj^{di} ac nullitatis ... ex tribus necnon attentatorum & innovatorum... etiam summarie ... auctoritate nostra audiatis, cognoscatis fineque debito terminetis & decidatis...: non obstantibus.... Datum Rome, apud Sanctam Mariam Majorem, sub annulo Piscatoris, die quinta februarii, MDC.XVIIJ, pontificatus nostri anno tertiodecimo.

C. DE SERRES.

[A] Original parch. de 20 lig.; près du sceau: Ambrosius Desgranges, bancarius Lugduni commorans, expediri curavit.

* * * * *

LXXXIV. 16 janvier 1699.

_Délibération concernant l'obligation de chanter une messe de mort pour chagun de messieurs le prieur et chanoines de S^{t} Pierre du Bourg les Valence à leur deceds par les religieux de l'ordre du Mineurs conventuels de S^{t} François de Valence_.[A]