Part 42

CUNCTOR, aris, atus sum, ari, d. _Temporiser_, _tarder_, _hésiter_. SYN. Remoror, retardo, differo. )( Propero. ADV. Diutius in vita. USUS: 1. In cursu bonorum consiliorum cunctandum non est aut tergiversandum. An etiam tum cunctabimini, quiescetis, timebitis? 2. Percunctor, _demander_. Cum ex me cunctaretur _pro_ percunctaretur. Cf. Remoror, Differo, Mora, Tardus.

CUNCTUS, a, um, _Tout_. R. q. Conjunctus. SYN. Omnis, totus, universus. USUS: Cuncta sidera, cunctus populus; cuncta Ægyptus, cuncta terra.

CŬNĔĀTIM, _En forme de coin_. SYN. Per cuneos. USUS: Cuneatim urbem oppugnabant.

CŬNĔŎLUS, i, m. Dimin. _Petit coin_. SYN. Parvus cuneus.

CŬNĔUS, i, m. _Coin_. SYN. Quod inseritur in ligno findendo. USUS: Hos ille cuneos inserens prorupit artus.

CŬNĪCŬLUS, i, m. _Lapin_; _souterrain_; _mine (de guerre)_. SYN. Fossa subterranea. PHRAS. (Cuniculum fecerunt, VULG.), _ils firent une galerie souterraine_. Cuniculum egerunt; cuniculis subtraxere aggerem. USUS: 1. Quatuor homines cuniculus oppressit. Cuniculum agere. Cuniculis oppugnare. 2. TRANSL. Dolus, _moyen détourné_, _sourde menée_. Prius vi, nunc cuniculis me oppugnat.

CŬPA, æ, f. _Tonneau_, _barrique_. SYN. Vas vinarium, ubi mustum coquitur, et defæcatur. USUS: Vinum a propola, et de cupa.

CŪPĒDĬA, ōrum, n. pl. et CŪPĒDĬÆ, ārum, f. pl. _Mets de choix_, _friandises_. SYN. Suaviores epulæ, _vel_ earum cupiditas; deliciæ ciborum; gulæ irritamenta. USUS: Ægrotationi subjecta sunt avaritia, liguritio, vinolentia, cupedia, mulierositas.

CŪPĒDĬNĀRĬUS, a, um, _Pâtissier_, _confiseur_. SYN. Esculentarum rerum venditor.

CŬPĬDĒ, _Ardemment_, _passionnément_. SYN. Studiose, avide, callide. Sæpius in vitium. USUS: Agros suos studiose colit, non alienos cupide appetit. Moniti, ne cupide quid agerent Multa a senatu cupide, multa temere fiebant.

CŬPĬDĬTAS, ātis, f. _Désir_, _ardeur_, _passion_. SYN. Aviditas, ardor, amor, animi impetus, cupiditatis sitis, libido, studium, desiderium, desideratio. EPITH. Acerrima, fortissima, acrior, insanior, apertior, cæca atque temeraria, dominatrix animi, effrenata et furiosa, excellens laudis in omnibus rebus, flagrans, honesta, impia, improbissima, inconsiderata, incredibilis, inexplebilis, infinita, inhonestissima, injusta dominatus, insatiabilis, levis, liberalior, non mediocris, obscura, occulta atque tecta, lubrica dominandi, projecta, sacra, summa, singularis, sollicita, turpior, vacua, tam varia, tam nova. Cupiditates contrariæ, diversæ et inter se pugnantes, extraordinariæ, faciles, intolerabiles, immensæ, et innatæ, inanes adolescentiæ, indomitæ animi, inexplebiles, innumerabiles, multæ, quam variæ, quam infinitæ, naturales et inanes, naturales et necessariæ. PHRAS. 1. Cupiditatem alicui facere, _enflammer les désirs de qqn_. Cupiditatem alicui injicere; cupiditate incitare, incendere, inflammare, afficere; in cupiditatem rei impellere; cupiditatem erigere. 2. Cupiditatem habere, _désirer avec passion_. Magna cupiditate teneri; inflammari, rapi, ferri, efferri cupiditate; cupiditate flagrare; cupiditatem præ se ferre; magno studio in rem ferri; esse in aliquo cupiditatem; incensum esse desiderio; studio inflammatum; magno rei desiderio teneri, moveri, æstuare, flagrare, exardescere. Cf. Desidero, Desiderium. 3. Cupiditatem comprimere, _étouffer_, _arrêter ses désirs_. Docemur domitas habere cupiditates; libidines coercere, frangere, cohibere; restinguere cupiditates; imminuere certe et debilitare; modum ponere cupiditati; imperare sibi; nec parere libidini, nec morem gerere cupiditati; regere consilii gubernatione cupiditatem; cupiditatem comprimere. 4. Cupiditatem explere, _satisfaire ses passions_. Cupiditatibus suis servire, obsequi, parere, morem gerere; rapi cupiditatibus suis; inflammata ferri libidine; cupiditati frena laxare; cupiditate longius procedere; efferri libidinis impetu; cupiditati suæ satisfacere, obtemperare. USUS: Suffragari alterius cupiditati, _favoriser les passions de qqn_. Cupiditate se devincire, _se laisser enchaîner par ses désirs_. Cf. Avaritia, Desiderium, Libido.

CŬPĪDO, ĭnis, f. _Désir_, _envie_, _passion_. SYN. Cupiditas. USUS: Bona pars hominum decipitur cupidine.

CŬPĬDUS, a, um, _Qui désire_, _qui souhaite_, _qui aime_. SYN. Studiosus, appetens, avidus, amans, observans. )( Moderatus. ADV. Nimium decedendi, valde spectandi, vehementer. PHRAS. Minime sum cupidus, _je ne désire rien_. Remotus ab omni cupiditate sum; careo omni cupiditate; cupiditatem omnem abjeci; nulla me tenet cupiditas; nulla in me est cupiditas; procul absum a cupiditate. Cf. Cupiditas. USUS: Est ille perstudiosus tui, et cupidus in perspicienda veritate. Græci contentionis quam veritatis cupidiores. Cf. Avarus, Avidus.

CŬPĬO, is, īvi, _vel_ ii, ītum, ere, a. _Désirer_, _souhaiter_. SYN. Opto, exopto, aveo, desidero, expeto, appeto, concupisco, cupidus sum, studio et cupiditate ardeo, cupiditatem habeo, cupiditas me tenet, cupiditate flagro, inflammatus sum, cupidatate in aliquam rem immineo, desiderio teneor, studio efferor, alacer animo sum, aviditas me tenet, gestio, sitio, cupiditas alicujus rei est, studio trahor, incendor. ADV. Diu, mirabiliter, nefarie, plane, summe, valde, vehementer, vehementius. USUS: 1. Hoc nos vitare cupimus; ardenter aliquid cupere. 2. Faveo, studeo, benevolus sum, _s’intéresser à_, _être bien disposé pour_. Dolabellæ causa cupio omnia, et debeo. Vehementer alicujus causa cupere. Tibi uni maxime cupio. Faveo Curioni, Cæsari honestissime cupio, pro Pompeio emori volo. Cf. Desidero, Cupiditas.

CUR? _Pourquoi?_ SYN. Quare? quamobrem? quid est, quod? qua ratione? eccur? quid est causæ? quid est? USUS: Quid est causæ, cur repudietur? causa, cur cuperes, non erat.

CŪRA, æ, f. _Soin_. SYN. Diligentia, studium, cogitatio, meditatio, angor, metus, molestia, sollicitudo, acerbitas. EPITH. Acris, anceps, antiquissima, assidua et perpetua salutis, difficilis alicujus rei, dignissima virtutis alicujus, divina, domestica, fixa, gratissima, gravis, incredibilis, magna, majuscula, non mediocris, minor, parva, reliqua, sagax, sempiterna, simplex, summa, vetus animi. Curæ anxiferæ, honestæ, incredibiles, magnæ, miserrimæ, optimæ, plurimæ. PHRAS. 1. Ea res tibi magnam curam afferet, _cette affaire vous causera de grands soucis_. Magnam curam injiciet, dabit; ex ea re magnæ tibi curæ nascentur; ea res magnis te curis afficiet, conficiet, implicabit; ea res multis franget te curis; multis curis te macerabit, excruciabit; cura ac sollicitudine animum occupabit. 2. Curam, quæso, reipublicæ suscipe, _acceptez, je vous en prie, le gouvernement de l’État_. Complectere, quæso, rempublicam tuis curis; curam omnem ad rempublicam conferto; ad reipublicæ curam te animumque conferto; in maximis negotiis tuis etiam huic cogitationi tempus impertire, quam reipublicæ cura injecerit; in his studiis omne studium tibi et cura ponatur, adhibeatur, consumatur; in ea re curas tuas omnes pone, fige, defige, infige, ut respublica salva sit; in eam curam toto pectore incumbe; in eo cura tua versetur omnis; perpetua illa cura apud te excubet, ut rempublicam salvam præstes; sustine, quæso, tantisper reipublicæ curam; animum ad publicæ rei curam converte; nullam aliam priorem, quam reipublicæ curam age; in eadem, quæso, cura rempublicam habe, qua privatam; curationem reipublicæ hoc maxime tempore age; publicis, quæso, negotiis inservi; nihil tibi potius, nihil antiquius sit reipublicæ cura; omnium rerum prima tibi sit et antiquissima reipublicæ cura. Cf. Curo. 3. Si tibi salus mea curæ est, _si ma vie vous tient à cœur_. Si tibi salus mea cordi est; si qua salutis meæ cura te tangit, attingit, tenet; si tibi cura est de salute mea; si curæ habes salutem meam; si salutis meæ rationem ducis aliquam. 4. Curam mihi exemit, _il m’a enlevé cette inquiétude_. Magna me cura levavit; curam meam levavit; multa me cura solvit, liberavit, laxavit; magnam curarum partem mihi ademit. 5. Curam hanc dudum deposui, _depuis longtemps j’ai laissé de côté ce souci_. Abjeci, dimisi, animum ab ea cura abduxi, traduxi; cura illa dudum consedit; cura ea me dudum expedivi. 6. Cura mihi augetur, _mes soucis augmentent_. Cura acuitur, cura in sollicitudinem vertitur. 7. Curis consumi, _je suis dévoré d’inquiétude_. Curis macerari, confici, absumi, exedi, frangi, discruciari. 8. Alia ex alia me cura invadit, _mille soucis m’envahissent_. Alia ex alia me cura excipit, mihi incumbit; mihi nascitur; me urget, premit, urit; animo insidet; animum obsidet, occupat, aggreditur, exagitat, discruciat, oppugnat, exercet; curarum agmine obsideo, oppugnor; curarum fluctibus occupor, obruor, crucior; alia ex alia cura me gravius angit, sauciat. 9. Curas illas excute, _quittez ce souci_. Abjice inanes has curas ac sollicitudines; mitte curas inanes; exue te his curis; animum avoca ab hac molestia; curas has infestas ex animo ejice; absterge et exclude istam ex animo ægritudinem; expue hanc animo molestiam, et te tibi vindica. 10. Jam sine cura sum, _je n’ai plus de soucis_. Cura omni vacuus sum; cura omnis jam consedit; animo otioso sum ac soluto; jam mihi in vado res est, timore expeditus, solutus a curis, expers curæ sum; nulla me cura coquit; nulla sollicitudo mordet; nulla tristitia exedit. Cf. Sollicitudo. USUS: Sit tibi mea dignitas curæ. Sit tibi cura de dignitate mea. Habeto curæ dignitatem meam. Fugere omnem de republica curam.

CŪRANTĬA, æ, f. _Diligence_. SYN. Cura. )( Non curantia. USUS: Quod me admones de non curantia, recte facis.

CŪRĀTĬO, ōnis, f. _Administration_, _charge_, _office_. SYN. Procuratio, administratio. EPITH. Agraria, regia, integra, periculosæ, ancipites, variæ. USUS: Cultus et curatio corporis est adhibenda. An Dii ab omni curatione et administratione vacent? Res annonaria est curationis meæ. Hæc curatio ad me delata est. Ejus provinciæ curationem suscepi, egi. Inter primam curationem exspiravit. Gravibus morbis ancipites et periculosæ curationes adhibentur, præscribuntur. Omni curatione vacare. Cf. Administratio.

CŪRĀTOR, ōris, m. _Préfet_, _commissaire_. SYN. Procurator, præfectus. USUS: Curatores urbis, annonæ. Ludorum curatorem constituere, præficere.

CŪRĬA, æ, f. _Assemblée du Sénat_. SYN. Sedes ac templum consilii publici, tribus, privatæ domus pars. EPITH. Crudelis, elinguis, major, minor, multa, nova. USUS: Curia vindex temeritatis, moderatrix officii. Curia, templum sanctitatis, amplitudinis, mentis, consilii, caput urbis, ara sociorum, portus omnium gentium.

CŪRĬĀLIS, is, m. _Habitant du même bourg_. SYN. Tribulis, municeps. USUS: Cimon in suos curiales hospitalis.

CŪRĬĀTUS, a, um, _De curie_. USUS: Lex curiata. Curiata, centuriata comitia.

CŪRĬO, ōnis, m. _Curion_, _prêtre d’une curie_. USUS: Curio maximus.

CŪRĬŌSĒ, _Soigneusement_. SYN. Diligenter. USUS: Quærere, conquirere aliquem, aliquid curiosius.

CŪRĬŌSĬTAS, ātis, f. _Soin_, _curiosité_. SYN. Nimia diligentia, cura humani ingenii. USUS: Sum in ejus rei curiositate.

CŪRĬŌSUS, a, um, _Soigneux_, _exact_. SYN. Nimium in quærendo diligens. ADV. Belle. USUS: Nihil de aliis inquirere, minimeque in aliena re curiosum esse. Homo curiosus et plenus negotiis. Servulus percuriosus. Non sum in exquirendis juribus curiosus. Non ita latet, quin curiosis oculis perspici possit Cf. Cura.

CŪRO, as, avi, atum, are, a. _Soigner_, _avoir soin_. SYN. Do operam, laboro, elaboro, studeo; curam, diligentiam adhibeo, curam in aliqua re pono; cura ac diligentia complector, diligentiam in aliquam rem confero; mihi curæ est, procuro, tracto, administro; _item_: medeor, curationem adhibeo. ADV. Diligenter aliquem, de aliquo, mandatum, valetudinem, perferendas litteras, diligentissime, etiam atque etiam, fideliter mercedes prædiorum, honorificentissime decernendum de rebus gestis, laxius, leviter ægrotantem, magnopere, mediocriter, omnino nihil, prope prorsus, nihil aliud, studiose omnia, maxime. PHRAS. 1. Curabo res tuas diligenter, _je prendrai grand soin de vos affaires_. Habebo rationem dignitatis tuæ; inserviam honori tuo; summa contentione pro te decertabo; suscipiam propugnationem, ac defensionem dignitatis tuæ; rerum tuarum rationem ducam; in negotia tua omni cogitatione, toto pectore curaque incumbant; rerum tuarum mihi semper antiquissima cura erit; de rebus tuis securus esto, curabo pulchre omnia; curam de te geram diligentem, tua negotia, quidquid ad te pertinebit, uti debeo, diligenter agam; res tuas, negotia, rationes pro virili parte tractabo, administrabo, procurabo. 2. Ille curat, tractatque res meas, _il s’occupe de mes affaires et les traite_. Procurator is rerum mearum est, curator et administer; ille sustinet rerum mearum curam; curationem agit, curam habet rerum mearum; is est, cui res meas tractandas, administrandas, procurandas commisi, credidi, commendavi; cujus fidei potestatique res meas commisi, mandavi; in cujus fidem tutelamque res meas tradidi, permisi. Cf. Cura, Committo, Commendo. 3. Cura, quæso, res meas diligenter, _occupez-vous avec soin de mes affaires, je vous prie_. Fac, ut meæ tibi rationes curæ sint; prospice, consule, provide rationibus meis; suscipe me, respice fortunas meas. Tuere me, fove, ac complectere. Cf. Curam suscipere. 4. Res alienas diligenter, tuas negligenter curas, _vous vous occupez avec ardeur des affaires d’autrui et vous négligez les vôtres_. De aliis plurimum, de te ipso rebusque tuis minime laboras; aliena tibi curæ sunt, tua negligis; aliorum rationes pluris apud te sunt, quam tuæ; propensior ad alios, quam ad te ipsum tua voluntas est; alienæ voluntati ut morem geras; obsequaris, te ipsum deseris, relinquis, destituis; ut aliis satisfacias, aliorum causa te ipsum destituis; quid aliis placeat, quid aliorum e re sit, attendis, at rerum tuarum ratio quid postulet, minime cogitas; alienæ causæ patronus, tuæ pene prævaricator es; alienis commodis omni studio, cura, labore inservis, invigilas, operam das, dicas, navas, præstas, tribuis, de tuis commodis nihil agis, tua commoda minime tibi cordi sunt; aliorum commoda dum captas, dum aliorum causam foves, juvas, agis, suscipis, tuam jacere, frigere, neglectam jacere pateris, tuam abjicis, nihil facis; de aliena causa sollicitus, tuæ oblitus es; alienæ causæ faves, tuam contemnis; quod tuæ causæ studium dicare deberes, id alienæ dicas, in aliena collocas. 5. Nihil ille curat, _il ne s’en occupe pas_. Haud in magno ponit discrimine; nec quidquam illi pensi est; nihil pensi habet; nihil moratur; nullo loco id numerat; ab rerum suarum sensu jam dudum abalienavit animum; se, libertatem, salutem dudum projecit; nihili hæc facit; omnia in minimis ponit, deputat. 6. Curavit hominem, _il a guéri l’homme_. Curationem illi adhibuit, admovit, attulit; morbum depulit, sustulit, profligavit; sanitati hominem restituit; ejus opera recreatus a morbo est; valetudinem, vires recepit. Cf. Sano, Convalesco. USUS: 1. Funus ei faciendum curavit. Deos non curat. Signa, quæ mihi curasti, reddita sunt. Corpora curare milites jussit, cibo reficere. 2. Valetudini restituo, _soigner_, _guérir (une maladie)_. Violentis medicamentis curare eum, qui gravius ægrotat. Provinciam curavit, sanguinem misit.

CURRĬCŪLUM, i, n. _Endroit où l’on court_, _lice_, _carrière_; _course_; _char_. SYN. Spatium, quo curritur; stadium, cursus, currus. EPITH. Æternum, exiguum vitæ, æternum gloriæ, tam exiguum, tam breve vitæ, vetus. USUS: Deflexit de curriculo mos majorum. Animum de curriculo litterarum negotii alicujus causa deflectere. Vivendi curriculum honeste conficere. Exiguum vitæ curriculum nobis natura circumscripsit, æternum gloriæ. Hæ exercitationes ingenii, hæc curricula mentis. Curricula sermonum. Omne curriculum industriæ meæ in amicorum periculis elaboratum est. De proposito mihi curriculo nihil discedam.

CURRO, is, cŭcurri, cursum, ere, n. _Courir_. SYN. Cursum conficio, cursum teneo, cursum curro. ADV. Aperte eosdem cursus, certatim ad opus, furtim, longius, proclivius, raptim in sententiam. PHRAS. Ad aliquem currere, _courir vers qqn_. Cursu tendere, contendere ad aliquem; cursu effuso aliquo ferri, provolare; cursim ad aliquem pergere; cursu ad aliquem ire. USUS: Qui stadium currit, eniti debet, ut vincat.

CURRŬS, ūs, m. _Char_. SYN. Vehiculum, cisium, carpentum, pilentum. USUS: Visus est sibi in somnis curru quadrigarum vehi. Curru albis equis juncto invehitur. Cisio regionem pervolat. In rheda vehi. Aliquem de curru detrahere. De foro in Capitolium currum flexit, vehiculo eripuit se ex oppido. Curru sublimis ibat in regiam. Aurato eminens curru vehebatur.

CURSIM, _En courant_, _à la course_. SYN. Cursu, effuso cursu, effusissimis habenis, laxatis habenis. USUS: Cursim impetum facere, cursim aliquo pergere. Quæ ego sero et cursim, et subsecivis, ut aiunt, operis arripui. Cursim dicere.

CURSO, as, are, n. _Courir souvent_, _çà et là_. SYN. Frequenter curro. ADV. Temere, ultro. USUS: Cursare ultro citroque, huc illuc.

CURSOR, ōris, m. _Coureur_. USUS: Cursores in stadio. Cursor ad Olympia profecturus.

CURSŬS, ūs, m. _Course_; _voyage (sur terre ou sur mer)_; _cours_, _durée_. SYN. Curriculum, iter, navigatio, lapsus. EPITH. Admirabilis orationis, æquus, æternus gloriæ, apertus ad laudem, assiduus, brevis, sempiternus celerior ætatis, certus, concitatior, contentus, decorus, facilior ad gloriam, forensis, incertus, incitatior, incredibilis, inusitatus verborum, legitimus, lunaris atque infimus, magnus, maritimus, maximus, olympiacus, otiosus vitæ, rectus, secundus, simillimus totius vitæ, summus, suspectus honorum, tantus verborum. Cursus æquabiles, æterni, ætherii, annui, celeres, certi et constantes, contrarii, dispares astrorum, immoderati, immutabiles, maritimi, ordinati, perennes ac perpetui, stati et immutabiles, vagantes, varii. USUS: 1. Contento cursu classis Italiam petebat. Brevi tempore magnos cursus conficere. Secundo vento cursum tenere. Vivendi cursus, solis, stellarum cursus. 2. TRANSL. Cursus animi et industriæ, _carrière_, _manière_. Vide, in quo cursu simus. Vita brevis est, cursus gloriæ sempiternus. Non omnibus idem cursus in cœlum patet. Per rectum cursum ad honores non pervenit. A genere cursuque meo vivendi nunquam desciscam.

CURTUS, a, um, _Écourté_. SYN. Decurtatus, mutilus. USUS: Nihil inconditum, nihil curtum, nihil claudicans. Meæ aures completo verborum ambitu gaudent, et curta sentiunt, nec amant redundantia.

CŬRŪLIS, e, gen. com. _Curule_. USUS: Sella curulis, ædilitas curulis.

CURVO, as, avi, atum, are, a. _Courber_. USUS: In arcum curvare.

CURVUS, a, um, _Recourbé_. SYN. Flexus, contortus.

CŪSOR, ōris, m. _Monnayeur_. USUS: Monetæ cusores.

CUSPIS, ĭdis, f. _Pointe_. SYN. Acuta pars gladii.

CUSTODĬA, æ, f. _Prison_; _gardes_, _sentinelle_. SYN. Carcer, præsidium, vigilia, excubiæ, conservatio. EPITH. Fida, infelix capitis, libera et non sollicita, liberalis, optima tutissimaque, privata, publica, regia, horribilis, mirifica. PHRAS. 1. In custodiam dare, _mettre en prison_. In custodiam tradere; in custodia includere; custodia septum tenere. Cf. Carcer. 2. Ex custodia dimittere, _relâcher_. Ex custodia emittere, amittere, educere, eripere; vinculis levare, exsolvere. Cf. Carcer, Vinculum. 3. In custodia esse, _être en prison_. In custodiis haberi, teneri, retineri. USUS: Exercitus, præsidium populi Rom., custodia provinciæ. Urbis custodiam agere. In urbis custodia te fortuna posuit, _la fortune vous a commis à la garde de la ville_. In hac custodia, velut in specula collocati sumus, ut populum metu vacuum nostra vigilia et providentia servemus. Illam coloniam ego meis vigiliis et custodiis munivi. Advigilare ad custodiam ignis. Illæ tabulæ privata custodia continentur.

CUSTŌDĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Garder_. SYN. Asservo, tueor, septum custodia teneo, in vigilia rei alicujus maneo, privata custodia contineo, incolumem servo, observo, præsidio sum, custodia teneo, præsidiis firmo, custodiis munio, præsidium impono, diligenti custodia asservo, speculor, conservo. ADV. Diligentissime librum, recte, sanctissime signa et ornamenta urbis. USUS: Me non solum amicorum fides, sed oculi universæ civitatis custodiunt. Posse percipere animo, et custodire memoria. Delecta juventus ejus corpus custodit. Custodire litteris magnorum virorum dicta.

CUSTOS, ōdis, m. _Gardien_. SYN. Conservator, vindex, defensor. EPITH. Bonus defensorque provinciæ, diligentissimus pacis et otii, præclarus ovium, malus, primus. Custodes certi, multi, severi. USUS: Custos, præses, conservator urbis et libertatis. Malus custos diuturnitatis metus. Fani, urbis custodes. Sapientia custos et procuratrix hominis. Præficere custodes alicui rei. In aliqua re custodes ponere.

CŬTIS, is, f. _Peau_. SYN. Pellis, corium. USUS: Aliquid intra cutem inest vulneris.

CYCNĒUS, _vel_ CYGNĒUS, a, um, _De cygne_. USUS: Cygnea vox et oratio.

CYCNUS _vel_ CYGNUS, i, m. _Cygne_, _oiseau_. SYN. Olor. EPITH. Providentes. USUS: Cygni non sine causa Apollini dicati sunt, sed quod ab eo divinitatem habere videantur, quia providentes, quid in morte boni sit, cum cantu et voluptate moriuntur.

CY̆LINDRUS, i, m. _Cylindre_. SYN. Quod volubile est, ut columna teres. USUS: Cylindrum volvere, versare.

CYMBA, æ, f. _Barque_, _canot_, _nacelle_. SYN. Scapha et parva navis. USUS: Cymbarum multitudo.

CYMBĂLUM, i, n. _Cymbale_, _instrument de musique_. USUS: Domus cantu et cymbalis personat.

D

DACTY̆LUS, i, m. _Dactyle_, SYN. Pes carminis heroici.

DĀCTȲLĬCUS, a, um, _De dactyle_. USUS: Numerus dactylicus.

DÆMON, ŏnis, m. _Esprit_, _génie_. SYN. Lar, genius. Cf. Diabolus.

DÆMŎNĬUM, ii, n. _Génie_. SYN. Genius. USUS: Socrates ait, esse divinum quiddam quod dæmonium appellat, cui semper ipse paruerit, nunquam impellenti, sæpe revocanti.

DĀMA, æ, f. _Daim_, _animal_.

DAMNĀTĬO, ōnis, f. _Condamnation judiciaire_. SYN. Condemnatio. EPITH. Aliena, misera, invidiosa. Damnationes acerbissimæ reorum, quotidianæ. USUS: Omnes damnatione ignominiaque digni. Reorum damnationes acerbissimæ.

DAMNĀTŌRĬUS, a, um, _De condamnation_. USUS: Judicium damnatorium.

DAMNĬFĬCUS, a, um, _Malfaisant_, _nuisible_. USUS: Bestia damnifica.

DAMNO, as, avi, atum, are, a. _Condamner_. SYN. Condemno, improbo, supplicio addico, damnatione afficio, vitam alicujus, _aut_ sanguinem addico. ADV. Damnari honeste, inique a civibus, palam, voce omnium. USUS: Aliquem sceleris, injuriarum, stultitiæ damnare. Mulier unius peccati damnata uno judicio, multorum maleficiorum convicta putatur. Turpi judicio damnatus. Nomine conjurationis, de vi, de majestate damnatus. Capite damnatus. Causa judicata, convicta, damnata. Cf. Condemno, Animæ damnatæ.

DAMNŌSĒ, _De manière à causer du tort_. USUS: Damnose bibere, _boire à ruiner qqn_.