Part 36

CONSĬLĬUM, ii, n. _Conseil_. SYN. Deliberatio, cogitatio, animadversio, ratio, cogitatum, quod aliquis sequitur, _aut_ spectat, consultum, sententia. EPITH. Amantissimum, amplissimum, aptum ad facinus, arrogans, bellicum, bonum, callidius, cautum, certum, commune, consideratius, crudelissimum, cupidum et audax, temerarium, difficile, dispar vitæ, divinum et singulare, domesticum, extremum, fidele et salutare alicui, firmum, fixum, gratum acceptumque, gravissimum, honestum, humanum, integrum, inusitatum, jucundum, magnum, majus, maximum, medium, minime obscurum, non minimum, multum, necessarium, non gloriosum, sed tamen periculo vacuum et dolore, non mediocre, novum, optimum, par, paternum, periculosum, perutile sed minime honestum, pium, plenum sceleris et audaciæ, plenum prudentiæ et fidelitatis, præclarum, præstans, privatum, puerile, salutare, sanctissimum, sapiens, secretum, sempiternum, senatorium, severissimum, singulare, sordidum, stultum ac demens, suavissimum, summum, superbum, tacitum, temerarium ac repentinum, triste, vacuum periculo, vetus, urbanum. Consilia acerrima, alterna, bona, cautiora, clandestina, clariora luce, digna laude, perdita, dolosa, amantissima, fortuita, gloriosa, idonea ad negotium aliquod, meritissima, intima, justa, languidiora, mala, maxima, mediocria, nova, nova et periculosa, turbulenta, occulta, occultiora, optima, perdita amicorum, periculosa et callida, splendidiora et majora, perniciosa, perspicua, plena prudentiæ, præpostera, privata, publica, puerilia, recta, vera, honesta, salva, reipublica salutaria, reipublicæ sceleratissima, senatoria, singularia, socia pacis et togæ, superiora, turbulenta, vetera. PHRAS. 1. Consilium petere, _demander un conseil_. Exquirere consilium, sententiam alicujus, consulere, in consilium adhibere; alicujus consilio uti; consilii causa adire; deliberationem habere, instituere cum aliquo. Cf. Consulo. 2. Consilium dare, _donner un conseil_. Consilii alicujus auctorem, ducem, principem, moderatorem, adjutorem esse. Consilio aliquem juvare; consilio adesse; consilium promere; consilio non deesse; consilium dare, afferre. Cf. Consulo. 3. Consilium capere, _prendre conseil_. Consilium ex animi virtute capere; consilium inire; ad consilium descendere; consiliis uti; animum inducere, constituere. 4. Consilium sequi, _suivre le conseil de qqn_. De consilio alterius rem totam constituere; parere consiliis; morem gerere suadenti; ad consilium descendere; consiliis assentiri; consiliis uti; a consilio nusquam discedere; consilium non repudiare; pendere ab alienis consiliis; stare consilio; monentem audire; sequi consilii hujus ducem et auctorem; obtemperare monitis, et consiliis. Cf. Suadeo, Obedio. 5. Alienis consiliis abduci se sinit, _il se laisse entraîner par les conseils d’autrui_. In præcipitia agi consilia, auferri se aliorum consiliis, ducendum, regendum se alienis consiliis permittit. 6. Consilia clandestina habuit, _il eut une délibération secrète_. Clandestina coxit consilia; consilia secreto ab aliis coxit; consilia in privato et seducta a plurium conscientia habuit; ad consilia præter paucissimos adhibuit neminem; consilia clandestina miscuit; optimum quemque consiliorum expertem voluit, reliquit; participes habuit consiliorum paucissimos; paucos in consilium advocabat; cum paucis consilia contulit; paucos consilii sui conscios esse voluit; sedulo cavebat, ne quid consilii foras, in multorum conscientiam efferretur. 7. Consilium mutare, _changer de dessein_. Abjicere consilium; desistere a consilio; depelli a consiliis; decedere de sententia, consilio; desistere de sententia; discedere a sententia; deduci de sententia, dejici, detrudi, moveri, deterreri. 8. Consilii incertum esse, _vel_ inopem, _être dans l’incertitude_, _sans résolution fixe_. Subitis trepidare consiliis, perturbari temeritate consiliorum; consilia torpent, labant, hærent; confusum esse, et consilii egentem. 9. Consilium senile optimum, _les avis des vieillards sont excellents_. Sapienter fere consulunt senes; non facile peccant, errant, labuntur, offendunt in consilio; optimis et firmissimis rationibus fere semper nititur senilis opinio, sententia; quorum grandior est ætas, qui ætate longius pro cesserunt, eorum is esse solet sensus, qui a ratione non discedat, recedat, non procul absit, qui cum ratione congruat, quem ratio confirmet, a quo ratio non discedat. 10. Alieno potius consilio quam judicio tuo uteris, _vous suivez plutôt les avis des autres que vos propres résolutions_. Video te auferri aliorum consiliis; non tam tuo duci, quam alieno abduci consilio; non ipse te audis; non ipse tibi pares; morem geris; non ipse tibi obtemperas, obsequeris, assentiris, sed alieno uteris consilio; sed aliena te consilia regunt; sed ab alienis consiliis voluntas tua pendet; non ipse tibi dux es, non princeps consilii, sed minister. USUS: 1. Consilii copiam facere, _conseiller_. Consilio instruere. 2. Consilium petere, _demander conseil_. 3. Consilium capere, suscipere; rationem salutaris consilii accipere, _recevoir un conseil_. Consilio uti. 4. Consilium exponere, _exposer son sentiment_, _donner son avis_. Consilium promere, enuntiare; consilii fontes aperire; consiliorum rationem repetere. 5. Consiliis interesse, _assister aux délibérations_. 6. Consilia clausa habere, _avoir un conseil secret_. 7. Consilium explicare, _développer son avis_. 8. Consilio labi, _perdre la tête_. 9. Consiliis hostium occurrere, consilia adversario extorquere, _prévoir les desseins des ennemis_. Consilia impedire, frangere. 10. Consilia cum hostibus jungere, _se joindre aux ennemis_. 11. Consilium abjicere, _rejeter un conseil_. 12. Consilii tui est, _c’est vous que cela regarde_, _c’est à vous de voir_. 13. Consilii hæc sunt, _ces choses sont importantes_. 14. De consilii sententia decretum est, _sur l’avis du conseil, on décréta_. 15. Consilium sanctius, _conseil privé_. 16. Consilio vires adjuvare, consilium viribus addere, _être à la fois fort et prudent_. 17. Fortunam in consilio habuit, _la fortune le conseilla_. 18. Consilii magni res est, _la chose demande une mûre délibération_. Cf. Incertus consilii.

CONSĬMĬLIS, e, gen. com. _Semblable_. SYN. Similis. )( Dissimilis. USUS: Res gessit meis consimiles. Cf. Similis.

CONSISTO, is, stĭti, stĭtum, ere, n. _Se tenir droit_, _debout_. SYN. Sto. ADV. Diutius, in hoc multum, diu, nusquam, paulisper, plane, præclare in causis, recte et in loco nusquam. USUS: 1. In loco consistere. Si semel constiteris, nunquam cades. Hodie primo ex gravi morbo consistere cœpi. 2. Moror, commoror, _s’arrêter_, _être immobile_. In Italia consistere, commorari. 3. Desino. Labor ætatis flexu consistit. Atque hic bellum constitit. Tibicen tacuit, ludus constitit. 4. Consto, firmus sum, _se soutenir_, _être ferme_. Ille non mente, non lingua, non voce constitit. Impii animo tranquillo, mente quieta consistere non possunt. 5. Versari, positum esse in aliquo, _consister dans_, _reposer sur_. Salus reipublicæ in unius hominis anima consistit, posita est. Omne bonum in honestate consistit. Causa ejus belli in te consistit. Causidicus in foro præclare consistit. Illo judice vix consistes.

CONSĬTĬO, ōnis, f. _Plantation_. SYN. Satio. USUS: Non consitiones modo delectant, sed et insitiones.

CONSĬTŪRA, æ, f. _Action d’ensemencer_. SYN. Consitio. USUS: Agri consitura, _terre ensemencée_.

CONSŎBRĪNUS, i, m. _Cousin germain_. SYN. Ex fratre, _vel_ sorore matris genitus.

CONSŎCĬĀTĬO, ōnis, f. _Association_. SYN. Societas, communio. EPITH. Communis, humana. USUS: Communis hominum generis consociatio. Consociatio hominum, atque communitas.

CONSŎCĬO, as, avi, atum, are, a. _Associer_. SYN. Jungo, conjungo. )( Dissocio. USUS: Consociare consilia cum malis civibus. Natura ad civilem communitatem, consociati sumus. Nunquam populus cum senatu tam vehementer consociatus fuit. Cf. Socio, Jungo.

CONSŌLĀBĬLIS, e, gen. com. _Qui peut être consolé_. SYN. Quod consolationem admittit.

CONSŌLĀTĬO, ōnis, f. _Consolation_. SYN. Solatium, levamen, levatio, medicina, confirmatio. EPITH. Firmissima et usitata, grata, gravior, levis, longior, annua, magna, mediocris, misera, modica, multa, necessaria, nonnulla, optima, pervulgata, stulta, tenuis, vera, vulgaris, propria. PHRAS. Hæc tibi cogitatio consolationi erit, _cette pensée vous consolera_. Hæc te cogitatio non mediocriter confirmabit. Hæc si tibi propones, si animo agitabis, animo spectabis, levabis luctum tuum; luctu, ægritudine, sollicitudine te levabis; curam levabis; vulnus doloris tui ipse delinies. Cf. Consolor, Solatium.

CONSŌLĀTOR, ōris, m. _Celui qui console_, _consolateur_. USUS: Consolatores ipsi se miseros confitentur.

CONSŌLĀTŌRĬUS, a, um, _Propre à consoler_, _de condoléance_. USUS: A Cæsare accepi litteras consolatorias.

CONSŎLĬDO, as, avi, atum, are, a. _Fortifier_, _affermir_. SYN. Firmo, corroboro, stabilio.

CONSŌLOR, aris, atus sum, ari, d. _Consoler_. SYN. Solor, levo, dolorem levo, mœrorem minuo, desiderium lenio, consolationem adhibeo, alicui perfugium et solatium præbeo, animum consolatione permulceo, consolatione sustento; dolorem, luctum, fletum abstergo. ADV. Amicissime, communiter, vehementer. PHRAS. 1. Consolari afflictum, _consoler un affligé_. Consolationem afferre afflicto; excitare, suis opibus sustentare casus miserorum; levationem afferre; levationi esse miseris; perculsos ægritudine levare; allevare jacentes; animum reddere; fomenta, oblectamenta dolorum præbere; diffidentes suis rebus confirmare; fulcire ruentes; afflictos erigere; perditos recreare; miserorum ærumnam dictis allevare. 2. Nihil est, quod consolari me possit, _rien ne peut me consoler_. Nihil est quod solatium afferre, parere mihi possit. Nihil est, quod solatio, consolationi mihi esse possit. Nulla est res, quæ animum meum possit recreare, relevare; vindicare dolore; liberare sollicitudine; eximere dolore; abducere a cura; avocare a molestia; abstrahere a mœrore, afflictum mœrore, languentem, jacentem animum erigere, excitare, confirmare nulla jam cogitatio potest. Affectum dolore animum sanare nulla ratio potest. Laboranti animo, ægrotanti, pessime affecto mederi satis nulla ratio valet; parum apta sunt remedia, quæ afferuntur; inutilis, infirma, inanis, supervacanea omnis medicina est. Frustra in me consolando ponitur opera; inanem operam sumit, qui ad me consolandum aggreditur; ita malis opprimor, prorsus ut respirare non liceat; nemo ut dolorem lenire, detrahere, depellere, adimere, levare ægritudinem; animum relevare; ægritudinem sedare; abducere ab angore contractum mœrore animum possit; ita dolore obruor, ut emergere nulla ratione possim. Respuit jam animus, quasi desperata salute, omnem medicinam, remedia cuncta, omnia consolationum genera. Insitus, infixus in animo dolor ita penitus est, ut evelli nulla ratione possit; ut nulla vis rationum evellere, extrahere, educere eum possit. Finem facere dolori meo, finem imponere, modum statuere, dolorem moderari, neque homo est, neque res ulla, quæ possit. Non est, ut possim in dolore mihi temperare, dolorem sedare, abjicere; me ad hilaritatem, jucunditatem, quam dolor eripuit, ademit, revocare; referre me ad pristinam animi æquitatem, ad eum statum, unde dolor dejecit, deturbavit, depulit, detrusit, non possum. Quæ jam res aut quis homo animo meo virtutem dolore ereptam restituere possit? quis ea sanare vulnera? quis iis vulneribus mederi, medicinam afferre, remedium invenire possit, quæ mihi fortuna intulit, imposuit, inflixit? surdæ jam sunt ad omnia solatia aures; exulceratam ægritudine mentem ad sanitatem nemo revocabit; prostratum, jacentem beare jam nihil potest. 3. Hoc unum consolari potest, _cela seul peut me consoler_. Hoc unum relevare animum, erigere mentem ac confirmare; erigere in spem _vel_ ad spem animum; detrahere ægritudinem; serenitatem mentis reducere potest. Hic unus relictus est consolationi locus; hac una consolatione utor, me sustento; hanc unam mens habet, suscipit consolationem, ac præterea nullam. USUS: Spe, eloquentia consolamur afflictos. Desiderium tui memoria commodorum consolabor. Dolorem, quem e republica capio, consolari domus non potest. Hoc mihi non sumo, ut de communibus miseriis te, _vel_ dolorem tuum consoler.

CONSŎNO, as, ui, nĭtum, are, n. _Résonner_, _retentir_. SYN. Respondeo, consentio, convenio. USUS: 1. Vide, ut oratio moribus consonet, _être d’accord_, _répondre à_. Nemus consonat, _le bois retentit_.

CONSŎNUS, a, um, _Conforme_, _convenable_. SYN. Conveniens. USUS: Consonum, consentaneum non est, ut, etc.

CONSŌPĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Assoupir_, _endormir_. SYN. Somno obruo, opprimo. USUS: Somno consopiri sempiterno. Cf. Sopio.

CONSORS, ortis, omn. gen. _Compagnon de_. SYN. Particeps, socius. USUS: Socium et consortem te laboris, gloriæ habui. Consors alicui in lucris et furtis. Cf. Particeps, Socius, Communis.

CONSORTĬO, ōnis, f. _Association_, _communauté_. SYN. Consociatio. EPITH. Humana. USUS: Dissolvatur, necesse est, omnis humana consortio. Cf. Communio.

CONSPECTŬS, ūs, m. _Regard_; _présence_. SYN. Aspectus, præsentia. EPITH. Dulcior patriæ, frequens, jucundissimus. PHRAS. 1. Dare se in conspectum alicui, _se présenter aux regards de qqn_. In conspectum venire; vultum alicujus subire; populo se dare, et coronæ; in populi conspectum se committere; in oculis multitudinis, in ore omnium versari; ostendere, et offerre os suum; os præbere; in conspectum prodire. 2. E conspectu abire, _s’éloigner des regards_. Ab ore hominum concedere; vitare oculos hominum; hominum aspectum, lucemque vitare; ab oculis hominum aliquo concedere; hominum aspectum præsentiamque vitare; e conspectu discedere; evolare; hominum aspectum, lucemque defugere, fugere. USUS: 1. Dare se in conspectum, _s’offrir à la vue_. 2. In conspectu esse, _être en présence_, _visible_. Loco excelso sita est laus tua, in conspectu urbis posita. 3. In conspectu ponere, _mettre en présence_, _montrer_. 4. Animus non cadit in conspectum, _l’âme ne tombe pas sous la vue_, _n’est pas visible_. 5. Conspectum fugere, _fuir les regards des hommes_. 6. E conspectu amittere, _perdre qqn de vue_. 7. Conspectu suorum aliquem privare, _priver qqn de la vue des siens_.

CONSPERGO, is, spersi, spersum, ere, a. _Arroser_, _parsemer_. SYN. Aspergo, respergo. USUS: 1. Lacrimis me conspersit. 2. Scripta quadam hilaritate conspergere. Oratio, quasi quibusdam verborum floribus conspersa.

CONSPĬCĬO, is, spexi, spectum, ere, a. _Regarder_, _observer_, _remarquer_. SYN. Aspicio, video. ADV. Procul, prope. USUS: 1. Infestis omnium oculis conspici. 2. TRANSL. Attendo, considero, _considérer_, _comprendre_. Conspicite eam mentibus vestris, quam oculis non potestis. Cf. Video, Intueor.

CONSPĬCOR, aris, atus sum, ari, d. _Voir_, _s’apercevoir_. SYN. Video. USUS: Occisum ut conspicatur.

CONSPĬCŪUS, a, um, _Visible_; _remarquable_, _distingué_. SYN. Aspectabilis. TRANSL. Illustris, clarus. PHRAS. Ea facti gloria eum conspicuum reddidit, _cette action l’a rendu illustre_. Ea res illi dignitatem attulit, conciliavit; id factum illi dignitati fuit, dignitatem adjunxit; ea res clarum spectatumque fecit hominem. Cf. Celebris, Clarus. USUS: Mons late conspicuus.

CONSPĪRĀTĬO, ōnis, f. _Conspiration_, _complot_. SYN. Conjuratio, consensio. EPITH. Incredibilis, conflata, restincta, magna, sceleratissima, tanta. USUS: 1. Conspirationem conflare, facere. Conspirationem restinguere, dirimere. 2. Consensus, _accord_, _union_. Summa erat inter eos animorum conspiratio. Summa est conspiratio consensusque virtutum. Cf. Conjuratio, Consensio.

CONSPĪRO, as, avi, atum, are, n. _S’accorder_, _conspirer au même but_. SYN. Consentio, conjuro. USUS: 1. Mirabiliter omnium ordinum consensus ad liberandam rempublicam conspiravit. Omnes ad dignitatem tuam defendendam conspirasse videntur. 2. Conjuro, _conjurer_, _comploter_. Mirum, ni senes vicini in unum nidum conspiraverint. Cf. Consentio, Concors.

CONSPONSOR, ōris, m. _Qui est caution avec d’autres_. SYN. Qui cum alio spondet. USUS: Communicabo rem cum consponsore tuo.

CONSPŬO, is, ui, ūtum, ere, a. _Souiller d’un crachat_, _conspuer_. USUS: Ab omnibus derisus, atque consputus.

CONSPŪTO, as, avi, atum, are, a. _Conspuer_. SYN. Sputo aliquem fœdo. USUS: Clodiani nostros consputarunt.

CONSTĂBĬLĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Établir solidement_, _fortifier_. SYN. Stabilem et firmum reddo. USUS: Rem suam constabilire.

CONSTANS, antis, omn. gen. _Solide_, _ferme_, _résolu_. SYN. Firmus, stabilis, gravis, perpetuus, æquabilis, moderatus, constantia præditus. )( Levis, inconstans, mobilis. PHRAS. Animo est gravi et constanti, _il a un caractère grave et résolu_. Animo est firmo, stabili, immutabili, minime levi, non fluxo, non variabili; animo minime fluctuat, vacillat, claudicat, labitur; nihil in illo levitatis inest, aut inconstantiæ; nunquam ille discedit a seipso. Nullam in illo animi infirmitatem, nullam consilii mentisque mutabilitatem deprehendas; certum est illi constantiam tueri in sententia; seipsum ab omni perturbatione invictum præstare; animi æquitatem, præsentiam ubique præ se ferre; constantia, animi firmitate est egregia; propositi tenax constantiam in instituto retinet, servat; ad res gerendas constantiam affert, adhibet singularem; abunde constantis animi est; nihil ex pristina voluntate mutat; eadem constantia et florente, et sinistro rerum statu est; consiliis ad exitum perducendis animo præsenti est. Cf. Constantia. USUS: Fortis animi est et constantis, non perturbari rebus adversis. Constans et perpetua vitæ ratio. Rumores afferuntur, iique satis constantes. Firmus, stabilis, constans amicus. Constans lunæ motus. Cf. Fortis.

CONSTANTER, _Constamment_; _avec persévérance_, _fermeté_. SYN. Fortiter, æqualiter, perpetuo. )( Inconstanter. USUS: Constanter et libere me gessi. Constanter et perpetuo placebit hoc consilium.

CONSTANTĬA, æ, f. _Constance_, _fermeté_. SYN. Firmitas, stabilitas, gravitas, æqualitas, perseverantia, firmitas animi, firmum consilium, constans et perpetua vitæ ratio. )( Inconstantia. EPITH. Admirabilis, incredibilis, conveniens et conjuncta, diuturna animi, humana, magna, perpetua, placida et quieta, singularis, summa. PHRAS. 1. Novi tuam constantiam, _je connais votre fermeté_. Nosco animi tui firmitatem, firmitudinem; scio, te in sententia constare, præstare semper solitum; nec de gradu dejici, dimoveri; nec de sententia depelli posse; scio, te in eodem consiliorum tenore obstinatum, perstiturum firmiter; nihil de pristina sententia mutaturum; quam æquali semper tenore sis, novi; scio, quam non varius sis in causa; quam firmitudinem animi obtineas; quam constanter in sententia permaneas; quam nulla vi labefactari constantia tua possit. 2. Egregia constantia mihi esse videtur, _sa constance me semble remarquable_. Is mihi semper visus est, qui sibi constet optime; qui a sententia ægre discedat; ægre mutet consilium; susceptam opinionem non temere abjiciat, sensus deponat, de suo statu demigret; quem nulla res facile abducat, avellat a sententia; cujus mentem ægre in diversam partem traducas; huc illuc, in hanc vel illam partem non facile flectas; ea virum gravitate, eo animi robore ac constantia semper existimavi, ut non magis solem a suo cursu, quam ejus animum ab æquitatis studio deflectas; idem illi vultus in omni re, eadem mens in omni fortuna videtur; is mihi videtur, cujus animum nec prospera fortuna efferat, nec adversa infringat; qui eodem vultu et res secundas et adversas excipiat; qui pulcherrime secundam et adversam fortunam ferre, subire noverit; in quem fortunæ nihil juris sit; qui nec prosperis rebus insolescat, nec adversis frangatur; quem nec in secundis rebus lætiorem quisquam viderit, nec in sinistris tristiorem; qui eumdem vultum in omni fortuna retineat. Cf. Animus fortis, Fortis. USUS: Cato gravitatem suam perpetua constantia roboravit. Fortis animus sine æqualitate et constantia nullus esse potest. Retinenda igitur est animi constantia, firmitas, perseverantia, gravitas.

CONSTERNĀTĬO, ōnis, f. _Trouble_, _épouvante_, _consternation_. USUS: Pavore et consternatione territa cohors. Cf. Perturbatio. Ingens sollicitudo, ac pene jam luctus est. Cf. Terror.

CONSTERNO, is, strāvi, strātum, ere, a. _Couvrir_, _joncher_. SYN. Sterno, tego, spargo, effundo. USUS: Effusum frumentum vias omnes constraverat.

CONSTĪPO, as, avi, atum, are, a. _Serrer_, _rassembler_. SYN. Constringo, coerceo, coarcto, contrudo. USUS: Ecqui tantus numerus hominum in eum agrum constipabitur.

(Constipatus, _vulg._ _est constipé_.) Latine: Ex alvi duritie cubare, laborare. Cf. Angustus, Stipo.

CONSTĬTŬO, is, ui, ūtum, ere, a. _Placer_; _organiser_, _régler_. SYN. Decerno, statuo, delibero, cogito, sancto, præscribo, designo. (VULG. Propono mihi, propositum facio.) ADV. Aliquando ante, bene de rebus domesticis, breviter, communiter, coram, diligenter jura, graviter de aliquo, impune supplicium, inique, in posterum legem, lente, libenter conditionem, maturius ex re et tempore, obscure regnum, omnino causam in verbo, optime, publice patronum, sanctissime, sapientissime, verissime. Constitutum bene, divinitus, moderatissime, providentissime, publice, præclarissime, prudenter. PHRAS. Constitui abire, _j’ai résolu de partir_. Animus erat in eo, ut hinc migrarem; in animo erat; cum animo statui, apud animum statui; deliberatum cum animo habebam; stabat jam sententia, ut solum verterem; animus in discessu erat; jam terras alias cogitabam; fixum et statutum erat animo, patria discedere; abeundi, discessus consilium cepi; in animo habui; animum induxi, demigrare hac ex urbe; ratum jam erat migrandi consilium. USUS: 1. Ut constitui, adero. Constitui cum amicis de profectione mea. Constitutum plane habeo. Constituendum denique tibi est, quod vitæ genus eligas. 2. Præscribo, designo, (_vulgo_: Determino) _établir_, _régler_, _déterminer_. Diem tempusque colloquio constituere. Pactam et constitutam diem habere. Ad diem dictam, præstitutam, præfinitam, constitutam adero. Provinciam alicui constituere. 3. Decerno, destino, (VULG. Ordino) _constituer_, _ordonner_. Accusatorem, testes, quæstionem, disceptationem, vadimonium, actionem constituere. Judicium capitis in aliquem, maleficio supplicium, pœnam constituere. 4. Facio, condo, confirmo, _construire_, _élever_, _créer_, _faire_. A diis omnia constituta sunt. Necessitudinem cum aliquo, et amicitiam constituere. Constituere urbem, pacem, rem familiarem suam. 5. Pono, Propono, _placer_; _amener_. Monumentum in aliquo loco; sibi aliquid ante oculos constituere. Aliquem in locum Prætoris constituere. Cf. Decerno, Delibero.

CONSTĬTŪTĬO, ōnis, f. _Constitution_, _état_, _nature_; _établissement_. SYN. Comparatio, institutio. EPITH. Firma corporis, simplex, tota, quam plurima. USUS: Quid sentis de hujus belli constitutione? Constitutio religionum Numæ debetur. 2. Habitudo et Compositio. Corporis firma constitutio, _bonne constitution physique_.

CONSTĬTŪTUM, i, n. _Convention_, _pacte_. SYN. Propositum. USUS: Aiunt, constitutum factum esse cum servis.

CONSTĬTŪTUS, a, um, _Placé_, _établi_; _disposé_, _réglé_; _constitué_. SYN. Institutus, confirmatus, compositus, decretus. USUS: Ad constitutam diem adesse. Constituta res est, et definita. Propositum et constitutum iter. Corpus, animus bene constitutus.