Part 22

BLANDĬOR, iris, itus sum, iri, d. _Caresser_, _flatter_. SYN. Amplexor. ADV. Mirifice, suaviter. PHRAS. Solet omnibus blandiri, _il flatte tout le monde_. Ubique suppliciter se insinuat; aucupatur blanditiis omnium gratiam; blando sermone omnes delinire; lenocinari omnibus; palpum obtrudere solet. Blandissime appellat omnes; demulcet omnes suis blanditiis; assentationis artificio omnium animos sibi adjungit. Cf. Adulor. USUS: Voluptas suaviter sensibus blanditur. Prosperitas vitæ hujus alludit tibi suaviter et blanditur. Cf. Blanditia.

BLANDĬTĬA, æ, f. _Caresses_, _flatterie_. SYN. Blandimentum, illecebræ, assentatio. )( Minæ. EPITH. Apertæ, flagitiosæ, malitiosæ officiorum. PHRAS. Turpe est, blanditiis gratiam aucupari, _il est honteux de rechercher la popularité par la flatterie_. Populari assentatione, blanditiis civium benevolentiam colligere; ad colligendam potentiorum gratiam blanditias admovere, adhibere; influere in aures populi blanditiis; optimatum animos blanditiis obsidere; blandimentis corrumpere, blanditiis et illecebris irretire. USUS: Blanditiis nummos ab aliquo exprimere. Blanditiis in consuetudinem aliorum se immergere. Patris severitatem blanditiis et illecebris impedire.

BLANDUS, a, um, _Caressant_, _doux_, _aimable_. SYN. Benignus, comis, lenis, suavis. USUS: Blanda voce vocare quempiam. Blanda et supplici oratione fallere. Homo est minime blandus. Cf. Oratio blanda.

BLASPHĒMĬA, æ, f. _Blasphème_. Blasphemias effutire, _se répandre en blasphèmes_. Atroces in DEUM voces jactare; impia verba in DEUM profundere, jacere. Verborum impietate, scelesta lingua, quæ in cœlo terrisque sunt sanctissima, violare. Scelesta lingua DEUM lacessere. Impias in DEUM voces mittere. Maledictas et nefarias execrationes in DEUM et cœlites evomere; nefariis maledictis, insanis vociferationibus in DEUM et superos insurgere.

BLĂTĔRO, as, avi, atum, are, n. _Babiller_, _criailler_. * Quid blaterat tanto cum clamore?

BŎNA, ōrum, n. pl. _Biens_, _fortune_. SYN. Fortunæ, res, possessiones, divitiæ, fundi, prædia, voluptuariæ possessiones; res patria et avita, facultates. EPITH. Aliena, augusta, brevior, diversa, divina et egregia, diuturna, externa, fraterna, magna et divina, quam maxima, multa, necessaria, nec opinata, paterna, et avita patria, pauciora, perexigua et minuta, plura, potiora, præsentia, præterita, propria alicujus, publica, publicata, summa et propria. PHRAS. 1. Bona parare, _amasser des biens_. Multa sibi bona industria peperit; sua cum industria multis possessionibus cumulavit, auxit; multas illi facultates paravit, tribuit. 2. Bona adimere, _enlever les biens_. Imminet fortunis omnium et bonis. Si nunc agit, ut tua bona publicentur, et erepta tibi, acerbissimæ præconis voci subjiciantur. Agri parte multatos mortales multos, bonis exuit, spoliat, avitis possessionibus evertit. 3. Bona luxu perdere, _perdre sa fortune dans la débauche_. Ingluvie avita bona, rem familiarem, prædiola sua brevi abligurivit, dilapidavit, dissipavit, profudit, absumpsit. Cf. Prodigo. USUS: 1. Bona fortunæ, _richesses_. Ea sunt generis, propinquorum, amicorum, opum, valetudinis, formæ, virium, ingenii. Res moventes, _meubles_. Fundi, prædia, _immeubles_. 2. Bona corporis, _biens du corps_. Valetudo, firmitas, vires, pulchritudo, sensus integri, velocitas, dentium candor, venustas oculorum, coloris suavitas, linguæ solutio, vocis sonus, latera firma, conformatio quædam, et figura totius corporis, et oris. 3. Animi bona, _biens de l’âme_. Virtutes, dotes ingenii, judicii, memoriæ, artes, scientiæ. Cf. Copiæ, Opes, Divitiæ, Felix, Bene. 1. (Bona Spiritualia, VULG. _Biens spirituels_.) PHRAS. Animi bona nullis casibus, nullis temporibus subjecta. Interiora hominis bona, quibus animus sit pulchrior, ditior. Animi bona, quæ cœlum quodammodo ipsum continent. Vera et propria hominis bona, quæ hominem carum Deo efficiunt. 2. (Bona temporalia. VULG. _Biens temporels_.) Res fluxæ, fragiles, caducæ, externæ. Bona, quæ fortunæ casibus sunt obnoxia. Peritura, hominis bona, quæ fluxis hujus vitæ divitiis, honoribus et oblectationibus continentur. Corporis et fortunæ dona, quæ una cum corpore intereunt. Rerum fluxarum blandimenta; res fugaces, inanes, perituræ, mortales. Ea, quæ apud cœcos mortales prima putantur; opum, honorum, voluptatumque illecebræ. Bona caduca et incerta, posita non tam in nostris consiliis, quam in fortunæ temeritate. Res humanæ, quæque rationem habent cum terra.

BŎNĬTAS, ātis, f. _Bonté_. SYN. Probitas, integritas, virtus, benignitas, clementia. )( Malitia. EPITH. Divina, inusitata, non inhumana virtus, non superba, pristina, singularis, summa, vera. USUS: Quidam bonitate naturæ, alii institutione, et disciplina rectam sectantur viam, _quelques-uns remplissent leurs devoirs par l’effet d’un bon naturel, etc._ Ejus fortunas tuæ bonitati commendo. Ingenii bonitate mira; singulari bonitate et modestia vir est. Cf. Bonus.

BŎNUS, a, um, _Bon_. SYN. Probus, frugi, integer, justus, præstabilis, salutaris. ADV. Æque, plane, sane, sat, valde. PHRAS. Vir bonus est, _c’est un homme de bien_. Vir est insigni bonitate; ita moderatus, ut præ se quandam probitatem, ingenuitatem ferat. Vir est et sapiens, et legibus parens, officii non ignarus, utilitati publicæ plus quam suæ consulens, intentus. Exemplum est innocentiæ; quo nemo integrior in civitate, nemo sanctior. Apertus, simplex, ingenuus, justus vir est, cujus fidem, bonitatemque omnes dilaudant. Probus est et antiqui moris; antiquis moribus, antiqua homo virtute et fide est. Vir est mira ingenii bonitate; singulari bonitate et modestia præditus. Frugi homo est et quantivis pretii. Vir notæ est et expertæ fidei, vitæque integerrimæ; vir, cujus multa sunt et illustria exempla probitatis et candoris. Viri boni officium fungi solitus. 1. (Bona opera, _bonnes œuvres_. VULG.) Piæ sanctæque actiones; actiones cum pietate susceptæ; virtutis exercitationes; usurpatio piorum munerum; virtutum officio fungi. USUS: Bonum solum, quod honestum. Summum bonum in voluptate ponit Epicurus. Bono uti Cæsare, benigno. (VULG. Bona nova.) Læti nuntii, _bonnes nouvelles_. (Bonam diem sibi facere. VULG. _Se donner du bon temps_.) Diem sumere hilarem. Cf. Probus.

BŎO, as, are, n. _Crier_, _retentir_. * SYN. Mugio.

BOS, bŏvis, gen. com., gen. pl. boum, dat. et abl. bobus et bubus. _Bœuf_, _vache_. EPITH. Opimus, sanctus, vivus; boves mollipedes, opimi. USUS: Boum cervices natæ ad jugum, et vires humerorum et latitudo ad aratra extrahenda.

BRĀCA, æ, f. _ei sæpius_: BRACÆ, ārum, f. pl. _Braies_. Genus vestis apud Gallos Transalpinos.

BRĀCĀTUS, a, um, _Qui porte des braies_. SYN. Bracis utens. USUS: Gallia bracata, _Gaule narbonnaise_.

BRĀCHĬUM, ii, n. _Bras_. EPITH. Extremum, leve, molle. USUS: Brachii projectio decet in contentionibus, contractio in remissis. Brachium cohibere, projicere, contrahere. Molli brachio aliquid agere.

BRACTĔA, æ, f. _Feuille de métal_. SYN. Lamina tenuissima.

BRASSĬCA, cæ, f. _Chou_. USUS: Caules et brassicam ne contigeris.

BRĔVĪ, _Bientôt_, _sous peu_. SYN. Propediem, in brevi, brevi tempore, exiguo tempore, paucis diebus. USUS: 1. Respublica brevi respirabit. 2. Breviter, _en peu de mots_. Ad ea, quæ petis, brevi respondebo.

BRĔVĬLŎQUENS, tis, omn. gen. _Qui parle en peu de mots_. USUS: Breviloquentem me tempus ipsum facit.

BRĔVIS, e, gen. com. _Court_, _petit_. SYN. Parvus, pusillus, contractus, concisus, angustus, exiguus, præcisus temporis spatio. PHRAS. 1. Exiguum, et breve vitæ curriculum. Contractiora sunt vitæ spatia, quam ut, etc. 2. Oratione _vel_ dictione brevis, _discours_, _précis_. Ambitus verborum contractus, et brevis. Amputata oratio et abscissa.

BRĔVĬTĀS, ātis, f. _Brièveté_, _petitesse_. EPITH. Amicissima alicui, concisa, distincta, exigua vitæ, nuda atque inornata, pura et illustris, summa. USUS: 1. Brevitas diei, temporis. 2. Contractio, _concision_. Brevitas non modo senatoris, sed et oratoris magna laus est. Multos imitatio decipit brevitatis.

BRĔVĬTER, _Brièvement_. SYN. Strictim, summatim, brevi, cum brevitate, paucis verbis. )( Producte, pluribus verbis. PHRAS. Rem dicam breviter, _je dirai la chose en peu de mots_. Rationem tribus versiculis comprehendam; ne multa; videamus nunc strictim, rem perstringam breviter; tribus verbis; paucis percurret oratio. Brevitate utar, ut satietatem longæ orationis effugiam; non obtundam pluribus; ne longam orationem suscipiam, paucis ista habe, summatim dicam. Ut in pauca rem conferam; ne longum sit; perbreviter attingam; coarctabo et peranguste resarciam dictionem; incidam media, ne nimis sero ad extrema veniam; celeriter exigueque dicam; paucis vos absolvam; quam potero, in verba conferam paucissima; verba quam maxime ad compendium conferam, capita rerum strictim percurram; verbo me expediam. Compendia sequar. Paucis te volo; pauculis verbis, dictis compendium fieri volo. Paucis rem dabo; ad pauca ut redeam; ut plura mittam. Ut paucis rem concludem; uno verbo complectar; ne multis morer; teneam, ne longior sim, aut copiosior; ne multa multis; plura pluribus; quid multa? non vagabor longius; summam complectar; ad pauca redigam; pluribus agere tecum non debeo; quid plura? quid pluribus?

BRŪMA, æ, f. _Solstice d’hiver_, _hiver_. SYN. Brumale tempus, brumalis dies; dies hiemis brevissimus. Cf. Hiems.

BRŪMĀLIS, e, gen. com. _D’hiver_. USUS: Brumalis dies.

BRŪTUS, a, um, _Lourd_, _pesant_. USUS: Fortuna bruta, _fortune aveugle_. Fulmen brutum, _foudres inertes, dont on ne peut tirer aucun présage_.

BŬBĪLE, is, n. _Étable à bœufs_. * SYN. Locus, ubi boves stabulantur.

BŪBO, ōnis, m. _Hibou_. USUS: Raro in conspectum bubones veniunt.

BŬBULCUS, i, m. _Bouvier_. SYN. Boum custos.

BUCCA, æ, f. _Bouche_, _au pl. Joues_. SYN. Os ipsum et interior malarum pars concava. USUS: Consul prodiit fluentibus buccis, gravibus oculis. Scribe, quod in buccam venerit. Buccæ fluentes, cerussatæ, atque dignæ Capua vetere.

BUCCĬNA, æ, f. _Trompette_. SYN. Tuba belli. USUS: Signum datur buccina.

BUCCĬNĀTOR, ōris, m. _Le trompette_. SYN. Præco, tubicen. USUS: Promittit, se fore buccinatorem existimationis meæ.

BULLA, æ, f. _Bulle_; _petite boule d’or, d’argent ou d’autre métal que portaient au cou les jeunes patriciens jusqu’à l’âge de 17 ans_. Bulla in toga prætexta erat ornamentum pueritiæ, in cordis figuram formatum. EPITH. Aureæ, multæ et graves. USUS: 1. Prætexta toga sine bulla. 2. In valvis clavus. Verres bullas aureas a valvis abstulit. (Bulla Pontificia. VULG.) Litteræ Pontificiæ.

BUSTŬĀRĬUS, a, um, _Gladiateur qui combat autour du bûcher_. USUS: Si mihi cum illo bustuario gladiatore certandum fuisset.

BŪSTUM, i, n. _Bûcher_. SYN. Locus, ubi corpus hominis defuncti concrematum est; monumentum, sepulcrum. USUS: 1. Bustum violare. 2. TRANSL. Homo impius, bustum legum omnium, bustum reipublicæ, _homme impie_, _destructeur des lois_, _tombeau de la république_.

C

CĂBALLUS, i, m. _Cheval_. * SYN. Equus.

CĂCHINNĀTĬO, ōnis, f. _Rire fou_. SYN. Risus solutior. USUS: Si ridere concessum, vituperatur cachinnatio.

CĂCHINNOR, aris, atus sum, ari, d. _Rire aux éclats_. SYN. Solutius rideo, cachinnum tollo. Cf. Rideo.

CĂCHINNUS, i, m. _Rire bruyant_, _fou rire_. SYN. Cachinnatio. USUS: Cachinnum sustulit; ad cachinnos commovit omnes. Cf. Risus.

CĂCŬLA, æ, m. _Valet d’armée_, _goujat_. * SYN. Calo.

CĂCŪMEN, ĭnis, n. _Sommet_, _cime_. * SYN. Vertex cujuscumque rei. USUS: Cacumina arborum, montium.

CĂDĀVER, ĕris, n. _Cadavre_. SYN. Corpus exanime. EPITH. Incruentum, informe, semiustulatum. USUS: Ab hoc ejecto cadavere quidquam opis mihi spondeam?

CĂDĀVĔRŌSUS, a, um, _Cadavéreux_. * USUS: Cadaverosa facies.

CĂDIT, impers. _Il arrive_. SYN. Evenit, accidit. USUS: Belle cecidit.

CĂDO, is, cĕcĭdi, cāsum, ere, n. _Tomber_. SYN. Concido, decido, labor, delabor, corruo. ADV. Cadere aliter rem, alte, apte comprehensionem, apte verba, aptissime, belle, concinnius, commodius, decore in pedes, fortiter, fortuito, graviter, jam pridem consilia, jucunde clausulas, jucunde orationem, levius, male, melius, melius verba in syllabas longiores, numerose et quadrate, omnino, optime in pedem, pariter, cum republica, percommode, peropportune, præclare in rempublicam, teterrime, quid venuste. PHRAS. 1. Vulneribus exhaustus cecidit, _il tomba criblé de blessures_. Ad terram defluxit; vulneribus ad terram datus est; de equo lapsus; præceps ad terram datus; miserabili casu, fœda prolapsione præcipitatus est; ictu ad casum datus, ad terram delatus, detractus procubuit. 2. Fallente vestigio cecidit, _ayant fait un faux pas, il tomba_. In terram defluxit, procubuit, prolapsus, prostratus est 3. Cadebat animo, _il se laissait abattre_. Animo concidit, defecit animo; frangebatur animo; animus hominem reliquit; relanguit animus; animo se demisit admodum. Cf. Concido. 4. Cadere in pristina peccata, _retomber dans ses anciennes fautes_. Relabi, revolvi in mores pristinos et vitia; in eundem scopulum offendere, impingere; in idem vitiorum cœnum implicari; iisdem sordibus involvi; in eodem luto adhærescere. USUS: 1. Evenio, _arriver_. Belle, opportune, commode, fortuito cecidit. Verebar, quorsum illud casurum esset. 2. Convenio, _tomber_. Cadit in eum suspicio, _le soupçon tombe sur lui_. Hoc in virum bonum non cadit; in virum sapientem dolor non cadit. 3. Venio, _se présenter_, _s’offrir à_; _tomber_ (_au pouvoir de_). Cadit sub aspectum, _cela est visible_. In deliberationem, in potestatem, sub imperium et ditionem alicujus. 4. Desino, remitto, _cesser_, _s’apaiser_. Ira, venti cadunt. Arma de manibus cadunt. 5. Pereo, _tomber en désuétude_, _périr_. Legum auctoritas, civitatis fides cecidit. 6. Mori, _tomber dans un combat_, _périr_. Duo millia cecidere. 7. Vinci judicio, _échouer_, _succomber en justice_. Causa cadere. (VULG. Litem perdere.) Cf. Causa. 8. _Se laisser abattre_, cadere animo, _vel_ animis.

CĀDŪCĔĀTOR, ōris, m. _Héraut_, _parlementaire_. SYN. Legatus pacis causa.

CĀDŪCĔUM, i, n. _Caducée_. SYN. Mercurii virga et sceptrum.

CĀDŪCUS, a, um, _Enclin à tomber_; _faible_, _caduc_, _périssable_. SYN. Facile cadens, brevis, fugax, fragilis, mobilis, mortalis, incertus. )( Erectus, firmus, immortalis. USUS: 1. Omnia alia falsa, incerta, caduca, mobilia, sola virtus est altissimis defixa radicibus. Corpus fragile, et caducum. Magna imperia mortalia sunt et caduca. 2. Bona caduca; hæreditas caduca, _héritage caduc_ (_qui revient au fisc et non à l’héritier présomptif_).

CĂDUS, i, m. _Vaisseau pour conserver le vin_; _tonneau_, _baril_. * USUS: Vinum de meliore cado.

CÆCĬTAS, ātis, f. _Cécité_, _privation de la vue_. SYN. Privatio sensus oculorum. EPITH. Horribilis, misera, odiosa. USUS: 1. An tibi luminis cæcitas plus obest, an libidinis? 2. TRANSL. In furore animi, cæcitate et amentia.

CÆCO, as, avi, atum, are, a. _Priver de la vue_, _aveugler_, _éblouir_. SYN. Excæco, cæcum facio, efficio, reddo; oculis privo; oculis orbo. USUS: Voluptate cæcantur hominum animi. Vitiis et cupiditatibus cæcatus adolescens. Cf. Excæco.

CÆCUS, a, um, _Aveugle_. SYN. Captus oculis. PHRAS. 1. Lumina amisit; aspectum amisit; orbatus lumine; lumine cassus; caligat ad omnia; cæcutit; exstincto oculorum lumine in tenebris contabescit; caret acie oculorum; usu oculorum destitutus est. TRANSL. Cæcus est furore et cupiditate, _la fureur et la passion l’aveuglent_. Cæca cupiditate rapitur; cæcus furore, et scelere fertur; cæcus et amens furore est. Cæcitate animi rapitur incredibili; furor homini lumen animi exstinxit; eripuit consilium animo præceps amentia, furor. Exercet miserum insolita caligo mentis, et animi luminibus magnopere officit. USUS: 1. Catuli cæci nascuntur. 2. Temerarius, _aveugle_, (_téméraire_). Cæca cupiditate rapi. Fortuna cæca cæcos efficit, quos complectitur. 3. Obscurus, abditus, dubius, _obscur_, _impénétrable_, _mystérieux_. Nox cæca. Res cæcæ et ab aspectus judicio remotæ. Cur hoc ita obscurum est, et cæcum?

CÆCŪTĬO, is, ire, n. _Voir trouble_. USUS: Utrum oculi mihi cæcutiunt. Cf. Cæcus.

CÆDES, is, f. _Action de tuer_, _carnage_. SYN. Occisio. EPITH. Clara et recens, crudelissima omnium, cruenta, misera crudelisque, nefaria, nocturna, propinqua, quotidiana. PHRAS. 1. Cædes multorum facta est, _on fit un grand carnage_. Multum sanguinis haustum est; omnia hostium cæde strata erant. Cædes ibi omnia obtinuit. Magna clades accepta est; fœdatus multorum cæde locus; cædibus hausti mortalium plurimi; multum sanguinis in promiscua omnium generum cæde fuit. Solitudinem facere in urbe videbantur. Edita, perpetrata multorum hominum cædes. 2. Hic a cæde cessatum est, _alors cessa le carnage_. Is finis sanguinis fuit; hic cædes constitit, conquievit. USUS: Res ad cædem spectare videtur, _nous sommes menacés d’un massacre_. Cædem senatui moliuntur, quærunt cives improbi. Cædem facient, perpetrabunt, edent atrocem. Cædem quidem repriment alii; at illi tanto acerbius instaurabunt, redintegrabunt, renovabunt. Cf. Mors, Occido, Prœlium.

CÆDO, is, cĕcīdi, cæsum, ere, a. _Battre_, _frapper_; _massacrer_. SYN. Verbero, percutio, occido, trucido, interficio. PHRAS. 1. Servum dirissime cecidit, _il battit cruellement son esclave_. Multavit, accepit pessime; verberibus dirum in modum affecit, laceravit, excruciavit. Cf. Verbero. 2. Hostem cædere, _tailler l’ennemi en pièces_. Hostem fundere, profligere; armis opprimere; hostium copias cædere; ferro prosternere; fundere prælio; armis sternere, delere. Cf. Cædes. USUS: Aliquem loris, _vel_ virgis cædere. Silvam, armenta, magnum numerum hostium cædere.

CÆLĀTOR, ōris, m. _Graveur_, _ciseleur_. USUS: Artifices omnes, cælatores, et vascularios convocat.

CÆLEBS, ĭbis, m, _Célibataire_. SYN. Expers conjugii, qui uxorem, quæ maritum non habet. USUS: Mulier cælebs. Cælibes esse, cælibem vitam vivere prohibentur.

CÆLO, as, avi, atum, are, a. _Ciseler_, _graver_. USUS: Cælare aliquid argento _vel_ in argento, _ciseler sur l’argent_.

CÆMENTĪTĬUS, a, um, _Bâti en moellons_. SYN. Quod cæmento constructum est. USUS: Cæmentitiis parietibus exstructæ altitudines.

CÆMENTUM, i, n. _Moellon_. SYN. Lapides rudes et fracti, quibus ædificia consurgunt. USUS: Materiam, cæmentum, calcem convexit.

CÆRŬLĔUS, a, um, _Bleu_, _de couleur azurée_. USUS: Oculos cæruleos esse Neptuni.

CÆSĂRĬES, ei, f. _Chevelure_. SYN. Coma, quæ cædi solet. USUS: Vide, cæsaries quam decet!

CÆSIM, _Par incises_, _d’une manière coupée_. SYN. Incisim. USUS: Membratim primo, dein cæsim diximus.

CÆSĬUS, a, um, _Gris-vert_. SYN. Cæruleus, glaucus; qualis color est oculis felium. USUS: Cæsiis oculis Minerva, _Minerve aux yeux pers_.

CÆSTŬS, ūs, m. _Ceste_, _gantelet pour le pugilat_. SYN. Clava ex corio et plumbo. USUS: Pugiles cæstibus contusi ne ingemiscunt quidem.

CÆTĔRA, orum, n. pl. Rectius cetera, _le reste_, _les autres choses_; _du reste_. SYN. Reliqua, alia, aliud, reliquum, _itemque_ cætera, et quæ sequuntur; et alia hujus generis, hujusmodi; et si qua similia. USUS: Avarus, cætera doctus vir. Ut illud Sciponis: Agat asellum et cætera, _comme le mot de Scipion: Conduis ton âne, etc._

CÆTĔRŎQUIN, _Au surplus_, _du reste_, _d’ailleurs_. SYN. Alioquin. USUS: Non poeta solum, verum etiam cæteroquin doctus et sapiens.

CÆTĔRUM, _Du reste_, _d’ailleurs_. USUS: Cæterum is mihi locus non displicet.

CĂLĂMISTER, ri, m. _Fer à friser_. SYN. Acus, qua calefacta capilli intorquentur. USUS: 1. Remove gemmarum ornatum, nec calamistri quidem adhibeantur. Frons calamistri notata vestigiis. 2. TRANSL. Ornatus accersitus orationis. Orationem calamistris inurere, _colifichets_, _faux ornements de style_.

CĂLĂMISTRĀTUS, a, um, _Frisé_. USUS: Calamistrata coma, puella.

CĂLĂMĬTAS, ātis, f. _Malheur_, _calamité_. SYN. Miseria, ærumna, adversa, _vel_ incommoda fortuna, res incommoda, offensio. )( Prosperitas. EPITH. Civilis, communis, dissimilis, fatalis quædam, honestissima, improvisa, incredibilis et singularis, indignissima, injustissima, inveterata, magna, major, maxima, necessaria in re aliqua, nova, par, præsens, privata, publica, summa, tanta, tota, impendens. PHRAS. 1. Calamitatem afferre, _causer_, _apporter des malheurs_. Inimici tui calamitatem tibi non exiguam machinantur; maxima calamitate te afficient; calamitatem afferent, importabunt. Inimici tui, ni caveris, plagam facient, injicient, infligent luculentam. Inimica factio calamitate te affliget maxima. Vulnus tibi imponet, inuret, infliget luculentum; pestem afferet certissimam et importabit. Machinantur, nescio quam in caput tuum pestem inimici tui; ad calamitatem maximam te tuosque depellent. Imminet rebus tuis ac fortunis ab inimicorum fraudibus et insidiis magna calamitas; inimici tui in calamitatem gravissimam te tuosque trahent; et jam nunc perniciem tibi comparant, et moliuntur. Cf. Affligo. 2. In calamitatem incidere, _devenir malheureux_, _tomber dans la détresse_. Respublica hoc anno maximam calamitatem cepit, accepit, subiit, hausit. Calamitas reipublicæ incidit, accidit maxima. Respublica in eam calamitatem venit, incidit; iis ærumnis premitur; cum iis difficultatibus conflictatur, quæ ferri, tolerari vix possint. Respublica hoc anno plagam accepit luculentam; acerbo vulnere percussa est; vulnus accepit gravissimum. Cf. Miser, Affligo, Fortuna mala, Adversus. 3. Calamitate liberare, _délivrer des calamités_. Cæsar nos non a calamitate modo, sed et metu calamitatis defendet, prohibebit; calamitate nos, calamitatem levabit; nobis detrahet, efficiet, ut a nobis absit calamitas: ærumnis nos istis exsolvet; istis nos periculis et ærumnis explicabit; istis nos ærumnis expediet. Cf. Libero. USUS: In calamitate tabescere. Calamitas latius serpsit.

CĂLĂMĬTŌSUS, a, um, _Malheureux_. SYN. Ærumnosus, miser, calamitatibus oppressus, affectus. ADV. Valde. USUS: Magis fortuna, quam culpa sua calamitosus. Fuga flagitiosa et calamitosa. Calamitosus ager cœlo et loco. Tempestas calamitosa, _ouragan dévastateur_. Cf. Miser, Felix.

CĂLĂMĬTŌSĒ, _Malheureusement_. USUS: Calamitose potius, quam turpiter vivendum.

CĂLĂMUS, i, m. _Roseau à écrire_. SYN. Frutex aquaticus ad scribendum aptus. EPITH. Bonus. USUS: Calamo et atramento temperato, charta etiam dentata res agetur.

CALCAR, āris, n. _Éperon_. SYN. Equi stimulus equitis calci alligatus. PHRAS. Calcaribus equum urgere, _pousser un cheval de l’éperon_. Calcaria admovere, adhibere, calcaria equo subdere. Calcaribus equum concitare, agitare. USUS: 1. Aliis calcaria adhibenda, aliis frena. 2. Incitamentum, _aiguillon_, _stimulant_. Currenti calcar addere.

CALCĔĀMENTUM, i, n. _Chaussure_, _soulier_. SYN. Calceus.

CALCĔO, as, avi, atum, are, a. _Chausser_. USUS: Nec satis commode calceati, nec vestiti.

CALCĔUS, i, m. _Chaussure_, _soulier_. SYN. Calceamentum, pedum vestitus, et tegmen. EPITH. Habiles, viriles. USUS: Redivi cum calceis et toga, nullis nec caligis, nec lacerna.

CALCĬTRO, as, are, n. _Regimber_, _se montrer récalcitrant_. SYN. Calce ferio, percutio. TRANSL. Renuo, resisto. USUS: Amicum eum non habebis, calcitrat, respuit.

CALCO, as, avi, atum, are, a. _Fouler aux pieds_. USUS: Calcare uvas; calcare clientem.

CALCŬLUS, i, m. _Caillou_. SYN. Lapillus, ratio. USUS: 1. Demosthenes calculos in os injiciebat. 2. Rationem inire, ad calculos vocare; ad calculum reducere; calculos subducere, _compter_, _établir son compte avec qqn_. Turpe est, exigue nimis, et exiliter amicitiam ad calculos revocare, ut par sit ratio datorum, et acceptorum. 3. Consilium omissum resumere. Revertamur ad calculos, quos abjecimus, _revenons aux motifs que nous avons laissés de côté_.

CĂLĔFĂCĬO, is, fēci, factum, ere, a. _Chauffer_, _échauffer_; _exciter_, _inquiéter_. SYN. Calfacio. TRANSL. Irrito, commoveo. USUS: Egregie hominem sua oratione calefecit. Forum calefacere. Parthi vos calefacient, _les Parthes vous donneront un coup de fouet_.

Calendarium, ii, n. _Calendrier_. SYN. Fasti, ephemerides.

CĂLENDÆ, ārum, f. pl. _Calendes_, _premier jour du mois chez les Romains_. USUS: Hæc scripsi ad VIII. Calendas Decembris.