Part 181
TABLEAU, Tabula, pictura.
TABLETTE _à écrire_, Tabellæ, libelli, codicilli.
TABOURET, Scabellum, scamnum humile.
TACHE, Macula, labes, probrum, dedecus, vitium.
_Imprimer une tache_, Maculam alicui infero.
_Laver une tache_, Maculam deleo.
=Se tacher=, Maculam contraho.
_Qui est sans tache_, Purus, mundus, nitidus.
TÂCHE, Pensum.
TACT, Tactio, tactus.
=Toucher=, Contingo, tango, attingo, contrecto, tracto, attrecto.
TAILLE, Statura.
_Il a une taille magnifique_, Proceritate corporis insignis est.
_De grande taille_, Longus.
_A sa taille_, Ex se.
TAILLER, Reseco, excido, exscindo.
_Tailler une armée en pièces_, Copias profligo.
TAIRE, Silentio prætereo.
=Se taire=, Taceo, sileo, reticeo, conticeo, obmutesco.
_Ce qu’on tait_, Tacitus, abditus, interior, prætermissus.
=Tacitement=, Tacite, silentio.
TALENT, Ingenium, facultas.
_D’un talent remarquable_, Alta mente præditus.
TALION, Talio.
TALON, Calx, pars pedis posterior, talus.
_Qui pend sur les talons_, Talaris.
TANDIS QUE, Dum.
TANIÈRE, Latibulum.
TANT, Tantopere.
_Tant la conviction a de force_, Tantum firma animi inductio valet.
_Tant...... que_, Tum...... tum.
=Tant que=, Quoad, donec, usque dum, ut.
_En tant que_, Utpote, quippe.
_Tant soit peu_, Tantulum.
TANTOT ... _tantôt_ ... Tum ... tum, modo unum ... tum autem.
TAPIS, Aulæum, aulæ ornamenta, peripetasmata, stragula.
TARDER, Moror, cunctor, tardo, moram traho.
=Tardif=, Tardus, serus.
=Tard=, Tarde, sero.
TARIR, Ebibo, exhaurio.
TAS, Strues.
TAUPE, Talpa.
TAUREAU, Taurus.
TAVERNE, Ganeæ, taberna.
TEIGNE, Tinea.
TEINDRE, Tingo, coloro, fuco.
=Teinturier=, Infector.
=Teint=, Infectus, fucatus, fucosus.
TEL, Talis, id genus, ejusmodi, hujusmodi.
=Tel ... tel=, Qualiscumque.
=Tellement=, Sic, ita, similiter, adeo, usque eo, tam, tantum, tantopere.
TÉMÉRITÉ, Temeritas, inconsiderantia.
=Téméraire=, Temerarius, inconsideratus, præfidens.
=Témérairement=, Temere, inconsulto, imprudenter.
TÉMOIGNAGE, Testificatio, testimonium.
=Témoigner=, Testificor, testor, notum facio, testimonium dico.
_Qui ne peut témoigner_, Intestabilis.
=Témoin=, Testis, conscius, particeps, socius.
=Témoin= _oculaire_, _auriculaire_, Testis oculatus, auritus.
_Témoin à décharge, Laudator_, testis innocentiæ.
_Prendre à témoin_, Testes voco, obtestor, appello.
TEMPÉRAMENT, Temperamentum, temperatio, ratio.
=Tempérant=, Temperans, continens, sobrius, moderatus, temperatus.
_Avec tempérance_, Sobrie, parce.
TEMPLE, Delubrum, templum, fanum, ædes.
TEMPÉRATURE, Tempestas, cœli status.
TEMPÊTE, Procella, tempestas.
TEMPS, Tempestas, tempus, status cœli.
_Beau temps_, Sudum, cœlum serenum.
_Je n’ai pas le temps de_, Tempus non habeo ad.
_Le temps m’empêche de_, Tempore excludor, quin.
_Passer son temps à_, Tempus omne do, in aliquo tempus pono.
_Passer son temps dans l’oisiveté_, Ætatem in otio exigo, tempus omne in otio pono.
_Il n’est pas temps_, Nondum tempus est.
_Il est temps_, Tempus est ut.
_Perdre le temps_, Frustra tempus perdo.
_Accorder du temps_, Tempus concedo ad.
_Le temps est passé_, Tempus præteriit.
_En prenant son temps_, Per otium.
_A temps_, Tempestive, opportune, in tempore, non incommode tempestivus, opportunus.
_Temps opportun_, Tempestivitas, opportunitas.
_A contre-temps_, Importune, moleste.
_Avec le temps_, Tempore suo.
_De temps en temps_, Interdum.
_En même temps_, Simul, una, similiter, pariter, vicissim.
_Un peu de temps_, Paulisper, aliquantum.
_Quelque temps_, Aliquamdiu.
TÉNACITÉ, Tenacitas.
=Tenace=, Tenax.
TENDRE _vers_, Tendo, porrigo, contendo, eo peto.
_Action de tendre_, Intentus, porrectio, projectio.
TENDRESSE, Caritas, amor, studiosa propensio.
=Tendre=, Tener, mollis.
=Tendrement=, Amanter, studiose, prolixe.
TENDRON _de la vigne_, Clavicula, capreolus in vite.
TÉNÈBRES, Tenebræ, caligo, nox.
_La mer se couvre de ténèbres_, Inhorrescit mare.
=Ténébreux=, Tenebricosus, obscurus.
TENIR _bon_, Resisto, insisto, persisto.
_Il ne tient pas à moi que_, Per me non stat quominus id fiat.
_Tenir contre_, Resisto, obsisto.
_Tenir pour indubitable_, Mihi id confirmatissimum est.
_Se tenir au-dessus_, Supersto.
_Se tenir auprès_, Adsto.
TENTATIVE, Experientia, periclitatio, usus, tentatio.
=Tenter=, Experior, usu tractando cognosco, tento, pertento, conor.
TENTE, Tentorium, tabernaculum militum.
_Plier les tentes_, Tabernacula detendo.
TENTURE, Peripetasmata.
TÉNU, Subtilis, acutus, tenuis.
TERGIVERSATION, Tergiversatio.
=Tergiverser=, Tergiversor, refugio.
TERME, Exitus, eventus, casus, finis, terminus.
— (Expression), Vocabulum, vox, nomen, verbum.
=Terminer=, Finio, finem constituo, ad exitum perduco, exantlo, defungor, perago, perficio.
_Terminer une affaire_, Negotium ad finem deduco.
_La guerre se termina par la paix_, Bellum ad exitum pervenit.
TERNIR, Decoloro.
_Ternir la gloire des ancêtres_, Dedecori sum majoribus.
=Terne=, Decolor.
TERRASSER, Sterno, profligo, prosterno.
TERRE, Humus, tellus, terra, gleba.
_Terres labourables_, Aratio, arvum.
=Terrestre=, Terrenus, terrestris.
=Territoire=, Territorium, terra, ager.
TERREUR, Terror, minæ.
=Terrifier=, Perterrefacio, perterreo.
=Terrible=, Terribilis, horribilis, horrendus, terrificus, horridus, asper, durus.
TERTRE, Tumulus.
TESTAMENT, Tabella, codicilli, testamentum.
_Casser un testament_, Testamentum rumpo.
=Tester=, Testamento decerno.
TÊTE, Caput.
_Se découvrir la tête_, Caput aperio alicui, saluto aperto capite.
_Se couvrir la tête_, Caput tego.
_Trancher la tête_, Caput cervicibus abscindo.
_Perdre la tête_, Consilio labor, cerebrosus sum.
_Tenir tête_, Subsisto.
_Mettre à la tête de_, Præpono, præficio.
_Qui a deux têtes_, Biceps.
_Qui a trois têtes_, Triceps.
_Par tête_, Viritim.
_A voir un tête-à-tête_, Capita confero, offenso.
TEXTILE, Textilis.
TEXTUELLEMENT, Syllabatim.
THÉÂTRE, Theatrum, scena.
_Sur un plus grand théâtre_, Majoribus theatris.
=Théâtral=, Scenicus, theatralis.
THÈME, Materia.
THÉOLOGIE, Divinarum rerum scientia.
THÉORÈME, Theorema.
THÈSE, Thesis, propositum.
TIARE, Tiara.
TIÉDEUR, Tepor.
=Tiède=, Tepidus.
_Rendre tiède_, Tepefacio, calefacio.
_Devenir tiède_, Tepesco.
TILLAC, Fori.
TIMIDITÉ, Timiditas, angustus animus.
=Timide=, Timidus, circumspectans omnia.
=Timidement=, Timide, diffidenter, ignare.
TIMON, Temo.
TINTEMENT, Tinnitus.
=Tinter=, Tinnio.
TIRAILLÉ, Districtus, occupatus, distentus.
TIRER, Traho, vi adduco, impello.
=Tirer de=, Deduco, abduco, revoco, removeo, detraho, extraho.
TISON, Titio.
TISSU, Contextus, complexio, textum.
_Faire un tissu_, Contexo, texo, conjungo.
=Tisser=, Texo, contexo.
=Tisserand=, Textor.
_Atelier de tisserand_, Textrina.
=Tissé=, Textus.
TITRE, Titulus, nomen.
_Titre d’un livre_, Inscriptio libri.
_Titre de noblesse_, Honoris vocabula et nomina.
TOGE, Toga.
_Vêtu de la toge_, Togatus.
TOILE, Tela.
TOI-MÊME, Tute.
TOISON, Vellus.
TOIT, Tectum.
_Enlever le toit_, Domum detego.
TOLÉRER, Tolero, patior, sustineo.
=Tolérable=, Patibilis, tolerabilis.
TOMBEAU, Sepulcrum, tumulus, monumentum.
TOMBER, Cado, concido, labor, procido, procumbo, decido, corruo, ruo, illabor.
=Tomber= _de_, Delabor, defluo, devenio, deflecto.
_Tomber d’en haut sur_, Superincido.
_Tomber malade_, In morbum incido.
TON, TIEN, Tuus.
TON (_doux_), Melos, cantus.
TONNEAU, Dolium, cupa.
TONNERRE, Tonitru, nubium fragor.
=Tonner=, Intono, tono, sono.
TONDRE, Tondeo, attondeo.
_Qui sert à tondre_, Tonsorius.
_Qui n’est pas tondu_, Intonsus.
=Tonsure=, Ordinis insigne, attonso in coronæ modum vertice.
TOPIQUES, Topica.
TORCHE, Fax, tæda, funale.
TORPEUR, Torpor.
TORRENT, Torrens.
TORRÉFIER, Torreo, exuro.
=Torride=, Torridus.
TORT, Noxa, noxia.
_Causer du tort_, Alicui sum fraudi.
_Faire du tort_, Officio, obsto, obsisto, noceo, malefacio.
_Se faire tort_, Me lædo.
_A tort_, Immerito.
_A tort et à travers_, Inepte.
_Parler à tort et à travers_, Garrio.
_A tort et à raison_, Recte, an secus?
TORTUE, Testudo.
TORTUEUX, Tortuosus, sinuosus.
TORTURE, Cruciatus, tormentum, pœna, supplicium.
=Torturer=, Carnifico, carnificor, excarnificor.
— (Tourmenter), Remordeo, crucio, uro, pungo.
TÔT, Mature, cito.
_Au plus tôt_, Quamprimum.
_Le plus tôt possible_, Quamprimum.
TOTAL, Summa.
TOTALITÉ, Summa.
TOUCHANT, Super.
TOUCHER, Cf. Tact.
— (Émouvoir), Moveo.
=Touchant=, Patheticus.
TOUFFU, Patulus.
TOUJOURS, Semper, omni tempore, usquequaque, ubique.
TOUR (circuit), Anfractus, circuitio, flexus, ambitus.
_Faire le tour_, Circumeo.
TOURNÉE, Percursatio, peragratio.
=Tourner=, Converso, sæpe converto, muto, volvo, circumago, verto, vario.
_Tourner en tout sens_, Distorqueo.
_Faire tourner_, Volvo, verto, verso, in orbem torqueo.
_Tourner autour de ce qu’il faut aborder franchement_, Dudum circumrodo, quod devorandum est (Prov.).
_Tourner vers_, Vergo, inclinor, obverto.
_L’affaire a mal tourné_, Res in contrarium vertit, res in malum evasit.
_La fortune a tourné_, Fortuna vertit.
_Qui tourne_, Volubilis.
TOUR (édifice), Turris.
TOUR (_façonner au_), Torno, polio.
TOUR A TOUR, Invicem, mutuo.
A MON TOUR, Vicissim, item.
=A son tour=, Ordinatim.
TOURBILLON, Turbo.
TOURMENT, Cruciamentum, cruciatus.
=Tourmenter=, Ango, constringo, sollicito, vexo, torqueo, premo, crucio, afflicto, coquo, remordeo, pungo.
_Cette affaire me tourmente beaucoup_, Res me urit vehementer et sollicitat.
TOURTERELLE, Turtur.
TOUT, Totus, omnis, cunctus, universus.
_Tout ce qui_, Quidquid.
_Se faire tout à tous_, Ad communem vivendi morem mores exigo.
_Avant tout_, Imprimis, cumprimis.
_De toutes sortes_, Cujusquemodi.
_Pas du tout_, Nequaquam, nullo pacto, minime vero.
TOUT A COUP, Repente, subito.
TOUT A FAIT, Prorsus, penitus, plane, omnino.
TOUT A L’HEURE, Modo, nunc.
TOUTEFOIS, Tamen, nihilominus.
_Si toutefois_, Si quidem, si tamen, quippe si.
TOUX, Tussis.
=Tousser=, Tussio, tussi laboro, tussi urgeor.
TRACES, Vestigium.
_Courir sur les traces_, In vestigiis sequor.
TRADITION, Traditio.
TRADUCTION, Translatio.
=Traduire=, Transfero, verto.
TRAFIC, Nundinatio.
=Trafiquer=, Cauponor, lucri causa aliquid facio, mercor, nundinor, emo.
_Il trafiquait de tout_, Omnia illi erant venalia turpissimo quæstu.
TRAGÉDIE, Tragœdia.
=Tragédien=, Tragœdus.
=Tragique=, Tragicus.
=Tragiquement=, Tragice.
TRAHISON, Proditio.
_Crime de haute trahison_, Perduellio.
=Trahir=, Prodo.
=Traître=, Proditor.
TRAÎNER, Traho.
_Traîner en longueur_, Produco.
=En traînant=, Tractim, longo tractu.
TRAIRE, Mulgeo.
=Trait=, Telum, spiculum, sagitta.
_Lancer un trait_, Tela intorqueo.
TRAITÉ, Pactio, pactum, conventum, conditio, fœdus.
_Conclure un traité_, Percutio fœdus, cum aliquo fœdus ferio, paciscor.
_Observer un traité_, Fœdus servo.
_Violer un traité_, Fœdus frango, a pactione recedo.
_Fouler aux pieds un traité_, id.
_Déchirer un traité_, id.
TRAITEMENT (_mauvais_), Vexatio.
=Traiter=, Tracto, exerceo, doceo.
— (Soigner), Medicor, medeor.
_Traiter une question_, In argumento versor.
_Maltraiter_, Asperrime aliquem habeo, tracto.
=Traitable=, Tractabilis, facilis, lenis, comis, indulgens, exorabilis.
TRAJET, Transmissio, trajectio.
TRANCHER, Præcido, seco, amputo.
TRANQUILLITÉ, Tranquillitas, quies, otium, securitas, tranquillus animus, laxamentum.
_Jouir d’une grande tranquillité_, Omni molestia vaco, otio fruor jucundissimo.
=Tranquille=, Tranquillus, quietus, securus, sedatus.
=Tranquillement=, Placate, placide, sedate, tranquille, remisse, otiose.
TRANSACTION, Decisio, transactio.
TRANSCRIRE, Transcribo, exscribo.
TRANSFÉRER, Transfero, traduco.
TRANSFORMER, Transformo.
TRANSFUGE, Transfuga, perfuga.
TRANSITION, Transitio.
TRANSMISSION, Translatio.
=Transmettre=, Trado, do, prodo.
=Transmis=, Translatitius.
TRANSPARENT, Pellucens, pellucidus.
TRANSPERCER, Perterebro, exterebro, transfigo, transfodio, perforo.
TRANSPORT, Asportatio, vectura, vectio.
=Transport= _de joie_, Animi effusio in lætitia.
=Transporter=, Asporto, perduco, trajicio, transmitto, transeo, transfero, transporto, porto, fero, subveho.
_Transporter au delà_, Transveho.
_Se transporter sur les lieux_, In rem præsentem venio.
TRANSVASER, Transfundo, transfero.
TRANSVERSAL, Transversus.
TRAVAIL, Labor, opera, opus, studium.
=Travail= _difficile_, Molitio.
_Cela demande du travail_, Diligentiam non mediocrem postulat.
_Je suis accablé de travail_, Multis oneribus premor.
=Travailler=, Laboro, operam do.
_Travailler avec soin_, Elaboro, laboro, curo, operam do, contendo, elucubro.
_Travailler beaucoup_, Allaboro, valde laboro, elaboro.
=Travailleur=, Operarius.
A TRAVERS, Per.
_Passer à travers_, Transeo, prætervehor, transeo.
=De travers=, Oblique, torve perperam, male, prave, sinistre, perverse, præpostere, nequiter.
_Qui va de travers_, Obliquus, transversus.
_Qui fait de travers_, Præposterus, perversus.
=En travers=, E transverso.
TRAVERSE (_par des chemins de_), Transversis itineribus.
TRAVERSÉE, Transmissio, trajectio, trajectus, transmissio.
=Traverser=, Trajicio, transeo, traduco, transcendo, peragro.
_Traverser en courant_, Percurro.
TRÉBUCHET, Trutina.
TREIZE, Tredecim.
TREMBLEMENT, Horror, tremor.
=Tremblement= _de terre_, Terræ motus.
=Trembler=, Horreo, formido, timeo, metuo, horresco, trepido, tremo.
_Faire trembler_, Tremefacio, concutio.
=Tremblant=, Tremebundus, tremulus.
_En tremblant_, Trepide.
_Sans trembler_, Intrepide.
TREMPÉE (_âme fortement_), Ingenium vividum.
TREMPER (_dans_), Intingo, madefacio, humecto.
TRENTE, Triginta.
_Trente fois_, Tricies.
_Par trente_, Triceni.
=Trentième=, Tricesimus, trigesimus.
TRÉPIGNER, Tripudio, supplodo.
TRÈS, Perquam, valde, oppido.
TRÉSOR, Thesaurus, opes, divitiæ.
_Trésor public_, Pecuniæ publicæ.
_Trésor royal_, Gaza, ærarium, pecunia, thesaurus.
TRESSAILLIR _de joie_, Gestio.
TRÈVE, Induciæ.
TRIANGULAIRE, Triangulus.
TRIBU, Tribus, curia, corpus.
=Par tribus=, Tributim.
TRIBUNAL, Tribunal, sella judiciaria.
_Siéger sur son tribunal_, Jura reddo.
TRIBUNE, Suggestum, rostra, locus concionum.
_Monter à la tribune_, Suggestum ascendo.
TRIBUNAT, Tribunatus.
=Tribun=, Tribunus.
TRIBUT, Tributum, vectigal, stipendium.
_Payer le tribut_, Vectigal pendo, do tributa, stipendia dependo.
=Tributaire=, Tributarius, vectigalis, stipendiarius.
TRIDENT, Fuscina, tridens.
TRIER, Diribeo, discerno, separo.
TRIOMPHE, Triumphus, victoris pompa, palma, victoria, laurus.
_Obtenir les honneurs du triomphe_, Triumpho, triumphum ago.
=Triompher=, Vinco, devinco, expugno, prœliis frango, triumpho.
=Triomphal=, Triumphalis.
TRIPLE, Triplex, triplus, Cf. Trois.
TRISTESSE, Mœror, mœstitia, tristitia, squalor.
=Triste=, Mœstus, tristis, mœrens, sordidatus, squalidus.
=Tristement=, Mœste, cum mœrore, nequiter, flebiliter, miserabiliter.
TRIUMVIRAT, Triumviratus, triumvirorum magistratus.
=Triumvir=, Triumvir.
TRIVIAL, Tritus, contemptus.
TROIS, Tres.
_De trois façons_, Tripliciter.
_Trois fois_, Ter.
=Trois par trois=, Terni.
=Espace de trois jours=, Triduum.
=Espace de trois ans=, Triennium.
=Tiers= (le), Triens.
=Troisième=, Tertius.
=Trois cents=, Trecenti.
TROMPERIE, Fraus, dolus.
=Tromper=, Decipio, circumvenio, fraudo, fallo, defraudo.
=Se tromper=, Erro, errore ducor, vagor, evagor, labor, fallor, decipior.
TROMPETTE, Buccina, tuba belli.
=Trompette= _guerrière_, Classicum, sonus tubarum.
TROMPETTE (le), Buccinator, præco.
TRONC, Truncus.
=Tronqué=, Decurtatus.
TRÔNE, Solium, sedes.
TROP, Nimio, nimis, nimium.
TROPHÉE, Tropæum, victoriæ monumentum.
TROU, Foramen.
=Trouer=, Perterebro, exterebro.
TROUBLE, Consternatio, perturbatio, conturbatio, confusio.
— (Désordre), Tumultus, tumultuatio, seditio, turba.
=Troubler=, Turbo, perturbo, misceo, permisceo, conturbo, confundo.
=Se troubler=, Trepido.
TROUBLE (_adj._), Turbidus, impurus, sordidus.
_Voir trouble_, Cæcutio.
=Troublé=, Turbidus, perturbatus, confusus.
=Avec trouble=, Turbulente, turbide.
— (Tumultueusement), Tumultuose.
TROUPE, Agmen, multitudo armata, turma.
_En troupe serrée_, Confertim.
_Par troupes_, Gregatim, per greges.
TROUPEAU, Grex, cœtus, turba.
=Troupeau= _de gros bétail_, Armentum.
TROUVER, Invenio, reperio, deprehendo, nanciscor.
TU, TOI, Tu.
TUBE, Tubus, fistula.
TUER, Interficio, mortem affero, neco, interimo, occido.
_Se tuer à travailler_, Studiis immorior.
TUILE, Tegula.
TUMEUR, Tumor.
=Tuméfié=, Tumidus, turgidus.
TUMULTE, Tumultus, tumultuatio.
_Faire du tumulte_, Strepo.
TUNIQUE _longue_, Tunica talaris.
_Vêtu d’une tunique_, Tunicatus.
TUTELLE, Tutela, defensio.
TYPE, Typus, signum, forma, norma, regula, species.
TYRANNIE, Tyrannia.
=Tyran=, Tyrannus, oppressor civitatis, ereptor libertatis.
=Tyranniquement=, Tyrannice, crudeliter, superbe.
U
ULCÈRE, Ulcus.
_Couvert d’ulcères_, Ulcerosus, plenus ulceribus.
=Ulcérer=, Ulcero, ulcus facio, corrumpo.
=Ulcéré=, Ulceratus, exulceratus.
UN (seul), Unus, solus, singularis.
— (Quelconque), Ullus, aliquis, unus.
=Un à un= (_adj._), Singuli, unusquisque.
_Un à un_ (_adv._), Singillatim, singulatim.
=L’un l’autre=, Vicissim, inter se.
=L’un après l’autre=, Super alium alius, alia super alia, singulatim, singillatim.
=L’un et l’autre=, Uterque.
=L’un ou l’autre=, Alteruter, e duobus alter.
_L’un est meilleur que l’autre_, Alius alio melior.
UNANIMITÉ, Unanimitas.
=Unanime=, Unanimis.
UNION, Junctio, conjunctio, colligatio.
=Unir=, Jungo, conjungo, jugo, misceo, confundo, socio, concilio.
UNIQUE, Unicus, unus.
=Uniquement=, Unice, solum, tantum, modo.
UNITÉ (l’), Simplum.
UNIVERS, Mundus, universitas rerum, orbis universus.
UNIVERSALITÉ, Universalitas.
=Universel=, Universalis.
UNIVERSITÉ, Artium ac disciplinarum omnium palæstra.
URBANITÉ, Urbanitas, comitas, civilis vita.
URNE, Urna, hydria.
USAGE, Mos, consuetudo, institutum, usus, modus.
_C’est l’usage, il est d’usage_, Moris est, in more est.
_Contre l’usage_, Inusitate, insolenter.
_Conformément à l’usage_, Usitate, vulgariter, populariter.
_Selon l’usage_, Usitato more.
=Faire usage de=, Utor, usurpo.
=User= (_de_), Usurpo, utor, in usum adhibeo.
=Usité=, Usitatus, pervulgatus, usu receptus.
USTENSILES, Utensilia.
_Usufruit_, Ususfructus.
USURE, Feneratio, fenoris exercitatio.
_Prêter à usure_, Feneror, fenori do, fenori loco.
=Usurier=, Fenerator.
=Usuraire=, Fenebris.
=Usurairement=, Fenerato.
USER, Tero, contero, consumo.
=S’user=, Obsolesco.
=Usé=, Obsoletus.
=Utilité=, Utilitas, emolumentum, fructus, commoditas, opportunitas.
_Il ne songe qu’à son utilité personnelle_, Ad suam utilitatem refert omnia.
=Utile=, Utilis, fructuosus, commodus, frugifer, salutaris.
=Être utile=, Prosum, utilitatem affero.
=Il est utile=, Conducit, utile est, prodest, confert, interest, pertinet.
_Il est utile à la science_, Confert multum ad scientiam.
=Utilement=, Salutariter, utiliter, commode.
V
VACANCES, Feriæ, dies quietis.
=Vacances= _des tribunaux_, Justitium.
VACARME, Strepitus, fragor.
_Faire du vacarme_, Strepo, perstrepo.
VACHE, Vacca.
VACILLER, Vacillo, titubo, hæsito.
VAGABOND, Vagus, errans, erraticus, omnivagus.
VAISSEAU, Navis, navigium.
=Vaisseau= (=sans pont=), Aphractus.
_Équiper un vaisseau_, Navim comparo.
_Radouber un vaisseau_, Colligo navim de integro.
_Commandant de vaisseau_, Navarchus.
VAISSELLE, Vasa.
VALET _de pied_, Pedissequus, famulus.
VALEUR, Pretium.
=Valoir=, Valeo, polleo.
_Il vaut mieux_, Præstat, melius est, satius est.
_Cela ne vaut pas la peine de_, Vix erit operæ pretium.
_Qui est de grande valeur_, Pretiosus, magni pretii.
VALISE, Pera viatoria.
VALLÉE, Vallis.
VANITÉ, Jactatio, ostentatio, vanitas.
_Tirer vanité de_, Glorior de aliqua re.
=Vain=, Inanis, vacuus, supervacuus, levis, cassus, vanus, futilis, inanis.
_En vain_, Frustra, sine causa, incassum.
VANNER, Ventilo.
=Vanneur=, Ventilator.
VANTER, Jacto, magnifico.
=Se vanter=, Jacto, glorior, de me prædico, ostento.
_Se vanter sans mesure_, Instanter glorior de aliquo.
VAPEUR, Vapor, anhelitus terræ.
VAQUER, Operam do, navo, vaco.
VARIATION, Variatio.
VARIÉTÉ, Varietas.
=Varier=, Vario, distinguo, muto, commuto, verto.
=Varié=, Varius, diversus, multiformis, multimodis, multiplex, copiosus, vermiculatus.
=Variable=, Volubilis.
VASE, Vas.
VASTE, Vastus, immanis.
VAURIEN, Nebulo, nequam.
VAUTOUR, Vultur.
VAUTRER _dans la boue_ (se), In luto volutor.
VEAU, Vitulus.
VÉHÉMENCE, Incitatio.
VEILLE (la), Pridie, ante eum diem.
VEILLÉE, Lucubratio, vigilia.
=Veillée= _religieuse_, Pervigilatio, vigilia.
=Veiller=, Pervigilo, pernocto, vigiliam ago.
=Veiller= _à_, Invigilo, consulo.
_Veiller au bien général_, Consulo in medium, in publicum.
=Veiller= _sur_, Tueor, tutor, servo, caveo.
VEINE, Vena, arteria.
_Ouvrir la veine_, Venam incido.
VELU, Hispidus, villosus.
VENDANGE, Vindemia.
VENDREDI _Saint_, Consecrata Christo morienti dies.
VÉNÉRATION, Veneratio, honor, reverentia.
=Vénérer=, Veneror, colo.
=Vénérable=, Venerabilis.
VENGEANCE, Vindicatio, ultio, vindicta.
_Brûler du désir de la vengeance_, Vindictæ cupidine exardesco.
_Tirer vengeance_, Expeto pœnas ab aliquo.
=Venger=, Vindico, vindictam sumo, ulciscor.
=Se venger de=, Ulciscor, vindico, punio, injurias persequor.
=Vengeur=, Punitor, vindex, ultor.
VENIN, Virus, venenum.
_Répandre son venin_, Venenum inspiro.
=Venimeux=, Venenatus, venenum habens.
=Vénéneux=, Venenatus, veneno imbutus.
VENIR, Venio, advenio.
_Les choses en vinrent à ce point_, Eo res rediit.
_C’est de là que vient tout le mal_, Inde veniunt hæc mala.
_Venir à l’esprit_, Occurro animo.
_Le premier venu_, Quilibet, quivis.
VENT, Ventus, aura, flamen, spiritus.
_Le vent souffle_, Spirat ventus.
_Le vent tombe_, Venti concidunt.
_Avoir le vent favorable_, Secundo utimur vento.
_Le vent est contraire_, Venti adversi sunt, adversis ventis utimur.
=Plein de vent=, Ventosus.
_Avoir vent de qqe chose_, Suboleo.
VENTE, Venditio, abalienatio.
=Vente= _à l’encan_, Sectio, auctio, publicatio.
_Faire une vente à l’encan_, Auctionor, auctionem facio, auctione vendo, per præconem vendo.
=Vente= _aux enchères_, Licitatio.
_Exposer en vente_, Vendito.
_Être exposé en vente_, Veneo, sub præcone subjicior.
=Vendre=, Vendo, venditionem facio, venali habeo, venumdo, divendo.
=Vendre= _argent comptant_, Numerata pecunia vendo.
=Vendre= _à la criée_, Præconis voci subjicio.
=Vendre= _par autorité de justice_, Bona sub hasta vendo.
=Vendeur=, Venditor, venalitius.
=Vendu= (être), Veneo, vendor, pretio addicor.
=Facile à vendre=, Vendibilis.
=Vénal=, Venalis.
VENTRE, Alvus, venter, intestina, uterus.
VENTRICULE, Ventriculus.
VÊPRES, Vespertinæ preces.
VERBEUX, Verbosus, loquax.
=Verbeusement=, Verbose, loquaciter, copiose, multis verbis.
VERDURE, Viriditas.
=Vert=, Viridis, habens viriditatem.
— (Pas encore mûr), Crudus, immaturus.
=Être vert=, Vireo.
_Devenir vert_, Viresco.
VERGE, Virga, flagellum.
_Battre de verges_, Flagellis lacero.
VERGER, Pomarium.
VERGUE, Antenna.
VÉRITÉ, Veritas, verum.
=A la vérité=, Etenim, nam, enim, sed enim, quippe.
=Véridique=, Verax, veridicus, minime fallax, veritatis cultor.
=Véritable=, Verus, sincerus, certus.
VERRE, Vitrum.
VERROU, Pessulus, sera, repagula, vectes.
_Fermer au verrou_, Obsero.
=Verrouillé=, Oppessulatus.
VERRUE, Verruca.
_Couvert de verrues_, Verrucosus.
VERS, Ad, in, apud, circa, versus.
VERSATILE, Versatilis.
VERSER, Diffundo, spargo, effundo, fundo, profundo.
=Verser= _dans_, Infundo, fundo, instillo.
VERTU, Virtus, honestas, honestum, dignitas, decus, locus.