Part 134

SĂGUM, i, n. _Manteau militaire_. SYN. Vestis militaris index belli, ut toga pacis. USUS: Saga sumere; ad saga ire, quod fiebat tumultus causa, _revêtir le manteau de guerre_, _c. à d._, _prendre les armes, s’armer en guerre (c’est ce que faisaient, en signe de guerre, tous les Romains, même ceux qui ne partaient pas, excepté les consulaires)_.

SAL, sălis, m. _Sel_. USUS: Multos modios salis simul edendos esse amicis aiunt. Commercium salis. Urbanitatis lepos, quo tanquam sale perspergatur oratio, _grâce, finesse dont on assaisonne le discours_.

SĂLĀRĬUS, a, um, _Relatif au sel_. USUS: Vectigal ex annona salaria statuerunt, _du produit annuel de la vente du sel_.

SĂLĔBRA, æ, f. _Terrain raboteux_, _mauvais chemin_; _en parl. du style_, _inégalité_, _rudesse_, _aspérité_. SYN. Locorum offensiones, loca aspera et inæqualia. USUS: Ejus oratio sine salebra, ut sedatus amnis decurrit, fluit. Hærere in salebra, _demeurer embourbé_. Incidere in salebram.

SĂLĔBRŌSUS, a, um, _Raboteux_, _rude_, _inégal_. SYN. Asper, multas salebras habens.

SĂLES, ĭum, m. pl. _Finesse_, _bons mots_, _railleries mordantes_. SYN. Joci, facetiæ, urbanitas. EPITH. Barbari, salsiores, veteres, urbani. USUS: Specimen humanitatis, salis, leporis et suavitatis, _modèle de politesse_, _d’esprit enjoué_, _etc._ Urbani sales in dicendo plurimum valent. Cf Facetiæ, Jocus.

SĂLĬCĒTUM, i, n. _Saussaie_, _lieu planté de saules_. SYN. Locus salibus consitus.

SĂLĪNÆ, ārum, f. pl. _Salines_, _mine de sel_. SYN. Loca ubi sal conficitur.

SĂLĪNUM, i, n. _Salière_. SYN. Salillum, vas in quo sal reponitur.

SĂLĬO, is, ŭi, saltum, ire, n. _Sauter_, _bondir_. USUS: Salire de muro. Cor mihi salit, _mon cœur palpite_.

SĂLĪVA, æ, f. _Salive_. SYN. Sputum.

SĂLIX, īcis, f. _Saule_. Genus arboris.

SALSĀMENTĀRĬUS, ĭi, n. _Marchand de salaison_. SYN. Qui salsamenta facit _aut_ vendit.

SALSĀMENTUM, i, n. _Poisson salé_, _salaison_. SYN. Quod sale conditum est in diuturnum usum et cibum.

SALSĒ, _Avec esprit_. SYN. Facete.

SALSUS, a, um, _Fin_, _spirituel_, _ingénieux_, _mordant_. SYN. Facetus. ADV. Omnino. USUS: Accedunt salsiores joci quam veterum Atticorum, _il faut ajouter ces saillies, ces traits d’esprit plus piquants que l’atticisme même_. Homo salsus, facetus. Cf. Facetus.

SALTĀTĬO, ōnis, f. _Action de danser_, _danse_. USUS: Intempestivi convivii, multarum deliciarum extrema comes est saltatio.

SALTĀTOR, ōris, m. _Danseur_, _mime_, _pantomime_. EPITH. Calamistratus. USUS: Histrioni actio, saltatori motus est certus datus.

SALTĀTŌRĬUS, a, um, _De danse_. USUS: Cum saltatorium illum versaret orbem, _ronde_, _danse en rond_.

SALTĀTŬS, ūs, m. _Danse religieuse_. SYN. Saltatio.

SALTEM, _Du moins_, _au moins_. SYN. At saltem, at certe, tamen, minimum. USUS: Fratres saltem exhibe.

SALTO, as, avi, atum, are, n. _Danser_. SYN. Moveo me ad numerum; motus do non indecoros; choros agito; tripudiis solemnique saltatu me exerceo; choreas duco. ADV. Palam. USUS: Nemo fere saltat sobrius. Aiunt saltare eam commode et elegantius quam probam deceret.

SALTŬŌSUS, a, um, _Riche en forêts_. SYN. Saltibus plenus. USUS: In loca saltuosa recessit exercitus.

SALTŬS, ūs, m. _Endroit boisé servant de pâturage_, _bois_, _forêt_. SYN. Silva. USUS: De saltu agroque communi vi detruditur.

SĂLŪBRIS, e, omn. gen. _Salutaire_, _salubre_, _sain_. SYN. Salutaris, utilis, sanitatem afferens, incorruptus. )( Pestilens. USUS: Salubris an pestilens annus futurus sit, _si l’année sera saine ou malsaine_. Sententiam dixit saluberrimam et necessariam. Summa salubritate et amœnitate locus, sed aquis saluberrimus.

SĂLŪBRĬTAS, ātis, f. _La qualité salubre_, _salubrité_. SYN. Affectio sanitatem afferens. )( Pestilentia. USUS: Hostiarum exta, quorum ex habitu et colore tum salubritatis, tum pestilentiæ signa percipiuntur, _les entrailles des victimes, dont l’étât et la couleur annoncent la nature salubre ou malsaine de l’air_.

SĂLŪBRĬTER, _D’une manière saine salutaire_. USUS: Ubi refrigeraberis salubrius?

SĂLUM, i, n. _Mer_. USUS: Ærumnoso navigabam salo. In salum nave evectus, _ayant cinglé en pleine mer_.

SĂLUS, ūtis, f. _Conservation de la vie_, _bien-être_, _santé_; _prospérité_, _salut_. SYN. Incolumitas, sanitas, requies, bonum. )( Exitium. EPITH. Afflicta, bona, cara, communis, desperata, dubia, dulcis, prope fatalis, improvisa, infestior, integra, magna, multa, perpetua, perspicua, plurima, posterior, precaria, publica, summa, universa, utilis. PHRAS. Salutem tuam strenue defendi, _j’ai défendu votre vie avec courage_. Ut caput tuum incolume esset; ut capiti tuo famæque consuleretur; ut salvum te præstarem, quanta potui contentione, egi; salutem tuam pro virili parte tueri allaboravi; salutis tuæ tuta atque integra conservatio semper mihi cordi fuit; salutis tuæ semper primam rationem duxi, habui; nunquam non tuæ saluti studiose consului, servivi; saluti tuæ nusquam defui. USUS: 1. Agebatur ea in re salus reipublicæ. Petebat a te salutem respubl. Per te ejus salus afflicta est. Saluti ejus defuisti. Saluti consulere, servire, saluti esse, salutem dare, ferre, afferre. Salutem alicui reddere, restituere; ad salutem vocare, reducere. Salutem alicujus a principe deprecari. Salutem accipere, recuperare, retinere. 2. Salutandi ratio, _salut_, _salutations_. Tulliolæ meæ salutem dices, nuntiabis, mittes, imperties, adscribes. Salute accepta redditaque, _après avoir échangé des compliments_, _après s’être mutuellement salués_. 3. (Relinquo, valedico, VULG.), _abandonner_. Ego vero multam salutem et foro dicam, et curiæ.

SĂLŪTĀRIS, e, gen. com. _Salutaire_, _utile_, _bon_, _efficace_. SYN. Salubris. USUS: Consilium, remedium salutare. Civis beneficus et salutaris. Salutaris severitas. Cf. Salubris.

SĂLŪTĀRĬTER, _Utilement_, _avantageusement_. SYN. Salubriter, utiliter.

SĂLŪTĀTĬO, ōnis, f. _Salutation_, _salut_. SYN. Consalutatio, persalutatio. EPITH. Aptior, communis, grata, gratiosior. USUS: Salutationibus multum temporis consumitur. Salutatio inter exercitus facta. Ubi salutatio amicorum defluxit, litteris me involvo, _dès que mes amis ont fini leurs salutations, je me plonge dans mes livres_.

SĂLŪTĀTOR, ōris, m. _Celui qui vient saluer_, _client_. SYN. Deductorum magis officium est, quam salutatorum, _ceci est plutôt l’office de ceux qui accompagnent le candidat, que de ses clients_.

SĂLŪTO, as, avi, atum, are, a. _Saluer_. SYN. Salutem dico, nuntio; consaluto, persaluto, salutationem facio, salute aliquem impertio. ADV. Benigne, liberius, maxime, negligenter, plane. PHRAS. (Saluta illum meo nomine, VULG.), _saluez-le en mon nom_. Salutem illi meis verbis annuntia, nuntia; salute illum verbis meis imperti; salutem ei a me velim dicas; salvere illum verbis meis jube; amico a me multam salutem. USUS: Domus te nostra tota salutat. Salutare benigne, comiter appellare unumquemque.

SALVĔO, es, ere, n. (_Formule de salutation._) _Bonjour_, _saluer_. USUS: Vale, salve. Dionysium velim salvere jubeas, _salue Denys pour moi_. Salvebis a meo Cicerone, _salut de la part de mon cher Cicéron_.

SALVO, as, avi, atum, are, a. _Sauver (latin des bas temps)_. SYN. Cedo in tutum, in tutum me demigro; salutem do, fero, affero; salutem reddo, salvum præsto, saluti sum. PHRAS. 1. Salvavi patriam, _j’ai sauvé la patrie_. Patriam servavi; ab exitio vindicavi; patriæ incendium exstinxi; patriæ salutem attuli, peperi, dedi. Opera mea stat patria. Cadentem, labentem patriam sustinui, confirmavi, excepi. Ego salus patriæ fui; a me salutem accepit patria; patriam ab exitio, a pernicie, ab interitu, a peste eripui, liberavi, tutatus sum. Sanavi patriæ mala; incolumitatem patriæ attuli; pestem abstuli; graviter laboranti patriæ opem tuli; a patria perniciem depuli. 2. Salvavit se tamen, _il se sauva enfin, il échappa_. In tutum cessit; in tutum emigravit; discrimen effugit; e periculo elapsus est; in tutum evasit; discrimen evasit; receptum tamen in loca tutiora habuit; ex discrimine emersit; salutem expedivit; in loca tutiora se recepit. 3. (Pauci salvantur, VULG.), _peu d’hommes se sauvent, font leur salut_. Pauci salutem æternam consequuntur; cœlo potiuntur; salute æterna donantur; beatæ immortalitatis compotes fiunt; beatorum sedibus potiuntur. Cf. Cœlum, Beatus. USUS: Iterum salvabo rempublicam, si cessero.

SALVUS, a, um, _Conservé_, _bien portant_, _sain et sauf_. SYN. Incolumis, integer, conservatus. PHRAS. Salvo honore, salva venia, _sauf votre respect_, _avec votre permission_. Honos sit auribus; quod pace vestra dictum sit; verbo sit venia; si fas est ita loqui; præfandus mihi ea in re honos est. USUS: Salvis legibus, vectigalibus, sociis. Cæsar salvum te cupit. Status fortunarum salvus et incolumis mansit. Salva et integerrima sunt omnia ad exercitum, _tout à l’armée est dans un état excellent_.

SĀNĀBĬLIS, e, gen. com. _Guérissable_. SYN. Quod ad sanitatem reduci potest. USUS: Animus, morbus, malum sanabile.

SĂNĂTĬO, ōnis, f. _Guérison_. SYN. Sanitas, salus. EPITH. Certa, propria. USUS: Eorum malorum in una virtute posita est sanatio. Cf. Remedium.

SANCĬO, is, xi, nctum et sancitum, cire, a. _Rendre inviolable_, _sanctionner_. SYN. Fero, decerno, constituo, scisco, confirmo. ADV. Diligenter, in posterum, penitus. USUS: Solon capite sanxit, ne quis, etc. De servis acerbum supplicium sanxit Cæsar. Ut vestram in posterum auctoritatem sanciret. Edicto sanxit prætor. Id lege communi et jure gentium sancitum est. Cf. Decerno.

SANCTĒ, _Religieusement_. SYN. Auguste. USUS: Pie sancteque DEUM colere.

SANCTĬMŌNĬA, æ, f. _Sainteté_, _honneur_, _probité_. SYN. Sanctitas. EPITH. Summa. USUS: Quid mihi cum illa sanctimonia tua? Cf. Virtus.

SANCTĬO, ōnis, f. _Sanction d’une loi_. USUS: Sanctiones fœderum, pactorum.

SANCTĬTAS, ātis, f. _Pureté de mœurs_, _piété_, _sainteté_. SYN. Sanctimonia, sanctitudo. EPITH. Patria, vetus. USUS: Deos placatos efficit sanctitas, pietas, religio. Sanctitas est scientia colendi Numinis. Exemplum veteris sanctitatis Cato. Cf. Probitas, Virtus.

SANCTĬTŪDO, ĭnis, f. _Sainteté_. SYN. Sanctitas. USUS: Sanctitudo sepulturæ.

SANCTUS, a, um, _Honorable_, _respectable_, _pur_, _saint_; _loyal_, _vertueux_. SYN. Augustus, religiosus, castus, inviolatus; summa virtute, pietate, religione. PHRAS. Vir erat plane sanctus, _cet homme était très religieux_. Exemplum erat raræ innocentiæ, spectatæque virtutis; quo nemo integrior sanctiorque in civitate; summa erat in DEUM pietate ac sanctimonia; excellebat in eo rara morum sanctitas; vitæ sanctimonia in paucis eminebat. Cf. Pius, Probus, Religio, Virtus. USUS: Qui sancti? qui casti? nisi qui meritam diis immortalibus gratiam justis honoribus et memori mente persolvunt, _quels sont les hommes pieux et religieux, sinon ceux qui témoignent leur gratitude aux dieux immortels par de justes hommages?_ Nullum est officium tam sanctum, tam religiosum, tam solemne, quod non avaritia violet. Nulla sancta societas, nec fides regni est.

Sancti, ōrum, m. pl. _Les Saints du ciel_. PHRAS. 1. Cœlo jam recepti; cœlestium agminibus inserti; quos in cœlum merita extulerunt; quibus ruinæ cœlestes instauratæ, et viduata magnam partem civibus suis urbs illa cœlestis ac beata, quasi deductis coloniis iterum completa est; quibus præmia, quæ exprimi nullis verbis possunt, eaque sempiterna in cœlo constituta sunt; quos ex infinita mortalium multitudine selegit DEUS, quo vitam puram et castam agentes in terris, postea beati ævo sempiterno fruerentur in cœlo; qui pro salute æterna decertantes, cœlestibus et immortalibus coronis digni judicati sunt; virgines quæ æstuantem in corporibus flammam restinguere, et pudicitiæ suæ florem illibatum cœlo intulerunt; purpurati suo sanguine victores qui per mortes et vulnera regi suo præclarum testimonium dederunt; innumerabiles alii, qui e domandis cupiditatibus afflictandisque corporibus quotidie desudarunt. Cf. Beatus, Anima. 2. Sanctos colere, _honorer les saints_. Præcipuo quodam cultu ac honore venerari; eximio cultu ac præcipua religione sanctis deservire; ad sanctorum opem, fidem, clientelam confugere; in eorum fidem ac patrocinium se conferre; præcipua erga sanctos religione ferri, teneri. Cf. Colo, Honos.

SĀNĒ, _Sans doute_, _en vérité_, _certainement_; _beaucoup_, _extraordinairement_. SYN. Oppido, sane quam, licet. USUS: Acutus sane homo et probatus. Sane quam illum puduit. Hæc sint falsa sane: invidiosa tamen non sunt.

SANGUĬNĀRĬUS, a, um, _Sanguinaire_, _avide de sang_. SYN. Sitiens sanguinem, crudelis.

SANGUĬNĔUS, a, um, _De sang_, _sanglant_, _ensanglanté_.

SANGUĬNŎLENTUS, enta, entum, (poet.) _Sanglant_, _ensanglanté_. SYN. Sanguine atratus, respersus, fœdatus; sanguine lubricus; cruentus.

SANGUIS, ĭnis, m. _Sang_. SYN. Vitalis in animante succus; cruor. EPITH. Ater, civilis, communis, decolor, domesticus, incorruptus, multus, paternus, plurimus, pristinus, quotidianus, timidus, tribunitius, verus. USUS: 1. Sanguinem incisa vena mittere, detrahere; venam ferire, solvere, incidere et sanguinem e brachio mittere, _pratiquer une saignée_. Sanguinis detractio, _saignée_. Cucurbitulis vitreis sanguinem extrahere, _poser des ventouses_. Sanguinis ex naribus cursus, _saignement de nez_. Sanguis emittitur, sequitur, manat, _le sang coule_. Sanguinis multum exasperatis faucibus reddidit, rejecit, _il a vomi du sang_. Sanguis suppressus est, stetit, constitit, _arrêter, étancher le sang_. Hauriendus aut dandus est sanguis. Respersæ fando nefandoque sanguine aræ. Plus in fuga sanguinis factum quam in dimicatione. 2. Cognatio, _race_, _origine_, _descendance_, _liens de parenté_. Magnam vim habet maternus paternusque sanguis. Transalpini sanguinis cognatio. 3. TRANSL. Iniquo judicio sanguinem exsorbere, _enlever le sang, la fortune par un jugement inique_.

SĂNĬES, ēi, f. _Sang corrompu_, _humeur_. SYN. Putridus corruptusque sanguis aut humor. USUS: Saxa sanie taboque respergere.

SĀNĬTAS, ātis, f. _La santé (du corps comme de l’esprit)_. SYN. Salus, valetudo bona, integra valetudo, integritas valetudinis, corporis bona habitudo, firma corporis constitutio, firma corporis affectio. USUS: 1. Corporis temperatio, cum ea congruunt inter se quibus constamus, sanitas est. Homo integerrima et incorrupta sanitate. 2. Ratio, consilium rectum, _raison_, _bon sens_. Suum quemque scelus de sanitate deturbat. Oratione ad sanitatem aliquem revocare. Ad sanitatem redire. Sanitas animorum posita est in tranquillitate quadam ac constantia. Cf. Sanus.

SANNĬO, ōnis, m. _Bouffon_, _plaisant_. USUS: Quid tam ridiculum quam sannio? ore, vultu, imitandis moribus, voce, corpore denique ridetur ipso, _quoi de plus risible que le bouffon? c’est sa bouche, son visage, ce sont ses imitations grotesques, sa voix, toute sa personne enfin qui provoquent le rire_.

SĀNO, as, avi, atum, are, a. _Guérir_, _rendre la santé_. SYN. Curo, medeor, sanum facio, ad sanitatem reduco, revoco; salutem do, reddo, restituo; morbum depello; morbo libero. ADV. Celeriter. PHRAS. 1. Ego te sanavi, _je vous ai guéri_. Ego te ad pristinam valetudinem revocavi; ego te jacentem, male affectum ad pristinam sanitatem perduxi; meo beneficio ad sanitatem versus es; pristinas vires recepisti, recuperasti, confirmasti; ego sanitatem attuli; mea opera in pristinum valetudinis statum restitutus es. 2. Sanatus est tandem, _il est enfin guéri_. Cessit tandem morbus remediis; vis morbi levata est; morbo levatus est; concessit dolor medicamentis; recreatus a morbo est, convaluit; sanitatem recepit, recuperavit; morbus depulsus est. Cf. Morbus, Convalesco, Confirmo. Usus; Rempublicam ægram curare, confirmare, sanare. Horum voluntates nefarias nullis remediis sanare potui.

SĀNUS, a, um, _Sain_, _en bon état_, _bien portant_. SYN. Firmus, valens, integris viribus, qui firmo est corpore, qui incorrupta est sanitate; salubris, salvus; sanæ mentis, sani consilii. )( Ægrotus, insanus, furiosus. ADV. Bene, male, vix satis. PHRAS. 1. Sanum te ac integrum quamprimum videre cupio, _je désire vous voir le plus tôt possible en bonne santé_. Firmum te ac valentem; viribus integris sensibusque; morbo defunctum videre quamprimum cupio; vires tibi et colorem redire vehementer cupio; nihil laboro nisi ut salvus sis; belle habeas, corpus tuum allevetur; ut morbo defunctis corpus habeas salubrius; tanta prosperitate valetudinis utaris quæ medicamentis nullis indigeat; ne quæ diuturni morbi reliquiæ redeant; confirmatum e morbo videre quamprimum cupio. 2. Vide ut sanus permaneas, _prenez soin de vous conserver bien portant_. Non solum salutis, sed virium etiam et coloris rationem habere te volo. Valetudini tuæ diligenter consule; depone omnia, et corpori servi; indulge valetudini tuæ; cura ut firma sis corporis affectione; veterem imbecillitatem abjicias; ut quæ valetudini tuæ maxime conducunt, diligenter adhibeas; ut sanum te præstes et sospitem; ut bonam corporis habitudinem retineas; operam da ut etiam atque etiam valeas; valetudinem tuam cura diligenter; tu, velim, ut valetudinem tuam confirmes. Cf. Valetudo. USUS: Sanum aliquem facere. Sana ac salva respublica. Nihil in ejus oratione, nisi sanum et sincerum, _il n’y avait rien dans sa diction qui ne fut sobre et sain_. Homo sanæ mentis, sani consilii.

SĂPĔENS, entis, omn. gen. _Sage_, _raisonnable_, _intelligent_. SYN. Bene sanus, magni consilii, divina mente et consilio præditus; alta quadam mente et sapientia præditus; omnis divini humanique juris consultissimus. )( Stultus. ADV. Perfecte, plane, sero, valde. PHRAS. Sapientem, qualis tu es, decet veram laudem in una virtute collocare, _un homme sage, tel que vous, doit placer la véritable gloire dans la vertu seule_. Tuæ sapientiæ est; sapientis est, qualem te habemus, ad eam sapientiam spectat, pertinet, qua tu excellis; tuum est, qui sapientia præstas, in quo sapientiæ plurimum; pectus sapientia munitum decet pro certo habere, veram laudem ab una virtute nasci, fluere, exsistere, proficisci. USUS: Qui maxime perspicit quid in unaquaque re verissimum sit, quique et acutissime et celerrime potest videre et explicare rationem, is sapientissimus haberi solet, _celui qui découvre la vérité en toute chose, qui peut la saisir d’un regard perçant et prompt, et tout aussitôt la faire comprendre, passe pour un modèle de sagesse_. Sapientissimum esse dicunt eum cui quod opus sit, ipsi veniat in mentem; proxime accidere ad illum, qui alterius bene inventis obtemperet. Homo ad conjecturam sapientissimus. In sapientem non cadit, alieno gaudere malo. Sapiens aciem in omnes partes intendit, ut quemcumque casum fortuna invexerit, hunc apte et quiete ferat.

SĂPĬENTER, _Prudemment_, _raisonnablement_. SYN. Scite, persapienter, considerate. )( Temere. PHRAS. Ostendam sapienter a me factum, _je prouverai que j’ai agi sagement_. Factum meum rationibus tuebor; rationem probe reddam consilii mei argumentis; minime dubiis agam, tuebor, defendam, sustinebo, probabo causam meam; argumentis id agam, ut non casu, temere, inani quadam voluntate, repentino mentis impetu, nulla satis firma certaque causa impulsum, commotum, adductum id fecisse me homines intelligant. Quod feci, ostendam jure, consilio factum; optimis de causis, ratione suadente, ratione duce, certo judicio, recte et considerate factum; ita factum ut reprehendi non possit; factum meum ab omni reprehensione longissime abesse. Quod feci, ostendam ita factum ut temeritatem, imprudentiam, inopiam consilii reprehendere, objicere mihi nemo possit; ut non modo damnare, incusare, vituperare, exagitare, vitio dare facti mei consilium, sed ne in controversiam quidem, in dubium vocare quisquam possit. USUS: Sapienter et fortiter casus humanos ferre. Considerate quam sint provisa sapienter, _voyez comme il a été pourvu à tout avec sagesse_.

SĂPĬENTĬA, æ, f. _Intelligence_, _raison_, _bon sens_; _sagesse_. SYN. Prudentia, rerum cognitio, philosophia; lumen animi, ingenii, consilii. )( Temeritas. EPITH. Admirabilis ac singularis, callida, antiqua, carior, comes naturæ et adjutrix hominis, custos et procuratrix hominis, digna opinione et cognomine alicujus, erudita, excellens perfectaque, gloriosa, incredibilis, pene divina, jucunda, copiose loquens, magna, mater omnium bonarum rerum, moderatrix omnium rerum, nova. USUS: Sapientia est rerum divinarum humanarumque cognitio, ars vivendi, hominis custos et procuratrix, comes naturæ et adjutrix, mater omnium bonorum, moderatrix rerum omnium, qua nihil præstabilius hominum vitæ datum est, _la sagesse est la connaissance des choses divines et humaines, etc._ Magnam sapientiam consequi. Sapientia munitum esse; sapientia præstare.

SĂPĬO, is, ŭi _vel_ īvi _vel_ ĭi, ere, n. et a. _Être intelligent, sage, judicieux_. SYN. Intelligo, video, sapientia præditus sum. ADV. Sero, plane. PHRAS. Si saperes, hæc caveres, _si vous étiez sensé, vous prendriez garde à cela_. Si quid videres; si satis sanus esses ac sobrius; si via recta reputares tecum; si sana mente esses; si mentem gestares sanam ac sinceram; si mens tibi constaret; si sana mens esset; si quid non modo sapientiæ, sed vel sanitatis haberes; si quid sapientia posses consilioque; si pectus gereres sapientia munitum; si dispiceres satis ac provideres in quæ mala te induas, missa faceres ista. USUS: Puer cum primum sapere cœpit, plusquam cæteri sibi sapere videtur, _l’enfant dès qu’il commence à avoir de la raison, à être raisonnable_. Tibi semitam non sapis, et alteri viam monstras. Populus est moderatior, quoad sentit et sapit tuerique vult per se constitutam rempublicam, _le peuple est assez modéré, tant qu’il conserve le sentiment et le bon sens, et qu’il veut maintenir la forme de gouvernement établie par lui-même_. Cf. Prudens.

SĂPOR, ōris, m. _Saveur_, _goût_. SYN. Quod gustatu percipitur. USUS: 1. Voluptas, quæ sapore percipitur. Is non odore, non tactu, non sapore capitur. Cibus boni, grati, jucundi saporis (sapidus, VULG.). 2. Sal, urbanitas, _plaisanterie fine_, _raillerie de bon goût_. Homo sine lingua, sine sapore, sine sensu, stupidus. Sapor vernaculus, _manières élégantes, polies_.

SARCĬNA, æ, f. _Bagage_, _fardeau_. USUS: Alicui sarcinam imponere.

SARCĬO, is, sarsi, sartum, ire, a. _Raccommoder_, _réparer_, _rétablir_. SYN. Reficio, compenso; cursu tarditatem, officiis cessationem corrigo. USUS: Damnum illatum, injuriam sarcire. Crebritate et magnitudine officiorum priorem cessationem sarciam. Cf. Compenso, Renovo.

SARCŬLUM, i, n. _Sarcloir_. SYN. Instrumentum quo segetes sarciuntur, _id est_, a loliis repurgantur.

SĂRISSA, æ, f. _Longue lance des Macédoniens_. SYN. Hasta Macedonica.

SARMENTUM, i, n. (sæpius in plurali). _Sarment_, _bois que pousse le cep et que l’on coupe_. USUS: Sarmentorum amputatio. Vitis putanda est, ne sarmentis silvescat.

SARRĀCUM, i, n. _Chariot de transport_. Genus vehiculi.

SARTOR, ōris, m. _Celui qui répare_. USUS: Sartor satorque scelerum.

SARTUS, a, um, _Amélioré_, _réparé_. (Jungitur semper adj. tectus). SYN. Incolumis, salvus, integer. USUS: Imperium, rempublicam sartam tectam servare. Amicum ab omni periculo ac detrimento sartum tectum præstare. Cf. Integer.

SĂTĂGO, is, ere, n. _Être dans l’embarras_; _donner tous ses soins à une chose_. SYN. Elaboro, enitor, operam do, magno studio aliquid ago; industriam in re pono; animum in rem _vel_ ad rem adjicio; omne consilium, opem ac operam, curam, studium, diligentiam, laborem ad rem confero; summa ope nitor; omni ope ac opera annitor, enitor; nervos omnes contendo; omnem lapidem moveo; omnes machinas adhibeo; manibus pedibusque conor; cogitationem omnem in re figo, loco; totus sum in ea re; hoc unum spectat mea industria; versor in hoc studio totus, hac in re mens tota ac studium versatur; id unum laboro; ad hoc nervos omnes intendo; id unum nervis omnibus contendo. USUS: Multum rerum suarum satagit. Cf. Studeo, Sollicitus, Applico.