Part 131
RĔPRĔHENDO, is, di, sum, ere, a. _Retenir_, _arrêter_; _reprendre qqn_, _gourmander_, _blâmer_. SYN. Increpo, arguo, redarguo, accuso; verbis castigo, exagito, insector; aliquem asperius appello, objurgo, in crimen voco. ADV. Brevi, gravius, leviter, libere temeritatem, errorem male, magnopere, merito quid in aliquo, pergraviter, plane, recte, vere, commode, ita, valde, subtiliter, vehementer, vulgo judicium. PHRAS. 1. Cato vehementer reprehendit Pompeium, _Caton blâma fortement Pompée_. Graviter invectus est in Pompeium; magna vocis libertate Pompeium perstrinxit; verbis vehementer accepit Pompeium; gravioribus verbis insectatus est; gravioribus verbis exagitavit? Cato Pompeii ambitionem verbis atrocibus castigavit; Cato Pompeium jurgio adortus, vitio illi dabat immoderatam honoris cupiditatem; carpebat liberrime ambitionem Pompeii; increpitabat identidem Pompeium, magistratum plus æquo appetentem; Pompeius non effugit, vitare non potuit vituperationem Catonis. Pompeius non in paucas Catonis reprehensiones incurrit; Pompeius Catonis vituperationem subiit; in magnam vituperationem venit apud Catonem; Pompeii ambitio in vituperationem cadebat Catonis. Notavit Pompeium Cato persæpe, et gravi objurgatione conscidit, jurgiis laceravit; verbis increpuit, male verbis accepit. Cf. Alloquor, Objurgo, Vitupero. USUS: 1. Gravissimis verbis aliquem reprehendere et exagitare. Difficile est, in quo quis offenderit, alios reprehendere, _il est difficile de reprendre les autres pour des fautes qu’on a soi-même commises_. 2. Retraho, manu abduco, _retenir_, _arrêter_. Revocat virtus vel potius manu reprehendit, _la vertu me rappelle ou plutôt elle m’arrête de la main_. Cf. Reprobo.
RĔPRĔHENSĬO, ōnis, f. _Action de reprendre_, _réprimande_, _correction_; _blâme_, _critique_. SYN. Vituperatio. EPITH. Bella, difficilis et lubrica, familiaris, falsa, justa, levior, minima, nobilis. USUS: Culpæ reprehensio. Habet ea res justam reprehensionem. In varias reprehensiones incurrere. A reprehensione longe abesse. Caret ejus vita reprehensione. Omnem reprehensionem fugere.
RĔPRĒHENSOR, ŏris, m. _Censeur critique_. SYN. Exagitator, accusator.
RĔPRESSOR, ōris, m. _Celui qui réprime_. SYN. Vindex.
RĔPRĬMO, is, pressi, pressum, ere, a. _Retenir_, _arrêter_, _réprimer_. SYN. Contineo, comprimo, coerceo. ADV. Aliquantulum, valde, paulisper. PHRAS. Improbam ejus cupiditatem repressi, _j’ai réprimé ses passions mauvaises_. Cupiditatem retudi, fregi et abjeci; perfeci equidem, ut ne posset cupiditati suæ satisfacere, libidini obtemperare, inique cogitata perficere, improba consilia ad exitum perducere. Longius cupiditate processisset, nisi ego incurrissem, occurrissem, obviam ivissem, me objecissem, obstitissem, restitissem, impedivissem, impedimento fuissem, impedimenta objecissem. Rapiebat eum cupiditas, ego repressi; efferebat cum libidinis impetus, ego modum statui; indomitam ejus cupiditatem domui; effrenatæ ejus libidini frenos injeci; cum ab effrenata cupiditate refrenavi. Cf. Coerceo, Cohibeo. USUS: Vim, conatum, audaciam reprimere. Se a supplicio sumendo, ab ira reprimere et continere. Me horum aspectus in ipso orationis cursu repressit, _leur vue m’arrêta court au milieu de ma harangue_.
RĔPRŎBO, as, avi, atum, are, a. _Réprouver_, _rejeter_, _condamner_. SYN. Improbo, rejicio. PHRAS. Non video quid reprobare in vita ejus possint, _je ne vois pas ce qu’ils peuvent condamner dans la vie de cet homme_. Non video quæ pars vitæ ejus justam reprehensionem habere; quid incurrere in aliorum reprehensiones possit. Non video quid vitio illi dare, vertere; quid fraudi tribuere; quid culpæ in eum conferre; qua culpa eum condemnare; quid in eo carpere; quam culpæ notam ei inurere; quo crimine accusare; cujus culpæ insimulare eum possint. Vita ejus longissime abest a justa reprehensione; reprehensione caret. Non video quid sequius sit in ejus moribus, quod in justam reprehensionem cadat. Cf. Reprehendo. USUS: Reprobare alterius sententiam. Cf. Rejicio, Dissensio, Damno.
RĔPRŌMISSĬO, ōnis, f. _Promesse réciproque_. SYN. Restipulatio. EPITH. Recens.
RĔPRŌMITTO, is, mīsi, missum, ere, a. _Promettre en retour_, _prendre un engagement réciproque_. SYN. Restipulor, stipulanti promitto, spondeo. USUS: In referenda gratia hoc vobis repromitto. Non mehercule tibi repromittere istud ausim, _je n’oserais en vérité vous donner une pareille garantie_. Cf. Polliceor, Promitto.
RĔPŬDĬĀTĬO, ōnis, f. _Action de rejeter_, _refus_, _dédain_. SYN. Rejectio. USUS: Repudiatio supplicum superbiam arguit.
RĔPŬDĬO, as, avi, atum, are, a, _Rejeter_, _repousser_. SYN. Nuntium remitto, rejicio. ADV. Certe, constanter, contumaciter, fortiter, funditus, ingrate, impie, plane, sapienter, superbissime, valde. USUS: Consilium alicujus, vota, preces repudiare. Conditionem æquissimam repudiavit. Cf. Rejicio, Abjicio.
RĔPŬĔRASCO, is, ere, n. _Redevenir enfant_. SYN. Ad puerilem ætatem redeo. ADV. Incredibiliter. USUS: Utinam repuerascerem.
RĔPUGNANTER, _De mauvaise grâce_, _à contre-cœur_. SYN. Invite.
RĔPUGNANTĬA, æ, f. _Lutte_, _désaccord_, _opposition_. SYN. Pugna, contentio. USUS: Tu tot rerum repugnantiam non vides?
RĔPUGNO, as, avi, atum, are, n. _Lutter contre_, _résister_, _s’opposer_. SYN. Adversor, obsisto, reclamo. ADV. Acriter, apertissime, leniter, multum, plane, valde, vehementer. USUS: Fortunæ, crudelitati alicujus repugnare. Age, quod lubet, nemo repugnat. Illud vehementer repugnat, eumdem et beatum esse et multis malis oppressum, _il y a contradiction à ce que la même personne soit à la fois heureuse et accablée de maux_. Cf. Adversor.
RĔPULSA, æ, f. _Refus qu’éprouve un candidat_, _échec d’une candidature_, _refus_, _échec_, _mécompte_. SYN. Offensio; repudiatio a magistratu. USUS: Repulsam ferre, accipere. Repulsam ferre et suffragiis præteriri.
RĔPULSŬS, ūs, m. _Répercussion du son_, _reflet de la lumière_. USUS: Scopulorum repulsu, _par l’écho des rochers_.
RĔPUNGO, is, ere, a. _Signer à son tour_, _rendre piqûre pour piqûre_. SYN. Vicissim pungo. ADV. Leviter. USUS: Possem lacessitus repungere leviter illorum animos, _attaqué, je pourrais à mon tour leur effleurer légèrement l’épiderme_.
RĔPŬTO, as, avi, atum, are, a. _Mettre en ligne de compte_, _compter_, _imputer_; _examiner_, _peser_, _réfléchir_. SYN. Cogito, expendo, animo agito, apud animum meum cogito. USUS: 1. Hæc ego assidue mecum reputo, _je réfléchis souvent en moi-même à ces choses_. 2. Statuo, constituo, decerno, intelligo, perficio, _décider_; _proclamer_. Non est facile reputare, utrum recte an perperam factum sit, _il n’est pas facile de décider si cela a été bien ou mal fait_. Hoc etiam reputo in senecta miserrimum. Cf. Cogito.
RĔQUĬES, ētis, f. (Acc. requietem et requiem; abl. requiete; deest dat. sing. et num. pl.). _Repos._ SYN. Quies. USUS: Animo defatigato otium quærere et requiem ab occupatione. Parum habeo requietis. Obiectationem animi requietemque curarum alicui afferre, _donner à qqn un peu de plaisir et une trêve à ses soucis (un peu de tranquillité d’esprit)_. Quantum temporis conceditur ad requiem corporis et animi. Cf. Quies.
RĔQUĬESCO, is, ēvi, ētum, escere, n. et a. _Prendre du repos_, _se reposer_. SYN. Quiesco, conquiesco, acquiesco. ADV. Paululum, diu, satis. USUS: Curam animi remittere, in sermone alicujus requiescere. Sollicitudines amicorum consilio et sermone requiescunt. Cf. Quiesco.
RĔQUĪRO, is, sīvi _vel_ sĭi, sītum, rere, a. _Chercher_, _rechercher_; _demander_. SYN. Quæro, postulo, flagito, deposco. ADV. Æque, nihil, diligenter, magnopere, multum, recte, valde, vehementer, ultra. USUS: Hominis in gerendo negotio fidem et prudentiam requiro. Verum quidem dicis, sed requiram diligentius. Qui beatus est, non intelligo quid requirat ut beatior sit, _ce qu’il exige pour être plus heureux_. Cf. Quæro.
RES, rĕi, f. _Chose_, _objet_, _être_. USUS: 1. Negotium, _affaire_. Rem alicui committere, credere. Rem libenter suscipit, naviter procurat, bene agit, gerit, obit. Rem expedire, conficere. Res est plurimi otii, _cette affaire demande beaucoup de loisir_. 2. Status rerum, conditio, _état_, _condition_. Rerum cursus. Rerum turba, perturbatio, motus, confusio, varietas, gravitas, asperitas status. Res perturbatæ, _affaires en mauvais état_, _mauvaise situation_. Res turbulentæ, incommodæ, adversæ, dubiæ, periculosæ, deteriores, contractæ, calamitosæ, desperatæ, perditæ, eversæ. Rerum interitus, occasus. Res salva, _affaires en bon état_. Res integræ, bonæ, secundæ, florentes, amplissimæ. Ut tum res erant, _comme les choses étaient alors_. Pro re ac tempore consilia capere, _prendre conseil du temps et des circonstances_. Consilium ex re natum, _projet né des circonstances_. 3. Causa, _affaire_, _position_. Ad rem accedere. Pertractare ea quæ rem continent. Ita res se habet. Eo loco res nostra est; in eum locum; in id discrimen res nostra adducta est. Res est in integro. Res bellissime ibant, processerant. Re inclinata; extracta, procrastinata, dilata, rejecta. 4. Bona, opes, utilitas, _ce qu’on possède_, _bien_, _fortune_. Res familiaris, domestica, pecuniaria, frumentaria. Rei familiari operam dare. Rem quærere, augere, amplificare. Rerum suarum satagere. Rebus suis providere, in rem suam aliquid convertere. Erit id in rem tuam _vel_ e re tua, _cela sera à votre avantage_. Res tua hic agitur, _c’est ton affaire_, _c’est toi que cela regarde_. Rem suam conficere, diminuere, dissipare, dilabi sinere; naufragium rei familiaris facere, _perdre tout son avoir_. 5. Imperium, _puissance_, _pouvoir_. Rerum potiri. 6. Contentio, _débat_, _contestation_, _procès_. Res mihi cum hujusmodi portento fuit. 7. Occasio, opportunitas, _occasion_. Colloquium pro re nata non incommodum. 8. Factum, _le fait_, _la réalité_. Re præstare aliquid. Res, non verba ad purgandum attulit. Non tam re quam spe laudatus. Ut res ipsa demonstrat. 9. Promiscue, _locutions diverses_: Revera, _en fait_, _au fond_, _en réalité_. Nihil ad rem, _cela ne fait rien à la chose, n’est d’aucune utilité_. Reipsa de maleficio confiteri, _s’avouer vraiment coupable, etc._ Re ac ratione; non re, sed opinione; re non verbis. Re omissa tantum nomen tenere.
RĔSĂLŪTO, as, avi, atum, are, a. _Rendre un salut_. USUS: Neminem resalutavit.
RĔSARCĬO, is, sartum, cire, a. _Réparer_, _raccommoder_. SYN. Restituo, reficio. USUS: Vestem, damna resarcire. Cf. Restituo.
RĔSCINDO, is, scīdi, scissum, ere, a. _Briser_, _abroger_, _annuler_, _anéantir_. SYN. Reseco; dissolvo, infirmo, labefacto. USUS: Acta alicujus, leges, pactiones, instituta majorum rescindere. Cf. Valeo.
RĔSCISCO, is, scīvi _vel_ scīi, ītum, ere, n. _Venir à savoir, apprendre_. SYN. Intelligo, cognosco. Cf. Scio.
RĔSCRĪBO, is, scripsi, scriptum, ere, a. _Récrire_, _répondre par écrit_. SYN. Litteris respondeo. USUS: Non gravabor epistolæ tuæ rescribere. Antemeridianis tuis litteris heri statim rescripsi: nunc respondeo vespertinis, _j’ai répondu hier immédiatement à ta lettre du matin_; _je réponds à présent à celle du soir_.
RĔSĔCO, as, cŭi, ctum, are, a. _Couper_, _tailler_, _retrancher_. SYN. Excido, exscindo, exseco. USUS: Ad vivum resecare, _couper jusqu’au vif_. Libidinem resecare, _réfréner la licence_.
RĔSĔRO, as, avi, atum, are, a. _Ouvrir_. USUS: Reserare januam, Italiam hostibus.
RĔSERVO, as, avi, atum, are, a. _Conserver_, _garder_, _mettre en réserve_. SYN. Servo, conservo. ADV. In posterum. USUS: Non te urbi, sed carceri reservavi. Ad extremum reservatus. Aliquid sermoni præsenti reservare, _réserver le reste pour se le dire de vive voix_. Vitam ad meliora tempora reservare; reservare in diem pœnas præsentis fraudis, _remettre ou renvoyer à un autre temps la punition de la faute présente_. Cf. Servo, Differo.
RĔSES, ĭdis, omn. gen. _Qui reste_, _immobile_, _oisif_. SYN. Otiosus; ab opere, labore vacuus; cessator. USUS: Timebant patres residem in urbe plebem, _le peuple qui était resté dans la ville_. Cf. Piger.
RĔSĬDĔO, es, sēdi, ere, n. et a. _Rester assis_; _séjourner_, _rester_, _s’arrêter_, _demeurer_. SYN. Consisto, maneo, remaneo, moror; supersum. USUS: 1. In villa, in oppido residere. 2. Perduro, permaneo, supersum, _rester_, _subsister encore_. Non patiar eas inter vos inimicitias residere. Ne simultatis quidem ullæ reliquiæ in eo resident. Si quis in morte sensus residet. Etiam nunc residet spes in virtute tua, _il me reste encore quelque espoir que je fonde sur ton courage_. 3. Insum, vigeo, reluceo, _résider_, _être placé_, _se trouver dans_. In eo tota reipublicæ auctoritas residet. Tota spes mea in te residet. 4. Hæreo, _retomber_, _demeurer_. Cujus culpa in re residet. Res gestæ, in quibus nulla potest residere inertiæ suspicio.
RĔSĪDO, is, sēdi, ere, n. _S’asseoir_, _s’établir_, _s’arrêter quelque part_, _s’affaisser_. USUS: 1. Si montes resedissent, amnes exaruissent, _si les montagnes se fussent aplanies, les fleuves se seraient taris_. 2. Sedor, placor, _se calmer_, _s’apaiser_, _s’éteindre_. Cum iræ, cum timor animo resedissent. Cum bella pace resedissent ac deferbuissent. Cf. Remitto.
RĔSĬDŬUS, a, um, _Qui est de reste, qui reste_; subst. _Reste_, _restes_. SYN. Reliquus. USUS: Quid relatum, quid residuum sit. Cf. Reliquus.
RĔSIGNO, as, avi, atum, are, a. _Rompre le cachet_, _ouvrir_. SYN. Aperio, solvo, relino. )( Obsigno. USUS: Tabulas, litteras resignare. (Resigno officium, VULG.), _résigner une charge, un emploi_. Lat. Abdico me munere. (Resignatus, VULG.), _résigné_. Lat. Animo paratus.
RĔSĬLĬO, is, ŭi, ire, n. _Sauter en arrière_; _rebondir_; _se retirer_. SYN. Refugio. Cf. Refugio, Abeo.
RĔSĬPISCO, is, (ŭi, īvi et ĭi), ere, n. _Reprendre ses sens_, _revenir à soi_; _rentrer en soi-même_. SYN. Ad sanitatem, ad me redeo, me colligo, erroris me pœnitet. PHRAS. Tandem resipuit, _il vint enfin à résipiscence_, _il revint à la raison_. Tandem ad bonam, meliorem frugem se recepit; ad frugem rediit; ad sanitatem reversus est; ad officium rediit; ad mores et ingenium, quod a natura habuit, mite et tractabile se recepit; tandem se collegit. Cf. Converto, Conversio, Frugi.
RĔSISTO, is, stĭti, stĭtum, ere, n. _S’arrêter_; _s’opposer à qqn_, _résister_. SYN. Repugno, obsisto. ADV. Acriter, acutius, acerrime, aperte, fortiter, impudenter, necessario, studiosius, vehementer. PHRAS. 1. Resistam hominis audaciæ, _je m’opposerai à l’audace de cet homme_. Obsistam pro viribus; omni non contentione modo, sed dimicatione repugnabo; objiciam me quoad possum et ejus conatus refutabo; sceleri et audaciæ me opponam; luctabor cum homine improbo; vel inermis contra armatum resistam; improbis ejus consiliis occurram; audaciam frangam et debilitabo. Si quod in me telum contorserit, legum et judiciorum arma arripiam; lateris mei oppositu obnitar; ibo in hominem; obluctantem contundam, ferociam exsultantis frangam. 2. Miles irruenti hosti diu restitit, _l’armée tint longtemps contre les attaques de l’ennemi_. Fortiter excepit impetum hostium; rem Rom. iniquo loco, animo atque audacia diu sustinuit; itum egregie obviam hostium ferocitati; hostium impetum tardavit; miles non consistere modo adversus hostem ausus, sed reprimere etiam et in castra rejicere. Cf. Obsisto, Adversor, Obsto, Arceo. USUS: 1. Libidini alicujus, dolori, hostibus resistere. 2. Persisto, insisto, _s’arrêter_, _tenir bon_, _se relever_. Sed ego in hoc resisto, _mais je m’arrête à cela_. Nihil est jam unde nos reficiamus aut ubi lapsi resistamus, _nous n’avons plus aucun moyen de réparer nos pertes et de nous relever de notre chute_.
RĔSOLVO, is, solvi, sŏlūtum, ere, a. _Détacher_, _ouvrir_. SYN. Dissolvo, persolvo, numero. USUS: Resolvere oras, litteras, _détacher les câbles attachées au rivage, ouvrir une lettre_. Senatus quæ est pollicitus summo studio resolvet, _payer_, _acquitter_.
RĔSŎNO, as, avi, are, n. et a. _Retentir_, _résonner_. SYN. Persono, percrepo. ADV. Urbanius. USUS: 1. In hac vocum concordia dulce quiddam et amicum resonat. 2. Respondeo, _répondre_. Gloria virtuti resonat tanquam imago, _la gloire est comme l’écho ou le reflet de la vertu_.
RESPECTO, as, avi, atum, are, n. et a. _Regarder derrière soi_, _regarder autour de soi avec attention_. SYN. Respicio. USUS: Hæc ita prætereamus, ut tamen intuentes et respectantes relinquamus, _laissons cela, mais laissons le de manière à y jeter un coup d’œil en le quittant_.
RESPECTŬS, ūs, m. _Regard jeté en arrière_; _asile_, _refuge_. SYN. Aspectus aversus. EPITH. Mirabilis. USUS: 1. In suo quisque gradu obnixi, sine respiratione ac respectu pugnabant. Rex sine respectu effugit, _le roi s’enfuit sans retourner la tête_. Meus animus in aciem est, nec respectum ullum quærit. Quum respectum ad senatum et ad bonos non haberet, eam sibi viam ipse patefecit, _n’ayant plus aucun recours auprès du sénat et des gens de bien, il se fraya lui-même cette voie_. 2. Ratio, _considération_, _égard à_, _compte_. Sine respectu majestatis, _sans égard pour la dignité_. Cf. Ratio, Curo.
RESPERGO, is, si, sum, ere, a. _Couvrir de liquide_, _arroser_, _mouiller_. SYN. Aspergo, profundo, conspergo. USUS: Cum prætoris oculos prædonum remi respergerent, _comme les rames des pirates faisaient jaillir l’eau jusque sur les yeux du préteur_.
RESPERSĬO, ōnis, f. _Action de mouiller, de verser_. USUS: Sumptuosa respersio, _action de verser du vin sur un tombeau_.
RESPĬCĬO, is, spexi, spectum, ere, n. et a. _Regarder par derrière_, _regarder autour de soi_. SYN. Retro ad aliquem aspicio; os vultumque in aliquem converto; oculos ad aliquem refero, retorqueo; aspectum refero in aliquid; oculis redeuntem sequor. ADV. Jucundius, longe, retro, melius, morose. USUS: 1. E tenebris lucem aliquam respicere. Respexit et simul ad Consulem aspexit. Antiquam societatem respexit. Præteriti temporis memoriam cogitatione respicere. 2. Rationem habeo, curo, _se préoccuper de_, _avoir soin ou souci de_. Respicite salutem, reipublicæ commoda. 3. Adjuvo, _aider_, _protéger_. Nisi quis deus nos respiciat.
RESPĪRĀTĬO, ōnis, f. _Respiration_, _pause_. SYN. Interspiratio, interpunctio. USUS: 1. Alios intervalla, moræ, respirationes delectant. 2. Exhalatio, _exhalaison_. Aer oritur ex respiratione aquarum. 3. Spirandi actus, _action de respirer_. Sine respiratione animal intermoritur. Cf. Respiro.
RESPĪRO, as, avi, atum, are, a. et n. _Rendre un souffle_, _exhaler_. SYN. Spiro, spiritum duco; anhelo; animam reddo, quæ ducta est spiritu; recreor, quiesco. ADV. Libere, paulum. PHRAS. Nunc ægre, nunc liberius respiro, _tantôt je respire avec difficulté, tantôt avec plus de facilité_. Spiritus nunc ægre, nunc liberius meat; nunc arcte meat interclusus spiritus, nunc commodius ducitur; difficultas spirandi nunc fauces strangulat, nunc relaxat. Nunc difficilius, nunc commodius spiritus redditur. Noxius humor nunc spiritum intercludit, nunc reciprocare animam sinit. Noxius humor nunc animam comprimit, nunc laxat. Tametsi anhelitum nonnunquam recipiam, humor tamen, qui fauces obsidet, spiritum sæpius elidit. Vix æquabilem tantisper spiritum traho, cum interclusio animæ et solitæ spiritus angustiæ mox sequuntur. USUS: 1. Pulmones ductam animam respirant et reddunt, _les poumons exhalent et rendent le souffle qu’amène l’aspiration_. 2. Recreor, quiesco, animum recipio, _respirer_, _se reposer_, _se remettre_. Erigere animum, paululum a metu respirare. Respirabo, si te videro, et in his miseriis requiescam. 3. Cesso, intermitto, _se ralentir_, _se calmer_. Oppugnatio ne punctum quidem temporis respiravit. Cf. Recreor, Instauro, Colligo.
RESPLENDĔO, es, ere, n. _Reluire_. SYN. Refulgeo.
RESPONDĔO, es, di, sum, ere, a. _Répondre_, _répliquer_. SYN. Responsum do, refero, responsum reddo, rescribo. )( Interrogo. ADV. Absurde, acute, æqualiter, amice, argute, aspere, audacter, bene, benigne, commodissime, considerate, constanter, copiose, cumulate, demisse, dolenter, dilucide, falso, flebiliter, ferociter, graviter, honeste, honorifice, humane, impudenter, inhumane, inscite, lente, liberaliter, litterate, luculenter, male, memoriter, perbenigne, probe, recte, separatim, suppliciter, tristius, vehementer, venustissime, verissime, confuse. PHRAS. Respondit ad hæc alter, _un autre répliqua à ces choses_. Excepit sermonem alter, subjecit alter; ad hæc responsum dedit, reddidit alter; ad ea alter paucis; ad ea placide alter et benigne verba fecit; unum non amplius verbum retulit, reddidit. Responsi ratio hæc erat; reposuit alter ad hæc. Cf. Responsum. USUS: 1. Ad interrogata responde, extra ea cave vocem mittas. Aspere verbis vultuque respondit. 2. Convenio, congruo, _correspondre_, _répondre à_, _être équivalent_. Extrema primis; virtus tua hominum opinioni, majorum laudibus respondet. Optatis meis fortuna respondit; inter eos mutuo officiis respondetur. Ut verba verbis quasi demensa et paria respondeant, _que les mots répondent aux mots, qu’il y ait entre eux correspondance, symétrie parfaite_.
RESPONSĬO, ōnis, f. _Réponse_. SYN. Responsum. EPITH. Brevis, inimica. USUS: Indigna responsione quæstio.
RESPONSUM, i, n. _Réponse_. SYN. Responsio. EPITH. Liberale, præclarum, homine docto dignum. USUS: Responsum dare, reddere, edere, _donner une réponse_. Responsum ferre (ab aliquo), _recevoir une réponse de qqn_. Responsa jurisconsultorum.
RESPUBLĬCA, reipublicæ, f. _La chose publique_, _les affaires publiques_, _état_, _république_. SYN. Res communis, publici consilii societas. EPITH. Ægrota, afflicta, perdita, aliena, amantissima, clara, conjunctissima, florens, fortunata, germana, grata, imbecilla, infirma, ingrata, labens, libera, misera, municipalis perturbata, perdita, privata, quieta et prospera, sana, salva summa, tenuis, tota, tranquilla, turbulenta, vetus, universa. PHRAS. 1. Rempublicam condere, _fonder une république_. Rempublicam constituere, ædificare, serere; reipublicæ fundamenta jacere, ponere; statum civitatis et legibus et moribus de integro condere. 2. Ad rempublicam gerendam sero accessit, _il parvint très tard au gouvernement de la république_. Sero ad rempublicam se contulit; rempubl. capessivit, accepit, attigit; gerere, tractare, administrare cœpit. 3. Rempublicam strenue administrat, _il gouverne parfaitement l’état_, Rempublicam pulcherrime gerit; legibus optimis temperat, sustinet, gubernat. Totus in rempublicam incumbit, ejusque formam pulcherrimam effingit. 4. Magna ars est rempublicam recte gerere, _c’est une grande science, que de bien gouverner un état_. Ad gubernacula reipubl. sedere; custodem gubernatoremque reipublicæ agere; clavum imperii tenere; res communem utilitatem continentes administrare, gubernacula reipublicæ tractare. Cf. Rego, Regno, Impero. 5. Pœnas dabunt qui adversus rempublicam insurgunt, _ceux qui se révoltent contre le pouvoir public seront punis_. Qui rempublicam oppugnant, vexant, perturbant, labefactant, violant; qui rempublicam convellere, opprimere, delere, vastare nituntur; qui arma contra rempublicam ferunt; qui pestem patriæ moliuntur. Cf. Oppugno. 6. Respublica ruinæ est proxima, _la république est sur le penchant de la ruine_. Respublica inclinata præcipitat in exitium; haud longe abest ab exitio, interitu; labat respublica, et perditis jam prope rebus, omnia ad exitium præcipitia sunt, omnia ad perniciem profligata atque perdita videntur. 7. Rempublicam conserva, _sauve la république_. Rempubl. consiliis tuis excita, erige, fulci, contine, serva, restitue, ac si fieri possit ut resurgat ac reviviscat, effice atque elabora. USUS: Conversiones rerum publicarum naturales esse, e philosophia didiceram, _la philosophie m’avait appris que les révolutions étaient l’état naturel des républiques_.
RESPŬO, is, ŭi, ere, a. _Rejeter_, _rendre_; _écarter_, _repousser_, _mépriser_. SYN. Repudio, aspernor. ADV. Vehementer. USUS: Respuere aliquid ac pro nihilo putare. Respuere consolationem omnem ac consilium. Quod respuunt (aures) immutandum est, _ce que l’oreille rejette, n’admet pas, doit être changé_. Cf. Nolo, Recuso, Invitus.
RESTINCTĬO, ōnis, f. _Action d’éteindre_, _étanchement (de ta soif)_. SYN. Sedatio. USUS: Restinctio sitis.