Part 119
PRÆCLŪDO, is, si, sum, ere, a. _Fermer qqche pour qqn_; _défendre_, _interdire_. SYN. Claudo, intercludo; præcido.)(Aperio. ADV. In perpetuum sibi curiam, curiæ aditus præclusit. PHRAS. Spem veniæ sua sibi pertinacia præclusit, _par son entêtement, il s’est interdit tout espoir de pardon_. Miserationem omnem sua pertinacia exemit; de spe veniæ sua illum pertinacia depulit; spem omnem veniæ sua sibi pertinacia præcidit, incidit ipse; ut spes veniæ extenuaretur in dies, ut evanesceret, ut spes jam reliqua esset nulla, sua ipse pertinacia effecit. USUS: Omnem sibi spem defensionis, omnem exitum ipse præclusisti. Animus mihi præcluditur ad exponendam rei indignitatem. Cf. Tollo.
PRÆCO, ōnis, m. _Crieur public_, _héraut_; _panégyriste_. SYN. Prædicator, buccinator, qui præconium facit. EPITH. Humanus, publicus, verecundus. USUS: Alexander egregium laudum suarum præconem invenit Curtium. Præconis voci bona alicujus subjicere. Per præconem sibi audientiam facere. O fortunate adolescens, qui tuæ virtutis Homerum præconem inveneris, _heureux jeune homme, qui avez trouvé Homère pour héraut de votre gloire, pour célébrer vos exploits!_
PRÆCOGNOSCO, is, ĭtum, ere, a. _Apprendre d’avance_. SYN. Præsentio.
PRÆCŌNĬUM, ĭi, n. _Publication_, _annonce_, _proclamation_. SYN. Præconis actio. EPITH. Acerbum, æternum suorum laborum, domesticum, miserum. USUS: 1. Præconium facere, alicui deferre. 2. Laudatio, _éloge_, _louange_. Non præconium mihi solum tributum, sed grave etiam clari hominis testimonium impertitum.
PRÆCORDĬA, ōrum, n. pl. _Diaphragme_; _estomac_. SYN. Pectus, intestina; animus. USUS: 1. Plato iram in pectore, cupiditatem subter præcordia locavit, _a placé le siège de la colère dans le diaphragme, celui de la concupiscence au-dessous_. Annulus in præcordiis piscis inventus est, _l’anneau fut retrouvé dans l’estomac du poisson_. 2. Animus, _poitrine_, _cœur_. Cum jam in præcordiis conceptam mortem contineret.
PRÆCOX, ōcis, omn. gen. _Mûr avant le temps_, _hâtif_, _précoce_. SYN. Præmaturus.
PRÆCURRO, is, cŭcurri (curri), cursum, ere, n. et a. _Courir devant_, _devancer_, _prévenir_. SYN. Anteeo, supero, excello. USUS: Appetitus rationem præcurrere ac prævertere non debet. Lingua præcurrit mentem. Socratis ætatem præcucurrit. Aliquem ætate, virtute, moribus præcurrere, Cf. Excello.
PRÆCURSĬO, ōnis, f. _Action de devancer, de précéder_. SYN. Antecessio, prægressio. USUS: Confitentes non fieri assensiones sine præcursione visorum, _que notre consentement n’a pas lieu sans être précédé de perceptions qui le déterminent_.
PRÆCURSOR, ōris, m. _Coureur_, _éclaireur_, _espion_. SYN. Prodromus, emissarius, excursor.
PRÆDA, æ, f. _Proie_, _butin_, _profit_, _gain_. SYN. Rapina, spolium, manubiæ. EPITH. Certissima, communis, frumentaria, ingens, immanis, integra, magna, mediocris, opima optima, præclara, parta, popularis, præsens, prætoria, tanta, universa. Prædæ judiciales, novæ. PHRAS. Prædas maximas fecere milites nostri, _nos soldats ont fait immense butin_. Prædas egere ingentes ex agris; omni clade belli pervastarunt agrum et diripuerunt; quidquid ferri agique potuit, id totum prædæ fuit militibus nostris; præda ingenti potiti, locupletati sunt ex hostium agro; prædæ tantum fuit, ut prædantium tot manus iis spoliis vix sufficerent; auri argentique pondus ingens diripuere milites nostri; prædæ captum est plus quam credi possit. Cf. Populor, Diripio. USUS: Prædas facere, agere, agitare, _faire, conquérir du butin_. Prædæ fuere hostium castra. Prædam captam inter se dividere, condonare. Militem a præda cohibere, repellere. Prædæ pars major ira corrupta. Cf. Prædor.
PRÆDAMNO, as, avi, atum, are, a. * _Condamner d’avance_. USUS: Prædamnata spe dimicant.
PRÆDĀTOR, ōris, m. _Brigand_, _voleur_, _maraudeur_. SYN. Prædo, direptor.
PRÆDĀTŌRĬUS, a, um, _Qui pille_, _qui vole_. USUS: Navis prædatoria, _corsaire_, _navire armé en course_.
PRÆDĬĀTOR, ōris, m. _Homme d’affaires_, _qui sait estimer au juste la valeur des terres_. SYN. Juris prædiatorii peritus.
PRÆDĬĀTORĬUS, a, um, _Relatif aux terres engagées_, _mises en vente_. SYN. Quod ad prædia possessionesque pertinet. USUS: Jus prædiatorium.
PRÆDĬCĀBĬLIS, e, gen. com. _Digne d’éloges_, _louable_. SYN. Prædicandus. USUS: In misera vita nihil est prædicabile aut gloriandum.
PRÆDĬCĀTIO, ōnis, f. _Éloge_, _louange_ _apologie_. SYN. Celebratio, commemoratio, laudatio. EPITH. Acerba et luctuosa, grata, non grata potius quam arrogans beneficiorum; veteres, furibundæ. USUS: Grata hæc beneficiorum prædicatio de laude alicujus. Philosophorum est prædicationem fugere. Cf. Laus.
PRÆDĬCĀTOR, ōris, m. _Prôneur_, _panégyriste_. SYN. Laudator, præco, buccinator. USUS: Te ipso prædicatore et teste et auctore facti.
1. PRÆDĬCO, as, avi, atum, are, a. _Publier_, _vanter_, _exalter_. SYN. Celebro, commemoro, glorior, canto, decanto. ADV. Falso de aliquo, honorifice, gloriosius, graviter, ornate, optime. PHRAS. Ille ex hoc facto mire ubique prædicabatur, _on faisait partout son éloge à cause de cette action_. Ille ex eo facto, magnam gloriam apud omnes gentes consecutus est; ejus facti memoria in omnium ore sermoneque versata est; res ea fama celebratissima erat; ejus facti prædicatione aures omnium tum personabant. Cf. Laudo, Jacto. USUS: Mihi licet ista de me cum vera gloria prædicare. Multa de aliquo graviter et honorifice prædicare. Omnes de se prædicari volunt.
2. PRÆDĬCO, is, xi, ctum, ere, a. _Prédire_, _annoncer d’avance_; _fixer_, _déterminer_. SYN. Antedico, cano, præcino, prænuntio, denuntio, præsignifico, præmonstro; oraculum edo; moneo, testificor. ADV. Multo ante defectiones solis et lunæ, non obscure, temere, divine. USUS: Prædicere futura. Prædicere solis defectionem. Cf. Divino, Vates.
PRÆDICTĬO, ōnis, f. _Prédiction_, _prophétie_. SYN. Prædictum, divinatio, vaticinatio, præsensio, significatio. EPITH. Divina. USUS: Prædictiones et præsensiones rerum futurarum debent habere fidem.
PRÆDICTUM, i, n. _Prédiction_, _prophétie_. SYN. Prædictio. EPITH. Divinum, natalitium. USUS: Aliqui Chaldæorum, Astrologorum prædicta defendunt.
PRÆDĬŎLUM, i, n. _Petite métairie_, _petit domaine_. USUS: Prædiola nostra belle ædificata sunt.
PRÆDISCO, is, ere, a. _Apprendre à l’avance_, _se familiariser à l’avance avec qqche_. USUS: Prædiscere et meditari dicenda.
PRÆDĬTUS, a, um, (cum abl.), _Doué_, _pourvu de_. SYN. Ornatus, decoratus, instructus. ADV. Maxime virtute. USUS: 1. In laude: Adolescens optimis artibus, summa spe ingenii, auctoritate, virtute præditus. 2. In vitiis: Homo singulari audacia, scelere, etc., præditus, _homme d’une audace, d’une scélératesse sans égale_.
PRÆDĬUM, ĭi, n. _Pièce de terre_, _propriété_, _domaine_. EPITH. Deterius, par, parvum, præclarum, propinquum. Prædiæ aliena, colenda, continentia fundo, dotalia, immunia, libera, mediocria, nobilissima, paterna, plurima et pulcherrima, pretiosa, propria, propinqua, pulchra, fructuosa, rustica, urbana, vacua. USUS: Prædia colere.
PRÆDO, ōnis, m. _Brigand_, _voleur_, _pillard_. SYN. Prædator; pirata grassator. EPITH. Amantissimus, barbarus, immanis, communis, felix, frumentarius, improbissimus, maritimus, nefarius, domestici, multi. USUS: Omnium templorum, tectorum, totius urbis prædo.
PRÆDOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Faire du butin_, _piller_. SYN. Prædam facio, prædas ago, rapto vivo, diripio, vasto, infesto regionem, regionem damnis afficio. ADV. Aperte palamque, improbe, imprudentissime, varie. USUS: Spes rapiendi et in omnibus rebus prædandi illorum animos excæcat, _l’espoir de la rapine et du pillage_. Cf. Prædo.
PRÆĔO, is, ĭi _vel_ īvi, ĭtum, ire, n. et a. _Aller ou marcher devant_, _précéder_. SYN. Anteeo. USUS: Hoc natura præeunte ducimur, _sous la conduite de la nature elle-même, ayant la nature pour guide_. Præire sacramenti verba, _réciter le premier la formule du serment_.
PRÆFĀTĬO, ōnis, f. _Préface_, _exorde_, _introduction_. SYN. Exordium.
PRÆFECTŪRA, æ, f. _Dignité de préfet, de gouverneur_; _préfecture_, _gouvernement_. USUS: Dare, deferre præfecturam alicui; petere præfecturam. Cf. Magistratus.
PRÆFECTUS, i, m. _Chef_, _préfet_, _commandant_. SYN. Præpositus negotio alicui; rei alicui præfectus. PHRAS. Classis præfectus est creatus, _il fut fait amiral_. Rei maritimæ Prætor renuntiatus est; cum imperio classi est præpositus; rei maritimæ præfectura illi demandata, ad illum delata est; classi præfectus est; classi præesse jussus est; oræ maritimæ summum imperium illi datum est; imperium classis obtinet. USUS: Classis, urbis præfectus. Præfectus moribus.
PRÆFĔRO, fers, tŭli, lātum, ferre, a. _Porter devant_, _fournir_; _préférer_; _manifester_. SYN. Antefero; præ me fero. ADV. Aperte sensus. USUS: Cui non ad libidinem facem prætulisti; præferre salutem reipublicæ omnibus commodis suis. Eum sensum præfert. Cf. Antepono, Potior, Excello, Præpono.
Præ se ferre, _Manifester_, _révéler_, _trahir_, _publier_. SYN. Profiteor, confiteor, indico, vultu promptum habeo et lingua. USUS: Sapientiæ speciem; probitatem quamdam præ se ferre. Id me consecutum non profiteor, secutum esse præ me fero. Ego semper me didicisse præ me tuli, _je n’ai jamais fait mystère de mes études_.
PRÆFERRĀTUS, a, um, _Garni de fer_. SYN. Ferro præfixus.
PRÆFĬCĬO, is, fēci, fectum, ere, a. _Préposer_, _mettre à la tête de_. SYN. Præpono. ADV. Nominatim rei maximæ. USUS: Huic procurationi certum magistratum præfecerat. Aliquem curatorem, custodem exercitui, negotio, regioni præficere. Cf. Præfectus, Præsum.
PRÆFĪDENS, entis, omn. gen. part. v. compos. a Fido. _Qui a trop de confiance en soi-même_, _présomptueux_, _téméraire_. SYN. Confido. USUS: Homines secundis rebus elatos sibique præfidentes legum habenis comprimere. Cf. Audax.
PRÆFĪGO, is, xi, ctum, ere, a. * _Attacher_, _suspendre_. USUS: Lineas itineri præfigere. Jacula ferro præfixa, _javelots garnis d’une pointe de fer_.
PRÆFĪNĬO, is, ĭi _vel_ īvi, ītum, ire, a. _Déterminer d’avance_, _régler_, _fixer_. SYN. Præstituo, præscribo. ADV. Restricte. USUS: Præfinire diem alicui. Cætera ego non tam stricte tibi præfinio.
PRÆFOR, aris, fatus sum, fari, n. et a. _Parler_, _dire auparavant_; _prononcer une prière avant de faire qqch_. USUS: Veteres omnibus rebus agendis, “quod bonum faustumque esset,” præfabantur, _les anciens n’entreprenaient rien, sans avoir préalablement prononcé la formule de prière_: quod bonum, etc. Honorem præfari, (cum quid turpicule est dicendum), _demander excuse, pardon ou grâce, sauf votre respect, avec votre permission_.
PRÆFRACTĒ, _Opiniâtrément_, _obstinément_. SYN. Pertinaciter, pugnacissime.
PRÆFRACTUS, a, um, _Dur_, _rude_; _inflexible_, _opiniâtre_. SYN. Pertinax, pugnax, ferreus. USUS: Thucydides præfractior nec satis rotundus. Cf. Pertinax, Obstinatus.
PRÆFULCĬO, is, si, tum, ire, a. _Appuyer_, _soutenir_. SYN. Præmunio, sustento. Cf. Fulcio.
PRÆFULGĔO, es, si, ere, n. _Briller_, _étinceler_. SYN. Præter modum fulgeo.
PRÆGESTĬO, is, ire, n. _Désirer vivement_. SYN. Valde cupio, gestio. USUS: Prægestit animus videre quamprimum.
PRÆGNANS, antis, omn. gen. _Enceinte_. SYN. Gravida sum, ventrem fero; plena, gravidata sum. USUS: Cum illum prægnans mater alvo contineret.
PRÆGRĂVO, as, avi, atum, are, a. * _Appesantir_, _alourdir_, _accabler_. USUS: Multitudine urbem prægravante.
PRÆGRĔDĬOR, ĕris, essus sum, ĕdi, d. n. et a. _Marcher devant_, _précéder_. SYN. Præeo, antecedo.
PRÆGRESSĬO, ōnis, f. _Action de précéder, de devancer_. SYN. Præcursio. USUS: Ut nihil fieret sine prægressione causæ, _que rien ne peut se faire sans une cause qui précède_.
PRÆGUSTĀTOR, ōris, m. _Celui qui déguste les mets et les boissons avant qu’on les serve sur la table du prince_. SYN. Qui cibos Principis prægustat. USUS: Clodius prægustator libidinum tuarum.
PRÆGUSTO, as, avi, atum, are, a. _Goûter le premier, préalablement_. USUS: Cibos prægustare.
PRÆJŪDĬCĀTUS, a, um, _Décidé préalablement_, _préjugé_. USUS: Res semel iterumque præjudicata. Tantum opinio præjudicata potest, ut etiam sine ratione valeat auctoritas, _opinion préconçue_. Pro præjudicato aliquid ferre, _regarder qqche comme décidé à l’avance_.
PRÆJUDĬCĬUM, ĭi, n. _Jugement préalable_, _préjugé_. SYN. Exemplum judicii facti in simili causa, judicii conceptum specimen. EPITH. Proximum, grave in aliquem ordinem. USUS: Cur non ejus damnatione aliquid ad hoc judicium præjudicii comparasti. Duobus jugulatus præjudiciis. Eos tot præjudiciis confossos prædamnatosque venire ad populi judicium?
PRÆJUDĬCO, as, avi, atum, are, a. _Juger préalablement_, _en premier ressort_; _porter un jugement anticipé sur une question_. SYN. Præjudicium facio. ADV. Arroganter, semel atque iterum. SYN. Quod senatus nondum censuit, id arroganter non præjudico neque revoco ad arbitrium meum.
PRÆLĀBOR, ĕris, lapsus sum, bi, d. n. et a. _Prévenir_, _devancer_.
PRÆLĬGO, as, avi, atum, are, a. _Lier qqche avec qqche_. USUS: Os obvolutum folliculo et præligatum, _tête enveloppée dans un sac de cuir et liée_.
PRÆLŎQUOR, ĕris, lŏcūtus sum, loqui, d. _Parler le premier_.
PRÆLŪCEO, es, xi, ere, n. _Luire_, _briller_. SYN. Lucem _vel_ lumen præfero. ADV. In posterum. USUS: Majoribus meis virtute præluxi.
PRÆLŪDĬUM, ĭi, n. _Prélude_. SYN. Præcentio.
PRÆMANDO, as, avi, atum, are, a. (cum ut), _Recommander d’avance_, _prescrire préalablement_.
PRÆMĀTŪRUS, a, um, _Prématuré_, _qui arrive avant le temps_. SYN. Præproperus, immaturus, intempestivus.
PRÆMĔDĬTĀTĬO, ōnis, f. _Préméditation_, _prévision_. SYN. Meditatio; prævisio. EPITH. Diuturna. Cf. Meditatio.
PRÆMĔDĬTOR, aris, atus sum, ari, d. a. _Méditer d’avance_, _songer à_. SYN. Meditor, cogito, domo affero, paro, præparo. ADV. Optime, jam. USUS: Ex qua forma me fingere possim et præmeditari, quo animo accedam ad urbem, _et songer d’avance à la manière dont je dois arriver à la ville_. Sapientis est quidquid homini accidere possit, id præmeditari ferendum modice esse, si evenerit, _il appartient au sage de songer que tout ce qui peut arriver de malheureux à l’homme doit être supporté avec modération, s’il arrive_. Cf. Meditor.
PRÆMITTO, is, misi, missum, ere, a. _Envoyer devant_, _d’avance_. USUS: Præmittere in locum aliquem.
PRÆMĬUM, ĭi, n. _Récompense_; _privilége_, _distinction_. SYN. Merces, fructus, beneficium. )( Pœna, supplicium. EPITH. Alienum, amplissimum, eximium sceleris, invidiosum, satis magnum, mercenarium, meritum, novum, par, pervulgatum, erectum, summum. Præmia humana, juncta et casta virtutis et officii, moderata, infinita, permagna, tanta. PHRAS. Bene merentibus præmia danda sunt, _il faut donner des récompenses à ceux qui les méritent_. Oportet, ut bene de quoquam meriti laborum suorum præmia ferant, capiant; ut præmiis donentur; exstare omnibus debent laborum suorum præmia; præmio afficiendi, honestandi sunt, qui laborem alterius gratia sustinuerunt; bene merentibus pretium præmiumque debetur; susceptus alterius causa labor præmio decorandus est; præmia tribuenda, deferenda, persolvenda sunt recte de alio merentibus. 2. Recte agentibus magna præmia constituta sunt, _on a préparé de grandes récompenses pour ceux qui se conduisent bien_. Summa recte agentes manent præmia; fructum certum, uberrimum præstantissimumque ferent, capient, percipient, qui vitam cum virtute agunt; vitæ laudabiliter actæ præmium est earum rerum copia, quas qui possidet, optime cum illo agi existimatur. Præmiorum spe magna admodumque firma niti possunt ii, quorum vita cum virtute traducitur. Egregia præmia pro certo exspectare; sine dubio sibi polliceri, plane sperare licet iis, qui virtutem colunt, qui vitam vivunt, ducunt, peragunt cum virtute. Mercedem actionum suarum, virtutis suæ, suæ probitatis, officii sui, optimorum consiliorum atque factorum exspectare certissimam possunt, qui virtutem in vita non vulgari studio colunt, quibus in vita virtus erat in pretio. Præclaram honestamque vitam magna præmia manent, consequuntur. Cf. Remuneror, Merces. USUS: Duabus rebus continetur Respublica: præmio et pœna. Præmiis invitare virtutem. Militibus præmia solvere, persolvere. Legibus et virtuti proposita sunt præmia, et peccatis supplicia, _les lois proposent des récompenses aux vertus, et des peines aux vices_. Nullum ego a vobis præmium virtutis, nullum insigne honoris, nullum monumentum laudis postulo præterquam hujus diei memoriam sempiternam.
PRÆMŎNĔO, es, ŭi, ĭtum, ere, a. _Avertir_. USUS: Me magnopere, ut caverem, præmonebat, _il m’avertissait de prendre garde_.
PRÆMONSTRĀTOR, ōris, m. _Guide_. USUS: Hic adjutor meus et monitor et præmonstrator.
PRÆMONSTRO, as, avi, atum, are, a. _Guider_, _montrer à l’avance_. SYN. Prænuntio, monstro.
PRÆMŎRĬOR, ĕris, mortŭus sum, mori, d. * _Mourir prématurément_. Ante tempus morior.
PRÆMŪNĬO, is, īvi, ītum, ire, a. _Prémunir_, _fortifier par devant_. SYN. Præfulcio, præparo.
PRÆMŪNĪTĬO, ōnis, f. _Précautions oratoires_, _préparation_. SYN. Præparatio. USUS: Sine præmunitione acerbe in aliquem invehi.
PRÆNŌMEN, ĭnis, n. _Prénom_. EPITH. Vetus. USUS: Aliquis, cui prænomen sit Decio.
PRÆNOSCO, is, ere, a. _Étudier_, _chercher à comprendre_, _à deviner_.
PRÆNŌTĬO, ōnis, f. _Notion anticipée_, _idée qu’on se fait d’une chose par avance_. SYN. Prima notio, ante capta animo rei informatio. USUS: Hanc habemus seu anticipationem seu prænotionem deorum, _idée innée des dieux_.
PRÆNUNTĬO, as, avi, atum, are, a. _Annoncer d’avance_, _faire connaître_, _informer_, _instruire de_. SYN. Præmonstro, prædico. Cf. Nuntio.
PRÆNUNTĬUS, a, um, _Précurseur_, _avant-coureur_, _messager_. USUS: Stellæ magnarum calamitatum prænuntiæ, _ces étoiles qui annoncent de grandes calamités_.
PRÆOCCŬPO, as, avi, atum, are, a. _S’emparer le premier_, _se rendre maître_. SYN. Occupo, anteoccupo, anteverto, anticipo. USUS: Quas partes mihi sumpseram, præoccupasti oratione, _ton discours a déjà traité le sujet que je m’étais réservé_.
PRÆOPTO, as, avi, atum, are, a. _Préférer_, _aimer mieux_. USUS: Mortem in certamine, quam vinci, præoptantes.
PRÆPĂRĀTĬO, ōnis, f. _Préparation_, _préparatifs_, _apprêts_. SYN. Prævisio, præmeditatio. EPITH. Diligens. USUS: In omnibus negotiis, priusquam aggrediare, adhibenda est præparatio diligens, _quoi que l’on entreprenne, il faut, avant de se mettre à l’œuvre, s’être préparé avec soin_. Provisio animi et præparatio multum prodest ad minuendum dolorem.
PRÆPĂRO, as, avi, atum, are, a. _Préparer_, _disposer d’avance_. SYN. Præparationem adhibeo, præmunio, paro, comparo. ADV. Diligenter. USUS: Ad vitam agendam præparare res necessarias. Præparato animo, auribus præparatis ad concionem accedere. Litteris ante excoli animos et ad concipiendam sapientiam imbui ac præparari decet. Cf. Paro, Paratus.
PRÆPĔDĬO, is, ĭi _vel_ īvi, ītum, ire, a. _Lier_; _empêcher_, _gêner_. SYN. Impedio, irretio. USUS: Morbo præpeditus, _empêché, arrêté par une maladie_. Cf. Impedio.
PRÆPES, ĕtis, omn. gen. _Rapide dans son vol_. SYN. Celer, citus. USUS: Avis præpes. Cf. Celer.
PRÆPONDĔRO, as, avi, atum, are, a. et n. 1. n. _Avoir plus de poids_; 2. a. _Surpasser_. SYN. Ponderis plus habeo. USUS: Qui omnia metiuntur utilitate, neque eam honestate præponderari volunt, _être primé, surpassé par l’honnêteté_.
PRÆPŌNO, is, pŏsŭi, pŏsĭtum, ere, a. _Mettre devant_; _préférer_, _donner la préférence_. SYN. Antepono, præfero, antefero; antiquior, potior mihi est. ADV. Recte, longe. PHRAS. Latina lingua omnibus aliis est præponenda, _il faut préférer la langue latine à toutes les autres_. Latina Lingua principem inter alias locum tenet, primas tenet; principatum tenet, obtinet; in tanta linguarum varietate princeps est; primas fert; principatum fert. Latinæ linguæ principatus dandus, deferendus, tribuendus est; nemo tam iniquus causæ judex est, quin primas Latinæ linguæ deferat, det, concedat. Prima in tot linguis habenda est Latina; cum Latina nulla aliarum linguarum venire in contentionem potest. Latina lingua una inter omnes eminet, longo intervallo reliquas post se relinquit. Cf. Potior. USUS: Præponere amicitiam patriæ. 2. Præficio, _mettre à la tête_, _donner le commandement_. Aliquem legioni præponere.
PRÆPŎSĬTĬO, ōnis, f. _Préposition_. Pars Orationis.
PRÆPŎSĬTUS, a, um, _Préposé_, _chargé de_. SYN. Præfectus. EPITH. Turpissimus. USUS: Negotio, navibus præpositus.
PRÆPOSTĔRĒ, _Dans un ordre interverti_, _de travers_, _à rebours_. SYN. Perverse, perperam. )( Ordine. USUS: Ut præpostere tecum agam, mox ad ordinem me referam.
PRÆPOSTĔRUS, a, um, _Qui fait les choses de travers_, _maladroit_; _hors de raison_, _déplacé_. SYN. Perversus. USUS: Ut erat semper perversus et præposterus. Præposteris consiliis utimur, _conseils déplacés, intempestifs_.
PRÆPŎTENS, entis, _Très puissant_, _très influent_. SYN. Valde potens. USUS: Clarus vir ac præpotens. Præpotentium virorum amicitiæ infidæ. Cf. Potens.
PRÆPRŎPĔRUS, a, um, _Très prompt_, _rapide_, _précipité_. SYN. Præmaturus, nimis celer. USUS: Præpropera festinatio. Cf. Præceps.
PRÆRĬPĬO, is, ŭi, eptum, ere, a. _Enlever_, _soustraire_, _dérober_. SYN. Præcerpo, occupo, anteoccupo, præoccupo. USUS: Cui desponsam jam et destinatam laudem præripere iniquum est. Non præcerpam fructum consilii tui, nec præripiam victoriam. Cf. Eripio, Præcerpo, Præoccupo.
PRÆRŎGĀTĪVA, æ, f. _Indice_, _marque_, _témoignage_. SYN. Dictum _aut_ factum liberaliter ab eo, qui nobis benefacturus est, ante præstitum beneficium; specimen et præjudicium benevolentiæ. USUS: Suæ voluntatis prærogativam dare.
PRÆRŎGĀTĪVUS, a, um, _Consulté le premier_, _qui vote le premier_. USUS: Centuria prærogativa, quæ prima fert suffragium. Omen prærogativum, _le vote de la centurie prérogative considéré comme présage_, _présage tiré de ce vote_.
PRÆRŎGĀTUS, a, um, _Demandé à l’avance_. SYN. Primum rogatus.
PRÆRUPTUS, a, um, _Taillé à pic_, _escarpé_, _abrupt_. USUS: Prærupti montes, saxa.
PRÆS, prædis, m. _Répondant_, _garant_, _caution dans les affaires d’argent_. SYN. Sponsor, qui pro altero se obligat, in causa præsertim pecuniaria. EPITH. Bonus. USUS: Prædem dare, accipere; prædem pro aliquo esse. Prædibus et prædiis cavere.
PRÆSĀGĬO, is, īvi, ire, a. _Pressentir_, _augurer_, _présager_, _deviner_. SYN. Præsentio. PHRAS. Dudum id futurum præsagiebam, _depuis longtemps je prévoyais que cela arriverait_. Divina quadam præsagitione id præsenseram; nescio qua permotus animi divinatione futurum prævidebam; animus meus, maximus ad hoc tempus vates, id mihi præsagiebat; præsagientis animi divinatione, id ita eventurum prævideram. Cf. Prævideo, Divino, Conjicio. USUS: Præsagiebat mihi animus.
PRÆSĀGĪTĬO, ōnis, f. _Pressentiment_, _divination_, _prévision_, _faculté de prévoir_. EPITH. Divina. USUS: Inest in animis præsagitio extrinsecus injecta, et inclusa divinitus.
PRÆSĀGUS, a, um, _Qui pressent_, _qui devine_, _qui prévoit_. USUS: Mens malorum, futuri præsaga.
PRÆSCĬO, is, scīvi, scītum, scire, a. _Savoir d’avance_, _pressentir_. SYN. Ante scio. USUS: Nonne hoc præscisse oportuit. Cf. Præsagio.
PRÆSCĬUS, a, um, * _Qui sait d’avance_, _qui prévoit_. SYN. Præsagiente animo. USUS: Vates futuri præscius.
PRÆSCRĪBO, is, scripsi, scriptum, ere, a. _Prescrire_, _ordonner_, _déterminer_, _régler_, _fixer_. SYN. Definio, præfinio, præstituo, voce præeo. ADV. Commode, diligenter, ante, nominatim alicui. PHRAS. Nihil tibi præscribo, _je ne vous prescris rien_. Leges tibi nullas impono; agendarum rerum modum tibi non præscribo; tuo arbitratu ages, nihil tibi certum præfinio; nihil præstituo, quid te agere velim; non ad meum præscriptum, sed tuum arbitrium vives; nihil imperabo, ages, ut voles. USUS: Natura homini præscripsit. Ita majorum mores legesque, ratio ac doctrina præscribunt. Jura civibus præscribere, _donner des lois à ses concitoyens_. Cf. Jubeo.
PRÆSCRIPTĬO, ōnis, f. _Prescription_, _précepte_, _loi_. SYN. Præscriptum. USUS: Hæc norma, hæc regula, hæc præscriptio est naturæ. Præscriptio vitæ moderatioque tenenda. Intemperantia a præscriptione rationis aversa.