Le Poème du Rhône, en XII chants. Texte Provençal et Traduction Française
Part 5
_E s'adreissant di tres à la mai bruno: --Duquesso de Berri, ié vèn sutile, M'escusarés, parai? se descadaule L'escoundihoun de vosto empreso bello... Car li barquié d'aquesto gaio floto M'an di qu'en Arle, avau, anas rejougne Li partisan que i'a de voste règne. --Ai! cavalié, fasènt un pau la tufo, Respoundeguè la dono entrepachado, Coume anas vous trufant dóu paure mounde! La princesso en questioun, qu'es à Veniso, Noun es pèr nautre, certo, incouneigudo, Que sian vesin de palais vers lou Rialto. Mai i'a palais e palais; e lou nostre, Despièi long-tèms lis aragno ié fielon... E vuei cantan, coume li cacalauso Que soun oustau se brulo.--E zóu de rire! --Iéu, countuniè la bruno cantarello, Perqué ié sian, fau que me descourdure. Feleno siéu de raço patriciano E dins l'oustau Veniso l'auturouso Mai que d'un cop venguè chausi soun doge. Mai i'a pertout si remudo-remudo... E d'un grand noum, au-jour-d'uei, pauro dono, Lou noble ourguei es tout ço que me rèsto. Dins aquel Avignoun qu'emé si tourre, Si bàrri, soun palais, mostro à la visto Ço qu'es esta dóu tèms qu'avié li papo, Vous imaginarés qu'un de mi rèire, Embassadour de Veniso, à l'epoco Ounte la papauta i'èro en derrouto, Aqui se devinè, quand lou destràvi N'en bandiguè lou bèu darrié pountife... Lou fugidis--aro escoutas aquesto-- Faguè nega, parèis, douge estatuo En or massis, qu'èron li douge aposto Emé lou Crist en subre, dins un toumple Que iéu n'ai lou secrèt touto souleto. Lou porte dins moun sen, coume un relicle, En un vièi pergamin ounte es marcado La liogo, pan pèr pan, de l'escoundudo. Mai en aquest païs estrange, mounte Noun couneissèn degun, que sian pèr faire, Se res noun vèn qu'ajude à la feblesso!--_
LXXI
_Guihèn diguè:--Siéu à voste service, Car la causo m'entrais: douge estatuo En or massis, proun valon, vous l'acorde, La peno de tenta sa descuberto. --E diguè 'no autro (aquelo qu'èro bloundo), Farian-ti pas, se fau, vira la broco, Lou crevelet? Es un mestié que sabe. E se i'a quaucarèn, ma dougaresso, Tant founs que fugue, vai, faudra que sorte... Mai, pèr sant Marc, ajustè 'n fasènt vèire Tóuti si dènt de moustelo, te jure, Que dariéu pas douge peto de gàrri De ti douge apoustòli...--E zóu de rire! --Franc que lis agon desclapa, ma bono, Iéu à l'oustau, repliquè la proumiero, L'ai toujour ausi dire, aquéu bèu sounge! E i'a proun cinq cènts an que vivèn subre La reflamour de sa verdo esperanço... --E fasès bèn, mai que bèn, caspitello! Diguè lou jouine sage; qu'es la vido? Senoun un sounge, uno aparènço liuencho, Un miramen sus l'aigo resquihouso Que, davans nòstis iue fugènt de-longo, Coume un gàrri-babòu nous escalustro, Nous atrivo au simbèu e fai ligueto! Ah! que fai bon pouja sènso relàmbi Vers soun desir, emai siegue qu'un sounge! Un tèms vendra, que vèn bessai trop vite, Ounte auran tout, li gènt, souto la toco, Ounte auran tout, saubran tout, à la tasto E, regretous di farfantello vièio, Quau vous dis pas que vendran las de viéure!--_
LXXII
_En ié fasènt lis iue de cassounado: --Pourgès-me vosto man, vèn la tresenco Di Veniciano au prince.--E lou calandre Porge la man serious à la dono: --Bello man, fino man, caressarello, Dis la manifaciero curiouso, Bono man, noblo man...--E dins la siéuno Mistousamen la dono la chaspavo,-- O, man de rèi, man fado, man de glòri, Que fai tout ço que vòu! emé de ligno Que van s'entre-coupant à la perdudo: Ligno d'amour crousant ligno de tèsto, Coume se vèi souvènt; ligno de vido... Ai! lou marrit passage! en un recouide, Pas liuen d'eici, belèu aqui sus Rose, Vous tèn d'à ment, segnour, la Mort-Peleto... Fau s'avisa!...--Que diable ié vas dire! Ensemblamen cridèron li dos autro, Sian tóuti, sus lou Rose, à mand de béure A la grand tasso e, dau! e dau! gènt jouine, Beven, en atendènt la mau-parado, Lou vin courous de nosto jouventuro! Pièi dins Bèu-Caire, ardit! aquesto vòuto Ié pousquen tóuti faire bono fiero!--_
LXXIII
_Dóu tèms que gentamen ansin devison, En ribo d'Avignoun pamens li barco Vènon, s'arrengueirant, pèr prene tòti. --Abraco la calaumo! pico en terro! Coumando Mèste Apian de sa voues broundo, Contro lou quèi à bando lou Caburle! Avanço la carato! A la sapino! Buto la sisselando! abordo! abordo! La!--Li batèu, si tèndo encamelado, S'amoulounon au pèd dóu baus menèbre, Davans lou Pont Sant-Benezet que mostro L'oumbrun gigant de sis arcado routo. L'arnés rejoun, la barcado seguro, En proucessioun marchant un davans l'autre, Segound soun us, au long de la carriero, D'à pas lou vièi patroun menant la rigo, Li pichot chat courrènt après la troupo, Balin-balant, à si gràndis aubergo Di Fustarié, dóu Limas, li bèus ome S'envan soupa galoi. Emé soun paire L'Angloro li seguis, un pau mouqueto. De noun revèire à soun entour lou prince, Lou princihoun de la barbeto bloundo, Qu'a belèu fa quauco nouvello mudo... Eh! quau lou saup? Lou Dra, belèu, au Rose La niue dins soun palais fau que descènde, S'acò 's sa lèi... Ah! vai, ma pauro chato! Guihèn, emé li dono de Veniso Que de si vesiaduro l'envirounon, Au cabaret de la Pichoto-Oustesso, Eila, souto lis aubo e li lambrusco, Es ana faire uno esquiheto... Basto, Guihèn es un cadèu e fau que jogue._
LXXIV
_Un cop à taulo dounc souto la triho Lou princihoun emé li cantarello Que manjon e que bevon, groumandouno, Se couchant li mouissau 'mé la servieto: --M'avès pancaro di, pamens, mi dono, Se sias maridadouiro o maridado, Guihèn ié fai, car, segound l'escasènço, Aqui l'on pòu fauta, se l'on s'embulo Au jo d'amour...--Qu'acò noun vous soucite! Respoundeguèron mai que voulountouso. Lou jo, segnour, noun demando que fauto. E dins noste païs la femo noblo, Uno fes maridado, pòu avedre, Que res i'a rèn à vèire e rèn à dire, Un, emai dous, emai tres calignaire. --Sabès que li marit, faguè lou jouve, Dèvon gagna, dins talo Palestino, Lou paradis de la santo paciènci? --Eh! s'escridè la bello capeludo Qu'avié de perlo d'or à sa grand pienche, Soun li fava, li plus urous dis ome! Que li servènt d'amour li desencoumbron De tóuti li trigos de l'abitudo. Noun an besoun, li marit de Veniso, De s'óucupa de rèn que lis enueie. Li cavalié servènt se fan un chale D'ajuda la mouié quand se poumpouno: Un ié tèn lou mirau, aquest ié porge L'espingoulié de sa cabeladuro; Aquéu ié passo au courset li courdello; L'autre ié porto à vèspro sa mantiho E l'autre au bagnadou ié fai coumpagno; Sènso coumta li presènt, li riqueto, Li serenado e madrigau que plovon! --An! s'anavian cerca li douge aposto? Derroumpeguè subran la dougaresso. En se gaugaiejant lou tèms s'enfuso; Mai Jacoumar vèn de pica vounge ouro, E fau de grand matin remounta 'n barco... Anen?--Anen!--Oubliden pas la bleto D'avelanié, qu'es acò la boussolo.-- E parton en cantant li cantarello:_
Se la luno clarejo Amount dins lou cèu grand, Dins lous bos que soumbrejo Mi bras t'amagaran.
--Laisso-m'esta, pescaire, Qu'ai pòu dóu miéu marit. --Iéu noun lou cregne gaire, A bèu èstre marrit!
Sus moun batèu que lando Nous raubaren au fres, Car siéu prince d'Oulando E noun ai pòu de res.
_CANT NOUVEN_
_SOUTO AVIGNOUN_
LXXV
_De-long dóu Rose que lusis dins l'oumbro, En foro d'Avignoun seguènt lou bàrri, Intron plan-plan pèr la porto Ferrusso E dóu Limas à la Jutarié-Vièio Escalon d'escoundoun, pèr lis androuno, Enjusquo amount vers lou Castèu di Papo. Tout es desert à l'entour. Li béulòli, Dins la negruro esfraiouso que jiton Li tourre couloussalo, fan si gème. Sus la ciéuta que dor toumbon lugubre Li douge cop de miejo-niue.--Que vivo? --Ami! respond Jan Rocho dins lou sourne, Que, pèr dessousterra lis apoustòli E pèr n'avé lou cop de man d'Ercule, Lou fin e sage princihoun d'Oulando I'a douna mand de se rèndre à l'espèro. Au pèd di muraiasso tenebrouso, Lou cor à flot, li bello de Veniso Entre-veson deja dins sa pensado Li barbo d'or de sant Jan, de sant Judo: Lou pergamin dins li det, uno d'éli Recercant li counfront, lis entre-signe; Uno autro dins si man en petelego Tenènt lou gimble devinaire; e l'autro, Lou front aclin coume uno courbo-dono, Sus lou bras de Guihèn, amistadouso, Leissant ana soun sen que reboumbello. --Sant Antòni de Pado, se n'en brulo!-- A fa subran aquelo que pourtavo Lou jorg d'avelanié. Se precepiton A soun entour pèr vèire, alabre, tóuti... Oh! jamai de la vido! escoumougudo, La blanquinello bleto se bidorso E viro d'esperelo vers la terro, Marcant lou rode escri, à quàuqui cano De l'Escalié dóu Pater, que s'enmounto Vers la glèiso de Dom.--Tenèn la mino! Guihèn dis en risènt, cavo, Jan Rocho!--_
LXXVI
_Lou cadelas enfounso lou pau-ferre, Eigrejo dóu dessus la terro duro, Sóulèvo, pouderous, uno amplo graso E, negre e founs, descurbecello un toumple, Un pous dins lou roucas, que, tant es orre, Fai tóuti recula.--Quau se i'abrivo? Demando frejamen Guihèn d'Aurenjo En regachant li tres femeto mudo. Jan Rocho ié respond:--S'avian de cordo... --Vous ié davalarian, diguè lou prince I dono.--Vàutri dous, que sias de mascle, Ausas nous dire acò? la dougaresso En lou fissant abramado e ferouno Ié repliquè. Ié soun, lis estatuo! Arregardas la bleto que se trosso... I'aguèsse-ti lou Baseli pèr gàrdi, Segnour, leissarés pas...--Après la fiero! Jan Rocho roumpeguè, l'aubeto primo Darrié castèu noun tardara de pougne E lou patroun, ause que crido: A Rose!-- De soun bras fort, acò disènt, aclapo Lou toumple founs souto sa curbecello, A ras de sòu ié cauco la terriho E:--Venès lèu, anen!--Vers la ribiero, Lou prince gai, li dono despichouso, Au barcarés de-coucho redavalon. E Guihèn dis:--Mai quento denierolo, Bon Diéu d'Aurenjo, que! se, pèr fourtuno, Avian trouva la maire mounte niso! Coume En Rambaud Bertrand, un de mi rèire (Davans Diéu siegue!), aquel an qu'à Bèu-Caire Pèr douge couble de biòu faguè fouire Lou Prat de Fiero e pièi, à tout un pople Largant dóu siéu, la saco semenciero Pendoulado au coustat, dins li versano Semenè d'à chivau, à plen de pougno, Trento milo denié d'argènt: eh! bello, Sus lou fierau aurian belèu fa pire!-- E 'm'acò, d'aquéu biais, tenènt l'aguïo E n'en jougant em'éli à tèsto o pouncho, Emé sa flèumo, Guihèn, qu'es de bono, Vague de galeja li segnourino. Mai tout acò li rènd pas risouleto, D'agué trouva, coume entre éli remóumion, Lou Tresor de Veniso, inapreciable! D'agué trouva la Vaco d'Or e, puto! De noun l'avé gripado pèr li pousso! En paradis noun pourtaras aquelo, Moun princihoun: e, bouto, iro d'Itàli Noun s'esvano au soulèu coume eigagnolo!_
LXXVII
_Patroun Apian, lou mèstre d'equipage, Es daut sus lou Caburle, largant d'ordre Que lou prouvié repetis. En feloupo Li passagié s'embarcon pèr la fiero E, d'un batèu à l'autre, à la seguido, De qu'entendès parla? que de Bèu-Caire. De touto l'encountrado qu'enviròuto, De Carpentras, de Veisoun, pèr ié vèndre Sis escachoun de safran, de graneto E de touto erbo de sant Jan eissucho, E d'Avignoun, pèr ié chabi si pèço De tafata, de velout e d'indiano, Mounto un mouloun de gènt. Tenènt la ribo, Encentura, quau de verd, quau de rouge, Segound que soun pèr lou rèi o lou contro, Li porto-fais, que joumbrissié la terro Davans si poung, toujour lèst pèr la truco, An acaba soun pres-fa. Di couroundo Éli-meme desmarron li maieto; E Mèste Apian, aussant soun joumbre, crido: --Au noum de Diéu e de la santo Vierge, A Rose, lis enfant!--E li sèt barco A-de-rèng se reviron e, coumoulo De tóuti li richesso de l'Empèri E dóu Reiaume, au pèd de la grand Roco Vers lou Miejour reprenon la desciso. Enterin que lou vièi patroun atuso Dóu bras e de la voues li barquejaire: «Gaiamen! gentamen!» e coume engorgon L'engoulidou ferous dóu pont de pèiro Que Benezet lou pastre sus lis oundo, I'a sèt cènts an, enarquihè sublime, Mèste Apian, éu, fidèu à la coustumo Di Coundriéulen, tiro uno capelado Au grand sant Micoulau--que sa capello Cavauco sus lou pont, linjo e poulido; E' m'acò, tout drihant dins l'aigo fousco Ounte à cha pau descènd la lus d'auroro, Coumenço mai la prègo d'abitudo:_ O noste paire! _Ansindo, quand se lèvon I proumié rai dóu jour, fan li nisado._
LXXVIII
_E d'Avignoun la visto espetaclouso, Soun castelas à paret gigantesco, Si bàrri merleta, tourre e tourriho, Dins lou matin blanc e bléuge s'aliuenchon, Emé lou fort, alin, de Vilo-Novo Que lou soulèu, tout-d'un-cop, de soun ruscle Acoulouris en or. Li barco trajon, Couchouso mai que l'aigo, car soun grèvo, E d'autant péujo soun, d'autant s'abrivon. --O sàcri mau-faras! uno voues forto Enfre l'isclo de Piot subran marrouno, Lou vesès pas, l'embarradou? qu'em'éli Se pourra plus pesca tout-aro un lampre! --Acò se n'avian plus la passo libro! Cridè Patroun Apian d'aut dóu Caburle En brassejant au pescadou de Rose: Emé si coup, en tóuti li recouide, E si calèu, pas proun que s'entravèsson, Pèr aganta 'n marrit gourbin d'alauso, Nous vendran aro empega si trahino, Aquéli panto, au bèu mitan dóu flume! --Vièi drapèu, ié j'ai l'autre, tèn ta routo!-- E Mèste Apian en desden iè resposto: --Vièi pavaioun, ounour de capitàni, Espèci de pudènt, d'es-tard-quand-dino!-- Mai li batèu filant sus l'aigo trulo, Lou mèstre, majestous, repren d'à poupo Lou gouvèr de la barro._
LXXIX
_Sus la tuerto Jan Rocho, à l'autre bout, éu, ié demando A la pichoto Angloro:--Tu que veses A travès li muraio, que! devino Un pau dequ'es eiçò:_ Coume uno busco Porte cinq cènt quintau e iéu noun pode Pourta 'no clau._--Lou Rose.--Encaro aquesto:_ La founsour de la mar?_--Un jit de pèiro. --Bravo!--Jan Rocho, à iéu, diguè la touso; Dequ'es acò:_ Soun mai de cinq cènt sorre, Mai de cinq cènt bèlli damiseleto Qu'an dins l'oustau sa chambreto caduno E que pamens lis acato endourmido Uno memo cuberto?_--Tèsto souto, Lou marinié cercavo.--Anen, Jan Rocho, Fai coume lis aiet, obro de tèsto!-- L'autre èro mut.--As proun manja de favo? --O.--Se vèi bèn que siés un chat d'Isero, Gros toumbo-mourgo! Es la mióugrano.--Bono! Mai, tè, d'abord qu'ansin tant bèn devines, Angloro, tu, li causo escabissudo, Vejan, devino un pau 'mé quau e mounte Lou pichot prince a passa la niuchado? --Eh! de que pòu t'enchaure? Es pas soun mèstre? Respoundeguè la chato. Au founs dóu Rose Quau l'empacho d'ana faire dourmido, S'a caud, la niue!--E se, la niue vengudo, Te disien qu'a vóuta jusquo à l'aubeto, Faguè Jan Rocho, emé li Veniciano?... --L'as vist?--L'ai vist.--Quatecant la pichouno S'envai escoundre eila souto la tèndo, E n'en voulès de plour! ai! pauro Angloro! --Me farié-ti, lou Dra, disié la simplo, L'estrassamen deja de si proumesso! Tant coume nous sian vist dins l'aigo bluio De mi pantai--e, dins si caranchouno, Tant de paraulo amourousido e flamo, Tout acò pièi sarié que de messorgo! Tu que m'apareiguères tant en bello, Oh! que tant lèu, moun Dra, t'acouloubrigues! Me l'an proun di que, traite coume l'aigo, Quand nous as pivelado, nous embules... Mai ères pièi tant amistous, tant lèri, Quand m'óufrissiés de liuen la flour di lono, Que la teniés dins la man souto l'oundo, En oundejant emé l'oundo enganivo Que me bressoulejavo au clar de luno!... Oh! Dra, se m'as trahido, ve, m'ennègue!--_
LXXX
_Plouro que plouraras! Lou trin di barco Sus lou regoulié proumte que l'emporto Fai sèmpre soun camin e, d'uno dougo A l'autro, vai s'espalargant lou flume Ounte l'engrau badiéu de la Durènço Carrejo e raco à bóudre la peiriho Dis aut tourrènt e deliéurado aupenco. --Hòu! bèu prouvié, t'endormes? escandaio! Crido Patroun Apian, que sian au rode Dis auve mouvedis e di graviero... Dirias que soun calu, bougre de bougre! --Ié sian! ié sian!--Aganto la pagello Jan Rocho, la descènd long dóu Caburle E, tre touca lou founs, à-de-rèng crido:_ --Pan!_--E pièi mai:_ Pan just!_--Pico au reiaume! En butant lou gouvèr fai à la chourmo Lou grand patroun._--Pan cubert!_--Zóu! coulègo!_ --Pan larg!_--Toujour!_--La soubeirano!_--Vogo!-- Just lou soulèu sort de la Mountagneto, Resplendènt sus lou Rose, e soun tout-aro Vers la Roco d'Arcié. Jouious, lou prince, Que tout-escas se lèvo e qu'es en bousco, Entre s'esparpaia, de soun Angloro, L'es vengudo trouva souto la tèndo. --Bon-jour! i 'a di... Mai ve, dequ'as? e ploures! --Lou sabes bèn de que ploure, amalido La chato ié respond, qu'à la sournuro, Touto la niue, enfre terro, pèr orto As masqueja 'mé li rato-penado! --S'acò's pas mai, assolo-te, ma bello, En ié prenènt la man éu ié replico Risènt, acò se saup, cavalin jouve, Eh! fau que trepe, e Dra, fau que draqueje!...-- E d'aise, tout gauchous, ié fai lou conte Di Veniciano emé soun escoundudo E di douge sant d'or au founs dóu toumple Que dèvon ana querre apres la fiero, Coume se dis, se la carto es pas fausso. E tout s'adoubo; car sarié bèn crime De l'afligi, la mignoto, tant coume Es poulideto e bravo e creserello A soun amour de fantaumeto puro!_
LXXXI
_E vogo la barcado...--Hòu! pichoto! Aramoun, noste endré! vène lèu vèire! A crida lou gros Tòni, ve la cauno Ounte demouravian (oh! quand ié sounge!), Pèr lou glavas à mita derouïdo, L'an dóu gros Rose, e mounte siés nascudo... --Que d'aubre de pertout! lou bèu terraire! Disien li passagié, n'i'a, de garbiero! Se vèi qu'acò 's tout de cremen de Rose... --L'avèn passa, Gardoun?--Vaqui sis isclo... Eila-de-long vesès pas Valabrego Emé soun Roudadou que l'envirouno? Li verganiero fan si rebatudo... O Margarido! o Malen! Ah! li garço! De si fauciéu lusènt en fasènt mostro, Li vesès dins li vege, coume rison? Es dins aquéli mato de moutouso Que faudrié cala si bouirouniero! --Un esturioun que mounto!--Aquelo raisso Que gisclo avau-davans?--Quand vous lou dise! Es un lachen de mar, e di bèu: provo Que sian pas liuen de Bèu-Caire.--Que fèsto! Mai verai! vès lou pont! vès Santo-Marto Qu'apouncho soun clouchié sus l'autro ribo! Lou pont tarascounen emé si pielo Que, blanquinello, escambarlon lou flùvi! Lou grand castèu de Tarascoun, en fàci D'aquéu di Bèu-Cairen--ounte à la cimo I'a lou drapèu di tres coulour que floto! Sian emé Dieu! e vivo la Prouvènço!_
_CANT DESEN_
_LA FIERO DE BÈU-CAIRE_
LXXXII
_Curbènt lou Rose long, uno fielagno De barco c bastimen de touto meno, Abandeira de tóuti li jaunuro E rougeirolo di nacioun, à bóudre Vers lou dougan sablous deja s'esquicho. Car, em' aquel embat que dins li velo I'a quàuqui jour que boufo, de la baisso An mounta li lahut. De la mar nostro, Di costo barbaresco e levantino E dóu Pounènt e de la Mar Majouro, An pouja vers Bèu-Caire pèr la fiero. E n'i'a! lis un pourtant la velo agudo, Lou mai latino, e d'autre à quatre caire: Li lèuge d'Arle e trei-mast de Marsiho, Li tartano de Gèno o de Ligourno, Li bregantin d'Alèp, li balancello De Malaga, de Naple e de Maiorco, Li brigouleto angleso o dóu Grand-Vabre, E li mourre-de-porc d'Agte e de Ceto E li trabaco negro de Veniso. Es un balun sus Rose que gançouio Dins lou soulèu, lou trango e lou baruge De tóuti li jargoun di marinaio. Mai dóu mitan di bigo e dis anteno, Di velarié, di courdage e di moco Ounte à pèd nus quau davalo e quau mounto, Souto la Miejo-Luno enourguïdo, Au plus aut crousihoun de l'aubre-mèstre, O Mahoumet! lou bastimen de Tùnis A la pèu de móutoun qu'es pendoulado! Es arriba lou bèu proumié: li Conse I'an douna 'n sa de pan em'uno bouto De vièi Canto-Perdris. Faran tampino... Pièi à la babala, se vuei s'empegon! E danson li jusiolo qu'an aducho, Tirassejant si pantoufleto jauno, Au brut di castagnolo, sus cuberto, E canton e narrejon si sansogno. Li Coundriéulen, zóu! emé màli peno, Adaut dóu Prat, butant, tirant sa rigo, Oh! saio! oh! isso! à la perfin arrambon Si barco long dóu port e, prenènt terro, Deja li beriquin en multitudo, Bourrin-bourrant, envahisson, emporton Li carguesoun, en fasènt à la courso Trantaieja li passarello primo. --Garo davans! li Coundriéulen!--Se charpo, Se tuerto de pertout: que treboulèri! A respèt de Bèu-Caire en tèms de fiero, Èro rèn lou Grand-Caire, Diéu m'ajude!_
LXXXIII
_Li gros brancan, carga de bouto d'òli, Li carretoun dis eigadié qu'espouscon, Li bancado d'arange vo de limo, Li mouloun de coufin, de canestello, Lis escoubo de mi, li fourco d'iero, Li pèiro de moulin que vous entravon, Li bringo-balo tirassant li fusto, Que sabe iéu! dins lou sablas dóu Rose Enjusquo li campano que se foundon. Mai èro pièi lou Prat! De si cabano, Di cabano innoumbrablo li renguiero, Emé si fierejaire qu'en famiho Gouston em'un gre d'àpi aqui-deforo, Fau l'agué vist en touto plenitudo, Acò, lou bèu dimenche de Bèu-Caire! Tóuti li nòvi dóu païs d'Argènço E de la terro d'Arle e d'en Jarnegue, E tóuti li fringaire dis Aupiho, E tóuti li parèu de la Vau-Nage, De la Vistrenco e de la Gardounenco, Au grand soulèu, à la fàci d'un pople, Aqui venien passeja soun triounfle. Souto li tèndo fresco dis andano, Cadun sarrant lou bras de sa caduno, Que regalado èro pas--de li vèire Garlandeja, marcandeja si fiero E se croumpa de «bago d'ai» pèr rire! Aqui, tau jour, i'avié qu'un crid de glòri Qu'esbaudissié tóuti li lèio oumbrouso: Que fuguèsse artisano o païsano, Que fuguèsse bourgeso vo marqueso, I'avié qu'un crid pèr la plus bello tèsto O pèr lou gàubi de la mai coussudo Que tout l'an fasié lèi, ditant la modo._
LXXXIV
_O bonur dóu jouvènt! dis un is autre Rivalisant de joio e de jouïno, Entre éli se fasien gau e ligueto. E tout lou jour ensèmble, dins la foulo De vint nacioun diverso, incouneigudo, Guihèn souto lou bras emé l'Angloro S'enanavon perdu. La moulounado, Coume uno oundado folo, à touto zuerto Lis empourtavo urous. Elo, esbahido De tout ço que vesié: di chico-estrasso, Dis enguentié qu'amount dins si carrosso, E gin! e boum! vendien de contro-verme; D'aquéli braguetin que vous avuglon Emé si passo-man e passo-passo; Di balarino auripelado e souplo Que dansavon i lume sus la cordo; O dóu Poulichinello emé Rouseto:_ Rouseto!--Dequé vos?--Lou pichot plouro! _Ah! falié s'avisa di filoun. Rare, Quand i'avié roudelet vers li coumèdi, Que noun curèsson en quaucun li pòchi. Pèr tira finamen l'or di centuro N'i'en venié de Paris emai de Loundre! Mai dóu plesi qu'avié l'enfantoulido Guihèn prenènt sa part, autant badavo; E coume, dins lou clar d'uno font puro, Quand avès caud, l'estiéu, fai bon descèndre, Pèr tempouri sa fèbre languissouso, Éu descendié dins aquelo amo novo. E n'i'avié tant à vèire, aqui, de causo! Li rode ounte vendien li gimbeleto Enliassado em'un fiéu, que vènon d'Albi; Li Turc qu'enturbana vendien de pipo; Li braiassié, li Grè couifa de rouge, Que tènon li tapis brouda d'Esmerno E lou gengibre e l'essènci de roso, Bèn cachetado i mouleto de vèire E qu'un degout tout un oustau perfumo! Pièi lou courau, li rèst de perlo fino; Pièi li jouguet, li tambour de Bèu-Caire, Que tant n'avèn creba, quand erian jouine! E li ventau garni de pampaieto E li titèi, vestido o tóuti nuso._
LXXXV