Le Poème du Rhône, en XII chants. Texte Provençal et Traduction Française
Part 3
_I' avié de femo,--anen, de malurouso,-- Que, sis enfant estènt mort au service, Dóu camin ié quilavon: «Manjo-mounde! Rènde-me-lou, moun fiéu!» Dins li vilage, Li pèd-terrous, quichant i det, terrible, Un escut de cinq franc, pèr lou counèisse, Lou poung en l'èr, ié bramavon: «A Rose Lou_ castagnié! _lou_ toundu!» _Miserable! Fasié freni... Mai dins sa desfourtuno Agamouti, mut, tau qu'un Ecce-Homo, Éu regardavo eilalin, coume un ladre, Lou Rose qu'à la mar s'anavo perdre. A-n-un relais de posto, dins la mudo Que se fai di chivau, espeloufido, Lou coutèu à la man, uno oustaliero Qu'èro à sa porto saunant un poulastre: «Ha! cridè coume acò, lou sacre moustre, Se lou teniéu aqui! Dins la courniolo Iéu ansin ié plantèsse ma coutello!» Couneissié pas l'emperaire. Éu s'avanço: «Que vous a fa?» ié vèn.--«Aviéu dous drole, Respond la maire en dòu que s'engalino, Dous drole bèu, que semblavon dos tourre! Me lis a fa peri dins si bataio.» --«Noun periran si noum dins lis estello, Napouleon ié dis em' un founs triste; Pousquèsse-iéu èstre toumba coume éli! Soun mort pèr la patrìo au champ de glòri.» --«E quau sias, vous?»--«Iéu, dis, siéu l'emperaire. Ai! bono femo! (vous demande, prince!) D'ageinouioun à si pèd, esperdudo, Ié beisè lèu li man, pauro marrido, Ié demandant perdoun, touto en lagremo.--_
XXXVIII
_E Mèste Apian se derroumpènt:--Empèri! Cridè subran en s'eissugant li ciho Lou capèu à la man, ah! boutas! d'ome, Pèr n'en trouva 'n segound d'aquelo estampo, Faudrié courre!--Avisas-vous, li móussi! Chamon li radelié d'un trin de fusto Que vai floutant pèr lou mitan dóu Rose. --D'ounte vèn lou radèu, gourrin?--D'Isero. --Avès uno lignado, aqui, famouso! --N'i'a pèr vint milo franc.--Bos de marino? --Vai à Touloun... Espinchas quénti pège! Falié li vèire, au soum de la mountagno, Quand boumbissien dins lis escoulanchouiro, Avans qu'èstre enliama pèr li redorto! Avèn de sap, aqui, de fau, de roure, Qu'an belèu dous cènts an, sènso trop dire... Acò vèn dóu Vercors, di Terro Frejo, Di bouscarasso de la Grand Chartrouso, Amount dóu tron de Diéu!--De bèlli pèço... Anessias pas turta contro li pielo Dóu Pont Sant-Esperit!--N'i'aurié pèr tóuti, Car es pas di que lou pont noun sautèsse... A l'empento! à l'empento!--Adessias, brodo! --Adessias, galavard!_
XXXIX
_Mai sus la tuerto Soun mai groupa Jan Rocho emé lou prince: --Sabès? vous ié faudra paga sa fiero, A la pichoto Angloro, aquesto vòuto... --De-bon? creses que vèngue, elo, à Bèu-Caire? --Eto! vers li marchand fau bèn que vèngue Chabi soun escachoun de pampaieto! --Vogo toujour! d'aquelo grand Naturo Que desempièi Lioun nous embelino, A iéu me plais de saluda dins elo La primo-flour, la rèino naturalo. --Segnour, à dicho que vers sa presènci Nous abasan, anas, de lono en lono, Vèire lou flume espalarga si ribo E lis amour faire si cabusseto. Leissas passa lou Cengle emé sa tourre Que, maladito, eila vèses que pènjo, Despièi qu'is Uganaud li couventialo Un cop ié durbiguèron si grasiho; Pièi Charme, e Bèu-Chastèu mounte lou Rose. Recava pèr l'Eiriéu, tant s'aprefoundo; E Pèiro-Gourdo e Sant-Laurèns de Papo, Em' alin li Ceveno... De la Vòuto Anan franqui lis isclo verdoulènto Que i'abiton li vibre emé li lùri, Em'aquelo qu'apellon Pren-te-gardo! Veiren Cruas, Rocho-Mauro la negro, E mandaren l'amarro au port d'Ancouno.--_
XL
_Au port d'Ancouno an pas quicha l'anchoio Que tourna-mai se cargo, zóu que n'i'ague... Mai coume acò sènt bon! sus lou Caburle An embarca vint saco de vióuleto Que porton à Bèu-Caire: es la culido Que s'es facho au Mezenc, à Santo-Aulaio, Emai vers lou Grand-Serre e la Vau-Droumo. D'aquelo secarié de canitorto Lou Rose tout entié lèu se perfumo. Sus la maire dóu Rose pleno d'isclo Jito si rai tebés la souleiado, Sus li revòu que trelusènt virouion E l'un dins l'autre en rebouiènt se perdon, Sus li bousquet d'ounte lis aubo sorton Emé si trounc cambaru que blanquejon, Redoun e lisc, coume dirias li cueisso De quauco ninfo o divesso giganto. Di segounau verdejon li broutiero; Dins li canié li rèsso-sagno en noumbre Fan «tiro! sarro!» I calanc que s'aliuenchon O se raprochon en taiant la ribo, Li capoun-fèr tamison à grand ciéucle O radon li faucoun sus lis auturo. Entre li bord amudi, soulitàri, Pacifico descènd la longo floto Qu'à soun entour es talo l'avalido E talamen es vaste lou silènci Qu'à milo lègo sèmblo liuen dóu mounde._
XLI
_Napo d'arcié, li lònguis aigo morno Menon la som e l'embriagadisso. Souto lou tibanèu de la grand barco Lou prince fai miejour. Oh! vido bello! Jasènt dins sa flassado à raio roujo Ounte es brouda lou Cor d'argènt d'Aurenjo, L'iue mita claus, vèi dins l'azur di lono Se miraia li pibo loungarudo Que van fugènt emé li frais, li vege, Li caladat, li paliero, lis auve. Atrevari, tout resquihant sus l'oundo, Vèi peramount, que passon à la filo, Li castelas coulour d'or, li tourrello, Memouratiéu di tempourado liuencho, De si fatorgo en tout meravihouso! Sènt l'infini bonur d'èstre deliéure Di causo vano e mèco de la vido. Un dous pantai d'amour l'envahis: sounjo A l'Évo incouneigudo que l'espèro En quauco part, lou cor en flour, souleto, E qu'aura fe belèu dins sa paraulo, Se'n-cop ié dis que la vòu. E trelimo D'embessouna sa vaigo jouventuro Au nouvelun de la bello ninoio E de se perdre em'elo dins li tousco, Bevènt l'óublit de tout lou rèsto em'elo._
XLII
_Tou-en-un-cop li son d'uno musico Sus l'autro barco eila-darrié s'enauron, E de voues clarinello, armounïouso, Veici que fan chala l'emplun dóu flume. Li Veniciano, aurias di tres Sereno, Alegramen eiçò poulit cantavon:_
De-long de la marino En se lavant li pèd, A la bello Nourino Soun anèu i'escapè.
Vèn à passa 'n pescaire Que vai dins soun barquet E bourjo de tout caire Pèr empli soun saquet.
--Pescaire à barbo bloundo, Pèr tu i'a 'n bèu flourin, Se me pesques dins l'oundo Moun aneloun aurin.--
Se trais dins la marino Lou pescaire aflamba: --Vaqui, bello Nourino, L'anèu qu'avias toumba.--
Sa bourso elo desblouco: --Veici toun pagamen. --Un poutoun sus li bouco, Vole rèn autramen.
--De-jour noun se poutouno, Que nous veirié quaucun. --De-niue souto la touno Nous couneira degun.
--Mais la luno clarejo Amount dins lou cèu grand. --Dins lou bos que soumbrejo Mi bras t'amagaran.
--La roso qu'ai au jougne Vai chanja de coulour. --Au rousié fau se pougne, Avans que toumbe flour.
--Laisso-m'esta, pescaire, Qu'ai pòu dóu miéu marit! --Iéu noun lou cregne gaire, A bèu èstre marrit!
Sus moun batèu que lando Nous raubaren au fres, Car siéu prince d'Oulando E noun ai pòu de res.
_--Oh! la flamo cansoun! bello Veniso! Vai murmurant lou prince que pantaio Entre-dourmi sus la nau, barqueirolo Qu'à la vesprado mounton di Placeto, Dóu Grand-Canau silencious e dóu Lido, Oh! bressas-me dins ma beatitudo! E plus de pensamen, qu'es la sagesso De se leissa pourta sus l'aigo folo A la gràci de Diéu, coumo lou ciéune En rejougnènt la tèsto souto l'alo.-- Li dono veniciano soun pas nèscio: Sabon deja qu'un prince vogo em'éli E calon si fielat dins l'oundo bluio En cantant la cansoun dóu rèi d'Oulando. Mai acò 's un fin pèis, e veiren vèire S'enlabrena pèr éli, tèsto-pouncho Éu vai passa pèr iue o bèn pèr maio._
_CANT CINQUEN_
_L'ANGLORO_
XLIII
_Dóu tèms qu'ansin davalo lou Caburle, De liuen en liuen crousant d'uno autro tiero Lis equipage amaiant que dóu Rose Remounton lou courrènt, en visto fuson E coumbo e piue: lou Roubioun qu'enfre terro Bagno Mountelimar; pièi lis ancoulo De la grand glèiso amount apountelado Sus lou ro de Viviés; vers l'autro ribo Lou toumple dóu Gourg Nièr--que, pèr Calèndo, Un cop pèr an se i'auson li campano, A miejo-niue, de l'abadié de mounjo Que fuguè dins lou tèms aprefoundido. Emé lou castelas qu'èro à dre d'éli, Pèr un ouide cava souto lou flùvi, Se dis qu'avien trevanço.--Aviso! aviso! Lou timounié subran dounant l'estorso, An rascla l'agacin de Malo-Mousco. Rapido, la calaumo intro à la cluso, Estrecho e redoutablo, de Dounzero, Ounte, en passant, ferouno lis espinchon Li Tres Dounzello tremudado en roco. Esperavon aqui, tóuti tres drecho, Si chivalié parti pèr Terro Santo: En regardant veni de-long de l'oundo, Talamen es marrit la languitudo, A la longo dóu tèms s'arrouquiguèron. Passon lou Bourg--que sant Andiòu lou diacre I'escounjurè lou diéu Mitra; descuerbon Apereila lou mount Ventour que gibo, Aperalin lou Mezenc di Ceveno, Aperavau lis arco espetaclouso Dóu Pont Sant-Esperit, fa pèr miracle; E, perdu dins lis aubre, enfin abordon Au Malatra, vers lou jougnènt d'Ardecho, Que, pèr raport i gravo dangeirouso, Aqui van prene l'ome de la mudo._
XLIV
_--Vès-la! vès-la! cridèron dins li barco. Lou poung sus l'anco, en ribo dóu grand Rose, Dins si raubiho bello dóu dimenche, A la man soun cabas de sagno primo, Elo, l'Angloro, esperavo risènto. Car em' aquéli gènt dis equipage S'èro à cha pau rendudo famihiero, Fantaumejant e fadejant em' éli. Desempièi qu'èro au mounde, sus la dougo Venié vèire veni li sisselando, Lóugiero fendènt l'aigo à la desciso, Cargado de castagno o d'àutri viéure, Emé soun tibanèu de telo blanco Acatant li mouloun de marchandiso. Li marinié di barco ventrarudo, En la vesènt bada long de la lono, De-fes dins soun faudau qu'elo aparavo Ié jitavon de liuen de poumo roujo O de pero garroto à la rapiho. Tóuti la couneissien, aquelo Angloro, Coume l'avien noumado pèr escàfi, En estènt que toujour sus li graviero Grapaudejavo nuso, à la rajolo Dóu souleias, coume uno reguindoulo. Pièi s'èro facho grando, arrouganteto, Emai poulido proun. Èro que bruno; Mai uno bruno claro o, pèr miés dire, Lou rebat dóu soulèu l'avié daurado; Emé d'iue de perdris, qu'èro de peno De saupre se risien d'enfantoulige O d'alegresso folo o bèn pèr trufo._
XLV
_D'ageinouioun o drecho dins li semo, Aqui-de-long, tout lou jour, abarouso, Emé soun crevelet d'aran passavo, Entre-mesclo au savèu em' i graviho, Li pampaieto d'or que, raro e tèuno, L'Ardecho carrejavo après li plueio. Lavado e relavado, li paiolo Se retenien, lusènto, sus la bourro D'uno pèu de móutoun; e bèn countènto, Pecaire, quand gagnavo sa peceto De douge o quinge sòu, un jour dins l'autre. De si sourreto e fraire la ninèio, Bóulant à pèd descaus l'areno morto, Un eici, un eila, dins la ribiero I' anavon rabaia li crevelado. La maire au bastidoun fasié la soupo O pedassavo en ié bramant de-longo: «Quau vous tendrié de besougno, destrùssi!» Soun ome, lou gros Tòni, èro mudaire. Au Pont Sant-Esperit, que fau counèisse Li gourg e li courrènt pèr noun se roumpre Is esperoun de sis ancoulo traito, Passavo li batèu à la desciso. Prouvenien d'Aramoun e, dintre Rose, Remounta pèr la pesco dis alauso, Avien planta caviho e penja l'oulo, Aqui perdu, dins uno capitello Bastido à pèiro seco sus l'auturo, Pèr precaucioun di crèis e cop d'Ardecho; Car fau pas badina 'm' aquelo garço De ribiero rabènto, quand s'abrivo, Gounflado pèr li plueio e que fai crèisse Lou Rose de vint pan!_
XLVI
_E dounc l'Angloro, En péu o sus la tèsto un plechoun rouge, Li marin de Coundriéu e d'Andanceto Sèmpre la retrouvavon au passage; Talamen que, fasènt la descendudo, Un cop avé franqui li Tres Dounzello E travessa lis isclo Margarido E devista lou ro de Pèiro-Lato: --Anen, disien galoi, lèu anan vèire Au Malatra roundouleja l'Angloro!-- Acò soulet lis escarrabihavo Mai qu'un cigau de vin à la coucourdo. E tant-lèu la vesien, atravalido, Boulegant soun crevèu dins la lumiero, La gounello estroupado à miejo-cueisso E lou jougne badiéu coume uno roso D'agoulencié que béu la souleiado: --Que, hòu! cridavon en ié fasènt signe, Aquelo Angloro a panca fa fourtuno? --Ai! pauro! d'or, respoundié la pichoto, Aquéli gus de Raiòu, dins l'Ardecho N'en jiton gaire... Sabès lou prouvèrbi? Arpaiaire, pescaire, emai cassaire... --Pecaire!--Juste. Mai passas bèn vite? --Lou Rose es fièr e n'a ges d'arrestado, Bello jouvènto! Mai, à la remounto, Quand li chivau tiraran la maieto, Que revendren de la terro d'Argènço, Amarraren i tòti de la ribo E t'adurren de dàti... Ounte es toun paire? --Es au Grand-Malatra que vous espèro... Bon viage à la marino!--Adiéu, mignoto!_
XLVII
_N' i' avié proun un, sabès, que sus lou tèume, Toujour lou bèu darrié dintre la chourmo, Saludavo enca 'n cop la pichouneto Emé quàuqui poutoun à la voulado. Èro un gaiard cadèu de Sant-Maurise Que, sus lou còu e sènso ges d'ajudo, Soulet aurié carga 'no bouto pleno De sièis barrau. Soun noum èro Jan Rocho: Un brun masclas d'aquelo forto raço De ribeirié dis aigo dóufinenco Que, sus li riso e lis auve dóu flume, Entre-mitan lou Reiaume e l'Empèri, Gouvernon li radèu e savouiardo. Au desparti, sa maire, chasco vòuto, Ié venié:--Moun enfant, lou cor me crèbo De te vèire abasa 'm' aquéli barco Que, la mita dóu tèms, revènon routo O que, desemparado, avau demoron. De sèt garçoun, que tu n'en siés lou mendre, Car èron tóuti, ve, d'esclapas d'ome, Me soubro plus que tu. Li fiho palo Dóu plan-païs, avau dins la Prouvènço, Me lis an tóuti pres, un après l'autre. Em' uno bello oustesso qu'èro véuso L'einat s'es establi pèr aubergisto; Lou cadet, peralin au grau dóu Rose, S'es fa, m'an vougu dire, escandaiaire; N' i' a dous que, marida 'mé d'Arlatenco, En patramandejant bèn proun que viscon; E dous qu'en Avignoun an tengu tòti Pèr èstre porto-fais. Em' uno bando De drole coume aviéu, à moun vieiounge, Se tu vas courre mai la bello eisservo, Me vese iéu à mand d'ista souleto! --Maire, fasié Jan Rocho, li chatouno Que porton sus lou péu lou velout d'Arle, Nimai li boujarrouno de l'Ouvezo, Nimai li risouliero de la Sorgo Emé si catalano blanquinello Qu'au vènt-terrau si dous vetoun floutejon, Noun me faran jamai, fugués tranquilo, Oublida nòsti drolo crouchounado Emé si bèlli rouito sanitouso. --Ha! la vièio apoundié, que soun rejuncho E bravo en tout: sachènt garda li dindo, Tout en fielant sa blesto de canebe, Móuse li cabro e batre lou bon burre O tricouta li flour de la dentello... Tè, sènso ana pu liuen, coume la fiho Dóu Charmetan, qu'es uno degouiado: A la fin de si gènt, moun chat, pèr doto Aura de prat, de vigno emai de terro Que dèvon rèn en res, l'auses?--O, maire._
XLVIII
_Patin, coufin. En chasco despartido Èro la memo aubado. Mai Jan Rocho, Un cop mounta sus lou paiòu di barco, Un cop bandi sus lou courrènt dóu flume Vers lou relarg de la Prouvènço lindo, Adessias li touiaudo de Serriero, D'Ampuis, dóu Piage o de Glun o de Sèrvi! En respirant l'aire libre dóu Rose, Quand se vesien, éu e li cambarado, Li mèstre en plen d'aquéu reiaume eiguèstre, D'aquel empèri dóu Maïstrau rude Que s'espandis au long entre li colo, De soulèu en soulèu e d'auro en auro, D'uno ourgueianço estrèmo venien ébri E se cresien lis invincible au mounde. A-n-éli lou fin moust de l'Ermitage E lou vin caud de la Costo-Roustido Que, pèr camin, vivo la canto-bruno! N'adousihavon sèmpre quauco pèço. A-n-éli lis oulado que treviron E li taioun d'aquéu biòu à l'adobo Que lou lausié perfumo dins la glouto! E li feisan de l'isclo Pibouleto E li poulardo avau de Roco-Mauro, Nourrido à jabo emé lou mi d'escoubo; E li couniéu de Castèu-Nòu de Papo Assaboura 'mé lou vin de la Nerto! A-n-éli li brassado di chambourdo, Dins la sournuro, au pèd dis aubaredo, Quouro i gràndis aubergo de la ribo Pèr la couchado au vèspre s'arrambavon! N'avien pas tort li crid de la gouverno Qu'entre li dos levado, de-countùnio, S'entendien reboumbi:_ Reiaume! Empèri! _Li Coundriéulen, patroun de la ribiero, Èron de rèi verai, de counquistaire. Vers la Prouvènço, aquelo Palestino, Ounte lou Rose dins soun amplitudo Embrasso l'isclo inmènso de Camargo, Vers la Prouvènço ounte l'óulivo afloco Sus li pendènt de tóuti li coustiero, Vers lou païs ounte cour la Tarasco, Ounte au soulèu, lou jour, danso la Vièio, Ounte la niue i'a l'estelan qu'esbriho, Éli, li veiturin de l'aboundànci, Ié davalavon bèn-vengu de tóuti._
XLIX
_Entre parèisse aperamount la rigo Di sisselando e sapino e pinello, Encalaumado en co l'uno de l'autro, Emé li Coundriéulen dre sus la poupo, Li bras leva, d'acord butant l'empento E dins l'azur pièi la lachant ensèmble, Li terrassan d'en terro ié cridavon: «Manjo-cabrit! Quiéu-de-pèu! N'as de burre?» E li coulosse bounias: «Manjo-anchoio! Camino! As pòu que te manque, la terro?» Ié respoundien en uno bramadisso. E tout-de-long l'antico galejado Resclantissié dins lou parla di pople; E tout-de-long, sus li talus de pèiro Di pourtihoun que bordon la grando aigo, Pèr vèire, ivèr-estiéu, venien li fiho, De soun debas gaubejant lis aguïo O sa sieto à la man, la tèsto alerto. Tout resquihant peréu sus l'oundo liso, Li Coundriéulen aqui s'enarquihavon E, di batèu, en ié fasènt bouqueto: --Anen, voulès veni, cridavon, drolo, Emé nous-autre à-n-Arle?--Sian pas lèsto; Un autre cop!--E filavon li barco Dins li risènt, entre-mitan lis isclo. Just lou pilot, aplanta sus lou tèume, Alin-davans lis iue dubert e fisse Pèr fourvïa lis agacin de roco, De liuen en liuen viravo un pau la barro._
_CANT SIEISEN_
_LOU DRA_
L
_Oh! lis atiramen de l'aigo blouso, Quand lou sang nòu espilo dins li veno! L'aigo que ris e cascaio ajouguido Entre li coudelet, emé li sòfi Qu'arrapon en sautant li damisello E li mouissau di vèrdi bourdigaio! L'aigo poulido e crudèlo e felouno Qu'embelino e pivello l'innoucènci En ié fasènt lusi li tremoulino De soun mirau!--Ninèio, à la vihado La maire ié venié de vòuto en vòuto, A sis enfant, à l'Angloro,--ninèio! Vers li blavour de l'aigo pausadisso O lis afous que remoulinon encre, D'ana jamai gafa noun vous avèngue! L'ai toujour ausi dire: souto Rose (Ai! bèu mignot, se lou pèd vous mancavo!), En de founsour que soun descouneigudo, Ié trèvo, despièi que lou mounde es mounde, Un fantasti nouma lou Dra. Superbe, Anguiela coume un lampre, se bidorso Dins l'embut di revòu mounte blanquejo Emé si dous iue glas que vous trafuron. A lou péu long, verdau, flus coume d'augo, Que floto sus sa tèsto au brand de l'oundo. A li det, lis artèu, pèr ausi dire, Tela coume un flamen de la Camargo E dos alo de pèis darrié l'esquino Clareto coume dos dentello bluio. Lis iue à mita claus, nus coume un verme, N' i' a que l'an agu vist, au founs d'un toumple, Estalouira au soulèu subre l'areno, Pipant coume un lesert la souleiado, La tèsto revessado sus lou couide. Barrulant souto l'aigo emé la luno, N' i' a que l'an entre-vist, dintre li lono, Avera d'escoundoun li flour de glaujo O de l'erbo-d'infèr. Mai pièi lou pire, Chat! escoutas aquesto..._
LI
_Un jour, se conto, En ribo de Bèu-Caire uno femeto Lavavo sa bugado dins lou Rose E, tout en bacelant, à la subito Veguè, dins lou courrènt de la ribiero, Lou Dra, poulit e lèri coume un nòvi, Qu'à travès dóu clarun ié fasié signe. «Vène! ié murmuravo uno voues douço, Vène! te farai vèire, bello chato, Lou palais cristalin ounte demore Emé lou lié d'argènt ounte m'ajasse E li ridèu d'azur que l'encourtinon. Vène! te farai vèire li fourtuno Que se soun aclapado souto l'erso, Despièi que li marchand ié fan naufrage, E qu'ai encamelado dins mis ouide. Vène! ai un pipaudoun que n'a que l'orvo E que, pèr s'abari dins la sapiènci, N'espèro que toun la, bello mourtalo!» La jouino bugadiero, atrevarido, Leissè toumba de sa man escumouso Soun bacèu e 'm'acò, pèr l'ana querre, S'estroupant vitamen à miejo-cambo, Pièi au geinoui, pièi jusquo à miejo-cueisso, An! perdeguè l'apès. Lou briéu dóu flume L'envestiguè de soun oundado vivo, L'entourtouiè, barbelanto, avuglado, E l'entirè dins li aven ferouge Que remoulinon avau souto terro. L'aguèron bèu cerca 'mé la partego: La retrouvèron plus, èro perdudo. Passè de jour, passè d'an. A Bèu-Caire Degun pensavo plus a la paureto, Quand un matin, au bout de sèt annado, La veguèron rintra, touto tranquilo, Dins soun oustau, sa fardo sus la tèsto, Coume se retournavo, à la coustumo, Dóu lavadou: soulamen un pau palo. Tóuti si gènt lèu la recouneiguèron, E tout acò cridè: «Mai d'ounte sortes?» En se passant la man sus lou front, elo: «Vès, ié diguè, me sèmblo qu'es un sounge... Que vàutri lou vougués crèire o pas crèire, Sorte dóu Rose. En lavant ma bugado, Ai toumba moun bacèu e, pèr l'avedre, Ai resquiha dins un founsau terrible... E me sentiéu embrassado souto aigo Pèr uno oumbrino, un glàri, que m'a presso Coume un jouvènt que fai un raubatòri... Lou cor m'avié fa mau e, revengudo, En un vaste soubau plen de fresquiero, Enlumina d'uno lus eigalouso, Emé lou Dra, souleto, me siéu visto. Avié, d'uno fiheto entre-negado, Agu 'n pichot--e iéu, pèr nourriguiero De soun Draguet, sèt an m'a detengudo.»_
LII
_L'Angloro, l'endeman d'aquéli conte Qu'emé li rai dóu soulèu s'esvalisson, Noun ié pensavo plus e, dins li semo Dóu Malatra, zóu! esperdigaiado Courrié 'mé soun crevèu se metre à l'obro. Èro au gros de l'estiéu: sus li piboulo, Lis óume e lis aubero blanquinello Que fan sóuvert, cantavon li cigalo... Hòu! elo cregnié rèn, car, au regiscle Dóu grand soulèu que pico sus l'areno, Disié qu'ansin vesié miés li paiolo Belugueja. Lou mai que i'èron grèvo Èro li niue, quand dins l'estrecho bòri Falié coucha 'mé touto la chaumiho, Au sòu, à ran, sus un mouloun de fueio. Uno d'aquéli niue de calourado Que vous estoufegas souto li téule, S'èro levado en camiso à la luno Pèr ana prene un pau lou fres deforo. La luno dins soun plen la regardavo, Mingoulouno, descèndre vers la ribo, A pèd descaus, dins lou prefound silènci De la naturo inmènso e dourmihouso, Leissant ausi lou rouncadis dóu Rose. Sus l'erbo clarejavon li luseto; Li roussignòu alin à la perdudo Se respoundien, amourous, dins lis aubo; E lou cascai de l'oundo courrerello S'entendié rire. Au sòu la manidouno Leissè d'un cop toumba sa camiseto E dins lou Rose, ardènto e trefoulido, Plan, de-clinoun, intrè, li man crousado Sus la tremour de si dous sen de vierge. Au proumié frejoulun, de la pereso S'arrestè 'no passado, souspirouso; E roudihè lis iue, proun esmougudo, Tout a l'entour dins la negruro liuencho Ounte cresié toujour qu'entre lis aubre Quaucun desabihado l'espinchèsse. Pièi zóu, dins lou courrènt de l'aigo molo, Descendié 'ncaro un pau, alusentido Pèr li rai de la luno que beisavon Soun fin coutet, sa jouino car ambrenco, Si bras poupin, sis esquino rabloto E si pousseto armounïouso e fermo Que s'amagavon coume dos tourtouro Dins l'esparpai de sa cabeladuro. Lou mendre brut, un pèis que foro l'aigo Pèr mousqueja faguèsse uno escoupeto, Lou gourgoui d'un embut, quand emboutiho, Uno rato-penado que quilèsse, Pèr un tavan uno fueio batudo, Ié viravo soun cor coume uno toumo._
LIII