Part 53

[3] Quinahanglan nga dili masayop ang tinonan sa iningles sa paggamit niining mga sustantivo nga guihinganlan compuesto. Lain man wine-bottle, lain bottle of wine; ang nahauna may cahologan botella nga pagasudlan ug vino, ug ang icaduha botella nga may vino cun napono sa vino. Ang nahauna guihubad co sa mga pulong botella sa vino ug ang icaduha botella nga vino. Guiingon co quini cay usahay nadungug man botella sa vino, botella sa tubig, &. ug masabut sa nagapamati botella nga may vino, botella nga may tubig, &. ug dili gayud mao ang cahologan niadtong mga pagpamulong.

[4] Ang tolomanon sa paggamit sa mga pulong male ug female sa paglain sa mga lalaqui sa mga babaye matuman usab sa mga mananap sa paglain sa mga laqui sa mga baye. Dinhi niini naonahan ang mga sustantivo sa mga pronombre he ug she; sanglet: he-goat, canding nga laqui; she-goat, canding nga baye. Sa paglain sa mga langgam naonahan ang sustantivo sa mga pulong cock ug hen: cock-sparrow, gorrion nga laqui; hen-sparrow, gorrion nga baye. Sayod ang magbabasa nga dili magaona quining mga pulong cun dili sa mga sustantivo nga iningles nga maoy cahologan ug usa ca mananap cun langgam ba nga laqui ug baye.

[5] Tacus man nga hibaloan sa magbabasa nga may duha ca agui sa paghimo niining tiempo ug sa uban pa nga arang maquita sa ubus nga magadala sa mga auxiliar will ug shall, would ug should. Cun sa atung pagpamulong mao day tuyo natu ang pagpahibalo sa usa ca buhat cun tuman nga umalabut, atong gamiton ang nahaunang agui; ug ang icaduha cun magpadayag quita sa atung pagbuut nga matuman gayud ang buhat nga ipahibalo ta sa atung pagpamulong. Ang tolomanon sa pagcahimo sa mga tiempo nga magadala nianang mga auxiliar mao ang sumunud:

====================================================================== | Nahaunang agui | Icaduhang agui | |----------------+----------------+----------------+-----------------| | I shall love | We shall love | I will love | We will love | |----------------+----------------+----------------+-----------------| | You will love | You will love | You shall love | You shall love | |----------------+----------------+----------------+-----------------| | He will love | They will love | He shall love | They shall love | ======================================================================

[6] Mao day usa ca agui sa paghubad sa binisaya nianang duha ca pagpamulong nga iningles; ug quinahanglan gayud nga hibaloan sa magbabasa ang tolomanon sa paggamit nila. Cun diha ca sa salas, pananglet, ug muanha usa ca tao sa pulta, pasudlon mo sia sa pagingon: come in; apan cun didto sa goa camong duha ug buut ca magpasulud cania, ingna: go in. Mao man usab ang tolomanon nga sondon mo sa mga pagpamulong nga sumunud: go down, come down, &. Cun ang tao nga pamolongan mo tua sa itaas sa balay, pananglet, pacanaogon mo sia sa pagingon: go down; apan ug didto na icao sa ubus ug sia sa ita-as, ingna sia: come down.

[7] Quining mga pagpamulong nga iningles: It is late, It is early, hubadon sa binisaya, ang nahauna, sa mga pulong: buntag na, hapon na, gabii na, hata-as na ang adlao &., ug ang icaduha, buntag pa, hapon pa, masayo man, &. sumala sa horas nga guipatungud sa nagasulti, ingon sa batasan pagsabut sa cahologan nianang mga pagpamulong ug sa uban pa, nga, maingon sa naasuy, nagpahibalo canatu sa tiempo cun sa horas sa pagtuman sa bisan onsa.

[8] Cun lalaqui unta ang pangutanon mo taga diin ba sia, ingnon mo sa iningles: what countryman are you?; apan cun babaye sia ogaling, ingna: what countrywoman are you? Labi pang masayon mao ang pagingon: from where are you? cun where are you from?

[9] Guinganlan co nga sevillana ang moneda Conant sa tagpolo ca centavo, peseta ang sa tagcaloha-an ca centavo, ug salapi ang sa tagcalim-an ca centavo cay caron sa pagsunud lang sa batasan sa mga tao sa paghatag sa mga ngalan nga naasuy sa mga bag-ong moneda nga nanigingon sa mga da-an.

[10] Quinahanglang nga pagatiman-an caayo sa magbabasa nga ang salapi nga americano vale ug doble sa salapi nga filipino, ug usahay capin ngani sa doble ingon sa mga balaod sa mga ponoan.