Part 37

47) Αύτη ήτο φυσική συνέπεια της καταμαστιζούσης τον τόπον πενίας, ως εκ του μακρού πολέμου και εκ της απροθυμίας, ήν επεδείκνυεν ο διοικών τον αγγλικόν στολίσκον ναύαρχος Ά μ ι λ τ ο ν, ακολουθών ταις συμβουλαίς του φιλέλληνος πατρός αυτού.

48) Ούτος κατέλιπεν ημίν και Απομνημονεύματα λαμπρώς γεγραμμένα περί της εποχής εκείνης και της μετά ταύτα υπό τον τίτλον «Ιστορικαί Αναμνήσεις», Αθήναι 1878. τόμοι 2 έκδοσις β'.

49) Ο Α. Κοντόσταυλος εν τω περί των εν Αμερική ναυπηγηθεισών φρεγατών και του εν Αιγίνη Νομισματοκοπείου βιβλίω, Αθήναι 1855, σελ. 260, σημ. α', αναφέρει ότι, ότε παρεδόθη αυτώ υπό του γραμματέως της οικονομίας το εθνικόν ταμείον, περιείχεν έν μόνον, και εκείνο κίβδηλον νόμισμα!

50) Της 2 και 3 Ιανουαρίου 1894.

51) Τα κατά την ίδρυσιν του Νομισματοκοπείου ιδέ εν τω έργω του Α Κοντοσταύλου «Τα περί των εν Αμερική ναυπηγηθεισών φρεγατών και του εν Αιγίνη Νομισματοκοπείου», Αθήναι 1855, σελ. 259 και εφεξής.

52) Ιδέ Γ. Κρέμου «Γενικής Ιστορίας» τόμ Δ'. Μέρος Β', σελ. 955.

53) Ιδέ την εμήν Ι σ τ ο ρ ί α ν τ ο υ Ό θ ω ν ο ς, Αθήναι 1893.

54) Ιδέ περί αυτού την υπό Σπυρ. Π. Λάμπρου μονογραφίαν, εν τη «Εστία», του 1887, σελ. 225.

55) Περί των Προνομίων ιδέ την υπό ανωνύμου τινός εν Αθήναις της «Εφημερίδος» εκδοθείσαν μονογραφίαν υπό τον τίτλον: Τα Προνόμια των εν Τουρκία Χριστιανικών κοινοτήτων, ιστορική και πολιτική μελέτη, Αθήναι 1890, σελ. 1-96 (ατελές). Πρβλ. και την ημετέραν Ιστορίαν της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Αθήναι 1894, τόμ. Α', σελ. 250-65

56) Ιδέ L. Μaurer, Das Griechische Volk, in. offentlicher, Kirchlicher und Privat-Rechtlicher Pezichung κτλ. Heidelberg 1835 Τόμ. 3

57) Ταύτα εφήμιζον οι από Κωνσταντινουπόλεως πεμφθέντες Αρχιερείς, διότι άλλως δεν εσύμφερεν εις αυτούς.

58) Η πρώτη μοίρα, η διοικουμένη παρά του στρατοπεδάρχου Τιβουρτίου Σεβαστιανού, περιείχε το 8ον τακτικόν σύνταγμα, διοικούμενον παρά του χιλιάρχου Σαλ Περβίκκου· το 11ον παρά του χιλιάρχου Βοργαλλέρη Ίππωνος το 27ον παρά του χιλιάρχου Κουβιέρου· το 3ον συντάγμα των ευζώνων ιππέων παρά του χιλιάρχου Φωδέκ.

Δευτέρα μοίρα, η διοικουμένη παρά του στρατοπεδάρχου Χυγονέ μέλους της των αντιπροσώπων Βουλής το 29ον τακτικόν σύνταγμα παρά του χιλιάρχου Δελασιώ· το 3ον παρά του χιλιάρχου Ρισλιέρου· το 24ον παρά του χιλιάρχου Λασσέρου.

Τρίτη μοίρα, η διοικουμένη παρά του στρατοπεδάρχου Σνέιδερ· το 58ον τακτικόν σύνταγμα παρά του χιλιάρχου Δεκεσνέου· το 51ον παρά του χιλιάρχου Λαυρεγκνίκου· και το 46ον πεζικόν τακτικόν σύνταγμα παρά του χιλιάρχου Μιλίου.

Πυροβολικού δε 4 τάγματα, εκ των πεζικών συνταγμάτων το 5ον, και 8ον, και δύο ορεινά πυροβόλα, διοικούμενα επί κεφαλής παρά του αρχιστρατήγου.

59) Ούτος ελθών κατά Ιούνιον (1828) προσήνεγκε τω Καποδιστρία εκ μέρους του φιλέλληνος βασιλέως της Γαλλίας Καρόλου του Ι' 500,000 φράγκων.

60) Κατά το πρωτόκολλον τούτο της 7)19 Ιουλίου 1828, οι εν Λονδίνω πληρεξούσιοι των ευεργετίδων δυνάμεων συνεφώνησαν να αποσταλή όσον τάχος Γαλλικός στρατός εις Πελοπόννησον διά να πολιορκήση αυστηρώς τα στρατεύματα του Ιβραχήμ.

61) Ιδού το 10 άρθρον της συνθήκης της Αδριανουπόλεως το αφορών τα της Ελλάδος:

62) Η διά την παράδοσιν του Μεσολογγίου γενομένη συνθήκη είχεν ούτως ισχύουσα και διά την του Αιτωλικού:

«Συνθήκη γενομένη μεταξύ του Μουσταφά Κρητικού πληρεξουσίου του φρουρίου Μεσολογγίου και Ανατολικού, και λοιπών πρωτίστων Οθωμαννών, και του Γ. Βαρνακιώτου και I. Παπαρρηγοπούλου, κατ' επιτροπήν του εκλαμπροτάτου πληρεξουσίου Τοποτηρητού του Κυβερνήτου της Ελλάδος.

»Αφ' ού οι εν Μεσολογγίω και Ανατολικώ Οθωμανοί επολιορκήθησαν διά ξηράς και διά θαλάσσης διά πολύν καιρόν, βλέποντες ότι δεν ημπορούν να αντιτείνουν περισσότερον, απεφάσισαν, ως ακολουθεί.

α'. «Να υπάγουν διά θαλάσσης αι φαμηλίαι των εις Μεσολόγγιον και Αιτωλικόν Οθωμανών, συντροφευμέναι με τους άνδρας των, συμποσούμεναι όλαι ψυχαί σχεδόν 600, και να πληρωθή ο ναύλος έως εις Αγιάδα ή Πρέβεζαν, από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν· τα άνω πλοία θέλουν είναι συντροφευμένα από δύο πολεμικά δι' ασφάλειαν.

β'. «Αι άνω φαμηλίαι θέλουν εμβαρκαρισθή ευθύς οπού ειδοποιηθούν ότι τα πλοία είναι έτοιμα, πέρνοντες μαζή των όσα από τα κινητά είδη των, ή πράγματα θέλουσιν, εκτός των ζώων.

γ'. «Ευθύς οπού αι φαμηλίαι έμβουν εις τα πλοία, όλα τα λοιπά στρατεύματα με τα ζώα των θέλουν αναχωρήσει διά ξηράς, πέρνοντες ενέχυρα αμοιβαίως κατά την θέλησιν του καπετάν Γεωργίου Νικολάου, όστις θέλει τους συντροφεύσει έως εις την Πούντα Πρεβέζης, διά να μην ενοχληθούν καθ' οδόν.

δ'. «Όλοι τόσον οι διά ξηράς καθώς και οι διά θαλάσσης θέλουν αναχωρήσει με τα άρματα και την λοιπήν κινητήν περιουσίαν.

έ'. «Αφ' ού έμβουν εις τα πλοία αι φαμηλίαι των, θέλουν διορισθή εκ μέρους του πληρεξουσίου Τοποτηρητού δύο γυναίκες να εξετάσουν με ακρίβειαν· και όσαι γυναίκες θέλουν να μείνουν με τους οθωμανούς, μένουν με αυτούς, όσαι δε θελήσουν να μείνουν με τους Χριστιανούς, να μείνουν με αυτούς· εάν καμμία από εκείνας όπου μείνουν με τους Έλληνας έχη παιδί ομολογούμενον από την ίδιαν μητέρα ότι είναι από Οθωμανόν, να το κρατή ο πατήρ του.

ς'. «Τα ανήλικα, είτε θηλυκά, είτε αρσενικά παιδία, όντα ολιγώτερα των δεκατεσσάρων χρόνων, εάν είναι και Τουρκευμένα, να κρατώνται από τους Έλληνας χωρίς να εξετάζηται η θέλησίς των, τα οποία υπόσχονται οι Οθωμανοί να φανερώσουν όλα, και αν ευρεθή κανένα χωρίς να παραστήσουν, ή θέλοντες να το περάσουν διά Τούρκον, θέλουν είναι παραβάται της συνθήκης.

«Όσα πράγματα έχουν κινητά, τα οποία θέλουν να πωλήσουν, ημπορούν να τα δώσουν εις όποιον θέλουν, όμως χωρίς άργητα.

«Τα Ελληνικά στρατεύματα δεν θέλουν έμβει, ούτε πλησιάσει εις το φρούριον του Μεσολογγίου, εάν πρώτον δεν έβγουν οι εν αυτώ όλοι Οθωμανοί.

«Της παρούσης συνθήκης έγειναν δύο ίσα, και επεκυρώθησαν από τον πληρεξούσιον Τοποτηρητήν, και εσφραγίσθησαν από τα μέρη αμφότερα διά να έχουν όλην την ισχύν και βεβαιότητα.

«Προσθέτομεν ότι εις την άνω Συνθήκην εννοούνται και οι εν τω Αιτωλικώ Οθωμανοί.»

Εν Μεσολογγίω, την 3 Μαΐου 1829

&Κατής Σουμουλά εφέντης& &Μουσταφάς Κρητικός& (Τ. Σ.) (Τ. Σ)

&Χασάν Τοπτζή Πασάς& &Νουρή Τζονής& (Τ. Σ.) (Τ. Σ.)

&Χατζή Χουσεϊνάκης& &Μερτζ. Τζοριγούνης& (Τ. Σ.) (Τ. Σ.)

&Φετάς Τουκουφλής& (Τ. Σ.)

Ίσον τω πρωτοτύπω απαράλλακτον.

Επιβεβαιώ την άνωθεν Συνθήκην &I. Παπ. Ρηγόπουλος& &Γ. Νικολάου& (ο και &Βαρνακιώτης&).

63) Ιδέ σελ. 74-79.

64) Ιδέ σελ. 215-221.

65) Ο Στόκμαρ ήτο αντιπρόσωπος του πρίγκηπος Λεοπόλδου αποσταλείς επίτηδες ίνα βολιδοσκοπήση τον Κυβερνήτην και το εν Ελλάδι πνεύμα· διότι ο πρίγκηψ Λεοπόλδος του Κοβούργου, όστις από του Νοεμβρίου 1828 μέχρι του Μαρτίου 1829 διέμεινεν εν Νεαπόλει, είχε μάθει παρά των πρέσβεων των Δυνάμεων, ότι ο Καποδίστριας είχε συστήσει αυτόν, κατά την εν Πόρω συνδιάσκεψιν ερωτηθείς, ως υποψήφιον του Ελληνικού θρόνου, και, ικανώς αιματώδης την κράσιν, είχεν αποφασίσει να αποδεχθή την εις Ελλάδα κλήσιν. Ίνα παρασκευάση δε την κ λ ή σ ι ν ταύτην, πρόσκλησιν δηλαδή εκ μέρους του Ελληνικού έθνους, απέστειλε κατά τας αρχάς Μαΐου προς τον Κυβερνήτην τον αδελφόν του εμπίστου αυτού Κ ά ρ ο λ ο ν Σ τ ό κ μ α ρ. Παρεκάλει δε διά φιλοφρονεστάτης επιστολής να διαφωτισθή περί του μέλλοντος της Ελλάδος, και εξέφραζε τρυφεράν μέριμναν περί της πολυτίμου υγείας του Κυβερνήτου, ήν ηύχετο «να διαφυλάττη ο Θεός, όπως μη πάθη υπό το βάρος των κυβερνητικών ασχολιών.»

66) Βλ. Διήγησιν της Ελληνικής Φυλής, σελ. 231.

67) Ο Μένδελσον Βαρθόλδυς εν τη περί Καποδιστρίου μονογραφία καλεί αυτόν Ρισάγνον, αλλά τοιούτον όνομα δεν απαντά εν τω καταλόγω των πληρεξουσίων, ο μεταφραστής του Μένδελσον (Ιστορία της Ελλάδος τόμ. Β', Αθήναι 1876 σελ. 204) Άγγελος Βλάχος υποθέτει ότι είναι όνομα παρεφθαρμένον πληρεξουσίου τινός.

68) Βλέπε Διήγησιν Συμβάντων της ελληνικής φυλής. σελ. 131.

69) Τα κατά την Εθνοσυνέλευσιν ταύτην ιδέ εν εκτάσει παρά Α. Ζ. Μάμουκα, Τα κατά την Αναγέννησιν της Ελλάδος, τόμ. 11.

70) Μνημείον η Ελληνική Κυβέρνησις δεν ανήγειρε μέχρι τούδε, ως μη ώφειλεν, αλλ' η Γαλλία ίδρυσε τοιούτον προ τριετίας, νυν δε σκοπεί, ως εν τω «Άστει» ανέγνωμεν, ιδρύση και η Ρωσική Κυβέρνησις.

71) Εκθέσεις εξ Αθηνών της 4 και 12 Δεκεμβρίου 1829, και του Πρόκες, της 17 και 20 Ιανουαρίου 1830. Παράρτημα.

72) Τα κατά την κοινοποίησιν του πρωτοκόλλου της 22)3 Φεβρουαρίου των αντιπρέσβεων και την απάντησιν του Καποδιστρίου προς αυτούς ως και το υπόμνημα της Γερουσίας ιδέ εν Δ' τόμω σελ 92-129 των Ελληνικών Κωδήκων, έκδ. Γ. Δ. Ράλλη, Αθήναι 1875.

73) Ιδέ Γενικήν Εφημερίδα του 1830, σελ. 146.

74) Observations of an eligible line of frontier of Greece, by Leut. Gen. Sir R. Church, London, 1830.

75) Ο Λεοπόλδος ήτο θαυμαστής της ωραίας πριγκηπίσσης Λουίζης του Ορλεάν, πρωτοτόκου θυγατρός του Λουδοβίκου Φιλίππου, όστις πεσόντος του Καρόλου Γ' κατά την Ιουλιανήν επανάστασιν, εγένετο βασιλεύς της Γαλλίας.

76) Περί αυτών ιδέ τα εν τη «Εστία» του 1892 άρθρα του Θεοδώρου Βελλιανίτου.

77) Παρίσιοι 1827 σελ. ιζ-ξδ'. — Υπερμεσούντος του 1827, εφρόνει ο Κοραής ειλικρινώς και νομίμως ότι ο Καποδίστριας έμελλε να σώση την Ελλάδα, όπως άλλοτε ο Τιμολέων την Σικελίαν.

78) Τούτου η κατά του Κυβερνήτου αντιπολίτευσις προήρχετο εκ της μη αποδοχής του Καποδιστρίου των όρων αυτού προς έκδοσιν εν Αιγίνη Γαλλικής Εφημερίδος.

79) Κατά τινα επιστολήν του υπουργού των Στρατιωτικών Π. Γ. Ροδίου υπό ημερομηνίαν 29 Ιουλίου 1831 προς τον στρατηγόν Ιωάννην Ράγκον, εκ μεν των Υδραίων εφονεύθησαν 30, εκ δε των Ρώσων 5.

80) Geshichte des Abfalls der Griechen, τόμ, Β', σελ. 456. Πρβλ. και Leben des Friedrich Thiersch, υπό H.W.J. Thiersch, Leipsig 1866, εν ώ δημοσιεύεται επιστολή του Θηρσίου προς τον πρίγκηπα Βρέδε λέγουσα· «Ουδείς εφοβείτο μάλλον τοιαύτην τινά καταστροφήν, ή η μερίς των πολιτικών αντιπάλων του Κυβερνήτου. Η δολοφονία είναι ξένη εις τον ελληνικόν χαρακτήρα».

81) Μ. Μηνά, Έλεγχος Προδοτών, σελ. 10 και εφεξής. Πρβλ. του αυτού τον «Μενέδημον», διάλογον γραφέντα κατά των Ελλήνων εκείνων των κηρυξάντων, ότι ο Καποδίστριας θα επώλει την Ελλάδα τοις Ρώσοις.

82) Ιδέ Τερτζέτη, Διήγησις κλ. σελ. 299.

83) Ο Καποδίστριας, κατά τα δύο τελευταία της κυβερνήσεως αυτού έτη ήδρευεν εν Ναυπλίω, πόλει καθορισθείση δια του ΙΗ' Ψηφίσματος της εν Τροιζήνι Εθνοσυνελεύσεως, ως πρωτευούση της Επικρατείας, ήν όμως, ως εκ της αναρχίας, είχεν εγκαταλίπη η α ν τ ι κ υ β ε ρ ν ητ ι κ ή Ε π ι τ ρ ο π ή και μετέφερε την έδραν της κυβερνήσεως εις Αίγιναν. Των πραγμάτων αποκατασταθέντων, το Ναύπλιον ωρίσθη διαρκής έδρα του Κυβερνήτου και διετέλεσε τοιαύτη μέχρι του 1834 (18 Σεπτεμβρίου), ότε, πολλών πόλεων της Πελοποννήσου προταθεισών, οίον του Άστρους και της Κορίνθου, η πρωτεύουσα του Κράτους μετηνέχθη, λόγω τιμής προς την πόλιν της Παλλάδος, εις Αθήνας (1 Δεκεμβρίου (1835).

84) Ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης μάλιστα, εις τοσούτον ωργίσθη κατά του Κυβερνήτου διά την προς τον πατέρα του προσβολήν, ώστε ώμοσε την πράξιν ως αυτός ούτος είπε προς τον Π ά ν ο ν Ρ ά γ κ ο ν, φίλον αυτού τε και του Καποδιστρίου, όν παρεκάλεσε να είπη τω Κυβερνήτη την απόφασιν αυτού. Ο Ράγκος ανεκοίνωσεν αυτήν τω Καποδιστρία, αλλ' ο αγαθός γέρων απήντησεν: «Αυτά είναι παράδοξα και αδύνατα· ειπέ εις τους φίλους σου ότι δεν πιστεύω να τολμήσωσί τι τοιούτον· διότι μετ' εμού θα φονεύσωσι την πατρίδα». Ο μεσιτεύσας εξώρκισε τον Κυβερνήτην να δειχθή επιεικής προς τους Μαυρομιχάλας, αλλ' εκείνος έμεινεν άκαμπτος.

85) Εντεύθεν προήλθεν η παροιμιώδης φράσις: «τ ο φ ι λ ό τ ι μ ο έ φ α γ ε τ ο ν Κ υ β ε ρ ν ή τ η ν»

86) Η οπή αύτη σώζεται μέχρι σήμερον. Ουδείς δ' ο μεταβαίνων εις Ναύπλιον και μη επισκεπτόμενος τον ναόν του αγίου Σπυρίδωνος.

87) Η διαπρεπής διαγωγή του εκ Πορτογαλλίας συνταγματάρχου Α λ μ έ ι δ α παρώξυνε τους αντιπρέσβεις Δώκινς και Ρουάν, προσωπικώς δ' ελέγξαντες ούτοι τον Αλμέιδαν ηπείλησαν ότι θα διακόψωσι τας διπλωματικάς σχέσεις και θα επιβώσιν εις τα πλοία αυτών· ο Αλμέιδα απήντησε προς αυτούς: «ε ν τ η π ε ρ ι π τ ώ σ ε ι τ α ύ τ η, κ ύρ ι ο ι, κ α λ ό ν τ α ξ ε ί δ ι, ε γ ώ δ ε ε ι ς τ α χ ρ έ η μ ο υ» και έστρεψε τα νώτα.

88) Ούτως καλείτο ως υιός του Μπέη (Πετρόμπεη).

89) Εζήτει μάλιστα και την κεφαλήν του πρίγκηπος Κ. Καρατζά, ούτινος η κατά του Καποδιστρίου έχθρα ην γνωστοτάτη.

90) Ο Μένδελσον Βαρθόλδυς εννοεί τον περιβόητον εν Γερμανία καταστάντα φονέα του Γερμανού κωμωδοποιού Κ ο τ ζ ε β ο ύ. Ο εξημμένος ούτος νεανίας, υπολαβών, ως και πολλοί τότε των ομηλίκων αυτού, Κοτζεβού ως όργανον της κατά των εθνικών πόθων των γερμανών αντιδράσεως, και εκ τοιούτων ιδεών ερμηνεύσας τον εν ταις κωμωδίαις αυτού σατυρισμόν της ακαδημαϊκής ελευθερίας, υπέρ ής εμάχετο τότε έκθυμος η γερμανική νεότης, μετέβη εξ Ιέννης εις Μάγχαϊμ, όπου διέμενεν ο ποιητής, και εφόνευσεν αυτόν δι' εγχειριδίου εν τω δωματίω του την 11 Μαρτίου 1818, ανακράζων: «Λάβε, προδότα της πατρίδος».

91) Ο Φ ο λ λ έ ν ι ο ς ην φίλος του Σανδ, υποστάς μάλιστα και καταδιώξεις ένεκα της δολοφονίας του Κοτζεβού.

92) Διάσημος Γερμανός Πεζογράφος μετά του Ερρίκου Χάινε αρχηγός «της Νέας Γερμανίας» ομάδος ποιητών και λογογράφων, αγωνισθέντων μετά την Ιουλιανήν του 1830 εν Γαλλία επανάστασιν υπέρ της κοινωνικής, επιστημονικής και φιλολογικής ανακαινίσεως της Γερμανίας.

93) Την ταριχείαν εξετέλεσεν ο εκ Ζακύνθου ιατρός Σ π υ ρ ί δ ω ν Κ α ρ β ε λ λ ά ς, προς όν ο Αυγουστίνος εχάρισε το ωρολόγιον του Κυβερνήτου και τα χειρόκτια, άπερ έφερεν ο Καποδίστριας κατά την ημέραν της δολοφονίας αυτού. Ταύτα καθημαγμένα διατηρεί εν θήκη η οικογένεια Καρβελλά. Καλόν θα ήτο, εάν απεστέλλοντο εις το Μουσείον της ιστορικής και εθνολογικής εταιρίας της Ελλάδος, εν ώ κατάκεινται προς τω γραφείω μετά χαρτοθηκών του αοιδίμου Καποδιστρίου (αριθ. 70?) και σφραγίδες αυτού τε και της αντικυβερνητικής επιτροπής.

94) Οι αντιπολιτευόμενοι ου μόνον δεν προσήλθον εις προσκύνησιν του νεκρού του Κυβερνήτου, αλλά και περιφρονητικώς εκάλουν αυτόν μ π α κ α λ ά ο ν.

95) Τω 1829 μόνον εις τον λιμένα της Κωνσταντινουπόλεως είχον καταπλεύσει 800 πλοία, εφ' ών εκυμάτιζεν η κυανόλευκος Ελληνική σημαία, τω δε 1830 1027 πάσης χωρητικότητος, εκτός των άλλων λιμένων της τε ανατολής και της δύσεως.

96) Πλην τούτων, η Γαλλία τω 1829 εχορήγησεν αυτώ 1,500,000 φράγκων προς συντήρησιν του τακτικού στρατού, ο δε Εϋνάρδος 200,000 φράγκων, ώστε πάνθ' όσα κατά τους τεσσαράκοντα και τέσσαρας μήνας της κυβερνήσεως αυτού εδαπάνησεν ο Καποδίστριας ανέρχονται εις 26,300,000 φράγκων. Αποθανών όμως, πλην των έργων, άπερ εν τω οικείω τόπω ανεφέραμεν αφήκε και τέσσαρας κανονοστοιχίας πεδινάς πλήρεις και 2,000 τυφεκίων και πλέον ή 300,000 λιτρών πυρίτιδος.

97) Τοσαύτην ο Καποδίστριας περί της πατρίδος επεδείξατο αγάπην, ώστε, τω 1829, της Αττικής και της Ευβοίας εισέτι δουλευούσης, αυτός μεταπεμψάμενος τον μηχανικόν Β ι ρ λ έ Δ α ο ύ σ τ ανέθηκεν αυτώ την εκπόνησιν σχεδίου διωρυχής του Ισθμού της Κορίνθου, όν εθεώρει ότι παρεκώλυε τα ναυτικά συμφέροντα της Ελλάδος. Αλλ' ως εικός, εν τούτω ο Καποδίστριας απέτυχεν, ως απέτυχε προ αυτού ο Περίανδρος και ο Νέρων και τοσούτοι άλλοι προ και μετ' αυτόν· διότι επέπρωτο μόλις πέρυσι να συντελεσθή το μέγα τούτο έργον των αιώνων, όπερ έδωκεν εις το προς νότον ήμισυ μέρος της Ελλάδος το αληθές αυτού όνομα: «νήσος του Πέλοπος»

98) Συγχρόνως τη εισηγήσει του Κωλέττη συνήλθεν αλλαχού και η συνέλευσις των 90 αντιπολιτευομένων, οίτινες εξέλεξαν πρόεδρον τον Π αν ο ύ τ σ ο ν Ν ο τ α ρ ά ν

99) Ο Στέφανος Ξένος λέγει ότι εκόμισεν εις Πετρούπολιν.

100) Προτομήν του Καποδιστρίου ανήγειραν και εν Πόρω τη κατ' εξοχήν πεφιλημένη αυτώ νήσω.

101) Ως γνωστόν, και αυτοί οι πρόσθεν του Καποδιστρίου πολέμιοι, ψηφίσαντες υπέρ αυτού εν τ η ε θ ν ι κ ή σ υ ν ε λ ε ύ σ ε ι τ ο υ 1 8 4 3 την ανέγερσιν α ν δ ρ ι ά ν τ ο ς τω Κυβερνήτη, διηρμήνευσαν εν πανηγυρική μεταγνώσει την οφειλομένην προς τον μεγαλόφρονα Κερκυραίον ευχαριστίαν των Ελλήνων. Αλλά δυστυχώς έκτοτε ουδέν ηκούσθη περί ανδριάντος, ως ουδέ περί Ό θ ω ν ο ς, καίπερ πολλάκις λόγου γενομένου εν τη Βουλή και πολλάκις υπό ιδιωτών προφορικώς τε εν λόγοις πανηγυρικοίς και εγγράφως.

102) Τα κατ' αυτήν ιδέ παρά Λουδοβίκω Ρος.

103) Ούτος συνέγραψε το υπό τον τίτλον: De l' Etat actuel de la Grèce et des moyens d' arriver à sa restauration, Leipzig 1833

104) Ως γνωστόν τα κόμματα κατά την εποχήν εκείνην εν Ελλάδι ήσαν τρία, αναλόγως των αισθημάτων του λαού προς ταύτην ή εκείνην των τριών προστατίδων δυνάμεων. Και οι μεν Ρωσόφρονες, οι και οπαδοί του Καποδιστρίου, εκαλούντο Ν α π α ί ο ι έκ τινος Νάπα καποδιστριακού φανατικού, οι Αγγλόφρονες Μ π α ρ λ α ί ο ι έκ τινος Μπάρλα φανατικού οπαδού του Αγγλικού κόμματος, οι δε Γαλλόφρονες, οι του Κωλέττη, δηλαδή οπαδοί Μ ο σ χ ο μ α γ γ ί τ α ι έκτινος Μόσχου οπαδού του Κωλέττη ενθέρμου και της Μάγκας = δεκαρχίας. Ούτοι εκαλούντο και συνταγματικοί. Α ν τ ι σ υ ν τ α γ μ α τ ι κ ο ί δε πάντες οι κατά τούτων.

105) Την τουντεύθεν συνέχειαν της ελληνικής ιστορίας μέχρι του 1862 ιδέ εν τη ημετέρα Ι σ τ ο ρ ί α τ ο υ Ό θ ω ν ο ς, Αθήναι 1893.