Chapter 22

83} Είναι μόλις ανάγκη να το σημειώσουμε· όταν κανείς λέει πως θα γράψη γλώσσα που μιλιέται, έχει φυσικά στο νου του το τυπικό και το φωνολογικό σύστημα της γλώσσας όλης, όχι κάθε λέξη ξεχωριστά. Σήμερα κλίνουμε ράχη, ράχης, πόλη, πόλης κτλ. Με τον ίδιο τρόπο θα πούμε η κλίση, της κλίσης, η κατάληξη, της κατάληξης. Αν έγραφε κανείς η κλίσις, της κλίσεως, η κατάληξις, της καταλήξεως, δε θάγραφε τη γλώσσα που μιλιέται σήμερα, θάγραφε τη γλώσσα που μιλιούνταν είναι τώρα χρόνια και καιρός. Η γλώσσα μας περιττοσύλλαβα πια δεν έχει· δεν μπορούμε λοιπό να της τα φορτώσουμε. Προσέχει κανείς τους γενικούς νόμους της γλώσσας, όχι τα ιδιαίτερα και περαστικά. — Έτσι και με τα φωνολογικά φαινόμενα. Για πολλούς λόγους, η πλοκή μφ είναι σήμερα άτοπη· η προφορά μφ (mf) μήτε για την αρχαία, μήτε για τη νέα γλώσσα μπορεί να είναι σωστή. Όπως λέμε ν ύ φ η, π ε θ ε ρ ό ς, έτσι θα πη κανείς ταχτικά και σ ύ φ ω ν ο ς, σ υ φ έ ρ ο (πληθυντική ονομαστική του σ υ μ φ έ ρ ο ν=σ υ φ έ ρ ο, σ υ φ έ ρ ο υ, όχι σ υ μ φ έ ρ ο ν τ ο ς, αφού τα περιττοσύλλαβα χάνουνται· σαν το δ ώ ρ ο κλίνεται και το σ υ φ έ ρ ο, γιατί έχει την ίδια κατάληξη). Όλος ο κόσμος θα μας καταλάβη, , άμα πούμε σ ύ φ ω ν ο ς και πολλοί μάλιστα διαφορετικά δεν το λεν. Ο τύπος φαίνεται παράξενος, όταν είναι γραμμένος, γιατί ο καθένας ξέρει μόνο τον τύπο που διαβάζει και που γράφουν τα βιβλία, όχι τον τύπο που άκουσε (διές τον Πρόλογο). Γράφουμε πάντα σ ύ μ φ ω ν ο ς, σ υ μ φ έ ρ ο ν· το μάτι μας έτσι το συνήθισε κι άμα το διούμε γραμμένο διαφορετικά, μόλον ότι αλήθεια λέμε σ ύ φ ω ν ος άμα δεν προσέξουμε, δεν μπορούμε να πιστέψουμε που τόντις υπάρχει τέτοιος τύπος. — Όπου δεν είναι δυνατό νακολουθήση κανείς τους φωνολογικούς νόμους, όπου καταντά δύσκολο να καταλάβουμε τον κανονικό τύπο, πρέπει να ταιριάξουμε τουλάχιστο το τυπικό. Αν πούμε σ ι ά (ουσία) ή ο υ σ ι ά, που θα είταν οι ταχτικοί τύποι, κανείς δε θα καταλάβη τι λέμε. Τότες δεν έχουμε παρά να κλίνουμε την ο υ σ ί α, τις ο υ σ ί ε ς, κ' η γλώσσα βαστά τη φωνολογική της ενότητα. Τέτοιες ακανόνιστες λέξες έχει κάθε γλώσσα. Ό τι είναι ο τύπος την ουσία στα γραικικά είναι στα γαλλικά οι τύποι _substance, affectation, passion _ , κτλ.

84} Θουκ. Α', 22.

85} Voici d'autre part quelques renseignements complémentaires sur deux ou trois faits cités dans le discours même. Sur κάθημαι, on peut lire la _Grammaire_ de S. Portius, p. 181, édition W. Meyer. aujourd'hui parue; sur γόνατο, de même, p. 137, ibidem. — Rapprochez de Φλάτσα les formes φλακισμένος, Picat.132, φλακές Picat. 261. Ce texte est de 1508, 1510 environ.

86} Le ν de ces verbes est analogique : δούλωσα coincide avec l'aor. έζωσα, etc.; on forme alors δουλώνω sur ζώννω (voir W. Meyer. _Grammaire_ de S. Portius, p. 189). Ici il faut maintenir le ω; un ο laisserait croire que le ν est intercalaire, ce qui est faux. Nous simplifions du moins en écrivant δουλώνω, avec un seul ν, au lieu des deux ν de ζώννω.

87} Δημοσιέφτηκε στην «Εφημερίδα» του Κορομηλά, 4 του Σταβρού, 1888.

88} Ο κ. Γιαννόπουλος αποκρίθηκε στην Ε φ η μ ε ρ ί δ α (15 του Σεφτέβρη, 1888, σελ.} και φυσικά ξαναείπε τα ίδια. Μα δε σημαίνει τίποτις αφτό. Πάντα πρέπει ο Ρωμιός ναποκριθή και τόχει γι' αμαρτία να σωπάση. Όσο περιττό λοιπόν κι αν είναι ναρχίσης μαζί του καθαφτό επιστημονική απρόσωπη συζήτηση, όσο κι αν α π ο κ ρ ι θ ή , δε θα πη πως δεν άλλαξε γνώμη. Αποκρίνεται για να μην πέση μικρός μπρος στους άλλους· συλλογέται όμως, σαν είναι μοναχός του.

89} Πρβλ. όσα είπαμε για τον τύπο _ πατέρας _ στον Πρόλογο του Κυρούλη κτλ., Για το Ρ ω μ α ί ι κ ο Θ έ α τ ρ ο, σελ. 74 κι ακόλ.

90} «Επιθεώρησις, τετάρτη, 19 Αυγούστου, 1887». Ο ποιητής υπογράφει Η. Α.

91} Δημοσιέφτηκε στην Εστία, τ. Α', αρ. 12 (σελ. 177-184), Μάρτη, 24, 1891· αρ. 14 (σελ. 200-215), Απρίλη, 7, 1891. Η γαλλική μου μετάφραση, στο Παρίσι, μαζί με το Cadeau de noces, 1893, σελ. 233- 319.

92} Δημοσιέφτηκε στην Εστία, στον ίδιο αριθμό με το Δ έ φ τ ε ρ ο Π λ ί κ ο.

93} Δημοσιέφτηκε στην Εστία, Φλεβάρη, 23, 1892, τ. Α', αρ. 8 (σελ. 113-115). Γαλλικά παραφρασμένο στο Cadeau de noces, σελ 217.

94} Δημοσιέφτηκε στην Εστία, Μάρτη, 8, 1892, τ. Α', αρ. 10 (σελ. 145-147). Γαλλικά Παραφρασμένο στο Autour de la Grèce, σελ 233.

95} Δημοσιεύτηκε στην Εστία, Μάρτη, 15, 1892, αρ. 11 (σελ. 170).

96} Δημοσιέφτηκε στην Ακρόπολη, Δεκέβρη, 29, 1892.

97} Τότες, στο γράμμα μου, τους έγραφα νέττα σκέττα symbolistes. Μα βλέπω κ' έγινε από τότες κάμποσος λόγος για σ υ β ο λ ι σ μ ό· άκουσα μάλιστα να τους λένε απαράλλαχτα όπως τους βάζω εδώ. Το πιο σωστό θάτανε ωςτόσο να τους λέγαμε συμπολιστάδες· αφού είναι το πράμα παρμένο από την Εβρώπη, πιο ηθικό να το φανερώνη κ' η λέξη. Σα βγάλουμε κατόπι σ υ μ π ο λ ι σ τ ά δ ε ς μεγάλους, τόνομα δε θάχη να κάμη τίποτα.

98} Δημοσιέφτηκε στις _Etudes de philologie néo-grecque_, 1892 (του Χριστού), σελ 70. Μεταφρασμένο από αρχαία επιγραφή, κοίτ. τη σημείωση, σελ 76. Ο φίλος μου ο Pernot είχε μελετήσει την επιγραφή· προσπάθησα να τη μεταφράσω, αν και μεγάλη αξία δεν έχει — μήτε η επιγραφή, μήτε η μετάφραση.

99} Ιδού και το κείμενο ταρχαίο, καθώς τόχει ο Bœckh (C.I.G., αρ. 2415).

α Φράζε τίνος γονέος, σέο τ' ούνομα και πόσιν αύδα Και χρόνον είπε, γύναι, και πόλεως όθεν εί. β Νείκανδρος γενέτωρ, πατρίς Πάρος, ούνομα δ'ήν μοι Σωκρατέα· φθιμένην Παρμενίων δ' έθετο 5 Σύνλεκτρος τύμβω με· χάριν δε μοι ώπασε τήνδε, Εύδόξου ζωάς μνήμα και εσσομένοις. Και με πικρά, νεαροίο βρέφους αφύλακτος, Ερεινύς Αιμορύτοιο νόσου τερπνόν έλυσε βίον· Ούθ' υπ' εμαίς ωδείσι το νήπιον ες φάος ήγον, 10 Αλλ' υπό γαστρί φίλα κεύθεται εν φθιμένοις. Τρισσάς εκ δεκάδος δε προς έξ ετέων χρόνον ήλθον, Άνδρί λιπούσα τέκνων αρσενόπαιδα γονάν. Δισσά δε πατρί λιπούσα και ιμερτώ συνομεύνω Αυτά υπό τριτάτω τόνδε λέλογχα τόπον. 15 γ Αλλά συ, παμβασίλεια θεά, πολυώνυμε Κούρα, Τήνδ' άγ' επ' ευσεβέων χώρον ελούσα χερός. Τοις δε παρερχομένοισι θεός τέρψιν τινά δοίη Είπασιν χαίρειν Σωκρατέα κατά γης.

_Διονύσιος Μάγνης ποιητής έγραψεν_.

100} Δημοσιέφτηκε στο Ά σ τ υ, Απρίλη, 9, 1893.

101} Κοίταξε παρακάτω την πρώτη σημείωση στο Α θ η ν α ί ι κ ο ι ν τ ε ρ β ι ο ύ, 263, 1.

102} Το ξανατύπωσα στο Autour de la Grèce. σελ 225.

103} Δε γνώριζα τότε διόλου τον Κακλαμάνο. Γνωριστήκαμε μόνο το καλοκαίρι του 1893.

104} Δημοσιεύτηκε στο «Α σ τ υ», 26 του Τρυγητή, 1893. Δεν ξέρω γιατί το είπα ι ν τ ε ρ β ι ο ύ. Υποθέτω γιατί έτσι το ξέρουνε στην Εβρώπη κι αφού από την Εβρώπη το πήραμε, σωστό είναι να το βλέπουμε κι από τη λέξη. Στον πληθυντικό πάλε, τόβαλα ιντερβιούδες, γιατί θαρρώ πως ρωμαίικα έτσι έρχεται. Δε μας τρομάζει όμως διόλου το δασκάλικο σ υ ν έ ν τ ε υ ξ ι ς· αφτό κ' ίδιοι τους οι ρεπορτέρηδες, σα μιλούνε γλήγορα, δηλαδή σα μιλούνε τη γλώσσα τους, σ υ ν έ ν τ ε ξ η θα το πούνε, όπως και το α υ ξ ά ν ω έγινε α ξ α ί ν ω.

105} Κοίταξε τι λέει κι ο Ηρόδοτος ο ίδιος Β', 118· Α', 1.

106} Δηλαδή θάρρεψαν από τη λέξη λαμπάδες πως είταν η κατάληξη, - άδες, όπως και στην αρχαία θάρρεψαν από τη λέξη δεσμώτης πως είτανε - ώτη - κτλ. Πρβλ πιο απάνω, σελ 72.

107} Γ. Σ. Φραγκούδης, στην Ακρόπολη, 24 Αυγούστου, 1893.

108} Το Κ ρ ι ν ά κ ι της Α μ μ ο υ δ ι ά ς δεν έγινε ρομάντσο, παρά μόνο κεφάλαιο σΤόνειρο του Γιαννίρη (σελ 109-157).

109} Δυο λόγια, σελ α' - δ'.

110} Ταξίδι, σελ α' - β'.

111} Το ιντερβιού έχει στο τέλος, με την υπογραφή του Μποέμ, και τακόλουθα λόγια· «Και τελείωσε με την έκφρασιν ανθρώπου πεποίθησιν έχοντος εις το μέλλον, μη πτοουμένου από κατακρίσεις, αποβλέποντος μετά φιλοσοφικού τινος σκεπτικισμού προς τας επιθέσεις, με ήθος ανθρώπου ο οποίος ειξεύρει ότι «ό τι έχει να γίνη θα γίνη» ετελείωσε, λέγων·

— Au revoir, φίλε μου».

Αμέ, δεν τα είπαμε πως ο Αθηναίος είναι τετραπέρατος στην ξυπνητάδα; Ερχούμουν από το Παρίσι· έπρεπε να τελειώσω παρισιάνικα μ' ένα au revoir. Έχει πολύ λάθος και πολύ άσκημα τάκουσε. Με πήρε και μένα για κανέναν Αθηναίο, που κάθε τόσο βγάζει και τα γαλλικά του στη μέση, να δείξη πως δεν τον αγοράζεις. Εγώ, σα μιλώ γαλλικά, γαλλικά τα λέω· σα μιλώ πάλε ρωμαϊκά, τα λέω ρωμαίικα. Και το _au revoir_, καλή αντάμωση θα το πω. Φαίνεται λοιπόν πως στο Παρίσι ξέρουμε καλήτερα τα ρωμαίικα παρά που τα ξέρει ο ίδιος ο Μποέμ, στην Αθήνα.

112} Δημοσιεύτηκε στο Άστυ, πέμτη, 9 του Σταβρού, 1893.

113} Δημοσιέφτηκε στο «Άστυ», Κεριακή, 12 του Σταβρού, 1893.

114} Δημοσιέφτηκε στο «Άστυ», Τρίτη, 28 του Σταβρού, 1893.

115} Δημοσιέφτηκε στο «Άστυ», Κεριακή, 3 τ' Άη Δημήτρη, 1893.

116} Δημοσιέφτηκε στο «Άστυ», Τρίτη, 5 τ' Άη Δημήτρη, 1893.