Part 5

— Ποία λοιπόν, του είπα τότε, είναι η επιστήμη η οποία τιμωρεί δικαίως εκείνους οι οποίοι παραβαίνουν τους νόμους και διαφθείρουν και τους εαυτούς των και τους άλλους πολίτας; Δεν είναι αυτή η δικαστική επιστήμη;

— Ναι, αυτή είναι, μου απήντησε.

— Και ποίαν επιστήμην ονομάζεις δικαιοσύνην, αυτήν ή καμμίαν άλλην;

— Όχι αυτή η δικαστική επιστήμη είναι και η επιστήμη της δικαιοσύνης.

— Λοιπόν με την επιστήμην βεβαίως εκείνην με την οποίαν τιμωρούν δικαίως, μ' εκείνην εν ταυτώ ηξεύρουν να διακρίνουν τους καλούς από τους κακούς;

— Βεβαιότατα, μου απεκρίθη.

— Εκείνος δε ο οποίος γνωρίζει καλά ένα θα είναι εις θέσιν να μάθη επίσης καλά και τους πολλούς;

— Ναι.

— Και εκείνου όστις δεν ηξεύρει καλά τους πολλούς, δεν θα του συμβαίνη το ίδιον και διά τον ένα;

— Βεβαίως· συμφωνώ ότι δεν θα γνωρίζη ούτε τον ένα, μου απήντησεν.

— Εάν επομένως ένας ίππος δεν ηξεύρει τους χρησίμους και τους αχρήστους ίππους, είναι δυνατόν πολύ περισσότερον να μάθη τι είναι αυτό το ίδιον;

— Όχι, δεν είναι δυνατόν.

— Και εάν ένας βους δεν ηξεύρει τους αχρήστους και τους χρησίμους βους, θα δύναται ποτέ να μάθη τι είναι αυτό το ίδιον;

— Βεβαίως δεν θα είναι δυνατόν, μου απήντησε.

— Και δυνάμεθα να είπωμεν το ίδιον και δι' ένα σκύλλον;

— Ναι, ναι, πολύ ωραία.

— Πώς λοιπόν! επρόσθεσα· ένας άνθρωπος ο οποίος δεν θα διέκρινε τους καλούς από τους κακούς ανθρώπους, δεν θ' αγνοούσε επίσης εάν και αυτός ο ίδιος είναι καλός ή κακός, αφού τέλος πάντων και αυτός είναι άνθρωπος;

— Αυτό είναι αληθινό, μου είπε.

— Το να μην ηξεύρη δε κανείς τι είναι, είναι ίδιον ενός ανθρώπου σώφρονος ή ενός ανθρώπου εντελώς άφρονος;

— Όταν δεν ηξεύρη κανείς τον εαυτόν του, θα ειπή ότι δεν έχει σώας τας φρένας του, μου απήντησεν.

— Επομένως, είπα τότε εγώ, το να γνωρίζη καλά κανείς τον εαυτόν του είναι μία απόδειξις ότι ο άνθρωπος αυτός είναι νουνεχής;

— Ω, ναι, αυτό να το βεβαιώσω δύναμαι με όλην μου την ψυχήν, μου απεκρίθη.

— Αυτό λοιπόν συμβουλεύει και το ρητόν το οποίον είναι χαραγμένον εις το μαντείον των Δελφών^ να είμεθα δηλαδή δίκαιοι και σώφρονες.

— Φαίνεται ότι αυτό μας συμβουλεύει.

— Με αυτήν δε την ιδίαν επιστήμην γνωρίζομεν και να τιμωρώμεν δικαίως;

— Ναι.

— Λοιπόν, η επιστήμη διά της οποίας ηξεύρομεν να τιμωρώμεν δικαίως, είναι η &δικαιοσύνη& αυτή, και η άλλη, διά της οποίας είμεθα εις θέσιν να γνωρίζωμεν και τον εαυτόν μας και τους άλλους, είναι η &σωφροσύνη&;

— Ναι φαίνεται, μου απεκρίθη.

— Επομένως, καθώς η &δικαιοσύνη& και η &σωφροσύνη& είναι έν και το αυτό πράγμα;

— Αυτό θα είναι φανερόν, μου απήντησε.

— Και αι πόλεις τότε βεβαίως διοικούνται καλά όταν καταδιώκωνται και τιμωρώνται εκείνοι οι οποίοι κάμνουν αδικίας εις βάρος των άλλων.

— Πολύ αληθινά τα λέγεις, μου είπε.

— Και η &πολιτική& επομένως είναι η ιδία επιστήμη.

— Ναι, είναι η ιδία.

— Τι δε; όταν ένας άνθρωπος διοική καλώς τα πράγματα της πολιτείας, δεν ονομάζεται και &τύραννος& και &βασιλεύς&;

— Βεβαίως.

— Λοιπόν η τέχνη με την οποίαν διοικεί είναι και βασιλική και τυραννική;

— Ναι, κατ' αυτόν τον τρόπον διοικεί, μου είπεν.

— Επομένως και αι τέχναι αύται δεν είναι όμοιαι με εκείνας περί των οποίων ωμιλήσαμεν προ ολίγου;

— Ναι, είναι όμοιαι, μου είπε.

— Τι δε; όταν ένας άνδρας διευθύνει μίαν οικίαν αρκετά καλά, δεν ονομάζεται και &οικονόμος& και &αφέντης&;

— Ναι.

— Με ποίαν τέχνην λοιπόν θα ηδύνατο και αυτός να διευθύνη τόσον καλά το σπίτι του, με την τέχνην της δικαιοσύνης ή με καμμίαν άλλην;

— Με την δικαιοσύνην, δεν υπάρχει αμφιβολία.

— Είναι επομένως ένα και το αυτό πράγμα, καθώς φαίνεται, και &βασιλεύς& και &τύραννος& και &πολιτικός& και &οικονόμος& και &κύριος&. Και είναι μία και η αυτή τέχνη και η &βασιλική& και η &τυραννική& και η &πολιτική& και η &οικονομική& και η τέχνη του &κυρίου& και η &δικαιοσύνη& και η &σωφροσύνη.& {5}

— Βεβαίως, είναι όπως τα λες, μου είπε.

— Και πώς λοιπόν συμβαίνει, εξακολούθησα, όταν μεν ένας γιατρός ομιλή ενώπιον του φιλοσόφου διά διαφόρους ασθενείας και ασθενείς ή όταν ένας τεχνίτης ομιλή διά την τέχνην του — πώς, είπα, συμβαίνει, τότε μεν να είναι εντροπή διά τον φιλόσοφον όταν δεν δύναται να παρακολουθήση τα λεγόμενα και να δώση και αυτός μίαν γνώμην, να μην είναι εντροπή δε δι' αυτόν τον ίδιον όταν ένας δικαστής ή ένας βασιλεύς, ή ένας από εκείνους τους οποίους τώρα θα αραδειάσωμε, ομιλή διά διάφορα ζητήματα ενώπιόν του, και αυτός δεν είναι εις θέσιν ούτε να τους παρακολουθήση ούτε να δώση και αυτός οπωσδήποτε μίαν γνώμην;

— Και ποίος σου είπε ότι δεν θα είναι εντροπή του, Σωκράτη, αφού δεν θα δύναται να δώση την γνώμην του σε τόσα και σε παρόμοια ζητήματα;

— Αλλ' όμως θα είπωμεν ότι και ως προς τα ζητήματα αυτά αυτός ο ίδιος ο φιλόσοφος πρέπει να είναι καθώς ο αγωνιστής του πεντάθλου και να είναι πάντοτε εις την δευτέραν γραμμήν και &μετριότης&, ούτως ώστε να είναι εντελώς ανωφελής οπότε και όπου ευρίσκεται παρών δι' αυτά ο &ειδήμων&; Ή θα είπωμεν πρώτον μεν ότι δεν πρέπει να εμπιστεύεται την διεύθυνσιν της οικίας του εις ξένας χείρας και να έχη αυτός τα &δευτερεία& μέσα στο ίδιο του το σπήτι, αλλ' ό,τι οφείλει να ηξεύρη και να τιμωρή και να δικάζη όπως και όταν πρέπη, αν θέλη να πηγαίνη κατά Θεού;

Και παρεδέχθη ότι είχα δίκαιον εις όσα έλεγα.

— Έπειτα δε βεβαίως, εάν οι φίλοι του τον παίρνουν διά συμβιβαστήν εις τας μεταξύ των φιλονεικίας και εάν η πατρίς τον καλή ως διαιτητήν ή ως δικαστήν και έχη την ανάγκην του, δεν είναι εντροπή δι' αυτόν, αγαπητέ σύντροφε, να γίνη φανερός ότι δεν είναι διά τίποτε, ότι είναι δεύτερος ή τρίτος εις τα ζητήματα αυτά εις τα οποία έπρεπε να είναι πρώτος;

— Πολύ, μα πολύ σωστά τα λέγεις, μου απήντησε.

— Πολύ επομένως απέχει, αγαπητέ μου, από του να είναι η &φιλοσοφία πολυμάθεια& και η ενασχόλησις εις τας διαφόρους τέχνας και η αφοσίωσις εις τας επιστήμας.

Και μόλις είπα εγώ αυτά, εκείνος ο οποίος έκαμε τον σοφόν εντράπη δι' όσα μου είχε αραδιάση προτήτερα και εσιώπησεν, ο δε άλλος, ο &αμαθής&, παρεδέχθη ότι είχα δίκαιον και όλοι οι άλλοι επίσης οι οποίοι ήσαν παρόντες εις όλην αυτήν την συζήτησιν παρεδέχθησαν όσα είπα χωρίς καμμίαν αντίρρησιν.

1} Ο Κριτίας δεν επίστευε πλέον εις τους θεούς, ούτε εις την ύπαρξιν πνεύματος ψυχής· την δε θρησκείαν εθεώρει ως εφεύρεσιν των νομοθετών δια να κυβερνώνται ευκόλως οι λαοί!

2} Εις το «Τίμαιον».

3} Παραπόταμος του Ιλισσού.

4} [Ελλιπής πρόταση την συμπλήρωσα συμβουλευόμενη την αγγλική μετάφραση της έκδοσης Plato. Plato in Twelve Volumes, Vol. 8 translated by W.R.M. Lamb. Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1955.]

5} [Η παράγραφος είχε από κάτω την εξής φράση

" — Πολύ επομένως απέχει, αγαπητέ μου, από του να είναι η "

την οποία μετέφερα πιο κάτω, συμβουλευόμενη την αγγλική μετάφραση που αναφέρεται ανωτέρω.]

End of Project Gutenberg's Critias, Hipparchus, The Rival Lovers, by Plato