Part 19

20) Ισμήνιος ελέγετο ο Απόλλων από Ισμηνού, ποταμού παραρρέοντος τας Θήβας. Είχε δ' υπό την επωνυμίαν ταύτην αρχαιοτάτην λατρείαν εν Θήβαις.

21) Θεόφραστος, ο περίφημος φιλόσοφος εξ Ερεσσού της Λέσβου, σύγχρονος του Αλεξάνδρου, μαθητής του Αριστοτέλους.

22) Βαθυκλής, καλλιτέχνης, ιδίως τορευτής εκ Μαγνησίας της προς Μαιάνδρω, δ' επί Κροίσου κατασκευάσας εν Λακωνία τον θρόνον του Αμυκλαίου Απόλλωνος.

23) Ανάχαρσις, Σκύθης, εκ της βασιλικής οικογενείας, υιός δ' Ελληνίδος, ελθών εις την Ελλάδα περί την 47 Ολυμπιάδα και τραφείς εις την Ελληνικήν παιδείαν, κατετάχθη, μετά των 7 σοφών.

24) Πάταικος, φιλόσοφος Πυθαγορικός, ιστορικός, πιθανώς και μυθοποιός.

25) Την αρετήν θεωρεί ενταύθα ως συμφυή μετά των ψυχικών δυνάμεων, υφ' ών έχουσι λαβήν τα φάρμακα και αι νόσοι, και ως δι' αυτών εκδηλουμένην και ενεργούσαν.

26) Ελεγεία, τα έχοντα εναλλάξ ένα εξάμετρον και ένα πεντάμετρον.

27) Ως εφόρουν οι ασθενείς. (Πλάτ. Πολιτ. Γ. 306)

28) Κωλιάς, ακρωτήριον της Αττικής ανατολικώς του Φαλήρου, εις την θέαν την καλουμένην «Τρεις Πύργοι».

29) Εις τη Κωλιάδα ελατρεύετο κυρίως η Αφροδίτη.

30) Μεταξύ των διαφόρων ποταμών οίτινες έφερον το όνομα Ασωπός φαίνεται ότι υπήρχεν εις και εν Αιγίνη (Πίνδ. Νεμ. Γ, 7). Τούτου μάλλον παρά του εν Βοιωτία ήτον θυγάτηρ η Σαλαμίς. Εκτός αν ο χρησμός ωνόμασεν Ασώπιον τον Σαλαμίνιον κόλπον δι' αυτό τούτο, διότι η Σαλαμίς ελέγετο θυγάτηρ του Ασωπού.

31) Περίφημος και Κυχρεύς, ήρωες της Σαλαμίνος, ο πρώτος αλλαχόθεν άγνωστος, ο δεύτερος υιός του Ποσειδώνος και της Σαλαμίνος, βασιλεύσας επί της ομωνύμου νήσου, διότι εφόνευσε δράκοντα όστις την εξερήμου.

32) Τριακόντορος, πολεμικόν πλοίον, έχον τριάκοντα κωπία.

33) Η Εύβοια είναι πολύ μακράν, και επιπροσθεί το Σούνιον. Εννοεί δ' ότι η άκρα εκείνη ήτον εις τα βορειοανατολικά της νήσου.

34) Εις αρχαιοτάτους χρόνους η Σαλαμίς ωνομάζετο και Σκιράς. (Ευσταθ. εις Διον. 511. Στράβ. Η, 393). Το όνομα τούτο περιωρίσθη μετά ταύτα, φαίνεται, εις έν ακρωτήριον, το βορειανατολικόν, όπου υπήρχε και ναός της Αθηνάς Σκιράδος (Ηρόδ. II, 84). Είχε δε το επίθετον τούτο η Αθηνά και εν Αττική, και ώφειλεν αυτό, ει και διάφοροι παραγωγαί αυτού αναφέρονται, εις την τραχείαν και πετρώδη θέσιν εφ' ής ίστατο ο ναός της.

35) Ενυάλιος, ο Άρης.

36) Κατάλογος των πλοίων, ή Βοιωτία, μέρος της δευτέρας ραψωδίας της Ιλιάδος, περιέχων απαρίθμησιν των πλοίων και των στρατευμάτων μεθ' όσων οι Έλληνες εξεστράτευσαν κατά της Τρωάδος. Τον κατάλογον τούτον λέγεται νοθεύσας ο Σόλων, διά προσθήκης των δύω στίχων. Το τέχνασμα τούτο ήτον δυνατόν τότε, όταν τα ποιήματα του Ομήρου εκ στήθους κυρίως απεμνημονεύοντο, και κατά πρώτον μάλιστα επί Πεισιστράτου συνελέγησαν.

37) Βραυρών, δήμος της Αττικής, κατά τα Μεσόγαια, Βράουνας καλούμενος σήμερον. Η δε Μελίτη ήτον μέρος της πόλεως των Αθηνών, πιθανώς το βορειοδυτικόν.

38) Ηρέας, Μεγαρεύς, ιστορικός. Ίδ. και Θησ. § Κ.

39) Ιαονία, αρχαίος, πιθανώς Ασιανός τόπος, αντί Ιωνία.

40) Κίρρα, αρχαία πόλις εις τον Κορινθιακόν κόλπον, λιμήν των Δελφών. Οι Κιρραίοι κατεκράτησαν γην ιεράν, ανήκουσαν εις τον ναόν. Εντεύθεν ο αμφικτυονικός κληθείς πόλεμος, καθ' όν γενικός μεν αρχηγός ην ο τύραννος των Σικυωνίων Κλεισθένης, στρατηγός δε των Αθηναίων ο Αλκμαίων. Κυριευθείσα τότε η Κίρρα, κατεδαφίσθη, και η χώρα αυτής αφιερώθη εις τον Απόλλωνα.

41) Οι Αμφικτύονες ήσαν οι απεσταλμένοι διαφόρων πόλεων, οίτινες είχον του ναού την επιμέλειαν. Το συνέδριον δ' αυτών ελάμβανε πολλάκις και πολιτικόν χαρακτήρα, και απεφάσιζε προσέτι περί ειρήνης και πολέμου, όταν μάλιστα επρόκειτο, περί ζητημάτων αφορώντων το ιερόν.

42) Των νικητών εις τους δημοσίους αγώνας συνετάττοντο και διετηρούντο κατάλογοι. Των νικησάντων εις τα Πύθια, περί τους Δελφούς, συνέταξεν ο Αριστοτέλης, μη διατηρηθέντα.

43) Πιθανώς ο περιπατητικός φιλόσοφος, όστις έγραψε και επισήμων φιλοσόφων βίους. Διογ. Β. 55.

44) Ο Σάμιος Ευάνθης, συγγραφεύς άλλοθεν άγνωστος.

45) Αλκμαίων, υιός του Μεγακλέους, έγγονος Αλκμαίωνος, του τελευταίου ισοβίου άρχοντος.

46) Κύλων, επίσημος Αθηναίος, γαμβρός του Θεαγένους, τυράννου των Μεγάρων, κατέλαβε την Ακρόπολιν, επί σκοπώ να γίνη και αυτός τύραννος των Αθηνών, κατά Ολ. 42, α', ή 45. α'. Αλλ' επολιορκήθη στενώς, και αυτός μεν εδραπέτευσε μετά του αδελφού του, οι δ' οπαδοί του κατέφυγον εις ναόν τον της Αθηνάς. Οι πολιορκηταί δε, υποσχεθέντες ότι δεν θέλουσι τους βλάψει, τους εξήγειρον εκείθεν, διά να μη αποθάνωσιν εκ πείνης εντός των ναών, και παρά την υπόσχεσιν τους απέσφαξαν. Οι Αθηναίοι όμως απεδοκίμασαν την ανόσιον ταύτην πράξιν, και των φονέων τους μεν εθανάτωσαν, ρίψαντες εκτός της χώρας και τα οστά αυτών, τους δε εξώρισαν. Τούτο είναι το Κυλώνειον ανοσιούργημα, το Κ υ λ ώ ν ε ι ο ν ά γ ο ς, ως ονομάζεται εν τη ιστορία. (Θουκ. Α, 126).

47) Ο πατήρ του εν τω προλαβόντι παραγράφω μνησθέντος Αλκμαίονος, του στρατηγού των Αθηναίων εις τον Αμφικτυονικόν πόλεμον.

48) Το άγαλμα τούτο ήτον το εντός του ναού της Πολιάδος επί της Ακροπόλεως ξύλινον, το Διιπετές (ουρανοκατάβατον). Το χρυσελεφάντινον, όν έργον του Φειδίου, δεν υπήρχε τότε.

49) Εκράτουν την κλωστήν, ίνα μένωσιν ασφαλείς πάντοτε υπό την προστασίαν της Θεάς.

50) Σεμναί Θεαί ήσαν αι Ευμενίδες ή Εριννύες, ών το ιερόν ήτον εις τους βορειανατολικούς πρόποδας του Αρείου Πάγου, άντικρυ, της Ακροπόλεως.

51) Μετά τον Αλκμαίονα, τον πατέρα του Μεγακλέους, έπαυσεν η αρχοντία, και κατέστησαν εννέα άρχοντες δεκαετείς.

52) «Ε ν α γ ε ί ς».

53) Φλυεύς ή Φλυάσιος, από Φλύας, δήμου της Αττικής.

54) Νίσαια, ο λιμήν των Μεγάρων, ημίσειαν ώραν απ' αυτών απέχων.

55) Φαίστιος, εκ Φαιστού, πόλεως Κρητικής· κατ' άλλους Φαιστός ην η πατρίς του πατρός του, ο δ' Επιμενίδης εγεννήθη εν Κνωσσώ της Κρήτης. Ήτον σοφός, και ιδίως περί τα ιερά, και μαγικής τέχνης γνώσις απεδίδετο εις αυτόν, και πολλά θαυμάσια περί αυτού διηγούνται, μεταξύ δ' άλλων ότι εκοιμήθη εντός σπηλαίου επί 57 έτη, ότι εκαθάρισε τας Αθήνας από λοιμόν, και ότι έζησε 157 έτη χωρίς να φανή ποτέ τρώγων.

56) Υιός Κυψέλου, τύραννος Κορίνθου, είς των 7 σοφών.

57) Κατ' άλλους Βλάστης.

58) Κουρήται, πανάρχαιος φυλή, κατοικούσα την Αιτωλίαν και την Κρήτην, και ενταύθα χειρονακτικάς τινας τέχνας ασκούσασα, ιδίως δε την λατρείαν του Διός δι' ορχήσεων και άλλων εθίμων τελούσα, οπαδοί δε της Κυβέλης κατ' άλλους των αρχαίων ιδίως, και τον Δία βρέφος αναθρέψαντες. Ο Επιμενίδης έγραψε ποίημα περί αυτών, και των ιερέων της Κυβέλης Κορυβάντων.

59) Η υποτιθεμένη αύτη προφητεία επηλήθευσεν επί Μακεδόνων, ότε ο Αντίπατρος έθηκε Μεκεδονικήν φρουράν εις την άκραν της Μουνυχίας, εν Ολ. 116.

60) Η ελαία ήν εχάρισεν η Αθηνά εις τας Αθήνας όταν εφιλονείκησε μετά του Ποσειδώνος περί της κυριαρχίας αυτών. Ήτον δ' η ελαία αύτη εντός του ναού της Πολιάδος Αθηνάς.

61) Ο αττικός λαός διηρείτο τότε εις τας τρεις ταύτας γεωγραφικάς διαιρέσεις, αίτινες παρέμεινον και εις τους μετά ταύτα χρόνους. Πεδιείς ήσαν οι κατοικούντες το περί τας Αθήνας πεδίον, Διάκριοι κατά το βόρειον ορεινόν μέρος της Αττικής, από του Πεντελικού και επέκεινα, και Πάραλοι, οι κατοικούντες την ανατολικήν πλευράν, τα λεγόμενα Μεσόγαια, μέχρι της θαλάσσης.

62) Φανίας, εξ Ερεσού της Λέσβου, περιπατητικός φιλόσοφος, μαθητής του Αριστοτέλους.

63) Άρχων επώνυμος.

64) «Τ ο ί σ ο ν π ό λ ε μ ο ν ο υ π ο ι ε ί».

65) Δηλ. νόμιμον, συγκεκερασμένην βασιλείαν, αντί της τυραννίας.

66) Ο Πιττακός, τύραννος των Λεσβίων, ήτον είς των επτά σοφών.

67) Φώκον, άγνωστον τίνα. Πιθανώς προπάτορά τινα του Φωκίωνος, όστις ήτον υιός Φώκου.

68) Δηλ. Φιληνάδας.

69) Σεισάχθεια, δηλαδή απόσεισις, αφαίρεσις του βάρους.

70) Ανδροτίων, Αθηναίος ιστορικός της γ'. εκατονταετηρίδος π. Χ. έγραψεν ιστορίαν της Αττικής εις 12 βιβλία.

71) Ορθότερον ότι εσμίκρυνε τοσούτον την δραχμήν, ώστε αι επ' αυτού 100 δραχμαί ήσαν ισοδύναμοι προς 73 των αρχαιοτέρων, διότι ούτε πιθανόν είναι η αρχαία μνα να περιείχε τον παράδοξον και δυσδιαίρετον αριθμόν των 73 δρ. (Το ημίμναιον θα ήτον λοιπόν εκ 36 1/2 δραχμών!), ούτε εις τας καθ' ημέραν συναλλαγάς θα εχρησίμευεν αν η μνα μόνη είχε γίνει ελαφροτέρα, η δε δραχμή είχε μείνει η ιδία.

72) Κόνων, προφανώς προπάτωρ του ήρωος της Κνίδου. Κλεινίας, προπάτωρ του Αλκιβιάδου, αναμφιβόλως ο πάππος του πατρός αυτού. Ιππόνικος, πιθανώς ο πατήρ του δαδούχου Καλλίου, όστις ην εις την μάχην του Μαραθώνος.

73) Το τάλαντον 6000 δραχμαί.

74) Πολύζηλος, Ρόδιος συγγραφεύς, αλλαχόθεν άγνωστος.

75) Εννοεί ουχί βασιλεύς· διότι άλλως ήτον εκ των ευγενεστέρων οικογενειών των Αθηνών, καταγόμενος εξ αυτού του Κόδρου.

76) Ο Δράκων, άρχων αιρεθείς εν Ολ. 39, δ', έδωκε νόμους εις τας Αθήνας, εξ ών μόνους τους αφορώντας του φονείς διετήρησεν ο Σόλων, ως έχοντας τας ποινάς αναλόγους προς το κακούργημα, και πιθανώς αρχαιοτάτους, και προγενεστέρους του Δράκοντος.

77) Δημάδης, είς των δέκα Αθηναίων ρητόρων, επί Φιλίππου.

78) Ο μέδιμνος ήτον μέτρον σίτου, ισοδυναμούν προς 85 λίτρας περίπου.

79) Συνεισφέροντας αξίαν ίππου.

80) Ζευγίται, διότι εδύναντο να έχωσιν έν ζεύγος βοών.

81) Θης, ως λέγεται, παρά του Θέω, Θάω, Τίθειμι, κυρίως ο υπό των γαιούχων τιθέμενος, εις τα κτήματα αυτών όπως επί μισθώ τα καλλιεργή.

82) Η βουλή του Αρείου Πάγου κοινώς επιστεύετο πολύ αρχαιοτέρα του Σόλωνος, και πανάρχαιον δικαστήριον των Αθηνών, δικάσαν τον Ορέστην και αυτόν τον Άρην, και εις ιστορικωτέρους χρόνους μέλλον να επιληφθή της δίκης του Μεσσηνίου Πολυχάρους εν Ολ. 9., β'. (Παυσ. Δ, 5), μίαν και ημίσειαν εκατονταετηρίδα προ του Σόλωνος, όστις φαίνεται ότι ερρύθμισε μόνον την πολιτικήν δικαιοδοσίαν του συνεδρίου τούτου· εκτός αν η μεταγενεστέρα φήμη αυτού δεν έδωκεν αφορμήν εις τους μύθους, και δεν απεδόθησαν αυτώ τα εις άλλα δικαστήρια ανήκοντα.

83) Οι Αθηναίοι διηρούντο τότε εις τας τέσσαρας Φυλάς, αίτινες, ως φαίνεται, ήσαν παντός ιωνικού λαού η διαίρεσις, επώνυμοι των τεσσάρων υιών του Ίωνος κατά τον μύθον, αληθώς όμως επώνυμοι του βίου εις όν εκάστη επεδίδετο. Ίδ. κατωτ. ΚΓ.

84) Την του Αρείου Πάγου.

85) Εφέται, άλλο δικαστήριον εν Αθήναις, φονικάς δίκας δικάζον, ιδίως τους ακουσίους φόνους. Αυτοί πιθανώς εδίκαζον κατ' αρχάς και εις τον Άρειον Πάγον, πριν ο Σόλων κατατήση ιδίαν βουλήν Αρειοπαγιτών.

86) Άξονες, στρεπταί σανίδες, περί άς ήσαν γεγραμμένοι οι νόμοι του Σόλωνος.

87) Επίτιμος ήτον ο απολαμβάνων πάντων των πολιτικών αυτού δικαιωμάτων, άτιμος δε, ο στερούμενος τινών εξ αυτών.

88) Πρυτανείον, το μέρος των συνεδριάσεων των πρυτάνεων της βουλής εις τους μετά ταύτα χρόνους, ήν έν των δικαστηρίων και αυτό, ού προέδρευεν είς των εννέα αρχόντων, ο λεγόμενος βασιλεύς.

89) Ε π ί κ λ η ρ ο ς ωνομάζετο η κόρη εις ήν, δι' έλλειψιν αδελφού, περιήρχετο η πατρική κληρονομία. Κ ύ ρ ι ο ς δε της επικλήρου ήτον ο πλησιέστερος αυτής συγγενής, όστις ώφειλε να προστατεύη αυτήν και την περιουσίαν. Εις τούτον ανήκε το πρώτον δικαίωμα να την νυμφευθή. Ενιαχού η μετάφρασις αποφεύγει επίτηδες την μεγάλην ακρίβειαν. Αλλά σπανιώτατα τούτο, και όπου φαίνεται αναπόφευκτον.

90) Το κυδώνιον είχον εις πολλήν υπόληψιν οι αρχαίοι (Plin. II. Ν. XVI, II). Εδήλου δε το έθιμον, ότι πρέπει οι προς αλλήλους λόγοι των νυμφίων να έχωσι χάριν και γοητείαν. (Πλου. Γαμ. παραγγ.).

91) Τας «φερνάς», όσα η νύμφη φέρει εις τον νυμφίον έπιπλα και ενδύματα, το τ ρ ά χ ω μ α, ουχί την προίκα, διότι εξ εναντίας πάσα γυνή, εκτός αν ήτον όλως πένητος κόρη, έπρεπε να έχη την προίκα της.

92) Διονύσιος, ο τύραννος των Συρακουσών.

93) Εκ δράματός τινος επιγραφομένου Φιλοκτήτης, ουχί του γνωστού του Σοφοκλέους, αλλ' άλλου τινος απολεσθέντος. Εις τα ηθικά του ο Πλούταρχος (Ει πρεσβ. πολιτ. 9) αναφέρει του χωρίου τούτου δύο πλήρεις στίχους

«Τις δ' αν σε νύμφη, τις δε παρθένος νέα

δέξαιτ' αν; Εύγ' ουν ως γαμείν έχεις τάλας».

ήτοι

Τις νύμφη, τις παρθένος θενά σε δεχθή;

Ω! εύγε! Είσαι διά γάμους, άθλιε.

94) Οβολός, το έκτον της δραχμής, σχεδόν 1/2 σημερινή δραχ.

95) Δηλαδή οι επί Ρωμαίων.

96) Γυναικονόμοι, άρχοντες, έχοντες την επιτήρησιν της κοσμίου διαγωγής των γυναικών.

97) Μαθητής Αριστοτέλ. ιστορικός εκ της εν Πόντω Ηρακλείας.

98) Δημήτριος Φαληρεύς, ο επί Μακεδόνων άρχων των Αθηνών, φιλόσοφος και συγγραφεύς.

99) Ακριβέστερον ήσαν τα ονόματα των Ό π λ η τ ε ς, Α ρ γ άδ ε ι ς (εκ του Άργον το έργον ή ο αγρός), Α ι γ ι κ ο ρ ε ί ς και Τ ε λ έ ο ν τ ε ς (οι τα ιερά τελούντες ή τους φόρους τελούντες), Οι δε Γ ε δ έ ο ν τ ε ς θα παρήγοντο εκ του Γη και δαίω (το διαιρώ), ή αν η λέξις ήτον Γ ε λ έ ο ν τ ε ς, εκ του γ η ς λ α ό ς.

100) Στάδιον, έκταση 600 ποδών. Ιππικόν δε λέγεται διότι τόσην έκτασιν διέτρεχον οι ίπποι κατ' ευθείαν εις τους αγώνας.

101) Η οργυιά 6 πόδας.

102) Χους είναι το δωδέκατον του μετρητού = 2 οκάδες 172 δράμια.

103) Διότι έλαιον εγίνετο άφθονον.

104) Κρατίνος, Αθηναίος κωμικός ποιητής της αρχαίας κωμωδίας, επ' Αριστοφάνους.

105) Έξ εκ των εννέα αρχόντων ωνομάζοντο Θεσμοθέται.

106) Εν τη αγορά υπήρχε λίθος, όθεν εγίνοντο τα δημόσια κηρύγματα.

107) Το μέγεθος της τιμής αποδεικνύει το σχεδόν αδύνατον της παραβάσεως. Ο χρυσός επί Σόλωνος ήτον σπανιώτατος.

108) Εννοεί την τελευταίαν του σεληνιακού μηνός, καθ' ήν γίνεται μάλιστα καταφανής η ανωμαλία.

109) «Έ ν η κ α ι ν έ α». Έ ν η είναι λέξις αρχαιοτάτη, σημαίνουσα π α λ α ι ά ν.

110) Ομήρ. Οδύσσ, Ξ, 162. Ο Όμηρος ομιλεί περί της αφίξεως του Οδυσσέως εις την Ιθάκην, εννοών επομένως μίαν και την αυτήν ημέραν.

111) Νουμηνία, νέος μην.

112) Εις τρεις δεκάδας διηρείτο ο αττικός μην. Η πρώτη ωνομάζετο «μηνός αρχομένου» ή «ισταμένου», ή δευτέρα «μεσούντος», ή τρίτη «φθίνοντος». Δια τας δυο πρώτας ηρίθμουν τας ημέρας κατά σειράν αύξουσαν: «πρώτη, δευτέρα ισταμένου ή μεσούντος». Δια την τρίτην ηρίθμουν κατά σειράν ελαττουμένην, λέγοντες «δεκάτη, εννάτη φθίνοντος», αντί εικοστή, εικοστή πρώτη.

113) Κάνωβις, Ηλιούπολις και Σάις, πόλεις της κάτω Αιγύπτου.

114) Πλάτων εν Τιμαίω· ότι ο Σόλων έμαθε παρ' αρχαίων αιγυπτίων ιερέων περί μεγίστης νήσου, Ατλαντίδος καλουμένης, ήτις υπήρχεν άλλοτε εις τον Ωκεανόν, εντός των Ηρακλείων στηλών, και κατωκείτο υπ' αρχαιοτάτων και ισχυροτάτων εθνών, των Ατλάντων· ότι δ' εις τους μετέπειτα χρόνους κατεποντίσθη υπό σεισμών. Κατ' άλλο χωρίον του Πλάτωνος (Κριτ. μείζ.), οι Άτλαντες μετ' αναριθμήτου στρατού εκυρίευσαν το πλείστον του τότε γνωστού κόσμου, πλην μόνων των Αθηνών, αίτινες ου μόνον δεν υπετάγησαν, αλλά και τον στόλον εκείνων κατεπόντισαν, και τον στρατόν κατετρόπωσαν. Τα πλείστα τούτων εισίν αναμφιβόλως μυθώδη, τινές δε νομίζουσιν ότι περιέχουσα ίσως αληθούς τινος ιστορικού συμβάντος αμυδράς απομνημονεύσεις, και ότι η Ατλαντίς είναι η Αμερική, εις παναρχαίους χρόνους γνωστή υπάρξασα και μετά ταύτα λησμονηθείσα. Άλλοι πpεσβεύoυσιv ότι η Ατλαντίς δεν απείχε τοσούτον μακράν, αλλ' ότι ήτον η Αρκαδία. Ο Σόλων έγραψε ποίημα περί του μυθικού εκείνου πολέμου.

115) Υψηλήν.

116) Η Αφροδίτη.

117) Σάρδεις, πρωτεύουσα της Λυδίας, ής βασιλεύς ήτον ο Κροίσος.

118) Ο Κλέοβις και ο Βίτων ήταν Αργείοι. Ο δε ναός της Ήρας, πανάρχαιος, και περίφημος εν τη αρχαιότητι, έκειτο μίαν περίπου ώραν ανατολικώς του Άργους, κατά τους πρόποδας των ορέων. Ο ναός ούτος, καείς, ανωδομήθη μετά τον Πελοποννησιακόν πόλεμον, και εις αυτόν κατεσκεύασεν ο Πολύκλειτος χρυσελεφάντινον το άγαλμα της Θεάς. Λείψανα του ναού σώζονται μέχρι τούδε.

119) Λ ο γ ο π ο ι ο ί λέγει το κείμενον, διότι λόγος δήλοι ό,τι και μύθος, légende.

120) «Τ ο ι ς β α σ ι λ ε ύ σ ι δ ε ί ω ς ή κ ι σ τ α ή ω ς ή δ ι σ τ α ο μ ι λ ε ί ν.» — «Μ α Δ ί α· α λ λ' ω ς ή κ ι σ τ α ή ω ς ά ρ ι σ τ α.

121) Ίδ. § ΙΓ.

122) Ίδ. § ΙΒ.

123) Ίδ. § ΙH.

124) Η τραγωδία την πρώτην αρχήν της έλαβεν εκ χορών τρύγα ηλειμμένων το πρόσωπον, και ψαλλόντων ύμνους εις τον Διόνυσον εν καιρώ του τρύγους, κατά πρώτον εις το Ικάριον, δήμον Αττικής. Εκ τούτου λέγεται ότι Τρυγωδία εκλήθη (Αθήν. Β, 11), και τραγωδία, διότι οι ψάλλοντες ελάμβανον τράγον ως βραβείον. Πρώτος δ' ο Θέσπις παρενέβαλεν εις τας ωδάς ταύτας και πρόσωπον ηρωικήν τινα υπόθεσιν αφηγούμενον.

125) Ίδ. Ομήρ. Οδύσσ. Δ, 242-258, όπου η Ελένη διηγείται ότι ο Οδυσσεύς, ως δούλος πενιχρά ενδυθείς και το σώμα του τραυματίσας, εισήλθεν άγνωστος εις την Τρωάδα.

126) Αρίστων, ίσως πρόγονός τις του Πλάτωνος.

127) Ίδ. § Α.

128) Ίδ. § Δ.

129) Διότι ο Πλάτων ήτον προς μητρός απόγονος Δροπίδου αδελφού του Σόλωνος.

130) Τον λόγον τον επιγραφόμενον Κριτίας, όστις είναι ατελής.

131) Ο ναός του Ολυμπίου Διός, θεμελιωθείς επί Δευκαλίωνος, ήρχισεν οικοδομούμενος επί των Πεισιστρατιδών, αλλ' επί Πλουτάρχου έμενεν ατελής έτι, και μόνον επί Αδριανού επερατώθη.

132) Ίδ. § ΙΔ.

133) Ο Κωμίας ήτον άρχων επώνυμος εν Ολ. 55, α', π. Χ. 560, ο δ' Ηγέστρατος εν Ολ. 55, β', π. Χ. 559.

134) Εβασίλευσε σφάξας τον πενθερόν και προκάτοχόν του Σέρβιov Τύλλιον, εν Ολ. 6, δ'.

135) Λουκρητία, θυγάτηρ Λουκρητίου, και σύζυγος Κολλατίνου, ητιμάσθη υπό Σέξτου, του υιού του Ταρκυνίου, και εσφάγη ορκίζουσα τους Ρωμαίους να την εκδικήσωσι. Τότε οι Ρωμαίοι επανέστησαν, και απέκλεισαν τον Ταρκύνιον, διατελούντα εκτός της Ρώμης εις το στρατόπεδον. Και αυτός μεν ηναγκάσθη να καταφύγη εις Γαβίους, η δε Ρώμη εδημοκρατήθη.

136) Ο Λεύκιος Ιούνιος ήτον υιός του Μάρκου Ιούνιου, ενός των επισήμων Ρωμαίων ούς εθανάτωσεν ο Ταρκύνιος ότε κατέλαβε τον θρόνον, ως εθανάτωσε και τον πρεσβύτερον των υιών αυτού. Ίνα αποφύγη την αυτήν τύχην, ο νεώτερος, Λεύκιος Ιούνιος, επροσποιήθη τον ηλίθιον, διό και Βρούτος (Brutus) επωνομάσθη. Αλλ' όταν ήλθεν η στιγμή, ετιμώρησεν αυτός τον τύραννον, μεγάλην δείξας σύνεσιν και δύναμιν χαρακτήρος.

137) Από δούλου ελεύθερος.

138) Φρατρία είναι φυλή. Εν Αθήναις ήτον διαίρεσις των φυλών υπό θρησκευτικήν έποψιν. Οι πολιτογραφούμενοι Αθηναίοι ελάμβανον συγχρόνως το δικαίωμα να εγγραφώσιν εις οίαν δήποτε φρατρίαν ήθελον.

139) Αληθώς εκ του Vindicare, διότι επί των απελευθερώσεων ο κύριος του δούλου ήγγιζεν αυτόν εις την κεφαλήν διά ράβδου, προφέρων τας λέξεις Vindicare in libertatem, ό έστιν αποκαθιστάναι εις ελευθερίαν (Non. Marcell. IV, 487).

140) Τον Άρην. Το χωρίον ωνομάζετο, πιθανώς έκτοτε, campus martius.

141) Media inter duos pontes. Πάντες όμως οι συγγραφείς ονομάζουσιν αυτήν απλώς «νήσον», και ουδείς αναφέρει το όνομα αυτής, το παραφραζόμενον υπό του Πλουτάρχου. Ήτον δε κυρίως ιερά τω Ασκληπιώ, κατά Διονυσ. Αλικαρνασ. βιβλ. Ε. Ήδη δ' ονομάζεται νήσος του αγ. Βαρθολομαίου.

142) Ο Ταρκύνιος φαίνεται ότι είναι η προσωποποίησις της παναρχαίας τυρρηνικής κυριαρχίας εν Ρώμη· και αυτό αυτού το όνομα είναι τοπικόν μάλλον ή κύριον, κατ' επιχώριον προφοράν σημαίνον Τυρρηνός (Ταρχούν, Ταρχύνιος).

143) Arsia sylva. Κατ' άλλους, αλλ' ήττον ορθώς, ως φαίνεται, ursum sylva. Το δε Aesuvia prata.

144) Τελευταίαν ημέραν του Φεβρουαρίου.

145) Αναξιμένης, ρήτωρ εκ Λαμψάκου, ού μνημονεύει και ο Στράβων. Ίσως ο αυτός τω ιστορικώ, τω παρακολουθήσαντι τον Αλέξανδρον εις τας εκστρατείας του.

146) Vicæ Potæ (Τ. Liv. II, 7), ως λέγουσιν εκ του Vincere και potire, νικάν και απολαύειν, το καρπούσθαι την νίκην.

147) Poplicolam, εκ του populus, λαός, και cola, θεραπεύω.

148) Δέκα οβολοί εισί δραχμή και 4 οβολοί. Οι δ' εκατόν οβολοί, 16 δρ. 4. οβ.

149) Κατ' άλλην γραφήν πεκούνια, τα χρήματα, αμφότερα εκ του pecus σημαίνον το πρόβατον. Είναι δε και το pecus λέξις ελληνική, διότι το π ε ί κ ο ς και ο π ό κ ο ς δηλούσι το έριον, και το π έ σ κ ο ς (όθεν το πετσί), το δέρμα του προβάτου.

150) Suillus, εκ του Sus, ο συς. Bubulcus ή Bubalcus ο βουκόλος, εκ του Bos, ο βους, και δωρ. Βως. Caprarius, ο Αιπόλος. Porcius, ο συβότης, εκ του Porcus (Πόρκος), ο χοίρος.

151) Ούτως είχον και οι Αθηναίοι τον Παρθενώνα.

152) Fasces, αι συνδεδεμέναι ράβδοι.

153) Ουήιοι, Veii, πόλις της Τυρρηνίας.

154) Αι στέγαι των Τυρρηνικών ναών, οποίος ην ο επί των Ταρκυνίων οικοδομηθείς ναός του Καπιτωλίου, ήσαν συνήθως ξύλιναι, και πολύ προέχουσαι· διά τούτο τα αετώματα αυτών, ήτοι τα τριγωνικά πέρατα εις τας δύο μικράς πλευράς, ήσαν πολύ ασθενέστερα παρά τα Ελληνικά, και μη δυνάμενα να φέρωσι λίθινα αγάλματα, εκοσμούντο πολλάκις διά κεραμίων, ως ελαφροτέρων. Την κορυφήν δε λέγων ενταύθα ο Πλούταρχος, εννοεί το αέτωμα.

155) Ταρκύνιος ο πρεσβύτερος, υιός του εκ Κορίνθου, περί Ολ. 25, φυγαδευθέντος Βακχιάδου Δημαράτου Ίδ. Β. Ρωμυλ. ΙΣΤ.

156) Την 13 σεπτεμβρίου.

157) Ο δεύτερος μην των Αθηναίων.

158) Η λίτρα αργυρίου ελέγετο εν Αθήναις μνα, και περιείχεν 100 δραχμάς. Αι 40,000 λίτραι ήσαν άρα 4 εκατομμύρια δραχμών. Τότε όμως δεν υπήρχεν εισέτι ρωμαϊκόν νόμισμα, διότι κατά πρώτον εκόπη εν 485 ά. κ. Ρ. Τα δε 12,000 Τάλαντα αποτελούσι 72,000,000 δραχμάς των τότε, σήμερον δε 216,000,000.

159) Του εν τη Αττική Πεντελικού όρους, όθεν ελήφθησαν τα μάρμαρα των μεγάλων οικοδομημάτων των Αθηνών.

160) Οι Τυρρηνικοί και οι διαδεχθέντες αυτούς ρωμαϊκοί κίονες ήσαν εν γένει ισχνότεροι των Ελληνικών. Φαίνεται δε ότι οι του Καπιτωλίου, τμηθέντες εν Αθήναις κατά τας ελληνικάς αναλογίας, διά το Ολυμπιείον, δωρίου ρυθμού, επί Πεισιστράτου (ίδ. Σόλ. ΛΒ,), μετεκομίσθησαν εις Ρώμην υπό Σύλλα (ΡΙ.36. 6) και μετειργάσθησαν κατ' αναλογίας ρωμαϊκάς.

161) Βασιλική, είδος στοάς πολυτελούς, το σχήμα και το όνομα εχούσης εκ της εν Αθήναις στοάς, εις ήν εδίκαζεν ο άρχων Βασιλεύς.

162) Επίχαρμος, ο Σικελός κωμικός ποιητής. Ίδ. Νουμ. ΚΒ.

163) Πόλις της Τυρρηνίας.

164) Λάρον Πυρσήνον, κατά Διον. Αλικ. (Ε, 21), Lavlem, κατά Λίβιον.

165) Ανεψιός του υπάτου Ωρατίου, απόγονος των Ωρατίων οίτινες επολέμησαν κατά των Κορατίων.

166) Κόκλην, Cocles, κατ' άλλους, σημαίνον μονόφθαλμος.

167) Κατά Διον. Αλικ. (Ε, 25) επί του λιμού. Ήσαν δ' οι συνεισενεγκόντες τριακόσιαι χιλιάδες.

168) Εσχάρα ήτον είδος μικρού κινητού βωμού.

169) Εκ Ταρσού της Κιλλικίας, διδάσκαλος του Αυγούστου και του Τιβερίου.

170) Του Οκταβίου Αυγούστου.

171) Πιθανώς Posthumius.

172) Οι ευγενείς νέοι της Ρώμης εφόρουν χλαμύδας εχούσας πορφυράν παρυφήν, togam prætextatam.

173) Ο λαός του Λατίου. Μόνον αφ' ού ηνώθησαν μετά των Ρωμαίων έδωσαν το όνομά των εις αυτούς.

174) Πλέθρον, έκτασις 100 ποδών, το έκτον του Σταδίου.

175) Ποταμός του Λατίου, εισβάλλων εις τον Τίβεριν πλησίον της Ρώμης. Σήμερον Τ ε β ε ρ ό ν ε.

176) Εξ ού εγένοντο Αυτοκράτορες έπειτα.

177) Quadramus, νόμισμα περιέχον το τέταρτον της Λίτρας, ή του οβολού, ήτοι τρεις ογγίας, ή δυο χαλκούς.

178) Λόφος της Ρώμης.

179) Γενεαλογικών καταλόγων. Ίδ. Νουμ. § Α.

180) Εκ των Ουαλερίων κατήγοντο αι οικογένειαι των Μαξίμων, των Κορβίνων, των Ποτιτίων, των Λεβινίων, και των Φλάκκων, έχουσαι των Ουαλερίων το κοινόν επωνύμιον. Εξακόσια δ' έτη από Ποπλικόλα φέρουσιν εις την αρχήν της βασιλείας του Τραϊανού, ότε φαίνεται ότι ο Πλούταρχος έγραψε τον βίον τούτον.

181) Μίμνερμος, Κολοφώνιος, ποιητής και μουσικός, ζήσας περί την 35 Ολ. άρα προς του Σόλωνος, κατά Σουίδαν. Ούτος εφεύρε τον Πεντάμετρον (καθ' ερμήνακτα παρ' Αθηναίω) και έγραψεν επομένως πρώτος ελεγεία, ών μικρά λείψανα σώζονται παρ' Αθηναίω.

182) Διότι εις το αττικόν πολίτευμα οι δικασταί ήσαν 6000 τον αριθμόν, αυτός ο δήμος.

183) Συστήσας την του Αρείου Πάγου.

184) Διίμαχος, ιστορικός άλλοθεν άγνωστος.

185) Ο δήμος των Αθηναίων διηρείτο εις δέκα, μετά ταύτα, επί Μακεδόνων, εις 12 φυλάς· αύται δε πάλιν εις 174 δήμους ή χωρία. Έν εξ αυτών εκαλείτο Φρέαρ, ού το δημοτικόν Φρεάριος.

186) Νόθος ήτον ενώπιον του αττικού νόμου όστις είχε πατέρα ή μητέρα ξένης καταγωγής.

187) Επίγραμμα του ποιητού Αμφικράτους, και παρ' Αθηναίω σωζόμενον (IΓ, 37).

188) Εκ Θράκης.

189) Φανίας, Λέσβιος, μαθητής του Αριστοτέλους. Ίδ. Σολ. ΙΔ.

190) Εκ Καρίας.

191) Ουδετέρως, ως πολλά αρχαία γυναικών ονόματα.

192) Συγγραφεύς ρητορικών λόγων εκ Κυζίκου, μαθητής Φιλίσκου.

193) Έξω των Διομείων πυλών, αίτινες ήσαν κατά τα σημερινά ανάκτορα. Το δε Κυνόσαργες ήτον εις την θέσιν όπου ίδρυται σήμερον η μονή των Ασωμάτων.

194) Δηλαδή να συγγυμνασθώσι, διότι οι γυμναζόμενοι ηλείφοντο έλαιον διά να γίνωνται τα μέλη των ολισθηρά.

195) Επίσημος οικογένεια εν Αθήναις, καταγομένη από Λύκου του υιού του Πανδίωνος.

196) Φλυαί, δήμος των Αθηνών κατά τα Μεσόγεια. Το δημοτικόν Φλυεύς και Φλυάσιος.

197) Έκαστον των αρχαίων γενών εν Αττική είχεν ιερόν υπό την επιμέλειάν του.

198) Σιμωνίδης, ιστορικός. Ίδ. Θησ. § Ι.

199) Είδος κιθάρας.

200) Στησίμβροτος, Θάσιος συγγραφεύς, σύγχρονος του Περικλέους.

201) Αναξαγόρας, ο περίφημος φιλόσοφος εκ Κλαζομενών, του Περικλέους διδάσκαλος.

202) Μέλισσος, Σάμιος στρατηγός και φιλόσοφος, μαθητής Παρμενίδου και Ηρακλείτου, ακμάσας περί Ολ. 84.