Part 7

Mihr noch as uns Muddersprak hett uns de Hartsprak ut Leiw tau seggen. Am besten wir’t se wiren ümmer all beid tausamen. Dat wir en Ihrentügnis för uns’ pladdütsche Muddersprak. Äwer ick heww vör mennig Hus buten oder in mennig Hus binnen hürt, dat dor up plattdütsch ein Isen an’t anner scharpt würd, nich slichter un nich beter as dat up hochdütsch Mod is.

Disse Sprak, von de ick nu seggen will, de bind’t noch beter as hochdütsch un plattdütsch oder irgend ein anner Sprak ünner denn Hewen. Ja gerad’, wo de Einigkeit bi desülbige Muddersprak in de Brüch gahn is, kann se wedder einen tau denn annern bringen. Wi sünd hier von’n Lann un ut de Stadt. Hüt morgen un hüt nahmiddag höllt uns dat Plattdütsche tausamen, äwer wenn wi morgen oder äwermorgen einer mit den’ annern tau handeln hebben, denn is disse oder jene dor, de den’ annern äwersegeln will. Un wenn dit un dat knapp un dür ward, denn is de Einigkeit ganz un gor vörbi. Un wenn’t an’t wählen geiht, denn will de ein den’ annern den’ Tom anleggen, dat hei em nich wedder mit de Prisen dörchgeiht. Min leiwen Fründ’, wie möten awsolut diss’ Hartsprak ut Leiw tau uns’ nedderdütsche Muddersprak dortaulihren, süß verstahn wi uns nich. Süß sünd all de Festlichkeiten un wat süß angeben ward, ganz un gor för ümsüß.

Disse Sprak ward in de ganze grote Welt verstahn. Wenn de Missionars tau de Heiden kamen ahn Geld tau ’n Inköpen, as se dat von de Koplüd gewennt sünd, ahn Metz un Gewehr tau ’n tausteken un dotmaken, as se dat von de Soldaten kennen, denn so gahn se irsten in en grotes Wunnern üm ehr rümmer. Un wenn de Missionars anfangen in de swere Heidensprak tau predigen, verstahn s’ nich ümmer glik alltovel, äwer so na un na hüren ’s dat rut, dat disse Lüd tau ehr kamen sünd, ehr dat Evangelium tau seggen, ahn dat se Geld un Ihren dorbi verdeinen, blot ut Leiw. Dat versteiht denn ok nen armen swarten Heidenminschen, un so ward disse Sprak in de ganze Welt spraken un wi möten ’s blot recht gaut alltausamen lihren, denn so ward ’t ok beter mang uns un in de Welt.

De Gottssprak ut sin Wurt, dat is dat Letzte. Ok ne Sprak, de wi verstahn. Einer kann noch wider weg wesen, von Vadder un Mudder as wenn hei nah Amerika äwer ’t grote Water is. Hei wahnt ganz dicht bi ehr — am Enn in datsülbige Hus — un doch liggt dat as nen grotes Water mang ehr. Un dat giwwt, as Abraham tau den riken Mann säd, kein hen un kein her. Up de ein Sid is Tru un Ihrlichkeit, up de anner Sid is Leigen un Bedreigen un oll Lüd utlachen un taum Besten hebben. Vel jung Lüd maken de Reis äwer dat Water. Äwer ok in dat nige Land, dat de Düwel entdeckt hett, hüren se de Sprak, de se verstahn. Mennig ein Vadder un mennig ein Mudder känen ehr Kind nich mihr trügraupen, so wid is ’t all von ehr aw, äwer uns’ Herrgott kann ’t noch trügraupen, för den is ’t noch nich tau wit weg. Wo seggt David: »Un wenn ick utfleigen ded mit Flüchten bet achter dat grote Water, du würst mi ok dor tau hollen kriegen.« Dor brukt kein Paster lang tau reden, hei redt allein un wenn ’t Tranen un Weihdag kost ’t. Vel sünd in son Bisternis, am Enn uns’ ganzes Volk. Raupen wi ’s up plattdütsch, un se nehmen ’t nich ümmer irnsthaft, raupen wi ’s mit Leiw, un se bliben mennigmal hart, laten wi ’s von Gott raupen, se möten ’t hüren. Plattdütsch is wat wirt, Leiw is mihr wirt, Gotts Wurd is am mihrsten wirt. Hier is ein Deil för gewiß, dat is Plattdütsch, hier is ein tweit Deil, mein ick, bi de Mihrsten, dat is Leiw, de helpen mügg, hier is ein drütt Deil, dat is uns Herrgott, wenn wi ’t man irnsthaft meinen. Denn sünd ok in de deipste Not drei gaude Deil tausamen.

Amen.

8.

Bibelstunde

über Matthäus 18, 1-5 von Pastor _Helms_, Warnemünde.

Lewen Mitchristen! Wenn ik hüt abend en Bibelstunn in uns plattdütsch Sprak hollen do, denn is dat ne Prov, de ik mak, un ok von dis Prov ward gellen, dat Lihrwark ken Meisterstück is un aller Anfang swor. Äwer ik will ’t doch versäuken, ob ik ’t farig krig, un ob wi wat dorvon hewwen. Ik do ’t nich — dat will ik furts seggen — wil de en odder anner niglich is, woans sonne Sak sik woll regiert, ne ik do dat von den ’n Gedanken ut, dat uns Christenglow ne Sak is för ’t däglich Lewen. In ’t däglich Lewen äwer spräken doch woll de meisten von uns plattdütsch. Worüm süll denn nich ok Gotts Wurd mal plattdütsch predigt ward’n? Ik mügg dat woll farig krigen, dat jedwerein, de hüt abend von hier nah Hus geiht, mihr noch as süß weiten ded: wat Gotts Wurd seggt, dat hürt rin in den Warkeldag un will ok de Woch regeren, nich blot den Sünndag. Uns Herrgott de redt mit uns so, dat wi dat verstahn känen, nu will he äwer ok, dat wi uns dat seggen laten un doran denken jeden Dag un jede Stunn, denn to ’n Spaß seggt he uns dat nich, dat is em heil Irnst dormit. Dat is em liksterwelt so irnst mit dat, wat he uns seggt, as uns, de wi Vadders un Mudders sünd, dat is, wenn wi uns Kinner wat seggen don. Wi willen denn ok, dat se uns Orre parieren sölen un dat _don_.

Wi sünd all den’ Herrgott sin Kinner, ok wenn wi all gris Hoor un vel Schrumpel int Gesicht hewwen. Un dorvon will uns dat Gottswurd vertellen, wat wi hüt abend hüren willen, so as dat schrewen steiht in Matthäus sin Evangelium, Kapittel achteihn, wo dat heiten deit:

De Jünger kemen na Jesus un säden: wecker is woll de Grötst in ’t Himmelriek? Jesus rep en Kind ran, stellt dat midden mang ehr un säd: Ik seg jug, wenn ji nich umkihrt un as de Kinner wardt, denn kamt ji nich in ’t Himmelriek. Wecker sik sülwst lütt makt, so as dit Kind, de is de Grötst int Himmelriek. Un wecker ’n son’ Kind upnimmt in minen Nam, de nimmt mi up. —

Äwer unsen Herrgott hedd sik all männigein wunnert. He makt dat ümmer anners as wi Minschen dat ment un hofft hewwen un as wi dat maken deden. Un dorüm is all männig een an unsen Herrgott irrig worren un is von em weglopen un hedd seggt: ne, nu glöw ik’t nich mihr, dat ’n Gott giwt, de de Welt regert! Wo, dat sall ’n Gott gewen, de de Leiw is un de Gerechtigkeit un dorbi hedd he minen Jung nahmen odder minen Mann, un ik heww em doch so veel beden, heww bedt, un bün to Kirch gahn, un nu likerst! Un dor ward so Böses dan in de Welt, ward lagen un bedragen, schawen un stahlen, un dat wenigst kümmt rut un ward bistraft un veel von disse Gauners de lewen ’nen groten Dag — un de Herrgott, de kikt sik dat ruhig mit an, staats mit’n Dunner rintoslahn. Ne, dat will mi nich in ’n Kopp, nu glöw ik garnix mihr! — Hest woll ok all öfters so hürt odder hest vilicht sülwst all so redt.

Kikt, dat kümmt mi ümmer so vör, wenn ik Minschen so reden hür, an Krankenbedden odder in Truerhüser, as wenn min Jung seggen wür: ne, nu glöw ik nich mihr, dat ik ’n Vadding un Mudding hew, de mi lew hewwen — de don jo nich, wat ik will, de gewen mi nich, wat ik mi so dacht harr un wat ik beden heww! — Wat würst du seggen, wenn din Lütt so to di sed? Lat mi mal ganz groww reden. Du würst seggen: Du Näswater, wat vesteihst du dorvon mit din Kinnerverstand un din kindlich Unvernunft. Un wenn du god an’n Kopp büst, denn lachst du doräwer un denkst: wäs du man irst grot, denn sühst du dat in, woto dat god is, dat du nich allens krigst un nich din Kopp gellt, sonnern min. Ob nich uns Herrgott ok männigmal so seggt un denkt? Ik glöw he wunnert sik noch öfter äwer uns, as wi uns äwer em, un männigmal, denn högt he sik, wat wi doch för unverstännige Kinner sünd un willen doch so grote kloke Lüd sin un spälen uns up un smiten uns in de Bost, as wenn wi wunner wat wiren un vörstellen deden un de Weisheit mit Läpel eten hadden.

Wi bedrägen uns gegen den Herrgott as unverstännige Kinner, äwer _würklich_ Kinner _sin_ to em as unsen Vadder, ne dat willen wi nich. Worüm egentlich nich? Wil wi hüttodags noch grad sonne Gesinnung hewwen, as de Jüngers duntomalen. De Minschen sünd ganz anners worren in disse bald twei dusend Johr, äwer dat Minschenhart is in depsten Grunn datsülwig blewen. De Jüngers wullen all hoch rut un een wull ümmer noch den annern utsteken un jede wull de Bas sin, dor wull ok de een noch mehr gellen as de anner. Akkrat so, as’t bi uns hüt ok is: Keen will unnen sin, all willen wi baben sitten un de öbbelst sin un dat kümmt uns ok gornich dorup an, enen annern runnertoperren un mit den Ellbagen üm uns to stöten, wenn wi blot hochkamen, dat’s de Hauptsak. Frag de Welt, se giwwt di ümmer de sülwig Antwurt: de Hauptsak is, dat de Minsch vörwarts kümmt int Lewen, ümmer vörwarts, un wenn’t nich grad gahn will, denn möst du’t mal mit’n krummen Weg versöken, de Hauptsak is: vörwarts, hoch rup, un ümmer höger! So seggt de Welt.

Un uns Herrgott? He redt jo to uns dörch unsen Herrn Jesus. So is Gott, as de wir, so denkt Gott, as de redt hedd. Un wat seggt Jesus? He seggt dat grad Gegendeil von »vörwarts«, he seggt ümkihren möst du, süß kümmst du nich trecht! »Wenn ji nich ümkihrt un as de Kinner wardt, denn kamt ji nich int Himmelriek«. Ja würklich, uns Herrgott is en, äwer den’ möt de Minsch sik ümmer wedder wunnern!

Denn hewwen jo woll würklich de Lüd recht, de seggen don, de Christen dat sünd Reaktionäre, as se dat nömen, Lüd de ümmer trüchwarts willen staats vörwarts? Is dat so? Is dat so, dat dat Christentum gegen den Fortschritt is un will, dat hier up de Ird ümmer allens bi’n Ollen bliwt? De so reden, de kennen jo woll gornix von de Weltgeschichte! Wer hedd denn dat toweg bröcht, dat de Kranken un de Krüppels un de Waisenkinner un de Blinnen nich mihr rümstött warren, dat se ehr Pleg un Upwohrung krigen? Dat gew dat in olle Tiden gornich, dor hedd jedwerein blots an sik dacht un wer swak wir, de köm unner de Räd’. Dat hedd dat Christentum irst in de Welt bröcht un ebenso, dat de Frugens acht’t warren un neben den Mann stahn, un nich unner em. Is dat allens ken Furtschritt? Ken Vörwarts? Ik men, dat is woll ebensoveel wirt as all de Erfinnungen von elektrisch Licht un Iserbahnen un wat’ all is, wat de Minschengeist sik utklüstert hedd. Un _disse_ Ding hewwen doch ok grad de christlichen Völker erfunnen, vel mihr as de Heiden. Is dat woll de reine Tofall? Ik meen, dat möt ok woll so sin, dat wer en richtigen Christen is, dat de ok en düchtigen Kirl wesen kann, denn de hedd nich blot wat in’ Kopp, he hedd ok wat int Hart.

Äwer von all disse Ding redt Jesus jo gornich, he denkt an uns Gesinnung un dat wi so ahn Lew’ sünd un so äwerböstig un so upgeblasen un so egensüchtig. Un dorüm seggt he: _so_ wißt du int Himmelriek? So kümmst du viellicht dörch de Welt un dat Lewen un kriggst nen Hümpel Geld un ’n groten Namen bi de Minschen. Äwer denkst du denn gornich doran, dat denn nahst ok noch wat kümmt un wat denn? Kannst ok blot ’n Spirken mitnehmen von all din Geld un all de bunten Schins, vör de de Minschen woll gor ehr Seel verköpen? Minsch, du löpst jo verkihrt, du büst up ’n heil falschen Weg, di Weg is jo gor ken _Vörwarts_weg, he geiht in Sump un dor versackst du in un ken kann di denn redden, he bringt di an’ Awgrund un denn störkst du rin un geihst koppheister. Kik di doch mal üm! Dor büst du an ’n Minschen vörbigahn, de up din Hülp töwen ded un dor hest du up ’n Minschenhart peddt un dor heddst du enen dalstött, kann dat woll de richtige Weg sin? Ja, lat uns doch mal stillstahn un äwerleggen: woans gahn wi un wo sall dat rute kamen? Ik glöw, wenn wi so nachdenken un dorbi kikt de Herr Jesus uns so dep int Og, he de alle Minschen kennt un alle Minschen helpen will, denn fangt wi an to sluchzen un to rohren un lopen nah unsen Vadder hen un bidden em: Vadder, nimm du uns an de Hand un gah mit uns un lat uns ümmer an din Hand gahn, denn geiht nix verkihrt.

Kikt, dat will de Herr Jesus. Dorto stellt he uns hüt mit in den Kreis von sin Jüngers un seggt: wat, ji willt ok all so hoch herut un en up den annern pedden? Weit’ ji nich, dat de Hochmutsdüwel un Gott nich tohop passen? Hier, son Kind, dat is up den rechten Weg, so möt dat ok mit jug un in jug warren: vör Gott sünd wi all ganz lütting, äwer he is jo jug Vadder, lat em doch maken, he leddt jug den richtigen Weg!

Ik heww dis Dag ne Geschicht lest von en lütten Jung, von vier, fiv Johr. De müß starwen. Un dor hedd he toletzt ümmer blot dat en beden: »Mudding, bliw bi mi!« Dat wir sin letzte Bidd, äwer ok sin depste. Dat anner wir em allens glik, äwer alleen wul he nich sin. Ant Starwen hedd he woll knapp dacht; wat weit son Kind vont Starwen? Äwer he hedd dat markt, dat he in’ depen düstern Grunn wir un dor wir em bang vör all dat Düster. Un donn kem dat ut em rut: »Mudding bliw bi mi!«

Willn wi uns schämen un schanieren, dat uns ok mennigmal so to Mot is? Dat is doch wat echt minschliches, wat dor to ’n Vörschin kümmt. Dat hürt äwerall to ’n Minschen dorto, dat he Kind is un wen hewwen möt, den he ganz vertrugen kann. Dat sünd in Würklichkeit ganz arme Lüd un jammerhafte Gesellen, de sik noch gor dick don dormit, dat se disse Sehnsucht nah de Vadderhand nich mihr kennen, dat se dor äwer hen sünd.

Wi willen doch _Minschen_ bliwen un dat Heimweh nich in uns dod maken. Wi will’n äwer nich blot, wenn uns dat leg geiht un wi alleen nich mihr ut un in weten, nah de Vadderhand gripen, wi willn hüt noch ümkihren un hengahn na unsen Vadder un em bidden: »Lat mi wedder din Kind sin, bliw bi mi un lat mi mit di gahn as frames un origes Kind, dat in all’n Ding’ dinen Willen deet un up din Wurd hürt.« Denn känt wi ruhig sin, denn geiht uns Weg richtig, ok wenn ’t mal dörch Düster geiht odder dörch dat Water — wi kiken tohöcht un seggen: du büst bi mi!

Un nu noch en poor Würd. Woans bün ik grad up dissen Text verfollen? Dor hewwen mi 2 Deil to bröcht. Toirst, wi stahn vör dat Winachtsfest, dat uns wedder an de Krüw stellt un en lütt Kinning uns wist un to uns seggt: kik, dat is din Heiland, in dit Kind kümmt de lew Gott to di un will di dörch dit Kind helpen un bliwt likerst de grote Herrgott, de de ganze heil grote Welt regert! Dat will uns grot Minschen gor nich in ’n Kopp rin, dor stött uns de Hochmotsdüwel ok ümmer wedder up un segt: wat, son Kind un dat soll di helpen? Dat is woll wat för Kinner, äwer doch nix för uns. — Un dorüm hadd ik mi so dacht, dat künn ne feine Adventsstunn gewen, wenn wi mal dorvon uns seggen leten, dat wi alltohop ümmer wedder Kinner warren möten, so lütt un so vull Vertrugen as en Kind to sin Vadding un Mudding, wenn wi nich heil verkihrt lopen un ant Enn’ to schannen warren willen.

Un denn dat anner: dor ward grad in disse Dag för de Kinner sammelt un ok an din Dör kloppt de Bad, de di üm ne Gaw bidt för de Kinner un ehr Not. Dor sall nu kener denken, he hadd dorför ken Tid odder ken Geld. Wat seggt uns Heiland? »Wekker en son Kind upnimmt in min’ Nam, dat heit, wil dat so min Will un Wunsch is, un ji girn dohn willt, wat ik jug segg, de nimmt gornich blot son lütt knendlich Wesen up, ne de nimmt mi sülwst up, de deiht mi wat to lew.« O wat is dat för ’n schönes Wurd! Nich na grote Ding’, de de Lüd sehn un von de se all snacken don, kikt uns Herr ut, ne he töwt dorup, wat wi woll uns dal hollen un uns’ Lew bewisen don in den Deinst an den Lütten up de de grote Welt gor ken Achtung giwt. Dorüm is’t ’n christlich Wark, wenn wi för de Lütten wat don un uns Herrgott will ’t so ansehn, as wenn wi ’t em sülwst to Lew don.

Wi sünd jo all Kinner, de in de grote Welt Janken hewwen, nah Hus to kamen. Lat uns alltohop _rechte_ Kinner sin to unsen Vadder in’ Himmel, so vull Vertrugen em an de Hand faten, so wiß em in de Ogen kiken, so girn sin Wurd hüren un sin Gebot don, as uns Kinner dat bi uns maken. Denn warren wi dat ok ümmer wedder marken: wi sünd nich alleen, he is bi uns, uns grote Herr un uns lew Vadder.

Amen.

9.

Prädigt

an’n Buß- un Beddag vör dei Ornt 1920 in’n Dom tau Swerin holln von Paster _Meltzer_.

Gnad wäs mit juch un Fräden von Gott unsen Vadder un unsen Herrn Jesus Christus!

So spreckt dei Herr Jes. 43,1: Fürcht di nich! denn ick heww di erlöst; ick heww di bi din’n Nam raupen, du büst min!

Min leiwen Frünn! Dei heilig Schrift vertellt uns männigmal, woans dei Herrgott Engel as Baden tau sin Minschenkinner schicken deiht; un wenn sonn’ Herrgottsbaden an ’nen Minschen rannerkümmt, denn heit dat: hei fürcht sick. Ick mein, wi kaent woll begripen, worüm dat so is; ja, ick glöw, uns würd’t ebenso gahn, wenn mit einmal dor von’n Altor her ’nen Engel in’n witten Kleed mit Flüchten, so as dei Biwel ehr uns afmalen deiht, up uns täuswäwen würd. Un worüm dat? Tau’n Deil mag dat woll von dat Ungewennte kamen, äwer ick glöw, dei eigentlich Grund is dat nich, dei liggt deiper, dat kümmt dorvon, wiel wi Minschen vör unsen Herrgott all ’nen leg Gewissen hewwt, bald mihr, bald weiniger, un wiel bie’t Seihn von sonn’ Engel dei Gedanken upstiggt: »Du, dei will di gewiß vör dat Gericht von din’n Herrgott föddern — wo ward di dat denn gahn!«

Von uns hett woll noch kein einer ’nen Engel seihn, uns’ Herrgott schickt ehr nich mihr tau uns as sin Baden. Worüm hei dat nich deiht, dat weit ick ok nich, dat is sin Sak. Aewer sin Baden hett hei likerst noch, un ick seg: ’is kein einer ünner uns, tau denn’ sonn’ Gottsbaden nich all kamen sünd. Ob wi dat all markt un denn’ Gottsbaden ok kennt hewwt, dat is ne anner Frag.

Sonn’ Herrgottsbad süht männigmal snurrig ut: denn eins is’t ’nen Blinnen un denn ’nen Lahmen; denn ’ne arme Wittfru un denn lütt Waisenkind; denn ’nen Kriegsinvaliden un denn ’nen Snurrer. Dörch ehr kloppt dei leiw Gott an bi uns un will mal utprauwen, woans sin Minschen getacht sünd, ob sei ’nen hartes Hart hebben, oder ob sei weikmäudig sünd. Viellicht hett hei bi di so ok all öfters ankloppt — ob du sin Baden kennt hest? Bi mi is en poor Mal ein Herrgottsbad kamen, ganz lütting un nüdlich: ’t wier ’nen niegeburnes Kind, min Kind. Dei kloppt so ganz liesing bi mi an, un ick hewwt woll hürt, wat hei seggen wull: »Dei leiw Gott lett di grüßen, un hei harr di leiw, un dorüm schick hei mi tau di, un hei lett di seggen, du süst mi man ok recht von Harten leiw hebben.« O, wie hewwk mi freut tau sonn’ Herrgottsbaden, un mi is dat ganz säker: dei Vadders un Mudders ünner uns is’t liksterwelt ebenso gahn, dot wier kein Spierken von Angst un Bewern. Männigein von uns mag woll sonn’ _leiwlich_ Gottsbaden noch von anner Ort kennen liehrt hewwen.

Aewer denn wedder — dor klopft dei Herrgottsbad _mit vull Fust_ an dei Dör von ’t Minschenhart, dat dat tausamenfohrt un dörch un dörchschüddert. Vör söß Johr dor kem sonn’ recht grimmigen Baden vonn’ Herrgott tau uns leiw dütsch Volk. Woans seg dei ut! ’nen Stahlhelm up ’n Kopp, ’ne Handgranat in dei ein Fust un ’nen Gewehr in dei anner. Achter em dor rasterten dei Kanonen un Maschinengewehren. Üm em, dor knallt un ballert dat, dor blukden Fürbränn up. Hüser flogen in’ne Luft. Minschen, väle junge, starke Minschen sackten in ’t Gras vor sinen gift’gen Aten. Wi kenn’ denn’ grimmigen Gottsbaden: ’t wir _dei Krieg_. Wat schuddert uns dor all tauhopen dat Hart, un wi markten: »Dei Herrgott will mit uns reden, heil iernst, wo ward uns dat gahn! wi hewwt ja all wat bi em up’n Karwholt.« Wie käm dei Angst ierst recht, wenn dei Bad in uns’ _eigen Hus_ ankloppen würd, as sin Kugel un Granaten uns’ Jungens, uns’ Vadders un uns’ Bräuders drapen deren. Weißt woll noch, woans dat Hart di bewern würd!

Un na denn’ Krieg, dor kem noch ’nen annern Baden. Dei harr ’ne grote Klock bi sick, dei bugt hei up un treckt denn’ Strang mit ’nen Arm, dor wier nich ’nen Fitzen Fleisch up, blot Knaken, dat wier dei _Hunger_, un hei lürrt un lürrt, is ja noch ümmer bi si Lürren, dorvon verliert dei Minschen dei Farw ut dei Backen, dei Knei ward ehr swack, un dei Kräft kamt ehr afhann’, Kinner un oll Lüd starvt as dei Fleigen — o wo grippt einen dat Klockenlürren an dei binnelst Seel, un dei Angst wakt up, un dat schriegt: »Herr, Herr, is’t noch nich bald naug, wi vergaht süs all tauhopen!« Wenn sei’t man irst all markt harrn in Dütschland, da dei _Herrgott_ sin Baden tau ehr schickt hett, mit ehr iernst tau reden!

Hüt kümmt nu wedder ’nen Gottesbaden tau uns, leiwe Frünn, dat is dei _Buß- un Beddag_ vör dei Ornt. Dei kloppt ok nich lis un sacht bi uns an, dei kloppt as mit ’nen Steinhamer, dat dei Minsch sick heil un deil verfiert un dat Hart sick em ümdreigen mücht vör Angst. Oder geiht di dat anners? Meinst, dat _di_ dei Bußdag nix tau seggen harr? Meinst, hei süll man wiedergahn na dei Tochthüser un Gefängnissen, up dei Straten un bi dei Eckenstahers un Krakeelers un Halsawsnieders ankloppen? Dor hürt hei hen, aewer nich bi di, nich hier in’n Dom bi ihrbor Lüd? ’t giwwt väle, dei so meint — aewer, ob sei _recht_ hewwt? Ick weit von ’nen lütt Kind, dat harr sin Vadding weihdahn, hart lagen un Vadding wier em bös worden: hei schickt dat Kind tau Bedd, ahn em gaun Nacht tau seggen. Wohrt nich lang, donn hürn dei Ollen vör dei Dör wat snuggern un süfzen — wat mag dat wäsen? Sei horchen, donn wart dor wat rohren. Sei makt dei Dör apen — dor steiht ehr Kind in sin Nachthemd un rohrt so bitterlich un löppt up sinen Vadder tau un fött em üm un seggt: »Ick kann nich inslapen, Vadding, wäs wedder gaud!« Is di dat nich ok all männigmal so gahn, dat du nich inslapen künnst von wegen dat, wat du dahn harrst gegen din Leiwen? gegen dinen Herrgott? Woans aewer, wenn du nu irst _ganz_ hen slapen gahn sast — un wi möt all hen slapen, wer weit, wo bald — ob du denn nich ok anfangen mößt tau snuggern un tau süfzen un tau rohren: »_Ick kann nich inslapen_, kann nich starben? Dor in ein Eck, dor sitt min Mudder, ick heww ehr up’t Hart perrt. Ut dei anner Eck dor kickt mi ’n Mäten an so trurig, ick heww ehr dei Trug braken, un ut dei drürr Eck ’nen Fründ, ick bünn tau ’nen Judas an em worrn. Un dor un dor — wat weit ick, wat dor noch all sitten un mi verklagen warr.« _Müggst_ du dat — ick frag jedeneinen von uns: _müggst du dat_?

Ick mein, dei Bußdag hett uns alltausamen wat tau seggen un tworst sihr wat Iernstes. »Du, du,« seggt hei, »woans hest du dinen Herrgott weihdahn! Din Lewen verklagt di, hier hest du’t fehlen laten un dor verseihn. Un dei Herrgott lett nich mit sick spaßen oder gor sick tau’n Narrn holln, hei is ’nen starken iwrigen Gott — woans sall di dat gahn!« Dor fangt dat Hart an tau bewern un tau schuddern. Ja, so _möt_ dat sin, wenn ’nen armen Sünner as du un ick vör ’nen Baden von denn’ heiligen Herrgott steiht.

Nich wohr, dei Bußdag hett uns doch wat tau segg’n. Dei Beddag nich ok? Hei fröggt: »Woans steiht dat mit din Gebedd! Bedst du? Ick mein, ob du allens, wat du belewen deihst, mit dinen Herrgott besprekst tauvertruglich, so as dat Kind mit sin Mudder snackt? Dei Frag mag männigeinen dat Blaut in dei Backen driben, un hei mag anfängen tau stamern: »Ach, du Hergottsbad, ick heww min Gebedd verluren — wat ick so »beden« nennt heww, is gor kein richtig Beden west.«