Part 6

Nu segg mal, wo steihst du di mit ’n Herrn Christus? Kannst du ok so seggen as Paulus: »Christus is min Lewen!«? Hest du ok son ’n Stunn in dinen Lewen hatt as Paulus, in dei du di entslaten hest, din eigen Lewen tau begraben un so in di Platz tau maken, dat dei Herr Christ in di lewen kann? Hest du di em ok tauwennt un tau em seggt: »Nu segg du mi, wat ick dauhn sall. Di, di ganz allein sall min Lewen gehüren.«? Hest du ok Irnst makt mit sonn Versprecken? Büst du nu ok na un na mit em tausammenwussen un hackst mit em tausam as ’ne Kliw an ’t Kled? Wenn du sonn Stunn erlewt hest un Christus nu din Lewen worden is, denn warst du ok markt hebben, wo dei Angst vörn Dod bi di ümmer mihr nahlaten hett, je mihr du mit den Herrn Jesus tausamenwussen büst. Wenn du ok noch nich ganz so wid büst, as dei Apostel Paulus kamen is, dat du ok all seggen kannst: »Ick hew Lust aftauscheiden un nah ’n Herrn Christus tau gahn, dat wir vör mi dat Allerbest«, lat man nich nah, hol em man wiß, lat di nich von em losriten. Wenn du ok nich ganz so wid kümmst as dei Apostel Paulus, du kümmst doch am End so wid as oll Vadder Simeon, dei säd, as hei den Herrn Christ seihn hadd: »Min Herrgott, nu lettst du dinen Deiner in Fredn fohrn, denn min Ogen hemm dinen Heiland seihn.« Aewer, wenn du noch nich seggen kannst un magst: Christus is min Lewen, wenn du ungefähr so lewen deist as dei Apostel Paulus in dat irste Stück von sin Lewen, je, denn süht ’t slimm üm di ut. Wo up wist du di denn verlaten, wenn dei Dod eins kümmt? Wat is denn din Lewen? Dei Mann seggt: min Fru is min Lewen, un dei Fru: min Mann is min Lewen, un dei Öllern: uns Kinner sünd uns Lewen, un wek seggen: uns Geld, uns Hus un Hof, uns Wirtschaft, uns Geschäft is uns Lewen, ein anner seggt viellicht: gaud Eten un Drinken is min Lewen, un ein anner: dei Lust, dat Vergnäugen is min Lewen, orer dei Putz, orer dat Danzen is min Lewen. All dat ward di wenig nütten, wenn dei Dod eins kümmt, dat kann em nich uphollen un afwehren, dor kihrt hei sick nich an. Wo ganz anners is dat äwer, wenn Christus din Lewen word’n is. Wo ward dei Dod sick denn verfirn, wenn hei dei Hand na di utreckt un gewohr ward, dat hei dat nich mit di, ne mit den Herrn Christus tau daun hett. Denn heit dat: Hand weg! Du kennst mi doch wol noch? Wi beid hebben all eins mit ’nanner wrungen un ick hew di ünner kregen un di den Giftstachel utbraken. Du hest mi nich hollen künnt, as ick dor einst in Joseph sinen Goren in ’t Graw leg. Nu lew ick un hei sall nu ok lewen, un du sallst em dortau verhelpen, dat hei in dat ewig Lewen ingahn kann. Du kannst em mitnehmen, äwer du bringst em nich in din Rik, ne, du dreggst em sacht vör min Vadder sin Husdör un settst em dor af, denn ward ick kamen un em dei Dör apen maken un em rinhalen in dat ewige Lewen. Ach, wenn ’t so doch eins mit uns kamen ded! Müggst du dat wol? Ach gewiß doch, wecke süll sick dat wol nich wünschen. Na, denn säuk di Jesum un sin Licht, all anner helpt di nich.

Amen.

6.

Reformationsfest

Fr. _Bardey_, Pastor in Wismar.

Römer 1, 16-17. Ick schäm mi nich wegen dat Evangelium von Christus, denn dat is ’ne Kraft von Gott, dei selig makt all, dei doran glöwen, de Juden vörut un ok dei Griechen. Wil dorin apenbort ward de Gerechtigkeit, dei vor Gott gellt, wecke kümmt ut Glowen in Glowen, as denn schrewen steiht: De Gerechte ward dörch sinen Glowen lewen.

De Reformation föll in ’ne grote Tid, dei de Welt un uns’ Volk vel Gaudes bröcht hett. Amerika würd entdeckt, un dat hett de Welt ’n Ruck vörwarts bröcht; dat Bäukerdrucken würd erfunnen, un wenn dat upstunns ok Bäuker giwwt, dei höchstens taum Anbeuten dägen, wil dat sei de Seelen vergiften, so is doch Guttenbarg sin Erfinnung in’n Ganzen taum Segen worden. Allein wat hadd süs ut de Biwel, de Martin Luther mit so vel Mäuh in ’t Dütsch äwersett hett, warden süllt? Äwer dat best an de Reformationstid is doch de Reformation sülwst, un dat best an de Reformation sülwst is das _Evangelium von Christus_, nämlich up de Ort, dat dat nu wedder predigt un justement so predigt würd as in de irsten Johrhunnerten, wo ’t sonne Lüd as den Papst und Tetzel, un wo ’t all de verkihrten Lihren, gegen dei Luther strieden müßt, noch gor nich gewen ded. »Wi bruken kein Evangelium!« schrigen hüt Dusende. _Grad bruken_ wi ’t un am meisten von allen, vel mir noch as Sülver un Gold, vel mihr noch as Roggen un Weiten, vel mihr noch as Licht un Fürung. Un dorüm will ick hüt reden äwer dat _Evangelium von Christus_:

=1) wat för ne Kraft dat in sick hett,= =2) woans wi uns dortau stellen möten.=

I.

En Kraft von Gott nennt de Apostel dat Evangelium, un dat bedüd ’t, dat dat Evangelium wat vel Beteres und Schöneres un Högeres is, as wat süs in de Welt red’t un lihrt un schrewen ward, dusendmal nödiger as alle Minschenwisheit un Gelihrtenklaukheit, dusendmal wichtiger as alle politsche un sociale Reden tausamen. Nich, as ob de Lihren und Gedanken, dei ut den bloten Minschenverstand geburen sünd, tau verachten wiren. Nich in’n Geringsten. Äwer dat Evangelium möt, wenn’t nah’n rechten gahn sall, mang all de Minschengedanken un Minschenreden un Minschenbäuker den bäwelsten Platz heww’n. Denn so gewis, as Christus nich von de Ird, sonnern von’n Himmel west is, so gewis de heilige Geist nich ut en Minschenkopp un en Minschenhart, sonnern ut Gott sülwen stammt, so gewis dat Himmelrik kein Weltrik, sonnern en Rik von den Himmel is, so gewis is dat Evangelium kein Minschenkraft, sonnern ’ne Gottskraft.

Des’ Kraft von Gott nu hett tau ehren _Zweck_ nicks anners, as de Minschen _selig tau maken_. In de Natur giwwt dat Millionen von Kräfte, äwer so ’ne Kraft as in’t Evangelium is dor nich mang. In de Natur sünd Kräfte, dei, wenn sei anfangen tau towen, uns _angst un bang_ maken, ja, dei hunnerte von Minschen in en einzig Sekund verstümmeln un döden känen, as uns dat Unglück von Oppau dat noch vör korten wist hett. Äwer dat Evangelium enthölt luder gaude un schöne Kräfte, dei de Minschen taum besten bestimmt sünd. — In de Natur giwwt dat Kräfte, dei uns för uns’ Nohrung nödig sünd un den Liw _satt_ maken. Wat för en wunderbore Kraft steckt doch in de _Ird_, dat sei uns in Feld un Gorden so herrliche Früchte dräggt. Äwer dat Evangelium bringt uns de rechte Nohrung för de _Seel_, för unsern Geist, dat lebennige Brot von’n Himmel, un dat will mihr seggen, denn de Liw, kümmt tauletzt nah den Kirchhof, äwer de Seel geiht in de Ewigkeit. — Wat för en Segenskraft is de leiwe _Sünn_, dei dat _hell_ un _warm_ üm uns her makt un ahn dei wi in Küll un Düsternis ümkamen müßten. Äwer ’ne noch vel schöner und heller un warmer Sünn is de Heiland, dei in de Krüww tau Bethlehem leg un an’t Krüz up Golgatha hüng, denn hei makt uns’ inwennig Ogen hell, dat wie den Weg taum Himmel seihn känen, un sei makt uns dat Hart warm von Gott sin Leiw. — In de Natur wassen _Planten un Krüder_, worut de Apteiker Medzin un Druppen herstellt, dei de Kranken _gesund_ maken. Äwer dat Evangelium ist de Medzin, womit Christus uns de kranke Seel heilt, indem dat hei uns de Sünn vergiwwt un heilt all uns’ Gebreken. — In de Natur sünd vele Kräfte, dei den Minschen, wenn hei er tau bruken versteiht, _grot_ un _kräftig_ maken, taum Beispill de Dampkraft, de Elektricität un de Magnetismus. Hüt känen twei Minschen sick in en por Minuten miteinanner verstännigen, ok wenn de Atlantisch Ocean twischen ehr liggt; hüt känen de Minschen höger fleigen as de Hawk un de Wulken, so mächtig un herrlich sünd sei. Äwer in den Himmel dröggt uns kein Zeppelin; dor känen wi blot rin kamen dörch dat Evangelium, dat heit dörch Gott sinen Sähn un Gott sin Lamm, unsern Herrn Jesus Christus. Dat ick’t noch einmal segg! Obschonst in de Natur neben de legen ok vele nützliche un gaude Kräfte wirken, dei uns _satt_ un _warm_, _gesund_ un _mächtig_ maken: dei Kraft _selig_ tau maken is nich dorin. Un dorüm: Wat helpt uns dat all, wenn de Hauptsak fehlt?

Liksterwelt as in de Natur is dat in de Minschenwelt, in de Geschicht un Kultur. Dor sünd slimme un gefährliche Kräfte, dei nicks as Undäg anstellen un de Minschen noch schlechter maken, as sei all sünd. Nich henkiken mag en, wat ut uns’ süs so brav un ihrlich un tru Volk worden is. Dat so vel Leigen un Bedreigen, so vel Lichtsinn un Liderlichkeit, so vel Laster un Verbreken äwerhaupt mäglich bi uns wir, wer hadd dat woll glöwt? Wenn ick ’t ok nich seggen sall, ick segg’t doch: all de Kräfte un Mächte un Minschen, dei doran schuld sünd, dei sünd von’n Düwel, den bösen Geist, dei ümmer sin Lust doran hett hett, de Seelen tau verdarwen, un dei nu mit sin grot Macht un vel List äwer uns’ dütsch Volk her is un dat noch hunnertmal leger mit uns makt as de Franzmann un de Engelsmann. Wer süs nich an den Düwel glöwen will, dei kann’t hüt lir’n. Äwer dat Evangelium hett noch kenen Minschen leg un lasterhaft, sonnern blot gaud un irnst, rein un edel makt.

Ok in de Minschenwelt un ehr Kultur giwwt dat just as in de Natur nich blot böse, sonnern ok _gaude_ un _schöne_ un _nützliche_ Kräfte. Dortau reken ick de _Kunst_ un _Wissenschaft_. Wer an en Volkshochschaulkursus deilnimmt, dei deiht gaud, denn de Bildung is up keinen Fall tau verachten. Wer de Musik oder Maleri oder Dichtkunst leiw hett, kann sick männig schöne Stun’n verschaffen, dei em upmuntert. De Wissenschaft, wenn sei echt is, un de Kunst, wenn sei rein is, in alle Ihren! Dat sünd herrliche Kräfte. Äwer gegen dat Evangelium kamen sei all beid nich an. Wen von Leid dat Hart swor is, as leg en Stein dorup, wer sick de Ogen ut den Kopp weint, wil hei an’t Glück verzagt, den helpt dat dickste un kläukste Bauk nich. Äwer dat Evangelium kann em helpen, denn dat seggt em: »Dörch Christus büst du Gott sin Kind un dorin kann kein Unglück stür’n. Wat wist du di grämen, as haddst du keinen Vadder in’n Himmel?« Wer up den Dod liggt, den tröst’t ok de säutste Melodi un dat schönste Bild nich, äwer Christus kann em trösten, denn hei seggt: »Hüt noch sast du mit mi in’t Paradis wesen.« Un dorüm segg ick noch einmal: Ok in de Kulturwelt is de Kraft selig tau maken, narends tau finnen, dei is blot in’t Evangelium. »Äwer ick will gornich selig warden,« hür ick dor einen bi sick seggen, dei hüt blot ut Niglichkeit kamen is un süs deiht as stünn in ganz Wismar nich en einzig Kirch. Du wist nich selig warden? Ja, denn lat ’t doch bliwen. Meinst du, dat du mit dinen gottlosen Sinn beter in de Höll paßt as in den Himmel, du magst dat jo sülwen am besten weiten. Äwer wenn di tauletzt man nich noch anners tau Sinn ward! Dat Starwen is för keinen Minschen licht, am wenigsten äwer vör de Gottlosen. Männigein is dat Klauksnacken vergahn, wenn hei markte: nu kümmt din letzte Stun’n, un kein Doktor un Apteiker kann di mihr redden. Tau din eigen Gauden mücht ick di doch raden, dat du dinen Sinn so bald as möglich ännerst. Un dormit bün ick nu all bi de tweite Frag: Woans möten wi uns tau dat Evangelium von Christus stellen?

II.

Paulus schriwwt: Ick schäm’ mi wegen dat Evangelium von Christus nich. Hüt schämen sick en ganz Deil för dat Evangelium. Allerdings de Legsten sünd des’ Ort Lüd noch lang nich. _Vel leeger_ sünd de _Glikgültigen_, dei dat Evangelium behanneln, as wir ’t äwerhaupt nich in de Welt, wenigstens nich in Wismar, oder as wir dat blot för den lütten Mann oder blot för de Hogen. Wenn Hagenbeck mit sin Löwen un Tigers un Isborn kamen is, steiht up ’n Markt all en Stun’n, ihre noch de Kass upmakt ward, en lang Reig von Lüd. Wenn de Landwirte en Turnier veranstalten, löppt ganz Wismar rut, un up de Koppel un an den Weg bilden sick dicke Minschenmuern. Jeder will dorbi sin. Äwer handelt sick dat üm dat Evangelium un de Kirch, denn is kein Tid, denn is kein Kraft in de Bein, den Minschen tau drägen, denn sünd de Nerven tau swack för de Kirchenluft, denn sünd so vel Utreden as in de Harwsttid Stoppel up dat Feld, man blot dat all des’ Utreden ebenso wenig wat dägen as de Stoppel. Oft is dat mit des’ Glickgiltigen so: sei sünd tau klauk för dat Evangelium von Christus, un wil sei tau klauk sünd dorför, sünd sei tau dumm dorför, un wil sei tau dumm dorför sünd, kann sülwst de leiwe Gott nicks mit ehr anfangen. Wenn sei in ’t Sarg liggen, krigen sei vel Kränz’ un villicht ok vier Pird un de Klocken von alle drei Kirchen, äwer wo de _Seel_ afbliwwt in de Ewigkeit, dorför kann einen grugen, denn för de Glickgiltigen is de Himmel noch tau kein Tid apen west. — Am _allerlegsten_ sünd de apenboren _Gegner_ gegen dat Evangelium, un is dat ok nich en so grot Reig as de Glikgiltigen, so sünd dat doch ein ganz Deil, ok in Wismar. Wat de Religion un de Kirch un de Pasturen anlangt, so känen sei nicks as schellen un schimpen. Dat Evangelium, för dat _sei_ sick tau Apostels maken, weit nicks von Gott un Himmelriek un Erlöser. Ne, ehr Evangelium lud’t: Lat’t uns eten un drinken, denn morgen sünd wi dod. Sei lopen de Lüd mit Zettels in ’t Hus dat sei ut de Kirch uttreden sallen un führen Lästerwürd up ehr Lippen, dat en Christenminschen dat kolt äwer den ganzen Liw löppt. Tau helpen is ehr nich, wenn ’t einen ok leed deit, dat sei so stiwnackig up de Höll losstüren. — Äwer sünd dei, dei sick för dat Evangelium schämen, nich de Legsten un irst recht nich de Allerlegsten, so sünd sei doch lang nich, as sei wesen müßten. Dat ick ’t gradut segg, sei sünd de _Bangbüxen_ unner de Christen. Obschonst sei recht gaud weiten, wo herrlich dat Evangelium von Christus is, un obschonst sei in ’n Stilln ok sülwen dornah verlangen, so hewwen sei doch nich den Maud, sick apen tau den Herrn Christus tau hollen un för sin Riek un Kirch intautreden. So drist un frech de Spötter sünd, so bang un ängstlich sünd sei. Wenn sei mit dat Gesangbauk in de Hand seihn würden, wenn sei up de Arbeitsstäd sick mit en Wurd för de Kirch inleggen würden, sei künnen jo utlacht un schabernackt warden! Oder wenn sei in en vörnehm Gesellschaft ehren Christenglowen bekennten, dat künnen ehr jo all de hogen Herrschaften mit den groten Geldbütel un mit de grot Bildung äwel nehmen. Du leiwe Gott, wenn de Christen in de grugligen Verfolgungstiden ebenso bang west wiren! Denn geww ’t kein Kirch un kein Evangelium mihr, un de Düwel hadd noch mihr Gewalt, as hei hüt all hett. Un wenn Doktor Martin Luther so bang west wir, denn wir dat mit de Reformation ebenso flink wedder utwest, as dat anfungen hadd. Denn hadd hei up den Riksdag tau Worms för Kaiser un Rik gewis seggt: »Hir stah ick un nehm alles trügg, wat ick gegen Papst un Ablaß seggt un schrewen heww, wenn ji mi blot nicks tau leden dauht. Hir stah ick un bidd juch von Himmel bet tau’r Ird, lat’t mi blot wedder heil ut de Dör. Verbrennt min Schriften ein nah de anner, man blot nich mi sülwen. Mag ut dat Evangelium von Christus warden, wat will, ick will dormit nicks mihr tau dauhn hewwen, un bün froh, wenn ick min Brot in Freden eten kann.« Äwer wat säd Luther? »Hir stah ick, ick kann nich anners, Gott help mi. Amen.« Nich blot as en rechten dütschen Mann stünn hei dor, nich blot as en gewaltigen Helden, stark as en Eikbom un höger as uns’ Nikolai-Torm, sondern hei stünn ok dor as en echten Christenminschen un Jesusjünger, dei dörch sinen Glowen lewt. Un dorüm hett em Gott den Sieg schenkt un wi hewwen de Reformation un dat Evangelium un all de Herrlichkeiten, dei dormit tausamenhängen.

Un somit is denn de Frag beantwurt’t: woans wi uns tau dat Evangelium stellen möten? Nich as de Glikgiltigen, dei sick wat schämen süllen; nich as de Gegners, dei sick irst recht wat schämen süllen; ok nich as de Bangbüxen, dei sick schämen süllen, dat sei sick för dat Evangelium schämen, sondern as Luther un Paulus un all dei, wecke von Harten an dat Evangelium glöwt un mit Wurd un Wark ehren Glowen bekennt hewwen. »Ick schäm’ mi wegen dat Evangelium von Christus nich,« so sall dat hüt un alle Dag bi uns heiten, denn ward dat Evangelium ebenso gaud, as dat de glöwigen Juden un Griechen selig makt hett, ok uns Meckelbörger un Wismeraner selig maken. Un wer dormit inverstahn is, dei segg in sin Hart mit mi: »Amen«.

7.

Plattdütsch Predigt

holl ’n up denn plattdütschen Volksdag, 3. Juli 1921 in Rostock in de St. Marienkirch, von Paster _Schliemann_ in Toitenwinkel äwer Ap.-Gesch. 2,1-13.

Vör lange Johren sall mol ne Tid west sin, wo de Lüd all tosamen ein Sprak hatt hebben. För gewiß is, dat wi vel Fründschaft bet achter nah Asien hen hebben, de von uns’ Blaut sünd un de bloten de Sünn butwennig brun farwt hett, un ok dat, dat uns’ Vörvadders mol einer bi den annern wahnen deden un sick verstahn hebben. Vel, dat de Lüd sick hüt so falsch sünd, kümmt dorvon, dat se einer denn annern nich mihr verstahn, dat de Franzos anners redt as de Dütsche un de Engländer noch wedder anners as de beiden. Ick weit woll, dat se up de hogen Schaulen de frömden Spraken lihren un uns’ Ministers sitten nich as nen Dowen mank de annern, wenn de ehr wedder en grawes Wurt tau seggen hebben. Ok nich as nen Kranken, denn de Dokters mit gelihrte Würt denn Kopp wirrig maken, wil hei se hürt, äwer nich versteiht. Verstahn un verstahn is wat anners. Dor hürt mihr tau, as Vokabeln lihren. In de Sprak von ein Volk wist sick ok dat Hart von ein Volk.

So as ick sprek, so as ick bün. Jeder ein redt dat denn un wenn mol ut, woans em üm dat Hart is. Wenn einer vel slichte Würt in sin’n Mun’n hett, denn weit ick, dat hier binnen n’ gläunig Füer brennt. Un wenn hei de ganze Tierwelt so kortweg ümmer bi de Hand hett, denn weit ick, dat hei all vel Strit hatt hett. Wenn de Franzosen ümmer ehr »revanche« schrie’n, denn weit ick ok, dat se mindag nich vergeten können. Bismarck sed mol von ehr: De Franzos, seggt hei, schriwwt anners, as hei sprekt, dorvon is hei nich tru un uprichtig. Natürlich is de Sprak man blot ’n Kled, dat ein Volk sick ümhängt, un achter dat se noch allerhand versteken känen, äwer ut dat Kled, dat einer anhett, süht man ok sinen Gesmack. Un nahsten warden denn de Kleder wider verpaßt, so as se in ne grote Familie ok de Reih’ rünner gahn möten. Un all de jung’ Franzosen oder Engländer oder Dütschen möten denn in de Schaul dat Kled verpassen lihren, dat ehr Vörvadders ehr bestellt hebben. Is ’t smutzig, helpt nich, is ’t sauber, mag ’t gaud wesen. För gewiß is ’t blot, dat se rinner möten un nu de Kleder de Lüd’ so moken, as man seggt, oder mit anner Wurt, dat de Sprak nu denn Minschen makt, so as de Minsch mol de Sprak mokt hett.

Wovon ick juch dat vertell, min leiwen Frünn? Wil uns hier ein Deil tosamen bröcht hett; dat is uns’ Sprak, uns’ Muddersprak. Ji hebbt dat hier vör ’n Johr hürt: »As de Unbekannten un doch bekannt.« Wi kennen uns an uns’ Sprak. Mihr noch, wi verstahn uns in uns’ Sprak. Wi meinen, se is en Heiligtum, tau dat wi lange Tiden den Slötel verlur’n hadden, dat wi tauletzt, wil wi nich eins mihr nah binnen kamen wiren, meinten, dor wir ne Rumpelkamer achter de Dör. Äwer as wi se upstörrten, hebben wi seihn, dat dor en Schatz in versloten wir, as Gold un Sülwer. Wi möten dissen Kieselstein von ’n meckelbörgischen Ostseestran’n man bloten richtig infaten, denn so fangt hei an tau glitzern un tau gläunen. Wi hollen uns Muddersprak för wirt, uns nich blot Schelmstück tau vertellen, ne se sall uns ok Gotts Wurt vertellen. Wi weiten dat se uns an dat Hart grippt. Dat is de Sprak, de wi verstahn. So segg ick ok von de Sprak, de wi verstahn:

von de Muddersprak ut uns’ Heimat, von de Hartsprak ut Leiw, von de Gottssprak ut sin Wurt.

Ick hebb de Geschicht von Pingsten verlest, wil dor vertellt ward, dat de Parser un Meder un Elamiter un wo se süs all heiten up einsen ehr Sprak hüren deden. Wenn ein Minsch dor buten in Amerika oder dichter bi in ne grote Stadt up einsen hürt, dat einer anfangt plattdütsch tau reden — so möt de ollen Kameldribers un Handelslüd in Jerusalem tau Maud west sin, as se dat belewten. Ünner de Dusende, de einer nich kennt un de einer nich trut, findt hei einen, den’ hei trut. Hei is, dat weit hei denn, womäglich ünner ein meckelbörgisches Strohdack grot worden un hett up den’ gesegenten meckelbörgischen Acker sinen Sweit vergaten un hett in ’t Holt ünner de groten Bäuken sungen un fläut’t un hett an’t grote blage Water stahn un dat schient em noch hüt blag un tru ut de Ogen.

So sünd wi hier ok tausamen. Wi hebben uns in ne grote Stadt drapen. Wenn einer sick verlaten fäuhlt, denn so sall hei weiten: hier sünd true Lüd üm di rüm. Min leiwen Frünn, dor will ick glik wedder an minen Anfang anknüppen un seggen: Laten wi doch nich blot de Minschen de Sprak maken, ne ok de Sprak de Minschen maken. Lat’t uns’ plattdütschen Vereins nich tau ne Mod’sak warden, de nu grad mal an de Tur is. Lat’t de Lüd nich rinkamen ut luder Nilichkeit oder wil se Vergnäugung säuken, ne beter dorüm, wil se olle nedderdütsche Tru un Ihrlichkeit säuken, de ji in juch Vereins plegen wöllt. De Sprak röppt mit jedes Wurt: Wes tru, wes ihrlich! De Würd sünd keine trechthaugte Plastersteins, ne, eckige grawe Feldsteins, äwer de Mur, de dorvon bugt ward, de höllt. Ji Plattdütschen, lat’t de Mur ok hollen, wenn ji so en Mur mit Würd upbugt. Dat Hochdütsche is Mod’sprak worden. Dat hett all de Würd von de nigen Moden un nigen Gedanken upnehmen mößt. Vördem is’t halw fränzösch worden, nahsten hebben se’t lütwenig bete sauber makt. Dat höllt äwer nich vör. Wi Plattdütschen sünd noch trug. Wi hebben noch gor kein Namens för de nimodsche Danzeri un Kamedi. Uns’ Sprak steiht noch up denn Standpunkt von uns’ Vadders. Dat sall uns denn ok ’n Handwiser wesen: trügg tau uns’ Vadders! »Wi möten ümkihren« seggt Jesus Christus. Herr wi bruken en Gelänner, dat uns en beten Hollfast giwwt. Dor gripen wi nah uns Muddersprak. Plattdütsch’ Lüd helpt de Welt betern! Betert bi juch äwer tauirst in’n Verein, in’n Hus, in’t Hart. Ji ward dat nu verstahn, wenn ick segg: Betert plattdütsch.

Ick weit nich, ob ick denn Handwiser richtig lest heww, de in uns’ plattdütsche Muddersprak upricht’t is. Äwer ick glöw, dorup steiht schreben: Trüg tau de Natur. Jed ein von ehr Würd hett noch denn frischen Irdgeruch von buten her an sick. Dat is, as ob en Minsch von buten her rinner kümmt in ne Stuw mit slichte Luft, de sick äwersten denn ok ümmer wedder nah buten trügtreckt. So as uns ganz Volkskraft un Volksgesundheit, as sei seggen, ümmertau von Lan’n her spist warden möt! Süß hadd’ dat ganze Water sick all lang vertagen, wenn nich de Bäk dor ehren Anfang hadd, de ümmer noch Water giwwt. De Gelihrten seggen hüt, de grote Untofredenheit kümmt dorvon, dat kein ein sin eigen Stück Land unner de Fäut hett. Dat giwwt keinen säkern Stand mihr in’n Leben un Starben. Plattdütsch Lüd, seihn wi nich denn Handwiser, denn uns’ Muddersprak in all dat hochdütsche Wesen upstellt hett. »Trüg tau’n Lann«, dat heit nich trüg tau mißmautige Knechts un untaufreden Lüd, ne dat heit trüg tau unsern Herrgott sin gesegnete Natur. Dor sünd wi Gott neger as mang de Hüser. Wenn einer de süht, de am Enn so hoch sünd as mal de Turm von Babel wir, denn fängt hei ok so as de Lüd dunntaumalen an, sick sülbsten antobeden. Äwer de Landmann, de tausamensackt, wenn de Weder sin Kurn slagen, de na Regen utkickt, wenn de Saat gel ward, de bed’t, wenn hei kein Narr is, tau den’ Gott, de de Wulken führen, den’ Wind weihen, de Sünn schinen heit.

De heilige Antonius wir nen groten Heiligen. Hei wir Einsiedelmann in Ägypten. De würd’ mal fragt, wovon hei sin grote Klaukheit hadd! Dor säd hei: Hier is ein Bauk, ut dat ick se lihrt heww. Hei nehm de Bibel von’t Schabb. Dat anner Bauk, säd hei, is so grot, dat geiht nich in min Stuw rinner. Un hei nehm denn annern mit nah buten. Buten säd hei, dit Bauk hett twei Bläder. Dat ein is de blage Hewen un dat anner de gräune Ird. Un all beid seggen mi von de Macht un Grött von unsern Herrgott.