Die Umsegelung Afrikas durch phönizische Schiffer ums Jahr 600 v. Chr. Geb.
Part 15
[274] cf. Guthe-Wagner, a. a. O., p. 42.
[275] Anab, VI. 2, 2.
[276] De veterum re navali, p. 76, annot.
[277] in: Geographi Graeci Minores ed. Müller, I, p. 372.
[278] Hist. natur. XIX, 1.
[279] a. a. O., XV, 20.
[280] III, 5.
[281] 1. Kön. 9; 27 u. 28, auch 10; 11.
[282] a. a. O., p. 200.
[283] a. a. O., p. 37.
[284] IV, 43.
[285] III, 102, u. V, 52 ff.
[286] a. a. O., p. 49.
[287] Her. IV, 44.
[288] I, 193.
[289] I, 34.
[290] Exodus, 9; 31 u. 32.
[291] cf. Riehm, a. a. O., I, p. 19.
[292] cf. Alphons de Candolle: Der Ursprung der Kulturpflanzen, p. 448.
[293] cf. ibid. p. 472.
[294] ibid., p. 488 f.
[295] cf. Duncker, a. a. O., I, p. 169.
[296] cf. Guthe-Wagner, a. a. O., p. 118. Ueberzeugend nachgewiesen auch durch Alphons de Candolle: Géographie botanique, p. 942 ff.
[297] cf. Viktor Hehn: Kulturpflanzen und Hausthiere in ihrem Uebergange aus Asien nach Griechenland und Italien, 2. Aufl., p. 437 f.
[298] cf. A. de Candolle: Der Ursprung usw. S. 531 ff. und Leunis: Synopsis, Botanik, 2. Band, 1885, p. 638.
[299] cf. A. de Candolle: Der Ursprung usw., p. 475, u. Unger: Sitzungsberichte der Kaiserl. Akademie der Wissenschaften zu Wien, mathem.-naturw. Klasse, Bd. XXXVIII, 1859: Die Pflanzen des alten Aegyptens, p. 100.
[300] The History of Herodotus. IV, 42, n. 8.
[301] a. a. O., p. 34.
[302] 26; 2.
[303] a. a. O., p. 439.
[304] a. a. O., p. 100.
[305] Histoire des plantes cultivées en Égypte, p. 8.
[306] a. a. O., p. 99.
[307] Der Ursprung usw., p. 484.
[308] Cf. Erman, a. a. O., II, p. 578.
[309] a. a. O., p. 481.
[310] a. a. O., p. 2.
[311] cf. Viktor Hehn, a. a. O., p. 536.
[312] Weltgesch. 3. Aufl., I, p. 76.
[313] Der Ursprung: usw., p. 482.
[314] cf. Ed. Meyer, a. a. O., p. 167 f. u. Erman, a. a. O., I, pp. 149-150, 182-185 u. II, 425.
[315] cf. Riehm, a. a. O., p. 620. – Dafür spricht auch, was Pietschmann: Gesch. der Phönizier, p. 141 sagt. Der bis jetzt erschienene Theil dieses neuesten Werkes über jenes Volk kommt in meine Hand, während sich die vorliegende Abhandlung schon beim Drucker befindet. Es wird dort mitgetheilt, dass Kamh, der Name einer Brotart, die in uralten ägyptischen Formeln als Speise der Götter erwähnt wird, ursprünglich „Weizen“ bedeutet. Wenn aber die Aegypter meinten, dass das Brot der Götter aus Weizenmehl gefertigt werde, mussten sie dies doch für das feinste halten.
[316] I, 93.
[317] Exodus, 9; 31 u. 32 u. Erman, a. a. O., II, p. 578.
[318] II, 36 u. 77.
[319] a. a. O., p. 4.
[320] cf. Erman, a. a. O., I, p. 270.
[321] ibid. p. 265.
[322] cf. ibid. II, p. 414.
[323] II 36. – cf. de Candolle: Der Ursprung usw., p. 458, u. derselbe: Géogr. botanique, p. 933 unter L’épautre.
[324] Der Ursprung usw., p. 459.
[325] cf. ibid., p. 458.
[326] Exodus, 9; 32.
[327] Thier- und Pflanzengeographie, p. 269.
[328] cf. Genesis, 42 ff.
[329] cf. Mommsen: Röm. Staatsr., 2. Aufl., II, 2, p. 994.
[330] I, 14 u. 20.
[331] Der Ursprung usw., p. 448.
[332] a. a. O., p. 79.
[333] Cap. 27 u. 34.
[334] cf. Duncker, a. a. O., Bd. 9, p. 99.
[335] a. a. O., p. 67 f.
[336] cf. Riehm, a. a. O., I, p. 19.
[337] cf. Wappaeus: Handbuch der allgem. Geogr. u. Statistik, I, pp. 132 u. 133.
[338] Cf. Thomé, a. a. O., p. 300.
[339] cf. Grisebach: Die Vegetation der Erde, 2. Aufl., II, p. 144 u. 543, Anm. 1.
[340] cf. Riehm, a. a. O., d. Abbildungen unter „Ackerbau“. Dass die Aegypter künstliche Bewässerung kannten, geht hervor aus Strabo XVII, 1.
[341] p. 609, Spalte 3.
[342] cf. ibid., Spalte 2.
[343] Diese Notizen verdanke ich Herrn Prof. Drude in Dresden; für seine freundliche Bereitwilligkeit mir aus dem reichen Schatze seines Wissens mitzutheilen, sage ich demselben auch an dieser Stelle meinen Dank.
[344] cf. Guthe-Wagner, a. a. O., I, p. 368.
[345] Diese Angaben habe ich dem oben angeführten trefflichen Werke Grisebachs entnommen, I, p. 539, Anm. 50; sie beziehen sich zunächst auf Madeira, können aber sicherlich ohne Bedenken auf die gegenüberliegende festländische Küste übertragen werden.
[346] b. Bredow, pp. 695 u. 701.
[347] a. a. O., p. 367.
[348] a. a. O., p. 20.
[349] cf. über die Zeit Duncker, a. a. O., I, p. 180.
[350] I, 3.
[351] a. a. O., p. 369.
[352] a. a. O., p. 350.
[353] a. a. O., adnot. zu IV, 42.
[354] cf. Duncker, a. a. O., I, p. 169.
[355] cf. Delile, a. a. O., pp. 2 u. 4.
[356] cf. Knös, a. a. O., p. 20 nebst adnot.
[357] I, 11, 12 u. 26.
[358] I, 16.
[359] cf. Bredow: Handbuch der alten Geschichte, 3. Aufl., p. 173, Anm. 2.
[360] a. a. O., Einltg., p. 21 u. „The Penny Cyclopaedia“, Art. Africa.
[361] cf. Kruse: Indiens alte Geschichte, p. 33.
[362] cf. Sandberg, a. a. O., p. 29.
[363] cf. Hudson: Periplus Hannonis in Geographiae Veteris Scriptores Graeci Minores, I.
[364] b. Bredow, p. 688.
[365] Von Kosseir bis Bab-el-Mandeb beträgt die Entfernung 1800 km; hatten sie, um diese zurückzulegen, volle 40 Tage, so mussten sie täglich 45 km fahren, im vorliegenden Falle also etwas mehr. Sie konnten dies zweifellos, auch bei Windstille, wenn sie in dem bekannten Fahrwasser die Nacht zu Hülfe nahmen und die Mannschaft sich häufig ablöste. – cf. auch Erman, a. a. O., II, p. 675, der annimmt, dass die nach Punt bestimmten ägyptischen Schiffe etwa einen Monat brauchten, um ihr Ziel zu erreichen.
[366] a. a. O., p. 195, Anm. 316.
[367] cf. Link: Ueber die ältere Geschichte der Getreidearten in den „Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften“ zu Berlin, 1826, phys. Klasse, p. 75.
[368] cf. Alphons de Candolle: Der Ursprung usw., p. 466.
[369] Private Mittheilung des Herrn Prof. Drude.
[370] cf. Rennell, a. a. O., p. 677 und „The Penny Cyclopaedia“, Art. Africa.
[371] IV, 43.
[372] a. a. O., p. 343.
[373] cf. Peschel, a. a. O., p. 20, u. Rawlinson: The History of Herodotus, IV, 42, n. 4.
[374] cf. Diog. Laert.: Parmenides, lib. IX, cap. III, u. Peschel, a. a. O., pp. 34 f. u. 72.
[375] cf. I, 74, 103; VII, 37.
[376] cf. Paulitschke, a. a. O., p. 2 f., u. Stein, a. a. O., Anm. zu IV, 42.
[377] cf. Bredow: Geographiae et Uranologiae Herodotea specimina, p. XVIII, seq.
[378] cf. II, 98 u. 104.
[379] cf. II, 24.
[380] cf. Histoire d’Hérodote par M. Larcher, Tome III, p. 404 f.
[381] cf. Schlichthorst: Geographia Africae Herodotea, p. 110.
[382] cf. XVII, 1.
[383] Diog. Laert.: Thales, ed. Firmin Didot, p. 6.
[384] a. a. O., p. 26 f.
[385] I, 74.
[386] cf. Erman, a. a. O., II, pp. 466-468.
[387] cf. ibid., II, pp. 486-492.
[388] a. a. O., p. 18 annot.
[389] cf. Her. II, 29.
[390] a. a. O., p. 190 f.
[391] cf. Paulitschke, a. a. O., p. 55.
[392] S. das oben über den Auftrag des Sataspes Erzählte.
[393] XVII, 3.
[394] cf. Monumenti Civili, 1836, Tome III, p. 120.
[395] History of Ancient Astronomy, p. 515.
_Berichtigung._ S. 32, Zeile 9 v. oben lies: _Arabiens_ statt: Afrikas.
A. Haase’s Buchdruckerei (Max Babenzien), Rathenow.
Anmerkungen zur Transkription
Die _Berichtigung_ auf Seite XI wurde in den Text eingearbeitet.
Offensichtliche Fehler wurden stillschweigend korrigiert. Weitere Änderungen sind hier aufgeführt (vorher/nachher):
[S. 32]: ... und andern Küstenländern heran, alles, um zur Umschiffung Afrikas ... ... und andern Küstenländern heran, alles, um zur Umschiffung Arabiens ...
[S. 32]: ... um so mehr über allem Zweifel erhaben, dass sie in der Führung ... ... um so mehr über allen Zweifel erhaben, dass sie in der Führung ...
[S. 36]: ... neuer Antrieb gewesen sein, die Fahrt kühnes Muthes zu unternehmen, ... ... neuer Antrieb gewesen sein, die Fahrt kühnen Muthes zu unternehmen, ...
[S. 51]: ... sie konnten dieselbe für wahr halten, konnten glauben, dass die ... ... sie konnten dieselbe für wahr halten, konnten glauben, dass der ...
[S. 109]: ... möglich ist, gerade zu den Zeiten anlagten, in welchen die Aussaat ... ... möglich ist, gerade zu den Zeiten anlangten, in welchen die Aussaat ...