Part 10

Ayon sa sabi mo, Feliza, na sa nag si si dalao ay may nararapat na quilanlin cang utang ay mayroon din namang na capag bibigay dalamhati, ay parang nahulaan co ang inalilihim mong cahulogan.

Sa nag si si dalao sa man~ga may saquít ay may maquiquita cang tauo na cahan~galan, ó sa caculan~gan nang bati na pinag aralan, caracaraca,i, papasoc sa silid nang nag hihirap, di na pinag iisip na siya marahil doo,i, maca rarami pa, at sa lugar na maca guinhaua, ay lalong naca pag papahirap, at ang pobreng may saquít ay halos di na maca hin~ga sa dami nang tauo. May maquiquita ca naman na may bumabasa sa tabi nang panalan~gin, at may nag tatauanan sa tabi nang hihigán, nag bibiroan na anaqui baga,i, iyon ang sinadya at di ang pag tulong sa may saquít. Ano ang magagaua mo sa man~ga tauong ito, cun di ang cahabagan mo ang canilang cahan~galan at di carunun~gang maquipag capoua tauo. N~guni di dapat ipahintulot nang isang pinagcacasactán ang gayong man~ga caasalan. Dinguin nitong man~ga han~gal na tao ang sabi sa aquin nang isang naca ligtas sa isang mabigát na saquít: aco aniya,i, dinatnán nang isang saquít na malaot cong dinamdam. Nang aco,i, tumindi na,t, ualá nang médicong gumamót sa aquin, at ang uica,i, ualang pag sala,t, di aco mamamatáy, ang catauan co,i, di co na maiquilos at ang boong asa nang aquing esposa,i, di na aco mabubuhay, ang lahat na salitaan nang aquing man~ga casambahay, cahima,t, bulon~gan ay naririnig co. Sa bagay na ito,i, ¿ano caya ang isasaloob nang isang naghihirap cun naiinis sa tauo,t, naca ririnig nang tauanan? Hindi malayong mapoot sa dami nang tauo, at mag hinala na siya,i, pinag tatauanán. At ang casasapitan ay ang na dalao sa may saquít ay siya ring nag papasaquít. At cun magca bihira,i, siya pang naca tutucsó.

May maquiquita ca namang na pa sa sa bahay nang patáy na may panyóng lucsá at ang baro,i, pulá, ¿ano ang ipinaguiuica sa canila nang man~ga tauong ito? Tulíg. May maquiquita ca namang anac na nag lulucsá sa magulang o asaua, ay di matagalán nang dalauang buan at inaalis na ang lucsá. ¿Ano ang cahulogán nang ganitong caasalàn? Ayao nang alalahanin ang naualang asaua, at ayao papurihan ang naualang magulang.

Icao Feliza at Honesto,i, ca-iilag sa ugaling ito; tayong mag iina ay mag pulos nang lucsá nang sang taong singcád. At cun mangyayari disi,i, pagca tapos nang taon, ay sundin ang ugali nang di bulág na naciones sa Europa, na isang taon namang hindi sinasalitan nang pulà ang canilang man~ga damit. Ang ugaling ito dito sa Maynila,i, marami ang sumusunód sa man~ga tagalog man. Hamaquin yaong uica nang man~ga ualang pinag aralan, ang lucsa,i, mainit at naca papanglao.

Cun dumalao sa patáy ay iilagan ang tauanan at nang di uicain nang namatayán, di na sila dinaramayan ay inaaglahi pa ang canilang hapis. Ang ipapanhic ay muc hang nag papaquita nang lumbáy at ang ibabati sa may bahay ay uicang pagdamay sa sáquit. Ilagan ang main~gay na pan~gun~gusap, at nang di maan~gat sa pag damay sa hapis na canilang layon. Capootan ang pag bibiroan, at nang di uicaing ualang pinag aralang mahal na asal.

May maquiquita ca namang bahay nang namatayán, na diyan ca maca ririnig nang pag bibiroan nang babaye,t, lalaqui; diyan mo maririnig ang pag sasalita nang catatauanan na sinasabayán nang halac hacan. ¿Ano ang gagauin mo sa man~ga tauong ganito ang asal? May isang nan~gusap: cun ang pag uuriraan ang inyong sinadya sa aquing pamamahay, ay doon na ninyo gauin sa inyong sarili.

Ucol sa isang cristiano ang pa sa bahay nang isang namatayan, sapagca,t, maca pag didili dili nang caholi holihang darating sa tauo, caya ang uica ni Salomon: mabuti pa ang pa sa bahay nang namatayan, sa pa sa bahay nang piguing.[118] Mabuti rin nama,t, ucol sa paquiqui pag capoua tauo ang dumamay sa man~ga cababayan at caibigan, n~guni cun ang gagauin ay ang pagn~gin~gisihan at iba pang caulolan mahan~gay houag na at nang di sumagap nang masaquit na uica.

Cun dumalao sa man~ga namatayan, ang carampata,i, tumahimic, alalahanin yaong uica nang Pantas, _n~gayon ay sa aguin at bucas ay sa iyo, aco,i, namatáy n~gayon at susunod ca naman_; ipagdasal ang namatay at aliuin sa hapis ang namatayan. Ang namatayan naman ay di nauucol mag taua, mag n~gisi at mag tabil at nang di uicain na iquinatotoua niya ang pagca matay na iyon.

N~guni cun di carampatan ang mag paquita nang toua, ay gayon din naman ang mag paquita nang hapis na di tinitipid. Ang manambitan nang mahihiyao, ang ipag hampasan ang catauan, ang labnutin ang buhoc at sabayán nang ulol na sabi, ay naca tataua, lalo nang masamang masdan sa lalaqui. Ang nauucol ay mag tipid, at cun di maca pag piguil ay lumigpit sa gilid, at diyan iloual nang lihim ang taglay na hapis, nang may pagca guinhauahan.

Dalauin mong madalas, Feliza, at gayon din naman si Honesto ang libin~gan ni ama, alalahanin ang magulang natin, at dito sa mundo,i, papurihan mo naman ang caniyang pan~galan.

Aco, Feliza,i, ihalic mo nang camay cay ina, ipahayag mo ang boo cong cagalan~gan at pamimintuho; cayong mag asaua,i, in~gatan naua nang Dios, at gayon din naman si Honesto: Susundin co ang bilin ni ama, aco,i, lalayo na sa mundo. Adios, hangang sa isang buhay.--URBANA

MGA TALABABA:

[1] 2 de Mayo de 1854

[2] Ang Reina nang man~ga bulaclac, ay ang rosa de Alejandria, talinhaga nang calinisan binabacod nang tinic nang cabaita,t, cahinhinan, at nang houag masirá.

[3] 1 Cor. 11. v.10

[4] Barrio ang tauag nang una,i, Naic, n~gayon ay Nayon.

[5] Ang cubiertos ay ang cuchillo, tenedor at cuchara.

[6] Ang sopera ang linalagyan nang sopas na isáng platong may taquip.

[7] Ang plato sopero ay pingang malucóng na lalagyan nang sopas.

[8] Ang salsero ay ang lalagyan nang salsa.

[9] Ang trinchante ay ang malaquing tenedor at cuchillo.

[10] Man~ga cahatolan nang isang director ni Urbana, ayon sa malabis na paginom nang alac, ipinadala cay Felisa at nang maipaunaua cay Honesto.

[11] ¿Cui vae? cui rixae? cui faveae? cuí sine vulnere? en suffosio oculorum? nonne his qui commorantur in vino et student calicibus epotandis?

[12] Sa ibang Provincia,i, taong ang tauag

[13] Luc. 21 v. 34

[14] S. Basil.

[15] Qui amat vinum ... non ditabitur. Prov. 21. 17

[16] Levavi oculus in munte unde veniet auxilium mihi. Sal. 120 v.1

[17] Docé me facere voluntatem tuam, quía Deus meus tú

[18] Sicut oculi ancilae in manibus dominae suae ita oculli nostri ad dominum donec misereatur nostri, Psalm 122. 2

[19] Ad doninum cun tribularer, clamivi et exaudivit me Psal. 119.

[20] Effundo conspectu ejus orationem meam tribulationem meam ante ipsum pronuntio. Psalm, 141 v.2

[21] Illumina sculos meus ne unquam obdormian in morte, ne quando dicat inimicus meus praevalui adversus eum.

[22] Ad dominum cum tribularer clamavi et exaudivit me Psal. 119

[23] Laudate nomen ejus quoniam suavis est Dominus Psal. 99 v.4

[24] Ecl. 48 v.22 Exp.

[25] Qui amat periculum in illo peribit.

[26] Omnia quae delinquerint filii de parentibus requirentur. Orig: lib 2. in Job.

[27] Feliza tibi sunt, serva corpus illarum et non ostendas hilarem fociem tuam ad illas. Ecc. 7 v.26

[28] Filiae tibi sunt, serva corpus illarum et non ostendas illarem faciem tuam ad illas. Eccl. 7. 26.

[29] Nequitia mulieris immulat faciem ejus. Eccl. 25. 24.

[30] Thim. 5. v. 4.

[31] Arb, lib, 5. c. 11

[32] Gen. c. 34

[33] Arb, Lib, 4. c. 24 de la fam. regi

[34] Arte languorem adhibe medicinam

[35] Collaudado te, Deum Salvatorum meum, quoniam adjutor et protector factus es mihi: et liberatis corpus meum perdítione. Eccl. c. 51

[36] Militia est vita hominis super terram, Job. 6. v. 1

[37] Excre vires, ferocifer dimica atrocier in praelio esto esucerta. Serm. Joan Christ. de Mart.

[38] Ang confesor na cay Urbana ay pumapatnugot sa paggaua nang cabanalan.

[39] Ito,i, isang casulatan na ang bansag ay Casamiento perfecto. Sayo de And.

[40] Par pari jungatur conjux.

[41] Non arabis in bove et osino. Deut. 22. 10

[42] Conffidit in ea cor viri sui. Prov. 31

[43] Uxor nimis pulchra res est suspiciones pleno.

[44] Horat. Sat. 1. 1.

[45] Tempus acquirendi, et tempus perdendi, tempus custodiendi et tempus adjiciende. Eccl. 3. 6.

[46] Spiritus querentium Deum quaeritur et in respectu illus benedicetur. Ece Ecel. 34:14.

[47] Spes enim illorum in salvantes illos, et oculi Dei in diligentes se. Ibid. 15.

[48] Posuit eum in paradizo voluptatis ut operaretur. Gen. 2. 15

[49] ¿Mulierem fortem quis inveniet?

[50] Fallax gratia et vana est pulchritudo. Prov. 31.

[51] Confidit in ea cor viri sui. Ibid.

[52] Panem otiaso non comedit Ibid.

[53] Fortitudo et decor indumentum ejus. Ibid.

[54] Multae filiae congregayerunt divitas tu supergressa es universas. Ibid.

[55] Nobilis infortis vir ejus, cuando sederiz cum senatoribus ferrae Ibid.

[56] Surrexerunt fillii ejus, et beatissimam predicovrentu vir.

[57] ¿Mullerem fortem quís niveniet? Procul et de ultimis finibus pretium ejus. Ibid.

[58] Mulieris bonae beatus vir. Eccl. 26. 1.

[59] Mulier bona debitor viro pro factis bonis. Ibid. 3.

[60] Preparación de la muerte.

[61] Quaerite primum regnum, Dei et omnia adjicientur vobis.

[62] Adolescentulus sum ego et comptemptus; justificationes tuas non sum oblitus. Psal. 35.

[63] Et erunt duo in carne. Gen. 224.

[64] Ade viro non invenievatur ad adjutor similis ejus, Gen. 2. 20.

[65] San Agust in Joan. Traot

[66] In lege autem Moyses mandovid nobis hujusmodi lapidare Joan 8: v. 5

[67] L. 5. 5. ff. de quaest

[68] Justin ni Auth. sed hodie C. ad. leg. Jul. de adulter.

[69] L. 15 t. 17. p. 7.

[70] L. 1. t. 7. lib. For Log, L. 1. t. 20. 1. 8. R. C. et. ibid.

[71] C. 6. h. t.

[72] Adulterus judicabit Deus.

[73] In qua mensura matieritis, ita remetietur vobis.

[74] Vir est caput mulieris.

[75] Compañera os daremos y no sierva.

[76] Hortus conclusus, fons signatus.

[77] Terminum posuisti quem non trasgredientur, neque convertentur operire terram.

[78] A nadie después de Dios ha de amar mas ni estimar mas la muger que á su marido ni el marído mas qui a su muger. Rit

[79] Reliquet homo patrem suum et matrem, et adherebit uxori suae: et exeunt duo in carne una. Gen. 2. 24.

[80] Quos Deus conjunxit, homo non separet.

[81] Y asi proconren agradar en todas las cosas, que no contradicen á la piedad cristiana. Rit.

[82] In promt

[83] Claret en sus avisos muy utiles para las casadas.

[84] Ad negligentian patris refertu: disolutio filiorum.

[85] Cobooa,t, calinisan nang cotauan ang cahulugan nang uicang virginidad.

[86] Hi sequuntur. Agnum quocumque ierit. Apoc, 143.

[87] Et coutabant quasi conticum novum ante sedem et nemo poterot diceric couticum nisi illa cetum quadragiuta quatuor mill.

[88] Focieutibus quod est in se Deus non denegat ulteriorem gratiam.

[89] Timenti dominum non ocurrent mala sed intentationemo Deus illum conservabit a molis. Ecci. 33 1.

[90] Ego "Valerianae in Angeli tutela sum, qui virginitatem meam custodit." Brev, Rom. 22. Nov.

[91] Sicut ilium inter spinas.

[92] Nolite Sanctum dare canibus; neque mitatis margaritas vestras aute porcos.

[93] Numquid considerati seruvm meum Job, Quod non sit et in terra similis homo simplex et rectus ae timens Deum et eecedens á malo. Job. 1. 8.

[94] Bonum est mulierem non tangere. 1. Cor. 7. v. 1.

[95] Virgo sit virginis ouditus, visus, gustus et tactus motusqui omnis.

[96] Melius est nubere quam uri.

[97]........2. Cor. 13.

[98] ¿Sed quis est hic laudabimus eum? S. Alfons de Lig.

[99] Dominus est: quod bonum est oculis suis faciat. 1 Reg. 3 v 18

[100] Dum sumus in corpore, peregrinarum a Domino Ad Cor. 2 v 6.

[101] Laetatus eum in hiu que dicta sunt mihi, in domum Demini ibimus. Ps. 121 v. 1

[102] Momor ero vestri ante Deum.

[103] Sacramentum charitatis pignus. Opuse 68.

[104] Quid retribuan Domino pro omnimus que retribuit mihi Ps. 136 v 3.

[105] Ce icem salutaris accept.

[106] Laudans invocabo Dominum et ab inimicis meis salvus ero.

[107] Benedic anima mea, Domine et omnia que intra me son nomine sancto ejus It 102 v. 1

[108] Benedic anima mea. Domino et noli oblibisci omnes retributiones ejes Ibid.

[109] Qui propitiatur iniquitatíbus tuis qui sanat omnes infirmitates tuas. Ps 102 Ibid.

[110] Benedicite Domino omnia opera ejus in omni loco dominationis ejus, benedic, anima mea Domino Ps. 102.

[111] In mus tuos commendo Spiritu meum redemisti me Domine Deus varitotis Ps. 20 v. 6.

[112] Et miserecordia ejus a progenie in pregeniez timentibus eum. Luc. 1.

[113] Omnibus autem diebus vitae tuae in monte habete Daum et cave ne aliquando peccato concentias. Thob. c. 1. v. 6.

[114] Sidut servus desirat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te Deus. Ps. 113 v. 1

[115] Certus sum quod pró nobis aures divinas tua virginales oratio. De vita S. Florent.

[116] Deus consolator animarum.

[117] Dominus dedit Dominus abstulit sit nomen Domini benedicto Job. c. 11.

[118] Melius est ire ad domum lucus quam ad domum convivii.

ÍNDICE

PÁGINA

Unang sulat ni Feliza cay Urbana, 9.

Ang pinag aralan ni Urbana, 14.

Ang catungculan nang tauo sa Dios, 15.

Ang aasalin sa Simbahan, 18.

Cagagauan ni Urbana sa bahay nang maestro, 20.

Caasalan ni Honesto, uliran nang man~ga bata, 22.

Caasalan sa sarili, 23.

Sa escuelahán, 25.

Sa salitaan, 29.

Paraang nang pag sulat, 32.

Regla sa pag sulat, 35.

Tapat na casipagan nang bata sa pag aaral, 38.

Sa catungculan sa bayan, 39.

Pag iibigan, 42.

Sa piguing, 45.

Sa calinisan, 50.

Man~ga bilin ó reglang susundin sa pag cain, 55.

Sa pag papacial, 61.

Aliuan, 67.

Cabagayán nang paquiquipag capoua tauo, 70.

Sa pag dalao, 74.

Calasin~gan, 79.

Ang pagiisipisip ni Feliza sa paglagay sa estado, 89.

Cahatolan sa dinadatnan nang pan~ganib, 94.

Pasasalamat sa Dios cun tumangáp nang aua, 96.

Aral sa m~ga ina na may m~ga anac na dalaga, 97.

Ang pag papacatibay nang loob, 107.

Cahatolan sa pag lagay sa estado, 108.

Pag sanguni ni Feliza sa isa niyang caibigan, 119.

Cahatulan sa may man~ga asaua, 124.

Man~ga cahatolan sa nan~gag dadalang tauo, 135.

Cahatolan sa m~ga magulang ayon sa paglalagay sa estado sa canilang man~ga anac, 138.

Santong aral nang isang magulang sa man~ga anac bago pumanao sa mundo, 149.

Cahatolang ucol sa pagayon sa calooban n~g Dios, 155.

* * * * *

MGA AKLAT NA IPINAGBIBILI SA MGA Tindahan ni J. Martinez

Caligtasan ng mga may sakit P 1.50 Aclat ng pag luluto ni R. Ygnacio " 1.50 Pasteleria at Reposteria ni C. Trinidad " 1.00 Dicc. Yngles, Español at Tagalog ni Calderon mabuting papel " 6.50 Dicc. Yngles, Español at Tagalog ni Calderon caraniwang papel " 4.50 Dicc. Tagalog Hispano ni P. Serrano Laktao " 5.50 Dicc, Español Tagalog ni R. Serrano " 2.00 Vocabulario Tagalog Castila Yngles ni Calderon " 0.80 Vocabulario Tagalo Castila ni E. Fernandez " 0.60 " Filipino English ni E. Daluz " 0.80 " Hispano Ilocano ni J. Gayacao " 0.50 Gramatica Castila Tagalog in Padre M. Sevilla " Tagalog ni J. Sevilla at P. Verzosa

CASALUCUYANG NILILIMBAG

Secreto de la naturaleza tagalog.....

Pasiong mahal n~g ating P. J. Historia Sagrada " " " " P. J. Candaba " " " " P. J. Ylocano " " " " P. J. Pampango " " " " P. J. Bicol

At mga sarisaring aclat na Tagalog ng mga ibat ibang Autor.

Nagbibili ang manga Libreriang ito sa tin~gian at pakiawan.

* * * * *

[Patalastas: IMPRENTA AT MGA LIBRERIA NI J. MARTINEZ]