# Balarilang Tagalog ## Part 10 Book page: https://www.cyberlibrary.org/tl/books/balarilang-tagalog-45007/index.md PAGBABAYBÁY SA ANYÔNG “MA” Pangbadyá Mahigâ. Mang̃ahigâ. Panghiwatig Kasalukuyan Náhihigâ. Nang̃ahíhigâ. „ Nakaraán Nahigâ. Nang̃ahigâ. Nang̃akahigâ. „ Nakaraán na Nakahigâ na. Nang̃ahigâ na. Nahigâ na. „ Haharapín Mahihigâ. Mang̃ahihigâ. Pang-utos Mahigâ. Mang̃ahigâ. Pangsukob Kasalukuyan Kung nahihigâ. Kung nang̃ahíhigâ. „ Nakaraán Kung nahigâ. Kung nang̃ahigâ. „ Haharapín Kung mahihigâ. Kung mang̃ahihigâ. PANGTIYÁK NG̃ ANYÔNG “MA” G. ¿Alín ang pangtiyák na anyô nitóng _ma_? N. Kung pakasusurìing maigi ang pangtiyák na anyô nitóng _ma_ ay másasabing walâ, sapagkâ’t siyá gaya rin ng̃ _um_ ay walâng katugmâ ó katapát na anyô na dî gaya ng̃ karamihan sa ating salitâ. Gayón man, ay mayroón siyáng pangtiyák, sapagkâ’t sa Wikàng Tagalog gaya na ng̃ násabi ang mg̃a pangbalak ay may katugmâng anyông pangtiyák. Ang katugmâ nitóng _ma_ ay dalawá lamang: ang _ika_ na tumutukoy sa dahilán ó panahón at _ka-an_ na tumutukoy sa poók ó dako. G. ¿Anó ang tinátawag na anyông _ika_? N. Tinátawag na anyông _ika_ ang pangwatas na may kaangkáp na _ika_ sa salitâng ugát, gaya ng̃ _ikasunog_, _ikabasag_, _ikahulog_, na mg̃a pangtiyák na pangwatas ng̃ _masunog_, _mabasag_ at _mahulog_. G. ¿Anó namán ang tinátawag na anyông _ka-an_? N. Tinátawag na anyông _ka-an_ ang pangwatas na may pang-angkáp na _ka_ at may sugpóng na _an_, gaya ng̃ _kahulugan_, _kabalian_, _katisuran_ na mg̃a pangtiyák na pangwatas ng̃ _mahulog_, _mabalì_ at _matisod_. G. Sa pagbabaybáy nitóng mg̃a pangtiyák ng̃ _ma_, ¿alínalín ang mg̃a tuntuning sinúsunód? N. Ang pagbabaybáy sa _ika_ ay dapat isalig ng̃ sa anyông _i_ na dinagdagán lamang itó ng̃ _ka_, at ang sa _ka-an_ ay dapat iayon ng̃ sa anyông _an_ na inangkapán ng̃ _ka_. Kunin nating halimbawà ang mg̃a pangwatas na _matisod_ at _mahulog_. PAGBABAYBÁY SA MG̃A PANGTIYÁK NG̃ ANYÔNG “MA” IKA. _Ayos._ _Panahón._ _Pagbaybáy._ Pangbadyá Ikatisod. Ikahulog. Panghiwatig Kasalukuyan Ikinatítisod. Ikinahuhulog. „ Nakaraán Ikinatisod. Ikinahulog. „ Nakaraán na Ikinatisod na. Ikinahulog na. „ Kararaán Katitisod pa. Kahuhulog pa. „ Haharapín Ikatítisod. Ikahuhulog. Pang-utos Ikatisod. Ikahulog. Pangsukob Kasalukuyan Kung ikinatítisod. Kung ikinahuhulog. „ Nakaraán Kung ikinatisod. Kung ikinahulog. „ Haharapín Kung ikatítisod. Kung ikahuhulog. KA-AN. Pangbadyá Katisuran. Kahulugan. Panghiwatig Kasalukuyan Kinatítisuran. Kinahuhulugan. „ Nakaraán Kinatisuran. Kinahulugan. „ Nakaraán na Kinatisuran na. Kinahulugan na. „ Haharapín Katitisuran. Kahuhulugan. Pang-utos Katisuran. Kahulugan. Pangsukob Kasalukuyan Kung kinatítisuran. Kung kinahuhulugan. „ Nakaraán Kung kinatisuran. Kung kinahulugan. „ Haharapín Kung katitisuran. Kung kahuhulugan. KÁGAMITÁN NITÓNG ANYÔNG “MA” G. ¿Saánsaán ginágamit itóng anyông _ma_? N. Ang talagáng kágamitán ng̃ anyông itó ay tumutukoy sa kilos ó galáw ng̃ sino man sa kanyáng sarili lamang na hindî maáarìng bumanggít ng̃ sa ibá. Ng̃unì’t nang ang pag-áaral ay lalòng lumiwanag, ay náritó ang mg̃a tuntunin ng̃ sa kanyá’y paggamit. I.--Ginágamit ang _ma_ sa mg̃a pangwatas na nagbabadyá ng̃ mg̃a kasakunâang hindî sinasadyâ na nangyayari sa katawán ng̃ sino man, hal.: mahulog, matisod, mamatáy, madulás, malunod, marapâ, matumbá, mabunggô, masanggî, masaláng, masagasà, mabulag, mapilay, maulól, mabung̃ì atbp. II.--Ginágamit ang _ma_ sa mg̃a pangwatas na nagbabadyá ng̃ mg̃a pangyayaring katutubò sa damdamin na hindî kinukusà ó ginagawâ ng̃ pinangyayarihan, hal.: matakot, magitlá, mang̃iníg, magulat, masawan, masindák, malumbáy, malugód, magalit, mahiyâ, magulumihanan, magulantáng, atbp. III.--Ginágamit din ang _ma_ sa mg̃a pangwatas na nagsusulit ng̃ kalagayan ng̃ sikmurà; hal.: mabusóg, magutom, mauhaw, masirà, atbp. IV.--Sa mg̃a pangwatas na nagsusulit ng̃ mg̃a kilos ó galáw ng̃ katawán na kusàng ginagawâ ng̃ sino man sa kanyáng sarili, hal.: maupô, mahigâ, matulog, magisíng, atbp. Ang ilán sa mg̃a itó’y ginágamitan ng̃ _um_ at _mag_, gaya ng̃ lumakad, tumakbó, tumayô, magpasyál, atbp. V.--Ang _ma_ ay ginágamit din sa mg̃a pangwatas na nagbabadyá ng̃ mg̃a kasiràáng nangyayaring kusà sa mg̃a kasangkapang gamit ng̃ mg̃a tao, hal.: masunog, magibâ, maguhô, mabasag, madurog, mabalì, masirà, mawalat, mapunit, masirà, atbp. VI.--Sa mg̃a pangwatas na nagbabadyá ng̃ mg̃a likás na kalagayan ng̃ mg̃a halaman ay ginágamit din ang _ma_, hal.: malantá, matuyô, maunsiyamî, mabulas, malagô, malusóg, mamatáy, masirà, malagót, mapatíd, atbp. VII.--Ginágamit din ang _ma_ sa mg̃a ugát na nagbabadyá ng̃ anó man na siyáng nagigíng salitâng pangturing (ó adjetivo), hal.: sa samâ ay masamâ, sa buti ay mabuti, sa lakí ay malakí, sa liít ay maliít, sa taás ay mataás, sa babà ay mababà, sa layò ay malayò, sa lapit ay malapit, sa pulá ay mapulá, sa putî ay maputî, atbp. VIII.--Ang mg̃a ugát na nagbabadyá ng̃ anó man at sakâ angkapán ng̃ _ma_ ay nagigíng pangdiwà na nagkakahulugán ng̃ karamihan, hal.: sa lang̃aw ay malang̃aw, sa lamók ay malamók, sa palay ay mapalay, sa bigás ay mabigás, atbp. XVII KABANATA Pagbabaybáy sa mg̃a anyông pangbalak GURÒ. ¿Dapat bagáng baybayíng isáisá at italâng buông buô ang mg̃a pang̃ulong anyông pangbalak? NAG-AARAL. Oo pò, lubhâng kinakailang̃ang baybayíng isáisá at buông itakdâ ang mg̃a pang̃ulong anyông pangbalak na _um_, _mag_, _mang_ at _ma_, sapagkâ’t lalòng líliwanag at lalòng dadalî ang pag-áaral ng̃ sino man sa Wikàng Tagalog, lubhâ pa’t kung isasagunitâng ang pag-áaral ng̃ wikàng itó ay bagong bago pa sa mg̃a damdamin natin. Sinabi kong ang pagtatalâ rito ng̃ mg̃a pagbabaybáy ay isáng paraáng ikalíliwanag at ikadadalî sa pag-áaral ng̃ sariling wikà, sapagkâ’t sa biglâng ting̃ín ng̃ isáng nag-aaral ay maliwanag na mamamasdán at malilirip ang ibá’t ibáng sangkáp ng̃ pangwatas gaya ng̃ mg̃a ayos (ó modo), mg̃a panahón (ó tiempo), mg̃a bilang (ó número) at mg̃a katawán (ó persona), gayón ang ibá’t ibáng hugis ng̃ mg̃a anyô gaya ng̃ _um_, _mag_, _mang_ at _ma_ na kung dî paggugugulan ng̃ pagwawarìwarì ay malapit mahulog sa pagkakámalî ó kayâ’y sa pagkakálahóklahók ó pagkakásamasama. Náritó ng̃â ang mg̃a pagbabaybáy sa _um_, _mag_, _mang_ at _ma_ na dapat pamagatáng _una_, _ikalawá_, _ikatló_ at _ikaapat_ na pagbabaybáy na náuukol sa bawà’t isá. HUWARAN NG̃ UNANG PAGBABAYBÁY ANYÔNG “UM” (UNANG HUGIS) AYOS PANGBADYÁ Sumulat. AYOS PANGHIWATIG _Panahóng kasalukuyan_ _Bilang na íisá_ _Bilang na dalawá ó marami_ Sumusulat akó[16] Sumusulat tayo Sumusulat ka Sumusulat kayó Sumusulat siyá Sumusulat silá _Panahóng nakaraán_ Sumulat akó Sumulat tayo Sumulat ka Sumulat kayó Sumulat siyá Sumulat silá _Panahóng nakaraán na_ UNANG HUGIS Nakasulat na akó Nakasulat na tayo Nakasulat ka na[17] Nakasulat na kayó Nakasulat na siyá Nakasulat na silá IKALAWÁNG HUGIS Sumulat na akó Sumulat na tayo Sumulat ka na Sumulat na kayó Sumulat na siyá Sumulat na silá _Panahóng haharapín_ Susulat akó Susulat tayo Susulat ka Susulat kayó Susulat siyá Susulat silá AYOS PANG-UTOS _Panahóng kasalukuyan_ Sumulat tayo Sumulat ka[18] Sumulat kayó Sumulat siyá Sumulat silá AYOS PANGSUKOB _Panahóng kasalukuyan_ Kung sumusulat akó[19] Kung sumusulat tayo Kung sumusulat ka Kung sumusulat kayó Kung sumusulat siyá Kung sumusulat silá _Panahóng nakaraán_ Kung sumulat akó[20] Kung sumulat tayo Kung sumulat ka Kung sumulat kayó Kung sumulat siyá Kung sumulat silá _Panahóng haharapín_ Kung susulat akó Kung susulat tayo Kung susulat ka Kung susulat kayó Kung susulat siyá Kung susulat silá ANYÔNG “UM” (IKALAWÁNG HUGIS) AYOS PANGBADYÁ Umibig. AYOS PANGHIWATIG _Panahóng kasalukuyan_ _Bilang na íisá_ _Bilang na dalawá ó marami_ Umíibig akó Umíibig tayo Umíibig ka Umíibig kayó Umíibig siyá Umíibig silá _Panahóng nakaraán_ Umibig akó Umibig tayo Umibig ka Umibig kayó Umibig siyá Umibig silá _Panahóng nakaraán na_ UNANG HUGIS Nakaibig na akó Nakaibig na tayo Nakaibig ka na Nakaibig na kayó Nakaibig na siyá Nakaibig na silá IKALAWÁNG HUGIS Umibig na akó Umibig na tayo Umibig ka na Umibig na kayó Umibig na siyá Umibig na silá _Panahóng haharapín_ Íibig akó Íibig tayo Íibig ka Íibig kayó Íibig siyá Íibig silá AYOS PANG-UTOS _Panahóng kasalukuyan_ Umibig tayo Umibig ka Umibig kayó Umibig siyá Umibig silá AYOS PANGSUKOB _Panahóng kasalukuyan_ Kung umíibig akó Kung umíibig tayo Kung umíibig ka Kung umíibig kayó Kung umíibig siyá Kung umíibig silá _Panahóng nakaraán_ Kung umibig akó Kung umibig tayo Kung umibig ka Kung umibig kayó Kung umibig siyá Kung umibig silá _Panahóng haharapín_ Kung íibig akó Kung íibig tayo Kung íibig ka Kung íibig kayó Kung íibig siyá Kung íibig silá HUWARAN NG̃ IKALAWÁNG PAGBABAYBÁY ANYÔNG “MAG” AYOS PANGBADYÁ Maglarô. AYOS PANGHIWATIG _Panahóng kasalukuyan_ _Bilang na íisá_ _Bilang na dalawá ó marami_ Naglalarô akó Naglalarô tayo Naglalarô ka Naglalarô kayó Naglalarô siyá Naglalarô silá _Panahóng nakaraán_ Naglarô akó Naglarô tayo Naglarô ka Naglarô kayó Naglarô siyá Naglarô silá _Panahóng nakaraán na_ UNANG HUGIS Nakapaglarô na akó Nakapaglarô na tayo Nakapaglarô ka na Nakapaglarô na kayó Nakapaglarô na siyá Nakapaglarô na silá IKALAWÁNG HUGIS Naglarô na akó Naglarô na tayo Naglarô ka na Naglarô na kayó Naglarô na siyá Naglarô na silá _Panahóng haharapín_ Maglalarô akó Maglalarô tayo Maglalarô ka Maglalarô kayó Maglalarô siyá Maglalarô silá AYOS PANG-UTOS _Panahóng kasalukuyan_ Maglarô tayo Maglarô ka Maglarô kayó Maglarô siyá Maglarô silá AYOS PANGSUKOB _Panahóng kasalukuyan_ Kung naglalarô akó Kung naglalarô tayo Kung naglalarô ka Kung naglalarô kayó Kung naglalarô siyá Kung naglalarô silá _Panahóng nakaraán_ Kung naglarô akó Kung naglarô tayo Kung naglarô ka Kung naglarô kayó Kung naglarô siyá Kung naglarô silá _Panahóng haharapín_ Kung maglalarô akó Kung maglalarô tayo Kung maglalarô ka Kung maglalarô kayó Kung maglalarô siyá Kung maglalarô silá HUWARAN NG̃ IKATLÓNG PAGBABAYBÁY ANYÔNG “MANG” AYOS PANGBADYÁ Mang̃isdâ. AYOS PANGHIWATIG _Panahóng kasalukuyan_ _Bilang na íisá_ _Bilang na dalawá ó marami_ Nang̃ing̃isdâ akó Nang̃ing̃isdâ tayo Nang̃ing̃isdâ ka Nang̃ing̃isdâ kayó Nang̃ing̃isdâ siyá Nang̃ing̃isdâ silá _Panahóng nakaraán_ Nang̃isdâ akó Nang̃isdâ tayo Nang̃isdâ ka Nang̃isdâ kayó Nang̃isdâ siyá Nang̃isdâ silá _Panahóng nakaraán na_ UNANG HUGIS Nakapang̃isdâ na akó Nakapang̃isdâ na tayo Nakapang̃isdâ ka na Nakapang̃isdâ na kayó Nakapang̃isdâ na siyá Nakapang̃isdâ na silá IKALAWÁNG HUGIS Nang̃isdâ na akó Nang̃isdâ na tayo Nang̃isdâ ka na Nang̃isdâ na kayó Nang̃isdâ na siyá Nang̃isdâ na silá _Panahóng haharapín_ Mang̃ing̃isdâ akó Mang̃ing̃isdâ tayo Mang̃ing̃isdâ ka Mang̃ing̃isdâ kayó Mang̃ing̃isdâ siyá Mang̃ing̃isdâ silá AYOS PANG-UTOS _Panahóng kasalukuyan_ Mang̃isdâ tayo Mang̃isdâ ka Mang̃isdâ kayó Mang̃isdâ siyá Mang̃isdâ silá AYOS PANGSUKOB _Panahóng kasalukuyan_ Kung nang̃ing̃isdâ akó Kung nang̃ing̃isdâ tayo Kung nang̃ing̃isdâ ka Kung nang̃ing̃isdâ kayó Kung nang̃ing̃isdâ siyá Kung nang̃ing̃isdâ silá _Panahóng nakaraán_ Kung nang̃isdâ akó Kung nang̃isdâ tayo Kung nang̃isdâ ka Kung nang̃isdâ kayó Kung nang̃isdâ siyá Kung nang̃isdâ silá _Panahóng haharapín_ Kung mang̃ing̃isdâ akó Kung mang̃ing̃isdâ tayo Kung mang̃ing̃isdâ ka Kung mang̃ing̃isdâ kayó Kung mang̃ing̃isdâ siyá Kung mang̃ing̃isdâ silá HUWARAN NG̃ IKAPAT NA PAGBABAYBÁY ANYÔNG “MA” AYOS PANGBADYÁ Matulog. AYOS PANGHIWATIG _Panahóng kasalukuyan_ _Bilang na íisá_ _Bilang na dalawá ó marami_ Natutulog akó Nang̃atutulog tayo Natutulog ka Nang̃atutulog kayó Natutulog siyá Nang̃atutulog silá _Panahóng nakaraán_ Natulog akó Nang̃atulog tayo Natulog ka Nang̃atulog kayó Natulog siyá Nang̃atulog silá _Panahóng nakaraán na_ UNANG HUGIS Nakatulog na akó Nang̃akatulog na tayo Nakatulog ka na Nang̃akatulog na kayó Nakatulog na siyá Nang̃akatulog na silá IKALAWÁNG HUGIS Natulog na akó Nang̃atulog na tayo Natulog ka na Nang̃atulog na kayó Natulog na siyá Nang̃atulog na silá _Panahóng haharapín_ Matutulog akó Mang̃atutulog tayo Matutulog ka Mang̃atutulog kayó Matutulog siyá Mang̃atutulog silá AYOS PANG-UTOS _Panahóng kasalukuyan_ Mang̃atulog tayo Matulog ka Mang̃atulog kayó Matulog siyá Mang̃atulog silá AYOS PANGSUKOB _Panahóng kasalukuyan_ Kung natutulog akó Kung nang̃atutulog tayo Kung natutulog ka Kung nang̃atutulog kayó Kung natutulog siyá Kung nang̃atutulog silá _Panahóng nakaraán_ Kung natulog akó Kung nang̃atulog tayo Kung natulog ka Kung nang̃atulog kayó Kung natulog siyá Kung nang̃atulog silá _Panahóng haharapín_ Kung matutulog akó Kung mang̃atutulog tayo Kung matutulog ka Kung mang̃atutulog kayó Kung matutulog siyá Kung mang̃atutulog silá TALABABÂAN [16] Dapat mabatíd na ang mg̃a katawáng itó ay na sa pangtukoy, at dapat ding matantô na ang mg̃a násabing katawán ay maáarìng mapauná ó mapahulí sa pangwatas, liban lamang sa pang-utos na lagìng ipinagpapahuli. [17] Sa ikalawáng katawáng itó, ang _na_ ay náhuhulí sa _ka_, baga ma’t maáarì ring iuná dito, at kung magkaganitó’y ang _ká_ ay dapat gawíng _ikáw_, sa makatuwíd ay _nakasulat na ikáw_. [18] Gaya na ng̃ násabi, itóng pang-utos ay walâng unang katawán, sapagkâ’t hindî mangyayaring ang isáng nag-úutos ay mag-utos sa kanyáng sarili. [19] Sa panahóng itó, ay maáarì ring gamitin ang _pag_, _pagkâ_, _kapág_ at _kapagkâ_, sa lugál ng̃ _kung_, (gaya na ng̃ ipinaliwanag) baga ma’t itó’y siyáng angkáp na angkáp at malimit gamitin. [20] Dito sa panahóng nakaraán at gayón sa haharapín ng̃ ayos pangsukob ay maáarìng lagyán sa hulí ng̃ _sana_ ó _disin_, gaya nang ipinatalastás. XVIII KABANATA Pagbabaybáy sa mg̃a anyông pangtiyák GURÒ. ¿Kailang̃an din kayâng baybayín buông buô ang mg̃a pang̃ulong anyông pangtiyák? NAG-AARAL. Kailang̃an din pò, at hindî lamang ang mg̃a pangtiyák na _in_, _i_ at _an_ kundî patí ang mg̃a katugmâ ng̃ mg̃a anyông _um_, _mag_, _mang_ at _ma_, ay dapat ding baybayíng isáisá, upáng ganáp na mákilala ang mg̃a galáw ó pagkakabagobago ng̃ ating mg̃a pangwatas, sapagkâ’t ang pagbabaybáy sa mg̃a anyông pangtiyák ay isáng paraán ng̃ maliwanag na pagsásalaysáy at madalîng pag-áaral, bukód pa ang mg̃a kagaling̃ang mátatamó kung isasagunitâng ang mg̃a pangtiyák na pangwatas ay siyáng malimit gamitin sa Wikàng Tagalog kay sa mg̃a pangwatas na dî dumadalirì ó tumitiyák ng̃ anó mang bagay ó pang̃alan. Marapat ng̃âng italatag na buông buô ang pagbabaybáy sa mg̃a anyông pangtiyák gaya ng̃ ginagawâ sa mg̃a pangbalak, at unahin nating baybayín ang tatlóng pang̃ulong anyông _in_, _i_ at _an_ na náuukol sa _um_ at _mag_ at isunód natin dito ang _ipag_, _pag-an_ at _pag-in_, (kung itó’y dapat baybayín) na náuukol din sa _mag_, sakâ ang _pag-in_, _ipang_ at _pang-an_ na náuukol sa _mang_ at káhulíhuliha’y ang _ika_ at _ka-an_ na nahihinggíl namán sa _ma_. HUWARAN SA UNANG PANGTIYÁK NG̃ “UM” ANYÔNG “IN” AYOS PANGBADYÁ Sulatin. AYOS PANGHIWATIG _Panahóng kasalukuyan_ _Bilang na íisá_ _Bilang na dalawá ó marami_ Sinusulat ko itó[21] Sinusulat namin ó natin itó Sinusulat mo itó Sinusulat ninyó itó Sinusulat niyá itó Sinusulat nilá itó _Panahóng nakaraán_ Sinulat ko itó Sinulat namin ó natin itó Sinulat mo itó Sinulat ninyó itó Sinulat niyá itó Sinulat nilá itó _Panahóng nakaraán na_ Sinulat ko na itó Sinulat na namin ó natin itó Sinulat mo na itó Sinulat na ninyó itó Sinulat na niyá itó Sinulat na nilá itó _Panahóng kararaán_ Kásusulat ko pa itó Kásusulat pa namin ó natin itó Kásusulat mo pa itó Kásusulat pa ninyó itó Kásusulat pa niyá itó Kásusulat pa nilá itó _Panahóng haharapín_ Susulatin ko itó Susulatin namin ó natin itó Susulatin mo itó Susulatin ninyó itó Susulatin niyá itó Susulatin nilá itó AYOS PANG-UTOS _Panahóng kasalukuyan_ Sulatin namin ó natin itó Sulatin mo itó Sulatin ninyó itó Sulatin niyá itó Sulatin nilá itó AYOS PANGSUKOB _Panahóng kasalukuyan_ Kung sinusulat ko itó Kung sinusulat namin ó natin itó Kung sinusulat mo itó Kung sinusulat ninyó itó Kung sinusulat niyá itó Kung sinusulat nilá itó _Panahóng nakaraán_ Kung sinulat ko itó Kung sinulat namin ó natin itó Kung sinulat mo itó Kung sinulat ninyó itó Kung sinulat niyá itó Kung sinulat nilá itó _Panahóng haharapín_ Kung susulatin ko itó Kung susulatin namin ó natin itó Kung susulatin mo itó Kung susulatin ninyó itó Kung susulatin niyá itó Kung susulatin nilá itó[22] HUWARAN SA IKALAWÁNG PANGTIYÁK NG̃ “UM” ANYÔNG “I” AYOS PANGBADYÁ Isulat. AYOS PANGHIWATIG _Panahóng kasalukuyan_ _Bilang na íisá_ _Bilang na dalawá ó marami_ Isinusulat ko itó Isinusulat namin ó natin itó Isinusulat mo itó Isinusulat ninyó itó Isinusulat niyá itó Isinusulat nilá itó _Panahóng nakaraán_ Isinulat ko itó Isinulat namin ó natin itó Isinulat mo itó Isinulat ninyó itó Isinulat niyá itó Isinulat nilá itó _Panahóng nakaraán na_ Isinulat ko na itó Isinulat na namin ó natin itó Isinulat mo na itó Isinulat na ninyó itó Isinulat na niyá itó Isinulat na nilá itó _Panahóng haharapín_[23] Isusulat ko itó Isusulat namin ó natin itó Isusulat mo itó Isusulat ninyó itó Isusulat niyá itó Isusulat nilá itó AYOS PANG-UTOS _Panahóng kasalukuyan_ Isulat namin ó natin itó Isulat mo itó Isulat ninyó itó Isulat niyá itó Isulat nilá itó AYOS PANGSUKOB _Panahóng kasalukuyan_ Kung isinusulat ko itó Kung isinusulat namin ó natin itó Kung isinusulat mo itó Kung isinusulat ninyó itó Kung isinusulat niyá itó Kung isinusulat nilá itó _Panahóng nakaraán_ Kung isinulat ko itó Kung isinulat namin ó natin itó Kung isinulat mo itó Kung isinulat ninyó itó Kung isinulat niyá itó Kung isinulat nilá itó _Panahóng haharapín_ Kung isusulat ko itó Kung isusulat namin ó natin itó Kung isusulat mo itó Kung isusulat ninyó itó Kung isusulat niyá itó Kung isusulat nilá itó HUWARAN SA IKATLÓNG PANGTIYÁK NG̃ “UM” ANYÔNG “AN” AYOS PANGBADYÁ Sulatan. AYOS PANGHIWATIG _Panahóng kasalukuyan_ _Bilang na íisá_ _Bilang na dalawá ó marami_ Sinusulatan ko itó Sinusulatan namin ó natin itó Sinusulatan mo itó Sinusulatan ninyó itó Sinusulatan niyá itó Sinusulatan nilá itó _Panahóng nakaraán_ Sinulatan ko itó Sinulatan namin ó natin itó Sinulatan mo itó Sinulatan ninyó itó Sinulatan niyá itó Sinulatan nilá itó _Panahóng nakaraán na_ Sinulatan ko na itó Sinulatan na namin ó natin itó Sinulatan mo na itó Sinulatan na ninyó itó Sinulatan na niyá itó Sinulatan na nilá itó _Panahóng haharapín_ Susulatan ko itó Susulatan namin ó natin itó Susulatan mo itó Susulatan ninyó itó Susulatan niyá itó Susulatan nilá itó AYOS PANG-UTOS _Panahóng kasalukuyan_ Sulatan namin ó natin itó Sulatan mo itó Sulatan ninyó itó Sulatan niyá itó Sulatan nilá itó AYOS PANGSUKOB _Panahóng kasalukuyan_ Kung sinusulatan ko itó Kung sinusulatan namin ó natin itó Kung sinusulatan mo itó Kung sinusulatan ninyó itó Kung sinusulatan niyá itó Kung sinusulatan nilá itó _Panahóng nakaraán_ Kung sinulatan ko itó Kung sinulatan namin ó natin itó Kung sinulatan mo itó Kung sinulatan ninyó itó Kung sinulatan niyá itó Kung sinulatan nilá itó _Panahóng haharapín_ Kung susulatan ko itó Kung susulatan namin ó natin itó Kung susulatan mo itó Kung susulatan ninyó itó Kung susulatan niyá itó Kung susulatan nilá itó HUWARAN SA UNANG PANGTIYÁK NG̃ “MAG”[24] ANYÔNG “IPAG” AYOS PANGBADYÁ Ipaglarô. AYOS PANGHIWATIG _Panahóng kasalukuyan_ _Bilang na íisá_ _Bilang na dalawá ó marami_ Ipinaglalarô ko itó Ipinaglalarô namin ó natin itó Ipinaglalarô mo itó Ipinaglalarô ninyó itó Ipinaglalarô niyá itó Ipinaglalarô nilá itó _Panahóng nakaraán_ Ipinaglarô ko itó Ipinaglarô namin ó natin itó Ipinaglarô mo itó Ipinaglarô ninyó itó Ipinaglarô niyá itó Ipinaglarô nilá itó _Panahóng nakaraán na_ Ipinaglarô ko na itó Ipinaglarô na namin ó natin itó Ipinaglarô mo na itó Ipinaglarô na ninyó itó Ipinaglarô na niyá itó Ipinaglarô na nilá itó _Panahóng haharapín_ Ipaglalarô ko itó Ipaglalarô namin ó natin itó Ipaglalarô mo itó Ipaglalarô ninyó itó Ipaglalarô niyá itó Ipaglalarô nilá itó AYOS PANG-UTOS _Panahóng kasalukuyan_ Ipaglarô namin ó natin itó Ipaglarô mo itó Ipaglarô ninyó itó Ipaglarô niyá itó Ipaglarô nilá itó AYOS PANGSUKOB _Panahóng kasalukuyan_ Kung ipinaglalarô ko itó Kung ipinaglalarô namin ó natin itó Kung ipinaglalarô mo itó Kung ipinaglalarô ninyó itó Kung ipinaglalarô niyá itó Kung ipinaglalarô nilá itó _Panahóng nakaraán_ Kung ipinaglarô ko itó Kung ipinaglarô namin ó natin itó Kung ipinaglarô mo itó Kung ipinaglarô ninyó itó Kung ipinaglarô niyá itó Kung ipinaglarô nilá itó _Panahóng haharapín_ Kung ipaglalarô ko itó Kung ipaglalarô namin ó natin itó Kung ipaglalarô mo itó Kung ipaglalarô ninyó itó Kung ipaglalarô niyá itó Kung ipaglalarô nilá itó HUWARAN SA IKALAWÁNG PANGTIYÁK NG̃ “MAG” ANYÔNG “PAG-AN” AYOS PANGBADYÁ Paglarùan. AYOS PANGHIWATIG _Panahóng kasalukuyan_ _Bilang na íisá_ _Bilang na dalawá ó marami_ Pinaglalarùan ko itó Pinaglalarùan namin ó natin itó Pinaglalarùan mo itó Pinaglalarùan ninyó itó Pinaglalarùan niyá itó Pinaglalarùan nilá itó _Panahóng nakaraán_ Pinaglarùan ko itó Pinaglarùan namin ó natin itó Pinaglarùan mo itó Pinaglarùan ninyó itó Pinaglarùan niyá itó Pinaglarùan nilá itó _Panahóng nakaraán na_ Pinaglarùan ko na itó Pinaglarùan na namin ó natin itó Pinaglarùan mo na itó Pinaglarùan na ninyó itó Pinaglarùan na niyá itó Pinaglarùan na nilá itó _Panahóng haharapín_ Paglalarùan ko itó Paglalarùan namin ó natin itó Paglalarùan mo itó Paglalarùan ninyó itó Paglalarùan niyá itó Paglalarùan nilá itó AYOS PANG-UTOS _Panahóng kasalukuyan_