A Primavera

CANTO I.

Chapter 51,009 wordsPublic domain

_Pag. 204. verso 4.º_

Das Filhas de Nereo a mais formosa Foi Galatéa candida e rosada.

Como das bagatelas que forçadamente tenho semeado por alguns d’esses Jornaes, que he o mesmo que escrever em folhas e atira-las ao ar, algumas haja que não mereção de todo perder-se, estas me pareceo i-las recolhendo a meus livros, por qualquer modo que fossem achando cabida, para não ser como a Sibilla de Cumas, que em uma vez se lhe desmandando com os ventos as folhas que tinha escritas, ja para sempre tirava d’ellas o sentido: _neo ponere in ordine curat_. Por isso traslado do Num. 3 do _Jornal dos Amigos das Letras_, todo o seguinte Artigo[15].

_Antonii Feliciani de Castilho_,

GALATEA: CARMEN.

ADVERTENCIA PRELIMINAR

O fragmento latino que se vos offerece, sob o titulo de Galatea, he huma tentativa e nada mais: e quem mo quisesse haver a ostentação, não só mostrára quam pouco me conhece, mas ainda com atrocissima injúria me aggravaria. Discorridos são hoje mais de dez annos, depois que, desejoso de refrescar lembranças de conhecido com as Romanas Musas companheiras e alegria de minha infancia, me dei ao passatempo de metrificar em latim, ja os pensamentos que primeiros me occorrião, ja algum episodio de minhas proprias obrinhas; sendo assim, que esta fabula de Galatea a trasladei do Poema da _Festa de Maio_, no meu livro da _Primavera_. Sei bem que não ha hoje, e especialmente por cá, leitores para o latim, sendo a final chegado o prazo de, com razão e sem o mínimo escrupulo, se poder chamar tal lingua morta e enterrada: sei mais que, inda mal, não respondem estes meus versos ao que eu anciára que elles fossem, e nem valem mais que uma boa parte dos ahi impressos na custosa Coléção de Poetas do nosso Padre Reis; e com tudo, a despeito d’estas duas tão fortes razões, e tão valentes para me deverem dissuadir, convim em que tão pobre couza se désse á estampa. Será, segundo muitas vezes se escreve em Prologos, para incitar engenhos a fazerem melhor? não. Pois será, como tambem em Prologos se usa de escrever, para que os Aristarchos me ensinem o que, o como, e o por onde devo corrigir e melhorar? menos; que não sei eu de um só que se hoje occupe com semelhantes vaidades. Como por tanto me livrarei da desmerecida taxa de presunçoso? confessando, como tambem em Prologos se costuma, mas d’esta vez com verdade, que o faço por obedecer a dezejos de pessoa, com quem muito me importa estar em tudo bem.

GALATEA

_Carmen, ex Lusitano Latine redditum._

Assiduis, juvenes, proscindite flumina remis, Dum vacat et picto lœtos juvat ire phaselo; Intereaque meo vestrum fallente laborem Carmine, Romanas percurram pollice chordas.

Nereidas inter quondam pulcherrima Nymphas Nympha fuit Galatea maris: cui lilia mixtis Ore rosis, flavæque comæ, roseique labelli, Cæruleoque oculi placido fulgore micantes, Et sinus albenti in scopulis albentior unda, Qualem nec Paphiis habuit quæ regnat in arvis.

Tertia postdecimam vernantia tempora brumam Floruerant, postquam vitali vescitur aura Nympha; nec in terris, aut cœlo, aut æquore toto Est quæ formosis ausit contendere formis. Multi illam juvenes, multi petiere deorum, Undique blanditiis et laudibus insidiantes, Nulli illi juvenes, nulli placuere deorum.

Hanc pater undisono sub gurgite in antra vocavit, Amplexumque dedit, tremulisque sedere coegit In genibus, tales fundens post oscula voces: “Filia, tempus adest pueriles linquere ludos. “Non te pulchra latet, qua subjicis omnia, forma; “Tene latet quantis fugiendi viribus, instant “Qui toties, laudesque ferunt, gressusque sequuntur? “Crede patris canis et amori crede paterno; “Quò plus obsequiis, quò plus sermone placebunt “(Parce seni juvenem patri non grata monenti) “Hóc magis incautæ protendent retia formæ. “Filia, tempus adest pueriles linquere ludos: “Sit tibi cura meos posthac delphinas in undis “Pascere, perque salum deformes ducere phocas; “Non bene pigra tuis ignavia convenit annis.”

Dixit: et e patrio discerpta coralia ponto, Cuspide inaurata, pastoria munera, virgam Tradidit, atque pecus natæ commisit habendum. Est virides inter, Nereus quibus imperat, undas Valle locus tuta, nec divo pervius ulli, “Hic maneas, dixit, te sæpe deinde revisam.” Arrisit, natamque pater sine teste reliquit.

Haud semel ignifero radiarant lumine currus, Phæbe tui, dum lœta pecus Galatea marinum, Gurgitis inter opes, viridanti paverat alga. Interdum æquoreis linquens armenta molossis Ibat, et in calathos modo tinctas murice conchas, Et modo lucentes baccas contenta legebat. Ver erat, et pictos zephyris mulcentibus agros, Mense renidebat tellus lætissima Majo; Aureus in liquidæ Sol brachia Thetidos ibat. Deserere ima maris, solum conscendere littus Ausa fuit virgo, non sic reditura sub undas. Summa petens scopuli viridi sub rupe recessit, Unde fretum, terrasque lubens circumspicit omnes. Hic sedet, et pascens animos novitate locorum, Miratur, facilesque oculos fert omnia circum. Ut mediis vidit formosum fluctibus Acin Æquora jactatis tranantem cana lacertis, Versibus abstinuit, versus nam forte canebat; Erubuit, turbata silet, suspiria ducit; Nunc subeunt jussus, subeunt hortamina patris; Jam cupiat tutis fugiendo immergier undis, Nec potis est cupiens, et littore perdita inhæret: Nunc libet et tacito cautæ latuisse sub antro, Donec arenoso mutarit littore fluctus Discedensque puer securam liquerit oram; Pænitet inde fugæ, sistit, mavultque videri. Corpora, cæruleas inter candentia lymphas, Quam numeris perfecta suis! quam fortia pulsis Devectantur aquis! quam multa est gratia nanti! Quam bene suffuso sua membra liquore teguntur, Quam bene disperso nudantur eburnea ponto! Cuncta tenent oculos, in cunctis Nympha moratur. Interdum propius sensim vestigia ponit, Nec propiora tamen fieri vestigia sentit. Queisque prins sparsis volitaverat aura capillis, Nescia cur fingat, vel collo dividat apte, Dividit illa tamen, studioque indulget inani. Hinc littus petit, ac vultus speculatur in unda, Et quanquam ipsa sibi pulcherruma tota videtur, Pulchrior exoptat fieri, frustraque laborat.

Interea juvenis, jam fessus nasse, redibat, Et prope jam fulvas manibus tangebat arenas: Illa fugit, trepidatque, et rupe reconditur ima. Hic latet, et votis contraria vota rependens, Nunc patris hortatus, et nunc reminiscitur Acin, Et rubet, et pallet, nec vultibus hæret in isdem.

Haud mora: nudus adest, antrumque Simethius intrat Acis, ut abjectas repetat sub tegmine vestes.

Quid remi cecidere, quid ó cessatis amici? Nonne retro refugisse ratem, dumque ora tenetis, Aversam in portus sentitis abire relictos? Instaurate opus, ac totis incumbite remis: Quó pœnas detis, dictis nihil amplius addam.