# Vitaulium: Hofwyck en Spaansche Wijsheit

## Part 6

Book page: https://www.cyberlibrary.org/nl/books/vitaulium-hofwyck-en-spaansche-wijsheit-10975/index.md

Dit 's uyt het Boeck gepraet, dat God heeft willen spaeren Tot onser zielen licht, van doe wy niet en waren. Het ander light' er by: het Boeck van alle dingh, Van alles dat hy eens in 't groote Rond bevingh, Het wonderlicke Boeck van sijn' ses wercke-dagen. Wat seght ghy, Wandelaer? indien 't u kan behagen, Wy gaen van blad tot blad, van daer de Son begint, Tot daer sy slaepen gaet, en laet de wereld blind: Wy weten wonderen uyt dit Boeck te vertellen: Al zijn de Sterren veel', wy wetense te tellen, Te passen op een' mijl: al loopt de losse Maen Dan blootshoofds, dan gehult, dan met een masker aen, Al duyckt sy voor ons oogh, sy kan ons niet ontslippen; Wy weten wat sy meent met plecken en met tippen, Met ringen, en met geen'; wy weten wat haer schort, Wanneerse somtijds Goud en somtijds Silver wordt: Al krimpt de dageraed van 't Ooster-punt naer 't Zuyen, Wy weten waer 't hem lieght: al pruylt de Locht met buyen, Al huylt sy gins en weêr, al stelts' haer self in vlam, Al rommelts', of 't blauw dack van boven neder quam, Al schreitse weêr daer op, en lescht haer' eigen' vieren, Al lachtse datelick met Kruyden en met Dieren, Dien haer' gestaltenis tot lust en onlust wendt; Van al dat Uerwerck zijn de veeren ons bekend En rad en ronsselen, en ketingen en snecken: De Mist en mist ons niet, noch wat hem kan verwecken; De Dauw is niet soo fijn, wy 'n sien hem drop voor drop, De Zee is niet soo diep, wy 'n keuren op end' op[141] Wat van haer maecksel is, en waerse 't Sout van daen heeft, Wat datse van de Son, wat datse van de Maen heeft, Hoe datse groent en grauwt, hoe dat haer volle plas Gedurigh voller loopt en houdt sijn Water-pas, Wat Ebb' en Vloed beduydt, wat wetten haer bepaelen, Hoe verr' men Westwaert uyt haer voor-stroom moet gaen halen; Om Oostwaert aen te gaen, hoe verr de Naelde wraeckt, Wat datse somtijds staend' en somtijds gaende maeckt: Wat dat den Aerd-kloot steunt in 't middelpunt van allen, Waerom hy vlot en vast kan drijven, en niet vallen; Wat in sijn ingewand het mindere metael En 't meerdere verweckt; hoe dat doorschijnigh stael, Die steege[142] Diamant, die bloedige Robijnen, Als sterren onder aerd, in 't Oosten veel verschijnen, In 't Westen nemmermeer: hoe d'Oester is van aerd, Die puyck van Peerelen, maer noyt gesond en baert: Waer van 't geboomte groent, waer langs en door wat monden Sijn blaneke voedsel komt uyt sware swarte gronden: Hoe 't in de tacken rijst, hoe 't in de bladen stuyt, Hoe 't in den Somer werckt, en scheidt' er 's Winters uyt: Wat Gouwe stincken doet, wat Roosen wel doet riecken Wat Kraeyen swarte geeft, wat Swaenen witte wiecken; Wat eyeren bevrucht, wat Wasch en Honigh scheelt, Hoe 't by de slechte[143] Bye verstandigh werdt verdeelt; Hoe beesten beesten zijn, en besigen haer' leden, En stieren haer beleid bynaest met onse seden: Hoe 't allerwonderlickst der wonderen, de Mensch, Van Menschen werdt geteelt met min schier als een' wensch; Wat Ziel, wat Lichaem is, en hoe sy konnen paeren; Hoe 't Vier in 't herte komt, hoe 't Silver in de haeren, Hoe 't Bloed de schaemte meldt, hoe 't Oogh van verre voelt, Hoe al het sichtbaere, dat door den and'ren woelt, Geschift werdt sonder moeyt, en sonder konst gescheiden: Hoe Neus en Mond alleen, en Ooren met haer beiden, Gelijcke plichten doen; wat Lippen tot de Spraeck, Wat Tongh en Tanden doen tot beide, Spraeck en Smaeck, En in wat bochten diè de dése moet ontmoeten: Hoe 't Hoofd gehoorsaemt werdt van Handen en van Voeten, Niet met de moeyte die een Heer neemt als hy wenckt, En doet sijn' Dienaer gaen, maer even als 't maer denckt: Hoe 't Bloed schift van sijn' Wey, hoe 't Melck wordt in de Borsten Hoe 't elders Vel en Vleesch, en elders harde korsten Van Knor[144] en Beenen werdt: hoe 't in de Keucken gaet, Ontfangster in 't gemeen van alle goed en quaed, De Maegh, verkrachte Maeghd van onse gulsigheden: Wie Koek is, wie Kocks maet, wie Onder-koek met reden Genoemt werdt, geele Gal, of roode Levers warmt; Waer toe den ommeloop van kronckeligh Gedarmt, Waer toe de viese Milt, waer toe de luchte Longen Haer op en neder dient; waerom de Meid geen Jongen, De beste slagh, en viel; waerom--Dit langh waerom Verveelt u overlangh: 't is reden dat ick kom Daer ick 't Boeck opende; dit Boeck; dit Boeck der Boecken, Is soo vol ondersoecks, soo vol van soete hoecken, Als Hofwijck bladeren aen Boom en kruyden telt: Ick heb wat veel geseght, maer niet-met-al vertelt, By al dat seghbaer is: Dit zijn de besigheden, Daer in wy Ziel en Lijf vermaken en vertreden: Dit 's 't veld van onsen strijd, maer strijd van vreedsaemheit, Daer yeder op sijn' beurt sijn' stille meeningh seît, En luystert naer sijn' vriend, en laet sich onderrechten, En heet verliesen winst, wanneer hy valt in 't vechten, En wijs in 't vallen werdt. Ver is het strack gemoed, Dat steegh en ketterlick de waerheit tegen wroet, En liever dolen wil, en dollen wil, dan wijcken, En liever Schip en goed verhoetelen, dan strijcken; Het Hofwijcks Spreeckwoord seght, en alom is het waer, Dat seven oogen veel, maer min sien als vier paar.

Dit 's woord en weder-woord van Waerd en waerde gasten, Die hier mijn eenigheit op 't onvoorsiens verrasten, Of veel en veel genoyt verschijnen in mijn' Hof, En vallender op 't fruyt, het fruyt der buycken, of Het fruyt der Boecken: fruyt, dat niet en kan verrotten, Fruyt dat den Maeyeman[145], schuld-eischer van de Sotten, Sijn maenen niet en vreest. Besit ick my alleen, Geheel en onverdeelt, en word ick moê getreên En molewijs[146] gestapt in 't rond, in 't langh, in 't kruys-pad; Of seght my nat of kouw, 't waer oorbaer dat ick t' huys trad; Ick treê wel in vier treên en in vier huysen thuys: Vier huyskens over hoecks, en elck een' groene kluys, Daerin sich kluysenaers gekluystert konden wenschen, Belocken my om 't seerst, en spreken schier als Menschen: «Komt», roept' er een, «tot my», en 't andere: «tot my», 't Zij dat het deses tael, of ghenes Echo zij: En ick hangh tusschen vier, als Mahomet sijn' beenen In 't even staegh geweld van vier versierde steenen!

In 't einde deel ick 't scheel, en vraege Sonn en Wind, Waer ick best sitten sal gedoken en geblindt, Geblindt en ongesien: meest winnen 't twee van vieren, Die neffens 't groote spoor mijn Hofwijckjen vercieren, En doen den vreemdelingh in 't rijden en in 't gaen Uytroepen: «'t Is daer moy, en 't staet' er my wel aen». Daer schuyl ick in de Klimm' en in de Memme-bloemen[147]; Daer hoor ick my met lust dan prijsen, dan verdoemen; Daer duyck ick achter my, gelijck de Schilder sat, Die achter 't Tafereel der Kijckers dit en dat Beluysterd' en beloegh[148]; daer ligh ick, als gestorven, En hoor, als naer mijn dood: «Wat is daer gronds bedorven, En klaere kley gespilt, om overdaed van lust!» Daer hoor ick tegen aen: «Wel zij hem waer hy rust, Den Planter, die den poel van eertijds wilde weyen Vercierde met de pluym van altijds groene meyen, En dorst een hoeckjen erfs besteden aen sijn' vreughd, En keurde matelick verquisten voor een' deughd, En docht, het Goud en was in 't water niet geworpen, Dat streckte voor vermaeck van hem, en Stadt, en Dorpen».

Daer hoor ick, wat noch meer? of wat en hoor ick niet? Den Kermis-boer sijn geld, den Vryer sijn verdriet Beweenen aen de Meid, die niet en schijnt te hooren. Moy Meisjen, siet rondom, de Boomen hebben ooren: Ick hebb' het Voorburghs-bier sien sieden in uw' borst, En over 't Minne-vier een' and'ren niewen dorst Ontsteken in uw hert; ick hebb' u Kees sien douwen, Sien foolen mond aen mond, ick hebb' den besten Bouwen, Den niewen Schorteldoeck sien wringen tot een slet, En hebje 't Klaes verboôn, Kees hebje 't niet belet: «Trijn», seîd' hy, «trouwe Trijn, wat heît het te beduyen? De kolen aen den haerd, de Middagh-Son in 't Zuyen Zijn koeler dan de Sneew by 't vier daer ick in brand! Komt, soetert, eens voor al, waer is je rechter hand? Kom, nobele kersow[149], 't is by men ziel ter eeren, En om de werld in echt met suck slagh te vermeeren As jouw moy bakkes is: Wat Duyvel schort'er an? Men Vaêrtje sagh'et gaern, je Mortje weeter van; Jen oom, Klaes Gerritse, seît meenighmael: wel, Keesje, Hoe maeckj'et mit men Nicht? gaet an; het wildste beesje Wordt metter tijd 'etemt; de Knijne worde mack, Het Nachtegaeltje neemt sen koytje voor een tack: Houdt jy maer voet by steck; de Meisjes moete suer sien; Dat sel wel overgaen: je selt noch sulcken tuer[150] sien; Trijn sel iens mit en wip ontdoyen, dat gaet vast; Soo voer ick mit men Pleun: wat had ick s' op epast, Eer 't ja-woord schuyven wouw! dan wouwse, maer se'n sou niet; Die molen liep rondom: dan souse, maer se 'n wou niet: In 't ende quam't er toe, als ick' er 't minst om docht: Soo benne w' entelick as lijm an ien erocht: Maer, as je weet, het lock en heît niet wille diene, Dat vleis van ongse vleis en bien van ongse biene Liep speulen by de weght; en 't is met Pleun edaen, Wangt die niet meer en magh, die moet wel stille staen; Dan, dat waeyt jou in 't zeil; nouw heb ick woll' noch webbe Noch langd, noch weuninge, Trijn moet al 't hoopjen hebbe, En 't wordt je saem egunt: gaet an slechts, wat je meught, Je vrijt niet min als 't puyck van Delfland en sen jeughd.

Nouw mochje miene, kint, nou mochje grouwen, hartje, Dat ick je goetje vry, wangt dat is 't ouwe partje Van 't volck te langdwort[151], jae, wel degelick in stê: Maer by kris en by kras (en daer 's gien jocke mê), Je deed me gien spuls recht, wouw jy me dat op tijge: By gurcke, 't moet' er uyt, al mocht ick 't beter swijge, 'k Heb mê kley an me gat; dat weet me 't Hongslaerdijk, Te 's Gravensaê in 't sangt, te Wateringh in 't slijck: En offer wat an schortt, ongs' Anne Jans, me Meutje, En doeter mê niet toe; en Gerrit Oom, 't out reutje, Heît maer ien speul-kint t'huys, soo komt het al op mijn: 't Is soet te deelen, daer twie hangden miester zijn: Neen, liefste, 't aerdsche goet en hoef ick niet te soken: You Hemelse Parsoon, jouw monekje soet besproken, You kaeckjes as een roos, jouw ooghjes as en get[152], You borsjes, met verlof, daer ick men pinck op set (Stil, seyse, schaemje niet, Kees? houdtje hangde voorje, Nouw, Kees, hoe staeje soo?) wel nou dan, Troosje, hoorje, Die hebbe mijn jongh hart ontsteken en beklemt: Jae, 't sou niet overgaen, al stondje naeckt in 't hemt!

En benje 't boeren moê, en staetje 't melcke tegen, Ick weet raet tot 'en pluym, 'en mantel, en 'en degen; En voor jouw weet ick raet tot en geporste huyck, Of tot, hoe hiet ick 't oock? laet sien: 'en Haeghse pruyck, En swarte lap voor 't hooft, voor 't steke van de vliege, En bouwe met en hoep, om vroêmoers te bedriegen, En schoentjes as men duym, soo kort niet, maer soo smal, En al 't goed dat de Vent van 't Kostelicke Mal J'ens heît eretorijckt (ick gis je kent wel lese, Of spelle O. N. on) en datter by moet wese; Ick weet raet tot en Krots[153], met spickers deur 'et leer, Als Gerr't van Velsens Ton, gehackelt, min noch meet:

Stae by, de bruyne Meer met ronde witte kolle; Twie meugew'er wel voên. Gut, Trijn, hoe souw'we rolle, 't Schavot[154] om, langhs de Plaets, de Vyver, en 't Voorhout, Deur al dat luye volck beslagen in fijn gout! 'k Heb menigh Maenendagh men selver dood ekeke An dat besuckt[155] gesleep: wel, seîd ick, selleweke, Is dat het ploegen hier? geeft dat den Haegh de kost? Dan, docht ick, meugelick daer hebbent' er begost, Die 't niet te mackelick en wete te volende; Nou benne s'er an vast, nou meugense niet wende; Al gaet het by de wint. 'k Sagh 't sommigh' an der neus; En docht ick, Joffer, of men Vrouw, of enter-deus[156], Rijdt daerje rijdt, men gelt rijdt metje langhs de straete: Men haver was te goed om onbetaelt te laete: Voldoet men ceêltjes eerst, en rijdt dan je naers moê. Gut, trock ick na de Hal, en na den Backer toe, En na den Brouwer mê, en veul meer fijne Borgers, (Ja borgers neffens mijn) jouw' schamele versorgers, En sonder die je sturft van honger en van kouw, 'k Mien da'kker op mijn voys en klaechliet hoore souw. Wat duycker, dat 's gien kunst, sen hartje te verblyen, En, aster[157] niet en is, en Boer sen beurs te snye!-- 't Woort wasser qualick uyt, ick tasten in men sack, Ick vond men Beurs elight: dan 't was klein ongemack, En Ducketon dry vier: al ken 't emens[158] niet deere, De Duyvel hael den Haeg, men wilt niet gaern ontbeere;-- Neen, seî'ck soo by men selfs, in[159] 't lock wil, dat men Trijn Men echte wijfje word, en ick 'er man magh zijn, We hanghe mê wel wat an sulvergoed en kraelen: Maer, lust ongs pracht of prael, we willen 't braef betaelen; En gingen w' iens te Bier, te kermis, of te mart, De witte[160] mosten uyt, of 't gingh noyt van men hart».

«Dat heb je wel», sey Trijn, «aêrs moste we niet leve, Dat ben ick niet ewent; wangt die wat heît te geve, Die macher wat op doen: Maer liever niet 'ehult, Dan dat ick op men kop sou dragen kap en schult».

Kees voelde, dat de Boom te met begon te kraecken; Met noch een houw twee dry kond hy ter aerde raecken. Daer hakten hy op aen, of 't in den snoeytijd waer; En, naer ick merken kon, daer wierd van twee een paer: D'een rechter hand quam voor, en d'ander liet haer vangen, En, als een' Lijster-bey, soo sagh Trijn om haer wangen: Al gaende, sagh ick wel, soo vielder veel te doen, En, naer 't van verre klonck, soo was 't een vrouwen-Soen.

Nu, Huyskens, soet vertreck, ghy zijt niet komen drijven Daer ghy soo vierkant staet; 't heeft al van swaere schijven Mijn' lichte Bors ontlast, te werden soo ghy zijt: Maer voor een' sulcken deun schel ick u alles quijt. My docht Kees Adam was, en Trijn mocht Eva wesen, En 't Paradijs hier naest; soo vrijdense voor desen De goê'luy van dien tijd, doe Waerheit onbevleckt Met rock, noch onderkeurs, noch hemd en was gedeckt, Maer gingh in Stadt gekleedt gelijck nu by de Boeren.

En, als ick 't overweegh, sy wetens' uyt te voeren, De soete vryery, met aerdiger bestier, Dan wy met al ons Hoofsch ge_larm_ en ge_soupir_; Wy schaemen ons Moêrs tael, als 't gelden sal met minnen; Verlieft werdt _amoureux_, en van gevallen sinnen Niet min als _sens ravis_, bekoorlickheên, _attraits_, Gewonnen gunst, _faveur_, en nemmermeer, _jamais_, Bruyn' oogen, _beaux esclairs, beaux soleils_, en _beaux astres_, Misnoegen, _desespoir_, blauw scheenen-zeer, _desastres_; Als of het vryspel self niet kaps genoegh en waer, Wy doender bellen toe, en haelen, 'k weet niet waer, Waer mê de sottigheid ter degen uyt magh klinken; Als ick een' Vrijster waer, de Vryer sou my stincken, Die uyt den Lande liep om tolcken van sijn hert!

Vergeeft my, jonge luy, ick keur 't een' malle pert, Al 't sinne-loos gelaet daer mê ghy meent te proncken: 'k Hebb' oock eens jong geweest, 'k hebb' oock eens voelen voncken Dat Minn' heet in goed Duytsch: maer tot de raserny Die in de sinnen slaet en viel ick noyt van my.

En Meisjens, met verlof, 'k moet eens mijn hert uyt spreken, 't En sal geen laster zijn, of 't staet u vry te wreken: Jae, wreeckt de waerheit self; dat valt veel tijds haer lot; Het smaeck' u heel of half, onthoudt het van een' Sot: De weecker Menschlickheit, het volck met lange rocken, En hebb' ick noyt gehaet: eer heeft het my betrocken, Eer heb ick 't nae gegaen, of vriendelick ontmoet: Want, seîd' ick, keurde God al dat hy maeckte, goed, Dit 's van den besten slagh het tweede: soud ick laecken Dat God gepresen heeft? daer neffens quam 't vermaecken, Dat alle Menschlickheit in 't onderscheid bevindt, En daer door yeder, wat hy niet en heeft[161], bemint: Daer neffens quam het schoon met sijn' bevallickheden, En daer ick Vrouwenschoon met minnelicke reden Geluckigh sagh verselt, en daer ick styve deughd In morwe leden vond, en maeghdelicke jeughd Met wetenschap, of lust tot wetenschap, besteken, En daer ick wijsheit hoord' uyt rooselippen breken, Daer, docht my, was ick by des wijsen mans gerecht: In sil'vre Schotelen goud' Appelen geleght; Maer, daer ick 't niet en vond, en was ick van schoon' oogen, Van blanck vel, en blond haer noch meer noch min bewogen, Dan van het houten hoofd, dat op de Cyters hals De soete Joffer maeckt, tewijl de Cyter vals En doof en ongestelt niet waerd en is te hooren: Kort om ick socht mijn Oogh te paeyen en mijn' Ooren; Dat hiet ick volle vreughd. Gevoelens geile sin En keurden ick noyt grond van wel-gestelde Min; Daer Trouwen 't voorland was, en teelens lust met reden, Daer viel ick vies en kies, en socht gesonde leden, Daer in een' held're Ziel, gelijck een blinkend swaerd In een' fluweelen scheê, gehuyst waer en gepaert God liet my sulcken Ziel en sulcken Lijf gebeuren: En doe was Keesjes hert van Trijntjes niet te scheuren; Maer jocken stond van kant: daer wierd in ernst gevleidt, En oorbaer wederzijds gewogen met bescheid: De Zielen wierden eens; de Cassen van die Zielen, Die d'eene d'andere geluckelick bevielen, Bevestigden den koop, en 't stond den Hemel aen, Dat die vier, paer en paer, te bedde souden gaen.

Hoe 't schickte, tuyght de tijd van thien vergulde jaeren, Die wy eenlijvelick en evenzieligh waren: Maer tuygen zijnder noch te soecken, dien het heught, Dat my de domste tocht van d'allergroenste jeughd Ter aerden hebb' gevelt, doen kruypen hebb', doen beven, Doen schreyen om genâ, doen bidden om het leven, Doen knielen, aeps-gewijs, voor een fier Vrouwen-beeld. Fier, seîd ick, Vrouw tot Man, fier Vrouw uyt Man geteelt, En die weêr sonder Man noch Man noch Vrouw kan teelen, De minst' in Hoofd en Hert, de minst' in alle deelen? Daer most'er meer als een mê spelen; en dat schoon, Dat Vel-diep aengenaem, in 't hooghste van sijn' throon, En kon mijn' vryheit noyt in slaverny verkleden: En als ick wanckelde, stracks stelde sich de Reden Ter weere voor mijn' eer; stracx sey sy, 'k was een Man, En sy mijn onder-mensch, die ick Meestersche van Mijn voordeel maken wouw, en, was 't soo verr' gekomen, Dat Vrouwen eerbaerheit most wachten op Mans droomen, Dat Spil-zij swijgen most tot dat de Swaerd-zij sprack (Dat schadelick begin van menigh ongemack), Als 't Mans hert open gingh en veilde sijn' gedachten, Sijn minst was, weder-gunst van 't Vrouwen-hert te wachten; Of 't was een mancke min, en 't kon, in allen schijn, Noch in den Hemel Trouw, noch voor de menschen zijn. Want wien waer 't mogelick een' spijtig' gast t' onthaelen, En wat schoon en wat rijck kon d'ongenucht betaelen, Van een gedwongen hert, van een verkracht gemoed? En wie dê geerne dat sijn weêrgaê noode doet? Wegh, Ouders wreet geweld, wegh, Hel van felle vrinden: Is 't Jae-woord aen de Pley[162], en anders niet, te vinden, Soo segh ick: heyligh Neen; de Schael moet even staen Door eigen weder-wight, of 't Hylick is verraên. Mijn hert is uyt geseght: ick pass' op geen verwijten: De steen is uyt de hand; sy mogender in bijten, Dien 't lust te spertelen; als 't bijten over is, Soo sal de waerheit noch een redelick gewiss'[163] Doen stemmen met mijn stemm', en seggen: «Dat 's gesproken, En dat 's een Batavier, die, door waerschijn gebroken, Te voorschijn heeft gebracht het moeyelick blancket, Dat nemmer goed en doet, en veeltijds 't goed belet».

Wat heb ick tijds gespilt, wat had ghy tijds te spillen, Die dit gewichtigh stuck ten uytersten moght willen Voltoyen naer de Kunst! maer 't is soo verr' voltoyt, Dat die 't begrijpen wil, begrijpt het nu of noyt; Die 't niet en wil, verdient geen meerder onderrechten: My lust den stegen[164] niet onendigh te berechten; Elck sijn gevoelen vry, het mijn is uyt gepleit: Wel hem die beter weet, ick gun hem sijn bescheid. Men moght my 't langh geteem met billickheid verwijten, Als wild' ick vrienden hier haer' schoenen doen verslijten, Haer' Ooren en haer' Tongh: terwijl my 't spreeckwoord raeckt, Dat nemmer eigen grond den meester moede maeckt.

Maer, Vrienden, lacht van hoop; 't moêmaken gaet ten ende; En schrickt niet, of ick 't weêr Zuyd en Zuyd-Oost aen wende, En weêr naer 't lange Plein, daer ick u staende hiel, En met meer woorden als goê reden overviel: 'k Neemp 't voor een Schaeckberd nu; daer't ons niet lang geleden Der Koninginnen gangh gelust heeft te betreden, In voor en achterwaerts, in zydelingh verstel; Daer volght' er noch een op: den toenaem weet ick wel, Maer noem hem binnens monts: het is de gangh der Gecken[165]. Staet in de Boomgaert-poort: ten Oosten staet een hecken, Ten Zuyden staet' er een: twee tweelingen in 't kort, Daer door den Geckengangh, naer toe getreden wordt. Kiest recht' of slincker hand, ghy raeckt het Plein te boven; En daer mê voer ick u in Hofwijcks schoonste hoven.

't Oost-Eiland is' er een, 't West-Eiland is sijn paer[166]. Die nu De Groot, of Cats, Heins, of Barlaeus waer, Die nu een' oude Pen, by een' van al versleten, In dit groen machtigh waer, en louw en koel geseten, Moght seggen wat hy docht, en singen wat hy siet! Al wat ick heb geseght, waer weinigh meer als niet.

'k Heb menigh uer verpraet: hier hoefden ick meer weken, Meer maenden te verdoen, meer jaeren uyt te prêken, Dan ueren allerweegh, om schielick door de pijn, De pijn van overvloed, de stameringh, te zijn: Let op den overvloed; verdraeght mijn' stameringen, Al voegense noyt min als midden in het singen; Mijn' onmacht sal 't gewicht der dingen doen verstaen, Als, daer een Mensch de Son derft maelen, of de Maen.

Stae by, Castagnen-boom, staet by, breê Noten-bladen, Staet by, bloedt-droppeltjens op Qualsteren geladen Van d'een in d'ander' schaeuw verdwael ick in de keur; Elck troetelt mijn vermaeck met schoon om schooner geur: Maer ghy zijt Schaduwen, en meer niet, van de Planten Mijn' echte kinderen, mijn' spruyten, mijn geslacht, Mijn' afkomst, door mijn' sorgh ter aerden uytgebracht; Mijn' eigen Mannetjens, mijn' Leen-luy, en mijn' erven, Die al dat Boomen kont, kost ghy, als Boomen sterven, Maer 't sterven niet en kent: u stell' ick voor, in spijt Van 't eten van de Locht, van 't slicken van den tijd. 'k Heb trotsche Tempelen sien proncken in den duyster Van helderlick geboomt, en 't streckte tot haer luyster, Gesien en ongesien te duycken in dat koel, En, soo veel 't buytenst kan op 't binnenste gevoel, Die naere schaduwen zijn 't machtigh om te roeren, En 't hert beweeght' er af: Spreeckt Stede-liên, spreeckt, Boeren, Spreeckt, vriend en vreemdelingh, die langhs den Polder-dijck Des Somers in het stoff, des Winters in het slijck, Voor Hofwijck werdt gestut; wat seggen uw' gedachten, Wanneer ghy Hofwijck siet twee donker-groene nachten, Twee nachten van geboomt bevleugelen met pracht, Als warens' uyt het wildst van Pruyssen her gebracht, En door de locht gevoert, gelijck de liên te Roomen Van 't ongeloofelick Loretto derven droomen (Hoe wert de Menschlickheit van d' een' in d' ander' mist, Alss' eens het heiligh spoor van 's Hemels waerheid mist!) Daer 't kostelick gebouw geen' minder Metselaren Dan Engelen vermeldt, die over berg en baren In éénen nacht met Kerck en Autaer zijn gezeilt: Hoe pijnt ghy neck en hals naer d'ongemeene steilt' Van weêrzijds Masten-bosch, hoe tergen sy uw' sinnen, Om eens die wonderen van onderen, van binnen Te mogen oversien! hoe quelt u 't Vlieder-diep! Hoe wenscht ghy dat het droogh door Booner-sluysen liep, En ebde tot den grond! roept schepen aen en schuyten; Daer staen twee heckens voor; maer vromen uyt te sluyten, Is niet van haer bevel: de sloten zijn van stroo Voor d'openhertige; van yser, voer de snoô.