Chapter 22
XXIX. Verschijnselen van plantengroei.--Phantastisch denkbeeld van een franschen schrijver.--Prachtig land.--Het koninkrijk Adamova.--De onderzoekingen van Burton en Speke vereenigd met die van Barth.--De bergen van Atlantika.--De rivier Benoké.--De stad Yola.--De Bagélé.--De berg Mendif. ... 161
XXX. Mosfeia.--De Scheik.--Denham, Clapperton, Oudney.--Vogel.--De hoofdstad van Loggoum.--Toole.--Windstilte boven Kernak.--De landvoogd en zijn hof.--De aanval.--De brandduiven. ... 167
XXXI. Vertrek in den nacht.--Alle drie.--Het instinct van Kennedy.--Voorzorgen.--De loop van den Shari.--Het meer Tchad.--Het water van het meer.--Het rivierpaard.--Een verloren kogel. ... 173
XXXII. De hoofdstad van Bornou.--De eilanden der Biddiomahs.--De Kondors.--De ongerustheid van den doctor.--Zijne voorzorgen.--Een aanval in de lucht.--Het gescheurde omkleedsel.--De val.--Verhevene opoffering.--De noordelijke kust van het meer. ... 176
XXXIII. Gissing.--Herstel van het evenwicht van de Victoria.--Nieuwe berekeningen van doctor Ferguson.--Jacht van Kennedy.--Volledig onderzoek van het meer Tchad.--Tangalia.--Terugkeer.--Lari. ... 182
XXXIV. De orkaan.--Gedwongen vertrek.--Verlies van een anker.--Treurige overdenkingen.--Genomen besluit.--De hoos.--De verzwolgen karavaan.--Tegenwind en gunstige wind.--Terugkeer naar het Zuiden.--Kennedy op zijn post. ... 187
XXXV. Geschiedenis van Joe.--Het eiland der Biddiomahs.--De aanbidding.--Het verzwolgen eiland.--De oever van het meer.--De slangenboom.--Voetreis.--Lijden.--Muskieten en mieren.--Voorbijgang van den Victoria.--Verdwijning van den Victoria.--Wanhoop.--Het moeras.--Een laatste kreet. ... 191
XXXVI. Eene verzameling aan den horizon.--Een troep Arabieren.--De vervolging.--Hij is het!--Val van het paard.--De gewurgde Arabier.--Een kogel van Kennedy.--Manoeuvreeren.--Ontvoering in de vlucht.--Joe wordt gered. ... 199
XXXVII. De weg naar het westen.--Het ontwaken van Joe.--Zijne koppigheid.--Einde der geschiedenis van Joe.--Tagelet.--Ongerustheid van Kennedy.--Weg naar het noorden.--Een nacht dicht bij Aghadés. ... 203
XXXVIII. Snelle tocht.--Voorzichtige besluiten.--Aanhoudende plasregens.--Gao.--De Niger.--Golberry, Geoffroy, Gray.--Mungo-Park.--Laing.--Réné Gaillié.--Clapperton.--John en Richard Lander. ... 208
XXXIX. Het land van den elleboog van den Niger.--Phantastisch gezicht van het gebergte Homberi.--Kabra.--Tombuctou.--Plan van doctor Barth.--Val.--Waarheen de hemel wil. ... 215
XL. Ongerustheid van doctor Ferguson--Standvastige richting naar het zuiden.--Eene wolk sprinkhanen.--Gezicht van Jenné.--Gezicht van Ségo.--Verandering van wind.--Verdriet van Joe. ... 219
XLI. Men nadert den Senegal.--De Victoria daalt meer en meer.--Men werpt steeds ballast uit.--De marabout El-Hadji.--De heeren Pascal, Vincent, Lambert.--Een mededinger van Mohammed.--De moeielijk te beklimmen bergen.--De wapenen van Kennedy.--Een manoeuvre van Joe.--Halt boven een woud. ... 223
XLII. Edelmoedige strijd.--Laatste opoffering.--De toestel tot uitzetting.--Behendigheid van Joe.--Middernacht.--De wacht van den doctor.--Hij slaapt in.--De brand.--Het gehuil.--Buiten bereik. ... 228
XLIII. De Talibas.--De vervolging.--Een verwoest land.--De Victoria daalt.--De laatste mondbehoeften.--De sprongen van den Victoria.--Verdediging met geweerschoten.--De wind wakkert aan.--De rivier Senegal.--De watervallen van Gouina.--De heete lucht.--Overtocht der rivier. ... 232
XLIV. Besluit.--Het proces-verbaal.--De fransche etablissementen.--De post van Medina.--De Basilic.--Saint-Louis.--Het Engelsche fregat.--Terugkeer naar Londen. ... 239
AANTEEKENINGEN
[1] Al hooger!
[2] Krankzinnigengesticht te Londen.
[3] Men rekent hier van den meridiaan van Greenwich.
[4] Sedert het vertrek van doctor Ferguson heeft men vernomen, dat de Heuglin, ten gevolge van eenige beraadslaging, een weg heeft ingeslagen, tegenovergesteld van dien, welke zijne expeditie was aangewezen, wier bestuur aan Munzinger is toevertrouwd.
[5] Zuidelijke voorstad van Londen.
[6] 1661 Kub. Meter.
[7] Deze afmeting heeft niets buitengewoons: in 1784 maakte Montgolfier te Lyon een luchtballon, wiens inhoud 20,000 Kub. Meter was, en een gewicht van 20,000 Kilogram kon dragen.
[8] Een spheroïde is een lichaam dat op een bol gelijkt, zonder dat alle doorsneden even groot zijn.
[9] 111.32 Liter.
[10] 97.97 Liter.
[11] Ik heb gevonden.
[12] 111.32 Liter.
[13] 1.512 Kubieke Meters.
[14] Ongeveer 62 Kub. Meter.
[15] Ongeveer 620 Kub. Meter.
[16] 111.32 Liter.
[17] 70 Kub. Meter zuurstofgas.
[18] 140 Kub. Meter waterstofgas.
[19] 210 Kub. Meter.
[20] Een Kubieke Meter.
[21] 1/3 Kubieke Meter.
[22] Dit heeft door toedoen der Engelschen thans (1877) opgehouden.
[23] 3250 liter.
[24] Meer dan 800 ton ijzer.
[25] Bijna 41250 liter.
[26] Naam dien de negers aan den hagel geven.
[27] Bijna 5 centimeter. De drukking is ongeveer een centimeter bij elke 100 meter hoogte.
[28] U, _oe_ beteekent in de landtaal _landstreek._
[29] Hooge berg op Martinique.
[30] Ruim 11694 Meter.
[31] Priesters bij de oude Galliërs.
[32] 44,53 Liter.
[33] Opperhoofd der karavaan.
[34] Ontleend aan de stoommachines, wier kracht door atmospherendrukking wordt gemeten.
[35] Plus minus f4.20.--naar gelang van den koers.
[36] Nyanza beteekent _meer_.
[37] Een geleerd Byzantijn zag in het woord Neilos een getallennaam. N was 50, E 5, I 10, L 30, O 70, S 200, hetgeen juist het getal der dagen van het jaar uitmaakt.
[38] 97.45 Meter
[39] De overlevering verhaalt dat hij beeft zoodra een Muzelman er de voet op zet.
[40] Negers verraden zich altijd door een eigenaardigen geur of liever stank die van hen uitgaat.--De galafscheiding bij de blanken in de faeces vervat, geschiedt bij hen door de huidporiën.
[41] Ongeveer 13 1/2 liter.
[42] Ongeveer 4 1/2 liter.
[43] Mery.
[44] Een persoon uit de grieksche fabelleer, die de almacht der goden had willen beproeven. Daartoe noodigde hij hen op een maaltijd en zette hun het gebraden lijk voor van zijn zoon Pelops. Jupiter veroordeelde hem daarom, om in de onderwereld midden in het water te staan, met een met vruchten beladen boom boven zich. Telkens als hij het water of de vruchten wilde aanraken, weken zij terug.
[45] 2533.765 Meter.
[46] Sedert het vertrek van den doctor laten brieven van El'-Obeid door Munzinger, den nieuwen aanvoerder der expeditie geschreven, ongelukkig geen twijfel meer aangaande den dood van Vogel.
[47] Ruim 584.7 Meter.
[48] 6,68 Liter.
[49] 2481.5 Kub. Meter.
[50] 1340 Kub. Meter.
[51] 222,64 Liter.
[52] Zie hoofdstuk XV.
[53] Honderd vijf en twintig francs, ongeveer f60.
[54] Meridiaan van Parijs.
[55] Doctor Ferguson, in zijne hoedanigheid als Engelschman, overdrijft misschien; niettemin moeten wij erkennen dat Réné Caillié in Frankrijk onder de reizigers geene vermaardheid geniet zijn moed waardig.
[56] 1559.24 Meter.
[57] Sisyphus werd om zijne misdaden veroordeeld om in de onderwereld een steen tegen eene rots op te wentelen. Als deze bijna den top had bereikt, viel hij weder naar beneden.
[58] Dick is het verkleinwoord van Richard en Joe dat van Jozef.
OORDEEL DER PERS OVER JULES VERNE'S WERKEN.
Bekroond door de Fransche Academie.
Wie zou ooit gedacht hebben dat de fiere natuurwetenschap ooit een huwelijk zou hebben aangegaan met de luchtige, luchtigere en luchtigste fantazie.... der dichters? De handige fransche romancier en geleerde, die _Jules Verne_ heet, heeft dit snood verraad gepleegd. Hij legde de hand op de schatten der geographische, ethnologische, fyzische en astronomische wetenschap van den dag en hij slaagde met benijdenswaardige takt.
Voor jongelieden zijn zulke boeken onbetaalbaar--de strenge Muze der exacte wetenschappen schenkt hun in die bladzijden haren eersten glimlach.
_Dr. Jan ten Brink_ (_Zondagsblad_).
Reisbeschrijvingen en zwerftochten door vreemde en onbekende streken hebben altoos iets aantrekkelijks, en dubbel is dat het geval, wanneer de schrijver van avontuurlijke lotgevallen te verhalen heeft, en door eene levendige voorstelling zijne lezers weet te boeien. _Jules Verne_ nu, levert reisverhalen die ons al dadelijk in spanning brengen en die men met onverminderde belangstelling verder leest. Merkwaardige natuurschilderingen en velerlei bijzonderheden aangaande het planten-, dieren- en menschenleven in ver verwijderde en schaars bezochte streken, vinden wij bij VERNE in overvloed. Zijn uitnemend geestig en onderhoudend geschreven boeken mag men aan ieder in handen geven, en al zeer bedorven moet de smaak zijn van hen, die geen genoegen scheppen in zulke degelijke lectuur.
_Leeskabinet._
Onder de beste jongens-lectuur, honderdmaal beter en toch even boeiend als de overprikkelende Aimard-romans, stellen wij gaarne in de eerste plaats _Jules Verne's_ werken.
_Steenwijker Courant._
De jongens zullen groot behagen scheppen in deze grillige reisverhalen, waarin wetenschappelijke waarheid hand aan hand gaat met de uitbundigste verbeelding.... 't Zijn uitmuntende jongensboeken, en we zouden dolgraag weer eens jongen willen worden om _Verne's_ werken ten volle te genieten.
_Times._
De uitmuntende werken van _Jules Verne_ behooren onder de weinige, die men onbeschroomd, ja wij durven zeggen met rechtmatigen trots, aan het thans levend geslacht in handen kan geven. Onder al de geschriften van onzen tijd is er niet één, dat beter beantwoordt aan de dringende behoeften der tegenwoordige maatschappij om eindelijk bekend te worden met de wonderen van dat wereldrond, waarop zij geroepen is haar rol te spelen. Niet één heeft met meer recht dien snellen en schitterenden opgang gemaakt, waarmede _Verne's_ werken reeds bij hun eerste verschijning worden begroet.
_Jules Verne_ beschikt over een reusachtige natuurphantasie, waarvoor alle wetten verstommen, en is als de schepper van natuurwetenschappelijke romans te beschouwen.
_Illustrirte Zeitung,_ 2 Nov. 1875.
.... En de inhoud? Ja, die is alleraardigst, wat den vorm betreft; gemakkelijk en vloeiend en geleidelijk. Wil men op deze wijze enkele weinig bekende gedeelten van den aardbodem beschrijven, dan is zekerlijk het middel uitstekend gehanteerd, want jong en oud zal zich aan de lectuur letterlijk vergasten, terwijl de tijd, er aan besteed, nuttig doorgebracht is tevens. Waarlijk geen schrale lof.
_De Gids._
"_Jules Verne_ heeft ons aan veel wonderbaarlijks gewend! 't Zij wij met de kinderen van kapitein _Grant_ het geheel zuidelijk halfrond doortrekken om den verloren reiziger terug te vinden, of dat wij met hem in een luchtballon over Afrika heenzweven, of wel eindelijk onder zijn geleide ronddolen onder de oppervlakte der zee, zoodat de geheimen der peillooze diepte ontraadseld voor onze oogen staan, voortdurend zullen wij den aardigen Franschman geloovig en in stomme verbazing vergezellen."
_De Gids._
De _WERKEN_ van _JULES VERNE_ _zijn alom afzonderlijk verkrijgbaar in post_ 80. _boekdeelen_ van _200 bladz._ met _50_ à _60_ fraaie _Houtgravures_ à f _1,50,_ in linnen f _1,75._
DE REIS OM DE WERELD IN 80 DAGEN.
5e druk. Met 52 houtgravuren ... f 1.50.
DE REIS NAAR DE MAAN IN 28 DAGEN EN 12 UREN.
2e druk. Met 60 houtgravuren ... f 1.50.
DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Zuid-Amerika.
Met 60 houtgravuren ... f 1.50.
DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Australië.
Met 50 houtgravuren ... f 1.50.
DE KINDEREN VAN KAPITEIN GRANT. Stille Z.-Zee.
Met 52 houtgravuren ... f 1.50.
20,000 MIJLEN ONDER ZEE. Oost. Halfrond.
Met 50 houtgravuren ... f 1.50.
20,000 MIJLEN ONDER ZEE. West. Halfrond.
Met 60 houtgravuren ... f 1.50.
VIJF WEKEN IN EEN LUCHTBALLON. Ontdekkingsreis in de Binnenlanden van Afrika. Met 75 houtgravuren ... f 1.50.
HET GEHEIMZINNIGE EILAND. De Luchtschipbreukelingen.
Met 54 houtgravuren ... f 1.50.
HET GEHEIMZINNIGE EILAND. De verlatene.
Met 54 houtgravuren ... f 1.50.
NAAR HET MIDDELPUNT DER AARDE.
Met 53 houtgravuren ... f 1.50.
MICHAEL STROGOFF. De Koerier van den Czaar.
Met 60 houtgravuren ... f 1.50.
HET ZWARTE GOUD.
Met 55 houtgravuren ... f 1.50.
Ter perse:
HECTOR SERVADAC.
End of Project Gutenberg's Vijf weken in een luchtballon, by Jules Verne