Chapter 20

De doctor wierp eenige voorwerpen uit, die nutteloos waren geworden, ledige flesschen en eene kist voor vleesch, die niet meer werd gebruikt; het gelukte hem den Victoria op eene hoogte te houden, die gunstiger was voor zijne plannen. Ten vier uur des morgens verlichtten de eerste zonnestralen Sego, de hoofdstad van Bambarra, die volmaakt herkenbaar was aan de vier steden waaruit zij bestaat, aan hare moorsche moskeeën en aan het onophoudelijk heen en wedergaan der ponten, die de inwoners naar de verschillende wijken overbrengen. Maar de reizigers werden evenmin gezien als zij zelf iemand zagen; zij snelden voorbij en rechtstreeks naar het noordwesten, waardoor de ongerustheid des doctors langzamerhand bedaarde.--"Nog twee dagen in deze richting en met deze snelheid zullen wij de rivier Senegal bereiken."--"En zullen wij dan in een bevriend land zijn, Samuel?"--"Nog niet geheel; maar als de Victoria ons in den steek liet, konden wij de Fransche etablissementen bereiken! Maar ik wensch dat hij het nog eenige honderd mijlen uithoudt, dan zullen wij zonder vermoeienis, zonder vrees of gevaren de westkust bereiken."--"En dan is het uit," zeide Joe. "Welnu! des te erger! Als het niet was om het vermaak van te vertellen, zou ik nooit weer een voet op de aarde zetten. Denkt gij dat men onze verhalen zal gelooven, meester?"--"Wie weet het, mijn beste Joe? Eene zaak zal ten minste onbetwistbaar zijn, duizend getuigen hebben ons van den eenen kant van Afrika zien vertrekken; duizend getuigen zullen ons aan den anderen kant zien aankomen."--"In dat geval," antwoordde Kennedy, "komt het mij moeielijk voor te zeggen dat wij er niet zijn doorgetrokken."--"Ach! mijnheer Samuel," hernam Joe met een diepen zucht, "ik zal meer dan eens mijn gouderts betreuren! Dat zou gewicht bijgezet hebben aan onze verhalen en de waarschijnlijkheid onzer reis. Voor een wichtje goud per toehoorder, zou ik eene menigte menschen bijeenbrengen om mij te hooren en te bewonderen."

XLI.

Men nadert den Senegal.--De Victoria daalt meer en meer.--Men werpt steeds ballast uit.--De marabout El-Hadji.--De heeren Pascal, Vincent, Lambert.--Een mededinger van Mohammed.--De moeielijk te beklimmen bergen.--De wapenen van Kennedy.--Een manoeuvre van Joe.--Halt boven het woud.

Den 27sten Mei tegen negen uur des morgens kreeg het land een anderen aanblik, de zachte hellingen veranderden in heuvels, die het voorteeken waren van nabij zijnde bergen. Men zou den keten moeten overtrekken, die het dal van den Niger van dat van den Senegal scheidt en den loop der wateren bepaalt, hetzij naar de golf van Guinea, hetzij naar de baai van Kaap Verd. Tot aan den Senegal wordt dit gedeelte van Afrika als gevaarlijk beschouwd. Doctor Ferguson wist het door de verhalen zijner voorgangers: zij hadden duizend ontberingen geleden, duizend gevaren geloopen te midden dezer barbaarsche negers. Dit noodlottige klimaat deed het grootste deel der reisgezellen van Mungo Park omkomen. Ferguson had dus meer dan ooit besloten in deze ongastvrije landstreek geen voet op de aarde te zetten. Maar hij had geen oogenblik rust; de Victoria daalde merkbaar, hij moest nog eene menigte meer of minder onnutte voorwerpen wegwerpen, vooral wanneer hij een bergtop moest overtrekken. Dit duurde langs een weg van 120 mijlen; men werd vermoeid van het reizen en dalen; de ballon, die nieuwe rots van Sisyphus [57], daalde onophoudelijk. De luchtballon, weinig gezwollen, werd langwerpiger en de wind maakte groote plooien in zijn omkleedsel. Kennedy merkte dit op en zeide: "Zou er een scheur in den ballon zijn?"--"Neen," antwoordde de doctor, "maar de gutta-percha is blijkbaar zachter geworden of gesmolten door de hitte, en het waterstofgas dringt door de taf."--"Hoe kunnen wij dit verhinderen?"--"Dat is onmogelijk. Wij moeten ons lichter maken, dat is het eenige middel; laat ons wegwerpen wat wij missen kunnen."--"Maar wat?" zeide de jager, in het schuitje ziende, dat reeds voor een goed deel ledig is.--"Laten wij de tent wegwerpen, wier gewicht vrij aanzienlijk is."--Joe, wien dit bevel gold, klom boven den cirkel, waaraan de koorden van het net bevestigd waren. Vandaar gelukte het hem gemakkelijk de dikke zeilen der tent te verwijderen en hij wierp ze naar beneden.--"Dat zal het geluk uitmaken van een geheelen negerstam;" zeide hij, "daar is genoeg om een duizendtal inlanders te kleeden, want zij hebben niet veel noodig."--De ballon was een weinig gerezen, maar weldra werd het blijkbaar dat hij nog den grond naderde.--"Laat ons dalen," zeide Kennedy, "en zien wat aan dit omkleedsel te doen is."--"Ik herhaal het u, Dick, wij hebben geen middel om het te herstellen."--"Wat zullen wij dan doen?"--"Wij zullen alles opofferen, wat ons niet onmisbaar is; ik wil tot elken prijs een oponthoud in deze streken vermijden; de wouden, wier kruin wij thans overtrekken, zijn niets minder dan veilig."--"Hoe! leeuwen? hyena's!" zeide Joe met verachting.--"Erger dan dat, mijn jongen, menschen en wel de wreedsten die in Afrika zijn."--"Hoe weet men dat?"--"Door de reizigers, die ons zijn voorgegaan; vervolgens hebben de Franschen, die de kolonie van den Senegal bewonen, betrekkingen met de omringende volksstammen; onder het bestuur van den kolonel Faidherbe heeft men ver in het land onderzoekingen gedaan, officieren, zooals Pascal, Vincent, Lambert hebben kostbare aanteekeningen hunner expeditie medegebracht. Zij hebben de streken van den elleboog van den Senegal doorzocht, waar de oorlog en de plundering alles heeft verwoest."--"Wat is daar dan gebeurd?"--"In 1854 hitste een marabout van het Senegalsche Fouta, met name Al-Hadji, die even als Mohammed eene roeping zeide ontvangen te hebben, alle stammen aan tot den oorlog tegen de ongeloovigen, dat is de Europeanen; hij verspreidde dood en verwoesting, tusschen den Senegal en zijn tak, den Falémé. Drie benden dweepers, door hem aangevoerd, doorkruisten het land, spaarden dorp noch hut, maar plunderden en vermoordden alles; hij naderde zelfs het dal van den Niger tot aan Sego, dat lang bedreigd werd. In 1857 ging hij meer noordwaarts en tastte het fort Medina aan, dat door de Franschen op de oevers der rivier was gebouwd; dit etablissement werd verdedigd door een held, Paul Holl, die gedurende verscheidene maanden bijna zonder voedsel en ammunitie, volhield tot de kolonel Faidherbe hem kwam ontzetten. Al-Hadji en zijne benden staken toen den Senegal weder over en kwamen in Kaärta terug, om hunne rooverijen en moorden te vervolgen; hier zijn de streken, waarin hij gevlucht is met zijn troep bandieten, en ik verzeker u dat het niet goed zou zijn in zijne handen te vallen."--"Wij zullen niet in zijne handen vallen," zeide Joe, "al moesten wij onze schoenen en kousen opofferen om den Victoria te doen rijzen."--"Wij zijn niet ver van de rivier," zeide de doctor, "maar ik voorzie dat onze ballon ons tot daar niet zal kunnen brengen."--"Laat ons maar eerst op den oever komen," antwoordde de jager, "dat zal altijd iets gewonnen zijn."--"Dat zullen wij beproeven," zeide de doctor, "maar iets verontrust mij."--"Wat dan?"--"Wij zullen bergen moeten oversteken en dat zal moeielijk zijn, daar ik de stijgkracht van den luchtballon niet kan vermeerderen, zelfs met de grootste hitte."--"Laat ons wachten," zeide Kennedy, "daarna zullen wij zien."--"Arme Victoria!" zeide Joe, "ik ben er aan gehecht, even als een zeeman aan zijn schip, ik zal niet zonder verdriet van hem scheiden. Hij is niet meer wat hij bij zijn vertrek was, goed! maar wij moeten geen kwaad van hem spreken! Hij heeft ons groote diensten bewezen en het hart zal mij breken als ik hem verlaten moet."--"Wees gerust, Joe, als wij hem verlaten, zal dit zeker ondanks ons zelven zijn, Hij zal ons tot het eind zijner krachten dienen. Ik vraag hem nog slechts 24 uren."--"Hij put zich uit," zeide Joe, hem beschouwende, "hij wordt dunner, zijn leven vliedt heen! arme ballon!"--"Als ik mij niet bedrieg," zeide Kennedy, "zie ik aan den horizon de bergen, waarvan gij hebt gesproken, Samuel."--"Zij zijn het," zeide de doctor, na hen met zijn verrekijker te hebben onderzocht, "zij komen mij zeer hoog voor, het zal ons moeite kosten er over te trekken."--"Kunnen wij ze niet mijden?"--"Ik geloof het niet, Dick, zie eens de groote ruimte die zij beslaan, bijna de helft van den horizon."--"Zij schijnen zich zelfs om ons te vernauwen," zeide Joe.--"Wij moeten er volstrekt over!"

Deze zoo gevaarlijke hinderpalen schenen zeer ras te naderen, of liever de sterke wind dreef den Victoria naar een der steilsten. Men moest tot elken prijs stijgen.--"Laat ons den waterbak ledigen," zeide Ferguson, "en slechts zooveel behouden als voor een dag noodig is!"--"Ziedaar!" zeide Joe.--"Stijgt de ballon?" vroeg Kennedy.--"Een weinig, omtrent vijftig voet," antwoordde de doctor, die den barometer niet uit het oog verloor. "Maar het is niet genoeg."

Inderdaad schenen de hooge toppen zich op de reizigers te willen storten. Dezen waren er bij lange na niet boven, er ontbraken nog 500 voet aan. De voorraad water van de gaspijp werd eveneens weggeworpen, men behield slechts eenige pinten, maar dit was nog onvoldoende.--"Wij moeten er echter over," zeide de doctor.--"Laat ons de kisten wegwerpen, daar wij ze hebben geledigd," zeide Kennedy.--"Werp ze weg!"--"Ziedaar!" zeide Joe. "Het is verdrietig dat dat alles zoo stuk voor stuk weg gaat."--"Wat u betreft, hernieuw uwe opoffering niet. Wat er gebeure, zweer mij ons niet te verlaten."--"Wees gerust, meester, wij zullen elkander niet verlaten."

De Victoria had weder eenige voeten in hoogte gewonnen, maar de top der bergen was nog altoos hooger; het was een rechtopgaande kant, die in een werkelijk steil opgaanden muur eindigde. Hij was nog 200 voet boven de reizigers.--"In tien minuten," zeide de doctor tot zich zelven, "zal ons schuitje verbrijzeld zijn tegen deze rotsen, als het ons niet gelukt die over te trekken."--"Welnu, mijnheer Samuel?" zeide Joe.--"Behoud slechts onzen voorraad pemmican en werp al het overige vleesch weg."

De ballon werd nog een vijftigtal ponden lichter en steeg merkbaar, maar dit hielp niets als zij niet over de bergen heen konden gaan. De toestand was verschrikkelijk, de Victoria ging zeer snel; men gevoelde dat hij zou verbrijzeld worden, de schok zou verschrikkelijk zijn. De doctor zag rondom zich in het schuitje, het was bijna ledig.--"Als het noodig is, Dick, zult gij u gereed houden uwe wapenen op te offeren."--"Mijne wapenen!" antwoordde de jager ontroerd.--"Mijn vriend, als ik het u vraag is het noodig."--"Samuel, Samuel!"--"Uwe wapenen, uw voorraad kruit en lood kunnen ons het leven kosten."--"Wij naderen!" riep Joe uit, "wij naderen!"--Zestig voet was de berg nog hooger dan de Victoria. Joe nam de dekens en wierp die weg, zonder iets aan Kennedy te zeggen wierp hij ook verscheidene zakken kogels en lood weg. De ballon steeg boven den gevaarlijken top, maar het schuitje was nog een weinig beneden de rotsen, waartegen het onvermijdelijk moest breken. "Kennedy! Kennedy!" riep de doctor uit, "werp uwe wapenen weg, of wij zijn verloren."--"Wacht, mijnheer Dick!" zeide Joe. En Kennedy zich omkeerende zag hem buiten het schuitje verdwijnen. "Joe! Joe!" riep hij uit.--"De ongelukkige!" zeide de doctor. De vlakte boven op den berg had op deze plaats ongeveer twintig voet uitgestrektheid en aan den anderen kant had hij eene geringere helling. Het schuitje kwam juist op de hoogte van die vlakte, het gleed over den grond bestaande uit scherpe keisteenen.--"Wij gaan er overheen," riep eene stem, die het hart van Ferguson deed kloppen.--De onverschrokken Joe hield zich met de handen aan den ondersten rand van het schuitje vast, hij ging te voet over den bergtop, waardoor hij den ballon met de geheele zwaarte van zijn lichaam verlichtte; hij was zelfs verplicht het stevig vast te houden, want het ontsnapte hem bijna. Toen het aan den tegenovergestelden kant was gekomen, heischte Joe zich door eene krachtige greep zijner handen in de hoogte, en aan de touwen zich vasthoudende klom hij weder bij zijne metgezellen. "Dat is niet moeielijk," zeide hij.--"Mijn brave Joe! mijn vriend!" zeide de doctor op hartelijken toon.--"Wat ik gedaan heb," antwoordde hij, "was niet voor u, het was voor de karabijn van mijnheer Dick! ik was hem dit schuldig voor de zaak van den Arabier! Ik betaal gaarne mijne schulden en nu zijn wij quitte," voegde hij er bij, den jager zijn geliefkoosd wapen aanbiedende. "Het zoude mij te veel verdriet doen, u daarvan te zien scheiden." Kennedy drukte hem krachtig de hand zonder een woord te kunnen spreken. De Victoria behoefde nu slechts te dalen; dat was hem gemakkelijk; hij was weldra weder op tweehonderd voet hoogte van den grond en bevond zich toen in evenwicht. De grond had verschillende oneffenheden, die des nachts moeielijk waren te ontwijken met een ballon, die niet meer te besturen was. De avond daalde schielijk, en ondanks zijn tegenzin moest de doctor besluiten tot den anderen morgen stil te houden.--"Wij zullen eene gunstige plaats zoeken om stil te houden," zeide hij.--"Ah," antwoordde Kennedy, "gij neemt eindelijk een besluit?"--"Ja, ik heb lang nagedacht over een plan dat wij ten uitvoer zullen leggen. Het is pas zes uur 's morgens, wij zullen den tijd hebben. Joe, werp de ankers uit."--Joe gehoorzaamde en de beide ankers gingen buiten het schuitje.--"Ik bemerk groote wouden," zeide de doctor, "wij zullen over hunne kruinen gaan en ons aan een of anderen boom vasthechten, voor niets ter wereld zou ik er in toestemmen den nacht op aarde door te brengen."--"Zullen wij kunnen dalen?" vroeg Kennedy.--"Waartoe zou dat dienen? Ik herhaal het u, het zou gevaarlijk zijn te scheiden. Overigens verzoek ik uwe hulp voor een moeielijk werk."--De Victoria, die strijkelings langs den top van onmetelijke bosschen ging, bleef weldra plotseling stil staan; zijne ankers hadden gevat; daar de wind ging liggen bleef hij bijna onbeweeglijk boven dit uitgestrekte groene veld, gevormd door de kruinen van een bosch wilde vijgeboomen.

XLII.

Edelmoedige strijd.--Laatste opoffering.--De toestel tot uitzetting.--Behendigheid van Joe.--Middernacht.--De wacht van den doctor.--Hij slaapt in.--De brand.--Het gehuil.--Buiten bereik.

Doctor Ferguson begon den stand op te nemen volgens de hoogte der sterren, hij bevond zich nauwelijks op 25 mijlen van den Senegal.--"Al wat wij kunnen doen, mijne vrienden," zeide hij, na op zijne kaart te hebben gezien, "is de rivier over te steken; maar daar er geene schuit noch brug is, moeten wij haar tot elken prijs in den ballon oversteken, daarom moet deze nog meer verlicht worden."--"Maar ik zie niet hoe wij dit zullen kunnen doen," antwoordde de jager, die voor zijne wapens vreesde, "of een van ons moest besluiten zich op te offeren en achterblijven, en op mijne beurt verzoek ik die eer."--"Wel nu nog mooier," antwoordde Joe, "ben ik daaraan niet gewoon!"--"Er is geen sprake van om er uit te springen, mijn vriend, maar enkel om te voet de kust van Afrika te bereiken, ik ben een goed looper en goed jager."--"Ik zal er nooit in toestemmen," antwoordde Joe.--"Uw edelmoedige strijd is noodeloos, mijn brave vrienden," zeide Ferguson; "ik hoop dat wij niet tot dit uiterste zullen komen, overigens, als het noodig was, zouden wij te zamen dit land doortrekken en niet scheiden."--"Dit noem ik spreken," zeide Joe, "eene kleine wandeling zal ons geen kwaad doen."--"Maar vooraf," zeide de doctor, "zullen wij een laatste middel beproeven om den Victoria te verlichten."--"Welk?" zeide Kennedy, "ik ben nieuwsgierig het te vernemen."--"Wij moeten ons van de kisten der gaspijp, van de Bunsensche batterij en de slang ontdoen; wij hebben daar meer dan 900 pond."--"Maar, Samuel, hoe zult gij daarna het gas doen uitzetten?"--"Dat zullen wij niet meer doen!..."--"Maar..."--"Luistert, mijn vrienden, ik heb nauwkeurig berekend welke stijgkracht ons overblijft, zij is voldoende om ons drieën te vervoeren met de weinige voorwerpen, die ons overblijven. Wij wegen nauwlijks 500 pond, de twee ankers medegerekend, die ik gaarne wil behouden?"--"Mijn waarde Samuel," antwoordde de jager, "gij weet het beste over onzen toestand te oordeelen, zeg ons wat wij moeten doen, wij zullen u gehoorzamen."--"Tot uwe orders, meester."--"Ik herhaal het u, mijne vrienden, hoe ernstig dit besluit ook zij, wij moeten onzen toestel opofferen."--"Het zij zoo," antwoordde Kennedy.--"Aan het werk!" zeide Joe.

Het was geen geringe arbeid, men moest den toestel stuk voor stuk uit elkander nemen; eerst nam men de mengkist weg, vervolgens die der gaspijp en eindelijk de kist, waarin het water ontleed werd; er was niets minder dan de vereenigde kracht der drie reizigers noodig om den toestel, die vast aan den bodem van het schuitje was bevestigd, los te rukken. Eindelijk gelukte het hun en zij wierpen hem er uit.--"De negers zullen zeer verbaasd zijn," zeide Joe, "dergelijke voorwerpen in het bosch te zien hangen, zij zijn in staat er afgodsbeelden van te maken."--Vervolgens moest men zich bezig houden met de buizen, die in den ballon vast zaten en die aan den slang waren bevestigd. Het gelukte Joe eenige voeten boven het schuitje de geledingen van caoutchouc door te snijden, maar met de buizen ging dat moeielijker, want zij werden aan haar boveneinde vastgehouden en bevestigd door de draden van geel koper en den ring der klep. Toen toonde Joe eene groote behendigheid; blootvoets om het omkleedsel niet te beschadigen, klom hij met behulp van het net en ondanks de schommelingen, boven op den luchtballon en daar maakte hij, na tallooze moeielijkheden, zich met eene hand aan deze glibberige oppervlakte vasthoudende, de buitenste banden los, die de buizen vasthielden. Dezen gingen nu gemakkelijk los en werden door het onderste gedeelte van den toestel weggetrokken die door een sterken band hermetisch werd gesloten. De Victoria van dit aanzienlijk gewicht bevrijd, steeg in de lucht en spande het ankertouw sterk. Te middernacht was al het werk gelukkig geëindigd ten koste van vele vermoeienissen, men nam in haast een maal van pemmican en kouden grog, want de doctor kon geene warmte ter beschikking van Joe stellen. Deze en Kennedy bezweken bijna van vermoeienis.--"Gaat slapen, mijne vrienden," zeide Ferguson tot hen, "ik zal de eerste wacht nemen, ten twee uur zal ik Kennedy wekken; ten vier uur zal Kennedy Joe wekken; ten zes uur zullen wij vertrekken, en de hemel wake dan nog dezen laatsten dag over ons."--Zonder zich langer te doen noodigen, strekten de beide reisgezellen des doctors zich op den bodem van het schuitje uit en vielen spoedig in een diepen slaap.

De nacht was kalm, eenige wolken braken tegen het laatste kwartier der maan, wier onzekere stralen nauwelijks de duisternis eenigszins braken. Ferguson op den rand van het schuitje geleund, sloeg zijne blikken rondom zich; hij keek met oplettendheid naar het donkere gebladerte, dat zich onder hem ver uitstrekte; het minste gerucht scheen hem verdacht en hij zocht zich zelfs het minste geritsel der bladeren te verklaren.

Hij bevond zich in dien geestestoestand, die door de eenzaamheid nog gevoeliger wordt gemaakt, en gedurende welken eene onbestemde vrees onze zinnen ontroert. Op het einde van eene dergelijke reis, na zoovele hinderpalen te boven te zijn gekomen, op het oogenblik van het doel te bereiken, is de vrees levendiger en de ontroering sterker, het punt van aankomst schijnt voor de oogen te vlieden. Overigens was hun tegenwoordige toestand alles behalve veilig te midden van een barbaarsch land en met een vervoermiddel dat, per slot van rekening, hen elk oogenblik kon in den steek laten. De doctor rekende niet volkomen meer op zijn ballon, de tijd was voorbij dat hij hem stoutmoedig bestuurde, omdat hij zeker van hem was. Onder deze indrukken meende de doctor soms eenig onbestemd gerucht te hooren in die groote wouden; hij meende zelfs een plotseling verdwijnend vuur tusschen die boomen te zien glinsteren; hij keek oplettend en richtte zijn nachtkijker naar dien kant, maar zag niets en er heerschte zelfs een diepe stilte. Hij had zonder twijfel verkeerd gezien; hij luisterde zonder het minste gerucht te vernemen; daar de tijd van zijne wacht toen was verstreken, wekte hij Kennedy, beval hem eene uiterste waakzaamheid en ging naast Joe liggen, die vast sliep. Kennedy stak bedaard zijne pijp aan, terwijl hij zich de oogen uitwreef, die hij moeite had om open te houden, ging in een hoek zitten en begon sterk te rooken om den slaap te verdrijven. De diepste stilte heerschte rondom hem; een zacht windje bewoog de kruinen der boomen en slingerden een weinig het schuitje, hetgeen hem nog meer slaap veroorzaakte; hij wilde weerstand daaraan bieden; opende herhaalde malen zijne oogen, en eindelijk door de vermoeienis bezwijkende viel hij in slaap.

Hoelang duurde dit? Hij kon zich daarvan geene rekenschap geven bij zijn ontwaken, dat plotseling door een onverwacht geknetter werd veroorzaakt. Hij wreef zich de oogen uit en stond op, eene groote hitte deed zich voelen. Het woud stond in brand.--"Brand! brand!" riep hij, zonder het voorval te begrijpen.--Zijne twee reisgezellen stonden op.--"Wat is het dan?" vroeg Samuel.--"De brand," zeide Joe..... "Wie kan....." Op dit oogenblik brak onder het hel verlichte gebladerte een gehuil uit.--"O! de wilden," riep Joe uit, "zij hebben het woud in brand gestoken om ons des te zekerder te verbranden."--"De Talibas de marabouts van Al-Hadji zonder twijfel," zeide de doctor.

Een kring omringde den Victoria, het gekraak van dood hout vermengde zich met het smeulen der groene takken; de klimplanten, de bladeren, al wat leven had in dit bosch was door het verwoestende element aangetast; de groote boomen teekenden zich donker af in dit fornuis, met hunne takken, die met gloeiende kolen waren bedekt; deze brandende massa weerkaatste in de wolken, en de reizigers meenden dat zij door een bal van vuur omringd waren.--"Laat ons vluchten!" riep Kennedy uit! "op de aarde is onze eenigste kans op behoud."--Maar Ferguson hield hem met vaste hand terug en hij sneed het ankertouw met een bijlslag door. De vlammen, zich naar den ballon uitstrekkende, lekten reeds zijne verlichte zijden, maar de Victoria, ontdaan van zijne banden, steeg meer dan 1000 voet. Vreeslijke kreten weergalmden in het woud, met hevige losbrandingen; de ballon ging met behulp van een luchtstroom naar het westen. Het was vier uur des morgens.

XLIII.

De Talibas.--De vervolging.--Een verwoest land.--De Victoria daalt.--De laatste mondbehoeften.--De sprongen van den Victoria.--Verdediging met geweerschoten.--De wind wakkert aan.--De rivier Senegal.--De watervallen van Gouina.--De heete lucht.--Overtocht der rivier.

"Als wij gisteren de voorzorg niet hadden genomen om den ballon lichter te maken zouden wij nu zonder genade verloren zijn geweest," zeide Ferguson.--"Dat heet ik de zaken op zijn tijd doen," zeide Joe, "men redt zich, en niets is natuurlijker."--"Wij zijn niet buiten gevaar," antwoordde Ferguson.--"Wat vreest gij dan?" vroeg Dick.--"De Victoria kan zonder uw verlof niet dalen, en als hij al daalde?"--"Als hij daalde!" zei Dick.