Chapter 35

[29] De opperlandvoogd op de Spaansche Filippijnen.

[30] Lett. "oudste broeder", nl. onder de Franciskanen.

[31] Twaalf Pairs refereert aan de Paladijnse wacht van Karel de Grote. Ferragus is de naam van een reus in de vroeg middeleeuwse Franse literatuur.--J.H.

[32] Dat is de Heilige Jacob van Compostela, beschermheilige van Spanje.

[33] Eertijds aartsbisschop van Toledo, primaat van Spanje.

[34] Stof geweven uit een variëteit der _abaca_, die men _albani_ noemt.

[35] _Negritos_, lett.: negertjes, zwartjes zijn kleine wilden uit de binnenlanden der Filippijnsche eilanden. 't Zijn kroesharigen in onderscheiding van de sluikharige _Indios_, de gewone inlanders in die streken.

[36] _Among_ = heer.

[37] Een _cuarto_ is 1/16 van een _peseta_, dus thans ca. 3 ct N. C., een _real_ vier maal zooveel.

[38] _Tarantado_, door een tarantula-spin gebeten. _Saragate_, ruziemaker.

[39] "_Indios_" noemen de Spanjaarden de katholieke inlanders.

[40] Verbastering van _sospechoso_, verdacht.

[41] In 1879.

[42] Campanario = klokketoren. Torre = toren; de dame vergiste zich dus door van de naam "Van de Toren" "Van de Klokketoren" te maken.

[43] Dante. Inferno 33.

[44] Ironie van den schrijver: het geld werd daar natuurlijk _niet_ voor besteed.

[45] lett. 3 percent, naam van een soort open rijtuig.

[46] Gustavo Adolfo Bécquer, Spaans schrijver van post-moderne gedichten en korte verhalen.--J.H.

[47] In vroeger tijd waren dit landheeren, die de inlanders tot werken op hun grond dwongen. Elias zinspeelde op den strijd tusschen de monniken en de eerste volksplanters.

[48] Van de baden, d. w. z. waar de badplaats is.

[49] Uitroep, die de Filippijnsche inlanders telkens bezigen, en die allerlei beteekenissen kan hebben. Hier: Goed! Mooi zoo!

[50] _Wisaja_ is een andere Filippijnsche taal dan _Tagaalsch_; 't wordt gesproken in _Cebu_ en _Panay_.

[51] Den goeden dag kent men aan den morgen. [Italiaansch spreekwoord].

[52] Ik ben een mensch en niets menschelijksch acht ik me vreemd. F.

[53] Kinderen, sluit de beken af. D. w. z.: 't Is genoeg, laat het nu uit zijn [3e ecl. v. Vergilius] F.

[54] Twee welbekende verzen van 't _Dies irae_: "Al wat verborgen ligt zal geopenbaard worden, en niets zal ongestraft blijven."

[55] Desmodium canescens, een peulvrucht.

[56] Gemeenzaam verkleinwoord van ettelijke namen op _do_ zooals de Tagalen dat vormen.

[57] "Slecht voorteeken" bijnaam van generaal Jovellar, toenmalig gouverneur-generaal.

[58] "De natuur heeft een afschuw van 't ledige."

[59] Wat zie ik? Waarom?

[60] Wat vragen jullie? Niets bestaat in 't verstand dat niet eerst door de zintuigen is gegaan. Men verlangt niet wat men niet kent.

[61] Onder wat voor menschen zijn we?

[62] Snert-latijn. Het oproer van Ibarra onderdrukt door den alférez.

[63] Vriend, Plato is mijn vriend, maar meer nog is de waarheid mijn vriendin.

[64] De zaak is slecht, en een vreeselijk einde is te vreezen.

[65] Tegen iemand die de beginselen ontkent, moet men met stokslagen redeneeren.

[66] Wee hen! Waar rook is, is vuur. Soort zoekt soort, en nu dus Ibarra wordt opgehangen, zult gij dus ook opgehangen worden. N. B. _ahorcar_ is Spaansch voor ophangen.

[67] Ik ben niet bang voor den dood op 'n bed, maar wel in de vesting van _Bagoembajan_. _Catre_ is Spaansch voor veldbed, ijzeren bed; _espaldon_ idem voor vestingwerk.

[68] Geheel Spaansch op _dadivae_ na: geschenken breken rotsen.

[69] Geschriften zijn getuigen. Wat geneesmiddelen niet genezen, dat geneest het staal, wat het staal niet geneest, dat geneest het vuur.

[70] Bij uiterste dingen uiterste middelen.

[71] Trouwelooze, hooptet gij het ook te bewaren?

[72] Gaat, gevloekten, in 't vuur van de _kalan_. Kalan is Tagaalsch, = maleisch _keran_, Jav. _kêrên_.

[73] Spaansch latijn: _primo_ = neef (cousin) in 't Spaansch.

[74] Weer lastig te verstaan voor iemand die geen Spaansch kent: Want geloof me, neef, wat gebeurd is, is gebeurd. Laten we God danken dat je niet op de Marianneneilanden bent, bezig _camotes_ te zaaien (bataten).

[75] Ze bedoelt: Vertrouw op de Heilige Maagd, en leg je te slapen.

[76] Lange en buigzame, gras-achtige plant, waarmee de Filippijners hun huizen dekken.

[77] De Heilige Nacht komt aan. De Heilige Nacht gaat weer heen...

[78] Veldarbeid.

[79] Moeder! Jezus, Maria en Jozef!

[80] Jovellar?