Part 19

Het sap van de djeroek-manis en djeroeks-nipis wordt met de vruchtensuiker in de twee ons witte suiker vermengd en met het water opgewarmd, daarna gezeefd, carmijn er door gedaan en, wanneer het koud geworden is, in flesschen bewaard.

660. ORANGEADE I.

Dezelfde bestanddeelen als hierboven, maar zonder carmijn.

Bereiding:

Dezelfde als onder No. 659.

661. ORANGEADE II.

Veertig gram citroenzuur òf het sap van 4 of 5 djeroeks-nipis, 1 1/2 liter water, 2 pond broodsuiker, 1 pond witte suiker, 4 djeroeks-manis en het sap van 1 djeroek-manis.

Bereiding:

Veertig gram citroenzuur wordt in een weinig warm water opgelost. (Het djeroek-nipis-sap wordt met een weinig koud water vermengd.) Het pond suiker wordt daarbij gevoegd met anderhalve liter water. Daarna raspt men de schillen van de vier djeroeks-manis tegen de stukjes broodsuiker af, doch slechts op éene kant van de suiker. Deze "vruchtensuiker" (No. 714) voegt men bij bovengenoemd mengsel, met het sap van één djeroek-manis.

Deze drank wordt verder, als de limonades, met water, gebruikt.

662. ORGEADE I.

Een half pond zoete en 10 gram bittere amandelen, 1 theelepel oranjebloesemwater, ongeveer 4 à 5 flesschen water, 1/2 à 3/4 pond witte suiker.

Bereiding:

De bittere amandelen worden eerst in warm water gebroeid, daarna gepeld. Vervolgens stampt men ze met de zoete amandelen fijn en maakt hiervan en van het oranjebloesemwater een goed gemengd fijn deeg.

Dit deeg wordt daarna met het water aangelengd tot een melkachtig vocht, dat men door een schoonen linnen doek zeeft, waarbij men de amandelen goed perst.

In het daarvan verkregen vocht lost men de witte suiker goed op en bewaart dit vervolgens in flesschen, op een koele plaats.

663. ORGEADE II.

Twee honderd vijftig gram zoete amandelen, 4 ons witte suiker, 1 1/2 liter water.

Bereiding:

De amandelen worden met een scheutje water fijngestampt en de suiker er bij gedaan. Daarna wordt de opgegeven hoeveelheid water er bij gevoegd en dit geroerd tot de suiker is opgelost.

Hierna wordt dit mengsel gezeefd en in flesschen bewaard.

664. ROZENSTROOP.

(Apothekers-recept).

A. Twee deelen suiker op een deel rozenwater.

B. Zes honderd gram suiker, 3 à 400 gram (3 à 4 d. liters) water en 3 à 4 druppels rozenolie.

Bereiding:

A. Twee K.G. suiker kookt men op met één liter rozenwater, tot de suiker versmolten is.

Om dit rozenwater te maken, lost men één gram rozenolie, gelijkstaande aan 25 druppels olie, op in 2 1/2 liter water.

B. Men kookt zes honderd gram suiker in drie à vier honderd gram water en voegt daarbij drie à vier druppels rozenolie. Alles koken tot de suiker is versmolten. Men beweert dat de stroop volgens B geuriger en sterker van smaak is.

Laat de rozenstroop goed bekoelen en vult er daarna de flesschen voor 3/4 mede vol, die dan goed gekurkt worden.

665. SIROOP VAN PUNCH.

Twee pond geklaarde suiker, het sap van 3 djeroek-nipis, 1 liter Rhum en 1/2 liter roode of witte wijn.

Bereiding:

Alle genoemde ingrediënten laat men in de suiker trekken, na dit vocht te hebben omgeroerd. Daarna is de punch, koud geworden, voor het gebruik gereed.

666. SIROOP VAN ENGELSCHE PUNCH.

Een djeroek-nipis, het sap van 3 djeroeks-nipis, 37 gram stukjes broodsuiker, 3/4 liter kokend water, 1/4 liter Rhum, 1/4 liter fransche brandewijn.

Bereiding:

Men schilt van de djeroek-nipis de helft der schil af, welke in zeer kleine stukjes wordt gesneden. Vervolgens doet men deze met al de ingrediënten eenige minuten in een ketel boven een zacht vuur. Als zich aan de kanten wit schuim vertoont, is de punch klaar.

667. TAMARINDE-STROOP.

Een pond asem, 2 pond suiker, 1 1/2 flesch water.

Bereiding:

De suiker wordt met het water tot stroop gekookt, de asem in lauw water geweekt, de pitten er uit genomen en hieroverheen de stroop gegoten. Laat dit zoo eenige dagen in een paso of schotel staan.

Deze stroop wordt daarna uit den schotel gegoten, gezeefd en in flesschen gedaan.

Blijkt het evenwel, dat de stroop nog te dun is, dan kookt men haar even op, tot ze dik wordt.

Van de overgeschoten asem maakt men gewoonlijk manisan, Zie No. 673, of jam (gelei).

668. TAMARINDE-STROOP (GEKRUIDE).

Een pond asem, 5 djeroek-poeroet-bladeren, 1/2 lepel fijngesneden seréh, 8 kruidenagels, suikerstroop en water.

Bereiding:

De asem doet men, een nacht, in koud water. Hierna wordt zij door een schoonen neteldoekschen lap gezeefd.

Dit sap wordt met de suikerstroop en de bladeren en kruiden opgekookt tot het dik is; daarna laat men het bekoelen en wordt het verder in flesschen bewaard.

669. VANILLE-STROOP.

Een pond suiker, 2 stokjes vanille, water.

Bereiding:

Men kookt de suiker met het water tot stroop en doet er de vanille bij. Laat dit zoo eenige dagen trekken, zeef ze en bewaar ze in flesschen.

De gereede overgang van siropen en dranken is naar de

MANISANS EN GELEIEN. JAMS.

Alles wat naar zoetigheid zweemt en in verschillende vormen met suiker of suikersiroop verwerkt wordt, alles wat als nagerecht kan worden opgediend of op tusschentijden, b.v. 's morgens op visite wordt voorgediend, draagt in Indië den algemeenen naam van "manisan".

Hetzij de vruchten hard gecandaliseerd zijn (wat wij onder geconfijte vruchten verstaan) hetzij de vruchten tot moes worden gewreven en met veel suiker als gelei worden opgekookt, alles heet "manisan".

Niet alle manisans zijn echter in die mate geschikt, om bij taarten, gebakken, ijssoorten, enz. te worden gebruikt. Vele zijn te hard, andere wederom niet fijn genoeg verdeeld, wederom enkele voldoen in Indië niet aan den fijnen smaak, dien men van gelei-gebakken verwacht. De meeste, ja bijna alle dames nemen, als zij haar heerlijke gebakken maken--trouwens de banketbakkers en patissiers in Indië evenzoo--haar toevlucht tot de Europeesche, nog beter tot de Hollandsche zachte geleien.

En wil men dan heerlijke en betrekkelijk goedkoope geleien hebben, die alle andere soorten overtreffen, dan koope men, nog beter, dan bestelle men, onder elkander, in het groot de Pavo-Jams van de verleden jaar nieuw opgerichte conservenfabriek "Pavo" te Rotterdam.

Volgens de nieuwste en beste wijze bewerkt, behouden deze uitmuntende geleien haren frisschen smaak, haar mooi aanzien en heerlijken reuk. De Pavo-Jams staan als de beste bekend, in den tegenwoordigen tijd, nu er zoo vele geleifabrieken worden opgericht, ook beter dan Engelsche Jams, die wèl de reputatie hebben, van goed te zijn, maar bij lange na niet bij de Pavo-Jams kunnen vergeleken worden.

Afgescheiden van deze beschouwing is het bovendien wèl aan te bevelen de Nederlandsche Industrie boven de vreemde te bevorderen. Al wat uit den vreemde komt is nog lang niet het beste. Maar neemt men of bestelt men iets uit Nederland, men bestelle dan het beste en doe wat wordt aanbevolen: men richte zich rechtstreeks tot de conservenfabriek "Pavo" te Rotterdam.

Men kan de Pavo-jams bekomen in blikjes (met nieuwe en bijzondere sluiting) of in glazen potten van 1 Eng. pond. Een kistje bevat 72 blikjes of 48 potjes. Het grootere gewicht van het glas is oorzaak dat er minder in een kistje gaan. Voordeeliger zijn de blikjes in elk opzicht. De prijzen zijn per 1 doz. blikjes f 3.80, per 1 doz. glazen potjes f 4.20, de vruchten of jams naar keuze uit de volgende soorten:

Strawberry (aardbeien), raspberry (frambozen), raspberry and currant (frambozen en aalbessen), apricots, greengage (reine claudes), plum, (gewone pruimen) orange marmelade (citroenmoes) en red currant (roode aalbessen).

Als eenige dames bij elkander samen een zestal kistjes bestellen--de jams-soorten naar eigen keuze met opgave van: blikjes òf potjes--dan wordt voor zoo'n geheele bestelling ongeveer betaald:

voor 6 kistjes (à 6 doz. blikjes elk) f 136.80 ,, 6 ,, (à 4 ,, glaz. potjes ,, ) ,, 100.80

vrachtvrij tot aan de naaste groote havenplaats in Indië.

Minder dan 6 kistjes te gelijk wordt niet aanbevolen, aangezien de fabrikanten bij uitvoer van kleinere hoeveelheden de restitutie van den suiker-accijns zouden moeten derven en daardoor de prijzen hooger (± 35%) zouden worden.--De boven opgegeven prijzen verschillen dan aanmerkelijk met de Indische marktprijzen en maken het gebruik gemakkelijker en algemeener.

Dames, die haar belang begrijpen, die steeds een goeden voorraad van de beste Jams (naar eigen keuze welke soorten) in blik of in glazen potjes wenschen te hebben, weten dus den weg, waarheen zij zich moeten wenden.

Men verzuime dan vooral niet, op de aangegeven coöperatieve wijze te handelen en men zal er wèl bij varen.

Bovendien is het gebruik van jams op het brood, voor de kinderen een heerlijk en gezond voedsel en behoeft men niet met een of twee blikjes angstvallig te werk te gaan.

Dat men in de verwachting niet bedrogen zal uitkomen, zal de tijd stellig leeren. Vooral de nieuwe, ingenieuze bliksluiting is eenig.

Men heeft ontegenzeggelijk jams voor gebakken noodig.

Hier volge de bereiding van verschillende

INDISCHE MANISANS EN GELEIEN.

670. AGAR-AGAR KRING.

Agar-agar en witte suiker.

Bereiding:

Men kookt de agar-agar, tot ze dik wordt, zeeft ze dan en laat ze koud worden. Daarna snijdt men ze aan kleine vierkante stukjes. Men kookt vervolgens dikke stroop van de witte suiker, en laat deze ook bekoelen. Eindelijk dompelt men de stukjes agar-agar, één voor één, in de stroop en droogt ze op stroo.

671. MANISAN-AGAR-AGAR.

Agar-agar en suikerstroop.

Bereiding:

Dezelfde als hierboven. Men laat echter de stukjes agar-agar in de stroop en kookt ze nog eens samen op.

672. MANISAN ANANAS.

Ananas, suikerstroop, eiwit.

Bereiding:

Met het eiwit klaart men de suikerstroop. Vervolgens wordt de ananas in kleine stukjes gesneden, het hart er uit gehaald, de stukjes in de stroop gedaan, dit samen opgekookt en, koud, in potjes of stopfleschjes bewaard, die men goed dichtkurkt of sluit.

673. MANISAN-ASEM.

Asem, suiker tot stroop gekookt.

Bereiding:

De asem wordt gepeld, van de pitten ontdaan en twee dagen in de zon gedroogd, uitgespreid op een tampah. Als de suiker tot stroop is gekookt en gezeefd is, doet men er de asem, al roerende, in, kookt dit samen op en laat het vervolgens bekoelen. Dit laat men zoo twee dagen staan; daarna wordt de asem er weêr, met een schuimspaan, uitgehaald en dezelfde bewerking als hiervoren herhaald: drogen op de tampah, enz.

De stroop wordt dan weêr opgekookt, zonder de asem; daarna de asem er weêr bij gevoegd.

Deze bewerking wordt nog twee malen herhaald, waarna men de manisan in flesschen bewaart.

674. MANISAN-DJEROEK-POEROET.

Djeroek-poeroet, broodsuiker en suiker tot stroop gekookt.

Bereiding:

De djeroek-poeroet wordt tegen de broodsuiker aangeraspt (vruchtensuiker gemaakt). Daarna worden de vruchten van onder kruiselings opengesneden en kort op in water gekookt. Als ze gaar zijn, drukt men er het water voorzichtig uit. Men weekt ze daarna, gedurende twee dagen, in koud water, dat elken morgen moet ververscht worden.

Hierna wordt de broodsuiker met de suikerstroop opgekookt, geklaard en gezeefd.

De djeroek-poeroet haalt men nu uit het water, perst uit de vruchten het overtollige nat, door een zeef, en kookt dit nat met de vruchten en de stroop samen op, tot alles dik is.

Den volgenden dag haalt men de vruchten wederom uit de stroop, droogt ze in de zon, kookt de stroop weêr op en doet de gedroogde djeroeks wederom in de stroop.

Deze bewerking herhaalt men drie dagen.

675. MANISAN-BOEWAH-ATAP.

(Kolang-kaling).

Boewah-atap, rijstwater, suiker tot stroop gekookt.

Bereiding:

De vruchten weekt men, gedurende een nacht, in rijstwater, haalt ze er uit en wascht ze in koud water af.

Hierna kookt en klaart men de suiker tot stroop en zeeft ze. Daarna worden de vruchten in de stroop gedaan en laat men ze twee nachten er in staan.

Den volgenden dag giet men er de stroop af en kookt hierbij nog wat suiker op, doet de vruchten er weder in en, als dit is afgekoeld, doet men het in stopflesschen.

676-685. Op dezelfde wijze maakt men manisan van djahé, djeroek kiemkip, pepaja, mangga, zuurzak, nangka, tjerimée, tjempeda, manggistan en roekem.

686. MANISAN-PALA.

Muskaatnoten, kalkwater, zout, suiker tot stroop gekookt.

Bereiding:

De vruchten moeten zéér dun geschild of met een glasscherf afgeraspt worden. Daarna snijdt men er figuren van, gewoonlijk bloemsoorten. Men prikt er met een grove naald in en zet ze een oogenblik in zout water, daarna een heelen nacht in kalkwater. Den dag daarop wascht men ze af en laat ze tien minuten in reeds kokend water opkoken. Vervolgens doet men ze in dunne suikerstroop, die men iederen dag opwarmt, zonder de vruchten.

Is de stroop afgekoeld dan doet men er de vruchten weder in. Dit herhaalt men gedurende acht dagen. Den negenden dag warmt men de stroop met de vruchten samen op. Laat ze daarna bekoelen en doe de manisan in stopflesschen.

687. GELEI VAN DJAMBOE-BIDJI.

Rijpe djamboe-bidji, dikke suikerstroop.

Bereiding:

De vruchten worden door midden gesneden en in een pot getimd, tot ze gaar zijn. Daarna zeeft men ze door een zeer fijnen neteldoekschen lap en kookt het nat, dat hiervan afkomt in de geklaarde suikerstroop op, tot het dik wordt.

Daarna doet men deze gelei in potjes en laat ze hierin koud worden. De potjes worden gesloten met perkamentpapier, dat eerst in brandewijn is gedrenkt.

688. GELEI GENDARIA.

Rijpe gendaria, die van de schillen en de pitten zijn ontdaan, dikke suikerstroop.

Bereiding:

Als hierboven. No. 687.

IJ. BANKET-, TAART- EN SUIKERBAKKERIJ EN AL WAT DAARBIJ BEHOORT.

689. HET MEEL.

Het beste meel, dat men voor gebakken en taarten kan gebruiken, is het keizersmeel, dat tegenwoordig in Indië gemakkelijk verkrijgbaar is.

Dat meel wordt te Stettin in Noord-Duitschland bereid, adres: "Erste Ofen Pester Walsmolen, Stettin." Agent te Rotterdam: de heer E. M. W. Bouman, Wijnstraat, die ze, als grossier, levert, per baal van 200 Pond.

No. 0 à f 16,-- ,, 1 à ,, 14,50 ,, 2 à ,, 13,50 ,, 3 à ,, 12,50 ,, 4 à ,, 11,50 en ,, 5 à ,, 10,50.

Men kan het in toko's per kilo koopen. Dit meel moet met gist worden vermengd.

Dikwijls wordt ook het tarwemeel, (tepong trigoe) gebruikt, en voldoet dit ook zeer goed.

Vóór alles moet men, bij het vervaardigen van deegen voor gebak, taart, als anderzins, er voor zorgen en er op letten dat het meel goed droog is, niet muf riekt en dat het degelijk gezeefd wordt.

Er zijn ook meelsoorten, die met gist zijn vermengd en zich daardoor aanbevelen voor de vervaardiging van luchtige gebakken, koek of brood. Daaronder worden, in de voornaamste plaats genoemd: het "zelfrijzend Heckersmeel" (in Nederland per pak f 0.22) en het "zelfrijzend Liebig's bakmeel" (in Nederland per pak f 0.23). Het komt mij voor, dat dit meel zeer goed in gesloten blikken bussen kan geconserveerd worden. Men houde het dan vooral goed droog.

690. GIST.

In den regel gebruikt men er legèn voor.

Men kan ook

1e. dubbelkoolzure ammonia, 2e. Freeman's bakpoeder (Poudre Digestive de Freeman, Dover Rd, Boro' London), 3e. Hecker's rijzend gistmeel poeder, 4e. het "Baking Powder", in Indië zeer bekend, of 5e. een glaasje cognac gebruiken

Dikwijls zal, hierachter, onder de recepten voor gebakken of taarten, het "Baking Powder" worden genoemd.

Reeds meermalen hebben verschillende groote gistfabrikanten (o.a. de Heeren L. C. Kok te Delft, Th. C. Melchers te Schiedam) beproefd de in Nederland gebruikt wordende gist aan een procédé te onderwerpen en ze dan, ter beproeving naar Indië te zenden. Alle pogingen zijn tot dusverre mislukt. De gist voldeed niet, bedierf, in één woord er kon geen brood mede gebakken worden.

Naar mijne meening was voor de gistbereiding de goede weg niet gevolgd.

Zelve nam ik, voorheen, de proef met medegenomen gist, en deze gebruikte ik, geruimen tijd later, met het beste succes.

Dit procédé, of, wil men, deze bewerking is den Heer L. C. Kok medegedeeld, die haar nu op de versche gist toepast en er proeven mede zal doen nemen in Indië. Zonder twijfel zal deze aangegeven methode van bewerking slagen en is men dan, buiten de bovengenoemde gist-surrogaten, in staat het brood- en gebakdeeg, waar dit laatste met gist moet zijn vermengd, te bereiden, zooals in Holland gebruikelijk is.

Als het nieuwste op het gebied van gist, sedert korten tijd verkrijgbaar en als goed aangegeven, wordt nog melding gemaakt van het gistpoeder "Prosperina."

Dat poeder moet droog en goed met het meel vermengd worden. Alle vloeibare bijvoegsels moeten koud gebruikt en het deeg dadelijk gebakken worden. Het rijzen van het deeg heeft plaats in de pan of in den heeten oven.

Het poeder is verkrijgbaar in pakjes van zes cents, inhoudende 15 gram, of in busjes van 200 gram (in Nederland) à f 0.40, maar te koopen bij de kleinste hoeveelheid van 12 busjes.

Dit gistpoeder is, volgens een schrijven van den heer P. von Gartzen te Amsterdam, Heerengracht 140, een mengsel van chemicaliën en berust op de ontwikkeling van koolzuur.

De von Gartzen's gist is wel minder geschikt voor het bakken van brood, doch uitstekend voor het maken van mooie koeken en gebakken. Dit artikel vooral niet te verwarren met broodgist; het heeft er weinig of niets mede gemeen. Dit gistpoeder of beter gezegd "bakpoeder" is een mengsel van chemicaliën (zouten) en berust op de ontwikkeling van koolzuur; daarom is het noodig, het deeg koud aan te maken en dadelijk te bakken; het rijst onder het bakken.

Een paar voorbeelden voor het gebruik.

A. WITTE BROODJES.

Een half pond meel, 15 gram gistpoeder, 1 theelepel zout, 1 ei, 20 gram boter, melk.

Bereiding:

Het meel wordt met het poeder vermengd, waarna men er het zout, het ei, de boter en zooveel melk bijvoegt, dat men een glad deeg heeft, waaruit men kleine broodjes vormt. Men legt ze op een bestreken koekenplaat, bestrijkt ze met ei en melk en bakt ze ongeveer 15 minuten.

Men kan ook slechts het meel met het gistpoeder (een pakje), zout en water tot een eenvoudig deeg mengen en hiervan broodjes bakken of van de geheele massa een brood vormen, dat dan natuurlijk langer moet bakken.

B. WEIHNACHTSSTOLLEN.

(Kerstbrood).

Vier honderd gram meel, 15 gram gistpoeder, 150 gram boter, 2 eieren, 2 ons suiker, 1 1/2 ons krenten, 2 ons rozijnen, 1 ons gestampte amandelen, 1 ons gesneden sukade, 1 kopje melk, zout, foelie, kaneel en kardemom naar smaak.

Bereiding:

Men mengt eerst het meel goed met het poeder, maakt in het midden een kuiltje en roer langzamerhand al de opgegeven ingrediënten er in de volgorde bij, zooals boven aangegeven. Meng alles nog eens goed door elkander tot een kneedbaar deeg, rol dit uit op de met meel bestrooide deegplank, geef er den halvemaanvorm aan, bestrijk het met boter en eigeel en bak het dan bij vrij groote hitte, gedurende ongeveer drie kwartier, goudbruin.

C. DEEG VOOR SPEKKOEK.

Vier en een half ons meel, 15 gram gistpoeder, 1 1/2 ons geklopte boter, 3 of 4 eieren, suiker en zout naar smaak, melk.

Bereiding:

De geklopte boter mengen met de eieren, suiker en zout. Het meel en poeder goed dooreen mengen en hierbij de boter, enz. met zooveel melk roeren, tot alles een goed kneedbaar deeg is. Het deeg eenigen tijd op een koele plaats laten rusten of, naar verkiezing, dadelijk uitrollen en voor de bestemming gebruiken.

Aan boord der stoomschepen, waar vermoedelijk dit Gartzen's "Prosperina"-gistpoeder spoedig zijn weg zal vinden, wordt tegenwoordig voor het brood, spiritus-gist uit de spiritusfabriek te Delft, en ook de z g. kroongist uit Schiedam gebruikt. Deze gist houdt zich goed in de ijskamer. Gedurende het verblijf in Indië op de kust, en op de t'huisreis wordt door den scheeps-bakker droge Amerikaansche gist gebruikt, wat, in kleine doosjes verpakt, uit Southampton wordt medegenomen. Aldaar verkrijgbaar bij Messrs Oakley & Waytling.

Wat de hoeveelheid en de verhouding aan boord betreft, werd ons, nog zeer kort geleden, het volgende medegedeeld:

Voor 10 brooden van 7 ons gewicht, gebruikt de bakker één ons gist en acht lood zout. Dit is dan de kroongist uit Schiedam.

Het beslag en de verdere behandeling is dan geheel gelijk aan de bewerking aan wal. Men zie verder hierachter, onder het hoofd Brood.

691. MELK

is een der onafscheidelijke bestanddeelen van de meeste gebakken en ijssoorten.

Men lette er bij dit artikel op, dat het versch zij, niet waterig of dun, dat het op den melkweger 300 haalt en dat het zindelijk worde behandeld. De melk wordt, om het zuur-worden te voorkomen, gewoonlijk gekookt.

Uitstekende versche Hollandsche melk in blik is de melk uit de fabriek van Nieuwenhuis--men vrage melk Nieuwenhuis--ze is op vele plaatsen verkrijgbaar en heeft op Atjeh vele diensten bewezen in 't Groot Militair Hospitaal te Pantej-Péraq en ook op de talrijke militaire posten van geheel Atjeh.

Ook 't merk "Melkmeisje" is voor het gebruik zéér aan te bevelen. Dit is gecondenseerde melk uit Zwitserland, dat door aanhoudend koken met suiker tot een dikke brij is geworden, welke men in heet water moet oplossen. Men houde bij 't gebruik van deze melksoort in 't oog, dat er reeds eenige suiker door is gedaan, zoodat bij gebak zelfs bij de thee, daar rekening mede moet worden gehouden.

Andere melksoorten zijn, voor zooverre bekend, niet speciaal in Indië beproefd en komen dus niet in aanmerking.

Om versche, goede, onvervalschte melk te keuren gebruikt men den melkweger nieuwe soort, die tot 500 is verdeeld. Deze weger, in de melk gedompeld, moet op de streep 30 blijven drijven. Dan is de melk echt en zuiver, zonder bijmengsels en ook zonder water. Zie verder hieronder.

Het nieuwste op 't gebied van melk is dat Dr. Ekenberg dezer dagen (Dec. 1901) voor de Zweedsche Landbouw Academie een voordracht heeft gehouden over een door hem uitgevonden toestel, waarmede melk in poedervorm kan gebracht worden, op zulk eene wijze, dat het poeder geheel in water oplosbaar wordt, en de vloeistof dan, naar men verzekert, niet van de oorspronkelijke melk is te onderscheiden, noch naar voedingswaarde, noch naar smaak of geur.

De gewone melksoorten in Indië kunnen echter evengoed worden gebruikt, mits men overtuigd is dat er geen bijmengsels zijn toegevoegd (santen, rijstwater of jong klapperwater). De melk moet geel-wit en niet blauw-wit zien. Door koken is de vervalsching trouwens spoedig merkbaar; maar óók door den melkweger. Deze is à ± f 1.70 te ontbieden bij den Heer Charles v. Pelt, Breda, Veemarkt, 16. Op melk van goede gehalte, vormt zich, na eenigen tijd, een dun laagje room.

692. ROOM.

Men kan den room uit de melk verkrijgen, als men deze in eenige hoeveelheid opdoet en ze dan minstens 12 uren in de ijskast doet. Men moet ze laten bezinken en haar rustig laten staan.

Het blijft evenveel een bepaalde routine, om den room er af te scheppen.

Op de hoofdplaatsen is room verkrijgbaar, te Batavia bij de firma's Houpt en Versteeg, te Semarang bij Smabers, te Soerabaia bij Grim of diens opvolger. Bestelt men "geslagen room" voor gebak of ijs, dan wordt hij in een haren zeef aan huis bezorgd. In Holland is de prijs van den room f 1.-- per flesch.

Ook de Nutruia-room verdient aanbeveling; binnen eenigen tijd zal die ook in Indië worden verkrijgbaar gesteld. In Holland kost de bacteriënvrije koffie room in 400 grams flesschen f 0.25 en bacteriënvrije slagroom--dezelfde inhoud--f 0.35.

Nagemaakte room, maar een zeer goede vervalsching, is de z.g. koffie-crême, die in Europa vaak bij de mokkadrank wordt verstrekt (vooral in café's). Ze is zéér goedkoop, onschadelijk en overal altijd te maken. Men neemt op één eiwit, een à twee druppels slaolie, klopt dit lang, tot het dik en vlokkig wordt. Laat 't dan even staan en men heeft de "crême", die niet van room is te onderscheiden.

693. BROOD.

(Uitmuntend recept van den heer F. t' Sas, gerenommeerd te Breda en elders).

(Voor 2 broodjes). 1 kilogr. meel, 1/2 ons gist, 6 1/2 deci-Liter lauwe melk, 10 gram zout.

Bereiding: