Chapter 5

doch men gaf hem moed, en zeide dat hy maar onbeschroomd voord moest stappen.

Na veel sukkelens kwam hy te _Waalwyk_, alwaar hy slechts twee uuren vertoefde; vervolgends op _Antwerpen_ reed, terwyl LAMBERTSZ te rug keerde, en een bode van goede tyding werd: onze Held reed den gantschen nacht door, en kwam, na eene en andere wederwaardigheid, behouden te _Antwerpen_ aan; begeevende zig aldaar terstond naar het huis van den geweezenen _Rotterdamschen Predikant_ GREVINKHOVEN, met wien hy welëer als met eenen broeder verkeerd had.

Men kan ligtlyk begrypen hoe PROUNINK gesteld was, by de ondekking van al het gebeurde: op zyn vraag aan Mevrouw DE GROOT, waar haar man was, laat men die moedige Gemaalin antwoorden; _Myn vriend, dat vogeltje is u ontvlogen, maar 't kooitje is 'er nog_; terstond valt hy met eenige soldaaten in een; schuit vaart over naar _Gorkum_ en bewerkt dat het huis van DAATZELAAR, schoon het reeds nacht geworden was, bezet werd; doch deeze en ook alle andere poogingen om den vluchteling te ontdekken, waren vruchtloos: op _Loevestein_ wedergekeerd zynde, deed hy ook aldaar alle mogelyke navorschingen, dan men kon hem niet meer zeggen, als men zelven wist. Het eerste gevolg van het manmoedig bedryf van Mevrouw DE GROOT, was, dat zy, benevens haare dochter CORNELIA, omtrent veertien dagen lang opgeslooten bleef, zelfs zonder dat de meid afkomen mogt om spyzen gereed te maaken; "doch na drie dagen," dit vinden wy aangetekend,

"ontving ze een tarwen koek op de tafel, en in dezelve zat een brief verborgen, die haar kennis gaf van haar mans gelukkige aankomst te _Antwerpen_; want onze DE GROOT, was geenzins in gebreken gebleeven, van ten eersten zyn verblyf aan zyn ouden Vader, en aan zyne gemeenzaamste vrienden in _Holland_ te berichten":

hy schreef ook aan zyne Excell. Prins MAURITS, die, toen hy hoorde op welk eene wyze DE GROOT gevlucht was, van de moedige REIGERSBERGEN zeide: _Ik dacht wel dat dat zwarte varken ons nog eens zou bedriegen_[7]: "'t Is my leet", zeide hy in zynen brief aan dien grooten oorlogsman,

"dat eenige persoonen my soo wangunstig syn, dat zy uwe Excelentie hebben konnen beletten, soo goeden voornemen te effectueren; 't welck my ten langen laetsten heeft doen denken op middelen om my selven te helpen; 't welck ik vertrouwe dat uwe Excellentie my niet anders als wel sal afnemen; considererende hoe natuurlyck alle menschen, jaa selfs den beesten is, de lust tot vryheit."

Voords verzocht hy, zyne getrouwe diensten te gedenken, als mede wie de vader was geweest van zyne huisvrouw, by welke hy vyf kinderen had, ontbloot van 's vaders goederen, staat en winsten; en hoopende, dat zyn Excell. niet zou gedoogen, dat zyn voorsz. huisvrouw en kinderen eenige verdere bezwaarenissen werden aangedaan: niet minder hartlyk schreef hy aan Prins HENDRIK, en aan hunne Hoog. Mogende, de Heeren Staaten Generaal; aan welken hy onder anderen zeide:

"Het valt my wel hardt, myne Heeren, dat ik soo veel tegens myne vryheit en in myne goederen heb moeten lyden, en nog lyden moet, wel verzekert zynde in myn conscientie, dat ik, na de kennis die ik van de zaken gehadt heb, goede advysen en raedt gegeven heb tot slissing van de zwaarigheden, ontstaan voor en al eer ik tot den dienst ben beroepen geweest, altyt vertoonende alle getrouwigheid tegen myne Meesters de Magistraat van _Rotterdam_, en de gehoorsaamheit aan myne Heeren de Staten van Hollandt en Westvrieslandt. Maer al het quaet dat my aangedaan is, en nog zou mogen aengedaen worden, zal my nimmermeer afkeeren van de liefde, die ik altyt hebbe gedragen, en naer myn klein vermogen betuigt tot myn Vaderlandt, voor welkers vryheit, rust en voorspoedt, ik den Almogenden altyts bidden zal, en dat tot dien einde 't Hem gelieve," enz.

--deeze betuiging omtrent de liefde voor zyn vaderland, heeft hy ook met 'er daad bevestigd; want aangaande zyn verblyf te _Parys_, leezen wy, dat hy altoos eene byzondere drift toonde,

"om synen Vaderlande en syne Landsluyden, wanneerse yets aen dat Hof te doen hadden, met raedt en daedt, en door de gunst die hy hadt by eenighe van 's Koningks Bewintsluyden te dienen en hunne belanghen, te bevorderen; hoewel hem niet onbekendt was, dat sy, die in dat Ryk de saeken der Algemeene Staeten waernaemen, geen dingh onbesogt lieten, om 't hart des Konings teeghen hem te verbitteren: maar",

voegt deeze schryver 'er by,

"vergeefs was al hunnen arbeydt by eenen Prins, ten vollen onderricht van alles wat 'er in de Jaeren 1618 en 1619, in Hollandt was omgegaen: Jae ook zelfs verhaelt men, dat hy sich verwonderde over de deught van dien man, die, soo quaelyk in syn Vaederlandt gehandelt zynde, echter niet afliet van het te begunstighen en de onderdaenen syne genegenheit te bewysen, en ook zelfs op allerhande wysen, hem mooghelyk, wel te doen:"

--LODEWYK moge zig daerover verwonderd hebben, 't komt ons echter voor dat het niet zeer te bewonderen is, dat een man als onze HUGO, zo edel van ziel, en zo doorgeoefend van verstand, schootvry geweest is voor de aanvallen der wraak.

Zo dra zyne vrienden vernamen, dat hy zig te _Antwerpen_ bevond, gingen eenigen derzelven hem wel rasch bezoeken; ook werd hy van de voornaamste mannen in geleerdheid dagelyks in geschrifte begroet, over zyne ontkoming: onder die allen muntte uit, de beruchte _Leuvensche Hoog-Leeraar_, ERYCIUS PUTEANUS: "Laet ze zich alle vry verwonderen," dus schreef deeze aan den edelen vluchteling, volgends de vertaaling van K. BRAND:

"DE GROOT was niet geheel in de kist: in de kist was 't lichaam, in 't schip de kist, in den stroom 't schip; en in dit alles en buiten dit alles scheent gy my te zyn; gy hadt de geheele werelt vervult. Uw lichaam kon dan in den kerker bewaart worden, uw verstandt niet."--"Laet zich derhalven anderen beklaegen,"

dus luidt een verder gedeelte van dien brief,

"dat ze nae geleden schipbreuk naekt en bloot bleven zitten, en hunne goederen verlooren hadden, gy hebt by u zelven alle goederen, geen roof of geweldt onderworpen. Gy zyt GROTIUS, gy zyt groot, en dat 's genoeg, om u te doen verstaan dat u niets ontbreekt":

--Krachtig drukte de geleerde man zig uit over den aart eener Republiek, en vooral over den toenmaaligen toestand van de onze, wy zwygen van den tegenwoordigen toestand derzelve: "Al de outheit", zeide hy,

"roept, _laat 'er een Heer, laet 'er een Koning zyn_: immers uw ongeluk roept ons toe, dat 'er geen staet van menschen buiten gevaer is, daer 't volk gaende wordt; geen haven zonder schipbreuk; daer alle goddelyke en menschelyke zaeken over hoop storten; wat is daer toorn? wat is daer haet? waer is daer rust of heil? Zoo veel waters als 'er is, zoo veel viers en brants is 'er overal. Ik zou wel zeggen, dat die zee door de helsche Geesten aen brandt is geraekt".

DE GROOT, liet niet na deezen brief te beantwoorden[8], en in dat zyn antwoord te toonen dat de Hoogleeraar niet ten onrechte van hem gezegd had, _gy zyt groot!_ "Wie," zeide hy,

"kon vryheit hoopen uit een engen kerker; of 't scheppen der open lucht, uit eene benautheit, die naulyks een luchje voor d'ademende ziele wou doorlaeten?"

--Van zyne Gemaalinne spreekende, zeide hy:

"Zy alleenlyk kennis hebbende dat ik was uitgedraegen, en den uitslag, die nog onzeker was, met beangsten gemoede overleggende, deedt een wensch, die niemant verwacht zou hebben van een Egaa, die haren man op 't hertelykst bemint, dat haer man op 't verste van haer mogt zyn. My, toen eerst verstaende van hoedanig een vrouw ik was gescheiden, viel haer afzyn zoo lastig, dat ik my liever wederom in de gevankenis had begeven, dan haer lang te missen."

--Moedig bepleitte hy de eer van zyn vaderland, tegen het boven bygebragte zeggen van den Hoogleeraar, daar op betrekkelyk: "Ook mag het," zeide hy,

"den Vaderlande niet geweten worden, 't geen in 't Vaderlandt geschiedt. De dertig Tyrannen waren Athenen niet,--Cicero achtte de geenen, die zyn huis onder de voet geworpen, en hem des levens onwaerdig verklaert hadden, niet het volk van Rome, maar 't schuim des volks te zyn."

--Het zeggen van AUGUSTUS: _Die den tegenwoordigen staat der regeeringe niet wil veranderen, is een eerlyk man en goed burger tevens_, oordeelde hy eenen CATO waardig te weezen:--om reden wederhouden wy ons, anders zoude het hier de plaats zyn iets op onze tegenwoordige staatsgesteldheid aantemerken.

Lieten de Geleerden onzen held niet onbegroet, de Dichters waren niet minder yverig, om zyne zonderlinge ontkoming, in hunne verzen te vereeuwigen: een Dichtstukje, dat op 's mans afbeelding vervaardigd werd, sluit dus aartig:

_De morrende Soldaat was vol van achterdocht,_ _Of 't niet wat anders was dat hy ter schepen brocht;_ _En of hy zelfs den Heer, om veylig heen te varen,_ _Niet uit het Fort en droeg, daar hy hem moest bewaren,_ _Hy brengt hem evenwel ter ysre deuren uit,_ _Daar men den kerker toe, en hem daar buiten sluit:_ _De stroom-goon haasten haar, om hem de lucht te geeven,_ _De Maas en Waal, tezaam ten Merwen afgedreven,_ _Geleyden haare vracht tot binnen Arkels stad;_ _Daar ging den Hemel op voor die in 't koffer zat._

Onder anderen kwam ook in 't licht de volgende regelen, by wyze van een antwoord van de kloekmoedige MARIA, aan den misnoegden Commandeur van _Loevestein_:

_Vrouw _REYGERSBERG_ spreek tot den Kastelyn,_ _De Slotvoogt van het sterke _Loevestein_,_ _Wat hebt gy (zeg toch) over my te klaagen_ _Dat ik myn man' heb uit het fort doen dragen?_ _Bemint my eer, als dat gy my beticht,_ _Gy had de _HUICH_, en die heb ik geligt._

Het slot van dit dichtstukje, komt zeer wel overëen met het tweeregelig versje van BRAND, door ons Bladz. 74 opgegeeven.--Den vyfden dag na zyne aankomst te _Antwerpen_, verzocht de Heer D. KEMPENAAR, hem, dat hy iets in zyn stamboek geliefde te schryven, gelyk hy deed, in vier _Latynsche regels_, welken aldus vertaald zyn:

_Die uit hun moeders buik, als uit een _kerker_ komen,_ _Wier ziel in 't leven van 's lyfs _kerker_ wordt bewaard,_ _En wachten na hun dood tot _kerkerplaatze_ de Aard,_ _Die moeten niet te zeer voor boei, of _kerker_ schroomen._

Na den raad zyner goede vrienden ingenomen te hebben, verkoos hy _Parys_ tot zyn verblyf, alwaar hy door de voornaamste Raaden des Konings, en vervolgends ook door zyne Majesteit zelve, met de uiterste vriendschap en blyken van toegenegenheid ontvangen werd: dit gaf aanleiding tot verscheidene valsche geruchten, onder anderen ook dat hy den _Roomschen Godsdienst_ stond aan te neemen, waartegen hy verzekerde, dat hy zig hield aan die kerk, waarvan hy vóór zyne gevangenis een lid geweest was; betuigende ondertusschen, dat hy de _Roomsche leer_ omhelzende, in _Frankryk_; grootere amten en waardigheden zou kunnen deelachtig worden, dan in zyn vaderland.

De rust welke onze Held nu genoot, maakte hy zig ten nutte, en begaf zig, met vernieuwden lust, aan de studie: reeds op den derden dag na zyne aankomst aldaar, bezat hy bedaardheid van geest genoeg, om zyne onvoorbeeldige Gemaalinne, zyne overkomst, in versmaat, bekend te maaken; in dit zoetvloeijend dichtstuk, waarin het hart alleen spreekt, drukte de groote Letterheld zig dus uit:

Maar ghy Regeerders 's Lands, wat roem meent ghy te dragen, Dat ghy bestaat een vrouw, en sulken vrouw te plagen? Daer sullen rechters syn, die tusschen u en haer Recht sullen spreecken nu, en noch nae hondert jaer; Niet vier-en-twintig, niet eenzydelyk verkooren, Maer honderd duysenden en hoogh en laegh gebooren; Die sullen, u ter schandt, en haer ter eer verstaen, Dat ghy seer qualyk hebt, en sy seer wel gedaen.

Het eerste zyner werken, dat hy, na 't verkrygen van zyne vryheid in 't licht gaf, was zyne verantwoording van de wettige regeering van _Holland_: zie hier, hoe zeker schryver, van dit werk spreekende, zig uitdrukt:

"d'Algemeene Staeten hier van verwittight zynde, en niet onkundigh, dat in dit Boek hunne konstenaeryen, en het geweldt, Hollandt aangedaan, ontdekt wierden, hebben, dewylse niets anders hadden, om de waerheit daar in uitgedrukt teeghen te spreeken of te wederlegghen, gebruykende hunne voorlangh gewoone geweldenary, den selven vervolght met bannissementen: welke krachteloose blixem, als hy, door de bescherminghe des Alderchristelyxten Koninghs, die hem in syne beschuttinge hadt genoomen, was verdweenen, is daer door niets anders te weeghe gebraght, als dat de Groot geruster en veyligher heeft konnen leeven; dat de winst der Boekverkooperen, die deese Boeken verkoghten, is verdubbelt, en de nieuwsgierigheit der leezeren soo geweldigh aangewassen, dat, de ooghen van veele Regenten verlicht zynde, derselver gesagh niet alleen in 't publyk, maer ook ter Vergaderingh der Staeten selve, en dat meer is, teeghen d'Algemeene Staeten selfs is doorgedronghen":

By een zeer scherp plakaat, werd dit boek niet slechts strenglyk verboden, maar ook verklaard voor _fameux, séditieux_ en _schandeleux libel_, en boven dien werd de schryver verklaard strafbaar aan lyf en goed, toe alle plaatsen en tyden daar hy zou mogen gevonden worden, zonder dat eenig verloop van jaaren hem daarvan zou kunnen bevryden: de tyding van deeze gebeurtenis kwam hem te _Parys_ wel haast ter oore, en was vermogend genoeg om 's mans hart te ontstellen: ondertusschen dacht men in _Frankryk_ niet gunstig over dat gedrag der _Nederlanderen_; de President JEANNIN, was van gevoelen dat hy zig over de onbillykheid daarvan, by geschrifte moest verklaren; een ander zeide: _als men de vernuften straft, zo groeit hunne achtbaarheid_; de Gezant MAURIER schreef hem uit _'s Gravenhage_, onder anderen, het volgende:

"Wat het Plakaat betreft, gy weet wat men zegt van de Excommunicatie van Rome, die men _krachtlooze blixem_ noemt; ook weet gy dat de geenen waar mense tegen uitwerpt, daarom niet minder welvaarende zyn;"

deeze hartlyke troost was ten hoogsten aangenaam, maar gaf echter geene geruststelling; die moest van eenen anderen, van een vermogender kant komen; zyne Majesteit alleen kon dezelve den doorluchtigen balling bezorgen, en deeze werd ook, in een breedvoerig smeekschrift, daarom verzocht, niet zonder de hoogste voldoening daarop te ontvangen, want LODEWYK verklaarde in 't openbaar, dat hy DE GROOT wèl en gunstig begeerde te behandelen, "gelyk wy voorheen gedaan hebben," zeide zyne Majesteit, "om de achting, die wy voor hem hebben, ter oorzaake zyner vroomheid, en uitneemende weetenschap, waarvan wy wel onderricht zyn geweest, door veele groote Persoonaadjen van onzen Raad."

"Zo is 't", dus luidde het slot deezer openbaare verklaaring;

"Zo is 't, dat wy ten overvloede verklaard hebben, en verklaaren by deezen tegenwoordigen brief, getekend met onze hand, dat wy genomen en gesteld hebben, gelyk wy neemen en stellen in onze speciaale Sauvegarde en bescherming, den Persoon van den voornoemden _de Groot_, zyn huisgezin, goederen, en alle dingen hem toebehoorende in dit ons Koningryk; doende verbod aan alle perzoonen van wat natie, qualiteit en conditie dezelven zouden mogen weezen, van hem te misdoen of te miszeggen, of ook iet te bestaan en te attendeeren tegen zyn persoon, het zy directelyk of indirectelyk, op hoedanige wyze of maniere, en onder wat protext of dekmantel zulks zoude mogen zyn, _op lyfstrafe_.

"Belastende aan alle onze Rechters, Amtlieden, Landdrosten, Archers of Lyfwachten, en anderen, hem de sterke hand en hulpe te bieden, en niet toe te laaten, dat hem eenig ongelyk of injurie aangedaan worde, procedeerende tegen de genen, die hier tegen zouden durven handelen, als tegen verbreekers van onze Sauvegarde, op poene als vooren; en doende in zulker voege, dat de voornoemde _de Groot_ moge leeven in alle zekerheid onder onze authoriteit en bescherming."

BRAND zegt, dat de gemelde verantwoording wel schielyk verbooden, maar nooit wederlegd is geworden.--De groote HUGO schreef, staande zyn verblyf te _Parys_, onder anderen, ook nog zyn _Onderzoek van de Pelagiaansche Leerstukken_, waarin by ruiterlyk voor de zaak der _Remonstranten_ uitkwam; want hy toonde in dat geschrift aan, dat de Leer der gezegde Kerkgemeente, niet _Pelagiaansch_ was, maar met het gevoelen der oudste en zuiverste Leeraars overeenkwam.

De diensten welken hy, staande zyn verblyf aan het _Fransche Hof_, zyne landgenooten bewees, zyn indedaad niet gering geweest; trouwens een man als onze DE GROOT was ook in alle opzichten te groot, dan dat zyn leven niet eene aanëenschakeling van roemwaardige bedryven zoude geweest zyn; Prins FREDRIK HENDRIK was zelfs één van de geenen welken hem desaangaande dankbaarheid verschuldigd waren: een missive van dien doorluchtigen Persoonaadje, in de _Fransche taale_ aan HUGO geschreeven, onder dagtekening van den 4 Augustus 1621, begint met deeze woorden:

"Ik dank u voor de goede diensten die gy my, by eenige Raaden des Konings gedaan hebt[9], en bid u daarin te volharden, zo wel by gemelde Raaden, als by anderen, waaromtrent gy zulks noodig zult oordeelen; zyt verzekerd dat ik u desaangaande myne erkentenis zal toonen, in alle gelegenheden, waarin ik u van eenigen dienst zal kunnen weezen:"

--"Ik wenschte", dus luidt een verder gedeelte van dien brief;

"Ik wenschte in staat te zyn van u alhier nuttig te kunnen zyn in uwe zaak, ik zou my daarin met al myn hart van myne verpligting kwyten; maar gy weet, dat de gelegenheid der zaake zodaanig is, dat noch ik, noch uwe andere vrienden u daarin niet kunnen dienen, zo als wy wel zouden wenschen; ik hoop dat de tyd daarin eenige verandering zal ten wege brengen, en dat ik u, ten eenigen tyde, in deezen Lande, zal mogen wederzien, zo hoog geacht, zo algemeen geëerd, als uwe zeldzaame talenten verdienen; het welk my niet minder genoegen zou doen smaaken, _dan ik gesmaakt heb, by het verneemen van uwe ontkoming_; ondertusschen," enz.

Deed FREDRIK HENDRIK recht aan 's mans ongemeene bekwaamheden, LODEWYK DE DERTIENDE was daarin evenmin nalaatig; niet alleenlyk zeide hy hem mondling: DE GROOT, _gy zyt een treffelyk man, en ik wil u wel doen_, maar had zulks ook reeds werkelyk getoond door hem, na hem eene aanzienlyke vereering gedaan te hebben, een jaarlyks tractement van 3600 guldens toeteleggen: in het koninglyk besluit desaangaande genomen, en dat zyne Majesteit eigenhandig ondertekende, vindt men, dat de koning hem dat pensioen toestond, om hem by zig te houden, _hebbende in achting genomen de verdiensten, bequaamheit en zonderlinge geleertheit van den Heer de Groot_.

Na, gelyk wy boven, (bladz. 82) gezien hebben, de onvoorbeeldige REIGERSBERGEN, weder op vrye voeten was gesteld worden, en na eenige vergeefsche pogingen ter verdere verlossinge van haaren halsvriend aangewend te hebben, toefde zy niet om zig ook weder in het bezit van dien onwaardeerelyken schat te stellen; zy stak naar _Frankryk_ over: het trouwhartig ELSJE was door te sterke banden aan haare Meesteresse verbonden, dan dat zy dezelve niet op de reis vergezeld zou hebben; _Parys_ ontving ook die lofwaardige Dienstmaagd binnen haare muuren, en werd door veelen bewonderd; onder anderen toonde de President JEANNIN, inzonderheid, groote begeerte om haar te zien, en zeide, toen hem zulks mogt gebeuren: _Ma fille! _DIEU_ vous benira_; dat is: _Myn Dochter! _GOD_ zal U zegenen_.

Den geruimen tyd van elf jaaren, bragt onze Held in het _Lelieryk_ door, in welken tyd hy meer dan ééns aangezocht was geworden, zo door CHRISTIAAN DEN VIERDEN, Koning van _Deenemarken_, als door GUSTAVUS DEN GROOTEN, Koning van _Zweeden_, en anderen, om in derzelver Ryken aanzienlyke amten te bekleeden, maar hy hield nog altoos het oog op zyn Vaderland gevestigd, en hoopte zekerlyk nog eens in deszelfs boezem zyne verloorene rust te zullen wedervinden; gedeeltelyk tot dat einde had zyne Gemaalinne reeds een reis derwaards gedaan, doch geheel zonder vrucht: de gezegde hoop verkreeg echter van tyd tot tyd voedzel, schoon dezelve ook wel eens weder geheel uitgebluscht werd; er vielen in _Nederland_ zeer veele gewigtige veranderingen voor, waarvan als eene der voornaamste genoemd mag worden, dat FREDRIK HENDRIK, dien wy gezien hebben, dat niet tegen HUGO maar veelëer zyn vriend was, zynen broeder MAURITS in de Stadhouderlyke waardigheid was opgevolgd, waarover zyne Hoogheid door onzen Held geluk gewenscht werd: alle 's mans vrienden yverden nu zeer hartlyk tot zyne herstelling, maar in _Frankryk_, liet men in tegendeel niet na alles aan te wenden wat mogelyk was, om hem tot de _Roomsche Kerk_ overtehaalen, tot welk einde zyne Gemaalin zelfs de dringendste aanvallen moest doorstaan: "Myne huisvrouw", schreef hy in zekeren brief, "wordt door de geleerdsten van _Parys_ aangevochten, maar verdedigt zig treffelyk; ons hart", voegde hy 'er by,

"zou beter strekken tot vereeniging met de Gereformeerden van ons land, na eenige verzachting van de wat te onvoorzichtig (zo wy oordeelen) gedaane decisie"

--"En hier," schreef hy aan UITENBOGAARD,

"wat zal ik zeggen? men ziet, dat ik door goed noch kwaad ter misse wil gaan; men ziet dat ik geen voorneemen heb, ten aanzien van ons land, dan tot behoudenis van wettige vryheid; men ziet dat myne wederpartydigen sterk zyn, en in den Staat groot gezach hebben: wat hier uit volgen zal by eene Natie, die zo wispeltuurig is als de Fransche, zal UEd. best kunnen oordeelen;"

--"Men wil hier niet ten halve gediend zyn", schreef hy op een anderen tyd;

"op de betaaling wordt my ook reeds groote zwaarigheid voorgewend: men wil my wysmaaken dat het comptoir, waarop ik geordonneerd ben, geledigd is, het welk geene verstandigen kunnen gelooven:"

uit dit een en ander, waarby wy nog veele zaaken zouden kunnen voegen, indien dezelven niet door anderen reeds breedvoerig waren geboekt geworden, is gemaklyk optemaaken, in welk eene gesteltenis onzen HUGO zig bevondt; evenwel verliet hy zyne letteroefeningen niet, maar vervaardigde, van tyd tot tyd, veele schriften die zynen naam onstervelyk gemaakt hebben.

_Frankryk_ werd vervolgends door verdervelyke onlusten verdeelt en geschud; de duurte der levensmiddelen nam dagelyks toe, en op de betaaling der pensioenen kon geen staat meer gemaakt worden; de groote HUGO was te groot van ziel om te smeeken, en derhalven nam hy het besluit, zig naar elders te begeeven; evenwel wilde hy niet in vreemden dienst overgaan, voor hy verzekerd ware van de gesteldheid der gemoederen in 't Vaderland, omtrent hem: de kloekmoedige REIGERSBERGEN, stak andermaal over, om met vrienden en bloedverwanten raad te neemen;--ieder verlangde hem te zien; de zaaken hier ten lande werden van de beste zyde beschouwd; DE GROOT wenschte ook zeer vuuriglyk zynen ouden vader nog eens te mogen omhelzen--was dit niet genoeg om hem de reis te doen aanneemen? hy nam in 't openbaar afscheid van den Koning, die hem niet alleenlyk met alle beleefdheid ontving; maar zelfs omhelsde, en hem aanbood, ten zynen voordeele, eigenhandig aan de Heeren Staaten te schryven: in 't laatst van de maand October des jaars 1631, kwam hy behouden te _Rotterdam_ aan.