Part 16

--Hei je-n-ook niet 'en weekblad in je zak? vroeg Oom.

--'En weekblad? Ik? Waarom 'en weekblad?

--'k Dach' dat Heins je d'er een had meegegeve.

--'k Begrijp u niet!

Brokken kwamen haar in de keel. Ze kon niet meer slikken, haast, na die drie woorden, die ze toonloos had uitgestooten. Ze begreep niet, wat Oom bedoelde; begreep niet, wat ze-n-allemaal hadden; 't viel 'er zoo rauw op 'er lijf, hun doen; eerst was het enkel hun gemelijkheid, maar nu een ander vermoeden, een angst.... 't Moest! Ze mòest doen, of er nìets was. En ze kéék Oom aan--maar ze bloosde, haar oogen begonnen te tranen. Hè, ze háátte dat grijnzende gezicht, dat nu, het belurkte, scheefgerookte eindje sigaar in de mondhoek, zelfvoldaan zich keerde naar Gerrit. Oom op z'en zondagsch, de jas natuurlijk uit, het eenige engelsche hemd aan--o, dan kon ze de vent niet uitstaan!.... Wat smoesden ze toch, over Jan, en 'en weekblad?....

--Wait je nie' wanneer Hains mit s'en blad komp? vroeg Gerrit.

--Ik? gut ik weet van niks!

Hè-Goddank, dat was d'er gewóón uit. Ja, ze zou blozen! Maling had ze aan dat gesmoes! Was dat schrikken! Och, maar ze was màl geweest! Denken, dat et háár wat 'anging! Ja, netuurlijk, wéér over 't weekblad, dat Oom met Jan zou stichten! O m'ar kijk, nou Tante op d'er likdorentjes getrapt! Jawel, jawel, zóó'n eend was ze niet, zóóveel memorie hàd ze g'edank nog, d'er was d'er zóóveel over die krant an d'er kop gezanikt, as ze dàt nou al was vergete! Maar daarom had ze-n-et ding niet in d'er zàk! Wat was dat dan ook voor flauwigheid van Oóm! Ze hadter, zoo w'erachtig-as-God, nie' meer van gehoord, van die heele krant.

--Hij is d'er ook nog niet! Maar hij komp.

Zoo. Nou, 't zou haar 'en zorg zijn. Oom zei dat alweer, of 'et háár wat anging. Och nee, dàt verbeeldde ze zich. 't Was alleen, dat ze-n-allemaal nijdig waren op Jan. Dat zij net nou d'arin most valle! Ook 'en wanbof! Was ze dan ma'r met Jan meegegaan! Zelfs nog liever thuisgebleven.... Och heerejee, as dàt nou begon, ruzie tusse Jan en Oom!.... Niks d'er van antrekke, niks, geen steek.... Nee maar, hoor me nou die Oom is, Jan 'en loeder, 'en valschert, bedrieger! Altoos vrage wie et zeit, Oom!.... O zoo, denkt meneer Maandag toch anders.... "Heins voortvarend," ja, zeg u dat wel! Juist: "dat hij heeft doorgetast"--goed zoo, lekker, Oom, nou jij weer! Dacht ze-n-et niet! Weer, dat et zijn plan was! Net, of de jood wat geeft voor 'en plan! Dan lag et ommers allang in de lommert! "Afspraak"--och wat, afspraak! loop, vent!....

--De stinkert he't me d'ervoor late loope, brieve heb ik geschreve-n-om geld, m'en eige vader heb ik gevraag'....

--Groo'va wìst toch, dat et niet hoefde!

Hè? Wàt? Ja, ze hééft het gezegd! O God, kijk Oom kijke, nou!.... Waarom zei-d-ie et ook van dat geldvrage!.... Hoe zij et weet, dat Groo'va et wist?

--Doordat ie et me zelf verteld heef', toe' in 't najaar, toe' 'k na huis ben gewees'.

--Wat zeg je me daar nou? Wist Vader et toen al, en dat he't ie jou toe' verteld?

--Groo'va had 'en brief van Meneer. Hij he't um me nog late leze.

--Grau'fa 'en brief? Fan Hains? vroeg Tante.

--Stil nou, laat Geer eerst vertelle! viel Oom zenuwachtig in.

En zij zeide al wat ze nog wist. Ze had het bewustzijn, dat ze bezig was iets doms, iets vreeselijk doms te doen. Ze zag de boosheid over Oom komen. Maar de drang was haar te machtig. Ze wòu niet huichelen. Al dat gekonkel! Jan had ommers zóó eerlijk gehandeld! Groo'va dadelijk gewaarschuwd. Nou, dan moest Oom et ook maar weten. Als ie et bar maakte, zou ze opstaan. Hè, zóó weg, en brutaal naar et Zuid; Jan had gezeid dat ie daar ging biljarten....

Alles duizelde om haar, vervaagde. Ze voelde zich opeens verstompt. Een onbestemde gewaarwording, dat ze-allemaal haar prikken wilden, knijpen, sarren met spelden en messen, en dat het haar niets meer kon schelen, ook al liep het bloed uit wonden. Ze zag Oom aan, toen Gerrit--die grijnsde.

--En verdomme, dat zeg je me nou pas!

't Was, of een ander sprak voor haar:

--'k Dach' dat Groo'va et wel zou hebbe geschreve.

--Och wat, Groo'va geschreve! Jij wis' bliksems goed hoe-d-ie is! Je zeg zelf dat-ie je gezeid he't dat ie an Heins had geschreve. Dus--dat-ie handelde buite me-n-om!

--Nee.

--Wàt néé?!

--Groo'va he't et me niet gezeid.

--Zeg meid, verneuk je me nou? Net zoo zeg je....

--Groo'mòe vertelde-n-et.

--Nou goed, Groo'móe. Wat dondert dàt nou. Groo'va he't je de brief toch gegeve. Zèi-d-ie dat je d'er niks van moch' zegge?

--Nee, 'k g'loof nie'....

--Wel verdomme d'en toch, zoo'n meid! Die weet, hoe me d'er hier voor zitte, wat 'en uitreddink of die krant voor me zijn zou, 't heele zaakje he't ze meegemaak', niks hebbe me voor d'er verborge gehouwe, en dan houdt ze zoo wat vóór d'er....

--M'ar hadt-et je-n-al feell gehollepe, of je gewaite hadt fan die brief? hoorde Geertje meneer Maandag sussend vragen.

--Gehollepe?... Ja zeker had et dat! Dan ha'k de ploert ommers in z'en kaarte gekeke! Wie kon d'er nou denke, dat de smakkert zoo gemeen zou zijn? Et éénige, waar ie zich in bloot he't gegeve, is juis' die brief. Godverdomme! In et najaar! A'k dat had gewete, dat hij buite me-n-om an me vader had geschreve, nada'k me vader had genòemd as een van de lui die ik geld zou vrage, dan was-t-ie ommers ontmaskerd gewees'!

--Meneer he't niks gedaan as antwoorde op 'en brief van Groo'va!

--Ja verdedig jij um nog maar! 't Is zoo'n lievert, hè, die Heins! "Meneer he't niks gedaan"! Jìj heb niks gedaan. Jij had me motte waarschouwe!.... Gotogot, a'k der toch an denkt! 'k Had zelf de cente kunne geve, teminste, 'k had Vader kunne dwinge, nou, mit de regeling van de erfenis.

--En as Hains ze nau nie' wau hebbe!.... kwam weer meneer Maandag.

--Nie' wou hèbbe!? 'k Had um toch kunne dwinge. A'k et m'ar bijtij's had gewete. En zoo'n déérn, hè, die et wist!....

--'k Hep-et je-n-altijd wel esaid, ze wau nie', da' d'er Grau'fa s'en geld d'er in stak.

Wàt zei Tante daar? Wie wou niet? Zij?! Wel heb 'k van me leve! Had ze zich ooit met et geld bemoeid? Oom! die keek Groo'va op de vingers! Zij? 't Was dan toch ook Groo'va z'en geld.

--Nee, et is je Groo'mòeders geld. Wat Vader zelf he't, is 'en schijntje. Ik heb d'er in toegestemd dat-ie-n-et houdt, dat ik nou d'er nog niks van zien zal, maar d'arom he'k toch werachtig wel et rech' te wete wat Vader d'er mee doet.

--Nou m'ar ik heb Groo'vader nooit wat gezeid!

--Da' zel w'erachtig wel uitkomme! Jij was 'en kind en Vader was je wettige voogd.

--Wat he't Tante dan te zegge....

--O! heibeide die fel d'er nu tusschen, speil nau nog es Maria Onschuld, net of jai d'erum nie' stauke kon!....

--Seg us, 't wor main t'amezant en me kindertjes motte gaan slape, drong Maandag zich in de strijd.

En Geertje, op eens besloten:

--Dan ga'k met u mee!

Zij was al opgestaan, vóór hem nog.

Oom bromde iets, van dat zij daarom zijn huis niet hoefde uit te loopen. En om des lieve vredes wil, wou ze antwoorden, dat ze toch vroeg naar huis moest; toen ze Tante in 't gezicht zag, terwijl die naar haar keek. O zoo, was de stemming zóó? Dan was 't maar beter niks te zeggen.

Gerrit begon nu natuurlijk met moppen. Flauwe aardigheden op "vader Maandag". En dan liefst nog tegen háár:

--Wwait je, Geer, w'arum Maandag dat doet, sau mit de kinders uit kuiere gaan? Dan denke de mense dat hai ze gefok heef'.

Meneer Maandag gaf geen antwoord. Gerrit lachte alleen om zijn aardigheid. Hè, zoo'n misseleke vent toch!

Handig wikkelde de bultenaar de armoedig maar zindelijk gekleede kinderen in warme groote-menschedoeken.

--Denk d'er nog m'ar es over na, of je me netjes heb behandeld, zei Oom, op niet-meer-booze toon, en gaf Geertje de gebruikelijke afscheidskus. Tante, snibbig, zei niets dan:--Dag.

Bij de voordeur bood Geertje aan, het kleinste van de kinderen te dragen; maar met een:--Nee, nee, da' ben ze gewend! nam Maandag beide bij de hand. Uit de loomheid van een lange halve-dommel opgeschrikt en uit de benauwdheid der kleine kamer plotseling in de vriesnacht gebracht, lieten de wichten, bevangen van koude, wezenloos zich duwen en trekken. Geertje, enkele passen achter, zag tegen de lichtheid van de grond de magere dwergebeentjes, met het gevaarte van de gedrochtelijke romp belast; en tegen die, op de gladheid der hardgeloopen sneeuw angstig-schielijk, met heel kleine draaitredjes om elkander heen trippelende beentjes, drongen de als beenenloos voortglijdende propjes van kinderen, topzwaar in de omslagdoeken, hulpbehoevend aan. Medelijden dreef Geertje voort; ijlings haalde zij Maandag in, en met een:--"Toe, laat mijn et toch m'ar drage," bukte ze zich, om het kind op te nemen. Maar zij gleed uit--ze zat op de sneeuw. Maandag lachte, zij lachte mee--de kinderen schenen te versuft, om nog op iets grappigs te letten; maar terwijl zij opstond met een rilling--het was zoo'n snèrpend-koude avond, en zij had een gevoel of ze kou gevat had, die morgen met het treuzelen bij het verschoonen--dacht zij: "als ik es zwanger was! dan, zeggen ze, is vallen gevaarlijk." De gedachte doorschoot haar onverklaard, als een plotselinge angst. Opeens voelde zij zich beklemd en bedroefd: wat was er toch een zorg in 't leven, kijk me die arme drommel nou es, met die twee ongelukkige wurmen! 'En vader hadden ze niet gekend, en de moeder--Jan had et 'er al verteld; die was weer op de hort, nou liefst heelemaal naar Hamburg, met een Duitsche zeeman mee. "As 'en vent met wat cente zóó-doet, reist ze mee' naar de andere wereld," had Jan gezeid. De stumpers, als ze d'er Oom 'es niet hadden! 't Leken lieve kinderen, bleekneusjes, maar fijne gezich'jes!

Zwijgend ging het viertal voort, de herrie om de Delftsche Poort te gemoet. Maandag en zij hadden de kinderen tusschen zich in genomen. Zoet liepen de wichten mee.

--'k Sau me d'er no' ma'r niks fan antrekke, verbrak Maandag het zwijgen. Geertje begreep niet dadelijk, wat hij bedoelde:--Hains he't al sau faak getaund, dat-ie mitje-n-Aum gein sake will doen. Dus da' geld had toch niks gegaife.

--Ne-ee, aarzelde Geertje. Ze wist niet, of ze nog meer zou zeggen: dat Jan toch ook geen ongelijk had, wanneer ie Oom niet als kepejon wou. De drukte op de Schiebrug brak het gesprek af.

Daarna peinsde Geertje erover, of zij zou voorstellen, mee naar boven te gaan om de kinderen uit te kleeden. Ze wilde 't graag, uit medelijden, doch dorst het niet goed vragen. Bij de Kruiska had Maandag al afscheid willen nemen. Dit had ze stellig geweigerd. Langzaam, beiden bang te vallen op de gladheid der ongelijke, hellende trottoirs, schuifelden zij met de kinderen voort. Opeens begon het kleinste te huilen. Geertje knielde naast het kind neer, maar verstond niet, wat het wilde. Hoewel Maandag nog zei van dit niet te doen, nam ze het in beide armen, en ging naast het trottoir loopen, waar de sneeuw ruller was.

Vóór zijn huis in de Nadorststraat, wou Maandag het pak van haar overnemen. Maar nu was haar schroom gebroken; voorzichtig, wel wat angstig, met haar sneeuwschoenen op de steile trap, bracht ze het kind naar boven. Daar kwam dadelijk juffrouw Tabbe, de buurvrouw, uitgeloopen, van wie Maandag vaak verteld had, dat ze altoos zoo vriendelijk hielp. Geertje nam nu dus maar afscheid, buurvrouw zou 't verdere wel doen. Om de wurmen, die blauwbleek zagen, wat op te vroolijken, liet ze haar zakje met flikjes achter.

Thuis viel zij in eenzaamheid.

Sophie, blijkbaar ontstemd, dat Geertje, door te bellen, haar in een dut had gestoord, vertelde, dat zij er nog had uitgemoeten, om op het Haagsche veer te vragen, hoe het met de oude Juffrouw was. Toen de boodschap gunstig bleek, was hier de Juffrouw naar bed gegaan. Geertje maakte nog even licht in de achterkamer; maar ze mocht toch niet op Jan blijven wachten; tegelijk met Sophie ging ze naar boven.

Aldoor zag ze die kamer vóór zich, die holle, meubellooze kamer, waar het zoo koud als op straat was geweest, waar meneer Maandag een hanglamp had aangestoken met een gebroken glas en een erg-gebarsten kap; en waar een hem-vreemde vrouw moest helpen om de ouderlooze, verkleumde kinderen te bed te brengen. En toch.... Hier de Juffrouw had eens gezegd:--"Die kinders benne de vreugd van Maandags leven, buiten die kinders he't ie niks".... Het oudste had zoo snoezig naar hem opgekeken, toen hij gezegd had:--"Wat zeg je nou?" nadat zij het zakje had gegeven.... Zou zij zwanger zijn?.... Jan hadter gezeid:--"Daar is wat tege te doen, dat je niet zwanger wor', 'k zal wel es infermeere".... Maar als ze nu al eens zwanger was.... Zij een kind! een kind van Hem!.... Jan zóu 'er niet laten zitten; trouwen kon hij 'er natuurlijk niet; en de menschen, nou ja, de menschen! Maar ze zou werken, Jan zou 'er helpen, en dan later, met Groo'moe d'er geld--armoe zou haar kind niet hebben.... Hè, als Jan wou. Hij had 'er laatst verteld van een tweede winkel, die hij graag beginnen wou, in Kralingen of op Delfshaven, voor de nieuwe buurten.--"Als die dan gaat, maak ik er meer".... had hij gezegd, altijd vol plannen, vol droomen van werkzaamheid en onderneming.... Zij in zoo'n winkeltje van hem...., waar dan ook dat weekblad te krijgen zou zijn....., en misschien Oom ook in zoo'n winkeltje.... Als zij het vroeg zou Jan wel wat willen doen voor Oom.... Zou Oom willen? Ondergeschikt!--Maar wàs Jan dan niet hun aller meerdere? Zùllie eenvoudige dorpsmenschen konnen toch niet op tegen een man van groote zaken als Jan!.... Zij, een zoon, een zoon van Jan....

Zij was uitgekleed, en als iedere avond, knielde zij neder voor haar bed.

En opeens doorstroomde haar moed, moed òm het aan God te vragen, haar liefde, schoon zondig, te willen zegenen, daar ze Jan zóó innig liefhad; haar te vergeven, zoo ze kwaad deed; en het haar kind niet aan te rekenen--om Jezus' wil.

III.

--Och jonge, wat heb ie nou?

Radeloos keek Geertje hem aan. Omdat er zoo vroeg nog geen versch brood was! Zou ze dan Sefie uitsturen? Maar dat wou-d-ie ook al niet. Jezes, mit die baggerboel buiten: alles was wat in de late. En dat hij niet goed had geslapen! Zij had net zoo min lekker geslapen. Heusch, ze voelde zich ziek als 'en hond.

--Zeur niet! Was dan in bed gebleve.

--Ik?.... En wie had voor alles gezorgd? Zeker je vrouw! Die is altoos zoo vroeg! Vooral nou, na twee avonden uit!

--O jee, bei je jeloers?

--Hè, wa's dat toch onplezierig, as jij 's morge's slecht geluimd ben. 't Kon net zoo gezellig weze. 'En kort oogeblikkie same. Da'lek mot ik na de kinders.... Zeg, wat heb ie tége me? Je ben de laaste dage zoo raar. Is dat nou om die ruzie mit Oom?

--Wat ken mijn jou oom verdomme. As-t-ie nog us komt opspele op me ketoor, laat ik um de winkel uittrappe.

Hoonend was Jan uitgevallen. Toen, beangst door Geertje's tranen, opeens gemoedelijk van toon:

--Zeg, hou j'in, denk om Sefie.

Geertje zuchtte. Ze voelde: 't was mis. Jan was plotseling veranderd. Nadat Oom Maandag was komen razen. Toen was 't dadelijk begonnen. Net of zij daar wat aan doen kon, of Oom d'er ook maar zóóveel kon schelen!

En ze voelde zich toch al ellendig. Zondag had ze kou gevat, met dat lange verschoonen, boven. Hè, die sneeuw, nu 't was gaan dooien, al de smeerboel in deuren en ramen, boven was het huis zoo oud, 't was of de vocht door de muren heensijpelde, en dan hier de tochtige platdeur.... net of je zelf in het nat hadt geloopen. Koud! of ze geen bloed in d'er lijf had en aldoor die schele hoofdpijn en van nacht zoo misselek.... Kijk Jan zitten kieskauwen. Zelf had ze maar effe naar de bakker moeten loopen, omdat juffrouw Sefie het verdijde.... Got, stond-ie nou al op!....

--Wee je eerst nog niet un kòpje?.... Toe.... blijf nog effetjes....

En zij drong zich tegen hem aan, de hand aan zijn stoel, dat hij weer zou gaan zitten.

--Wou je zoo graag dat ze-n-et wiste? Nou m'ar ik niet, hoor!

Hij beet het haar toe, nauw hoorbaar, heesch.

Geertje had zijn stoel gegrepen, beide haar handen omklemden de leuning; zoo blééf z'overeind, schoon de grond om haar zonk.

Nu was hij al niet meer bij haar; de kamer was leeg en de deur stond open--zij hoorde Sefie met het keukengoed kletsen.

God, wat was dit!.... Had zij Hem verlóren?! Eens had zij gedroomd dat hij plots haar begaf. 't Kon toch niet in werk'lijkheid!?....

Nee. Och, nee, nee, ze was gek. Van overspanning en akeligheid. Laatst had hij haar 's morgens ook ruw behandeld, toen ze haar armen om zijn hals sloeg:--Pàs toch op! Denk an Sefie.--'s Morgens was hij altoos bang. 's Avonds niet. Nou ja, 's avonds alleen maar, als ze.... en dan was Sefie naar bed. Trouwens, hij vroeg het de laatste tijd zelden. Hij werd veel voorzichtiger. En de schrik zat er in van Dinsdag.

Dàt was et! Dáár zei-d-ie et om! Got, zoo'n eend as ze weer geweest was! Dáárom was-ie boos op haar. Dat van Oom, dat wist-ie wel, daar had ze toch heusch geen schuld an. Dat hij tóen boos had gekeken.... Och, hij keek zoo dikwijls boos. Geen wonder ook, als je zooveel an je hoofd heb'. Nee maar Dinsdag, zij met 'er vrage:--"As de Juffrouw et es merkte, denk je dat ze boos zou weze?" en met er prate van 'en kind.... Jan had eerst d'er angekeke, of-t-ie bang wier' dat ze gek was. En nou mokte-n-ie d'ar nog om.

Go', d'ar sloeg 't al hallef acht. Gauw naar bove naar de kinders....

Halfweg de trap bleef ze staan. 't Was of ze dadelijk zou' spugen. Dom, dat ze vergeten had wat te eten! 't Werd wel laat, maar 't moest toch even....

Sofie kwam uit de keuken geloopen: of zij wel wist, dat het half acht was. O die ellendeling.... Gauw wat gesneden, eene hap, de rest zoo mee.... Hè, die kilte van 's och'ends in donker! En et mensch lag lekker te slapen. Je hoorde d'er snorken, op de trap. Net 'en varke.... Och die hoofdpijn! Als ze maar eens warm kon worde....

't Kamertje stonk van kille bedomptheid. Geertje's eerste beweging was naar het venster om het gordijn weg te trekken. Maar ze bedacht zich--die grijzelige schemer! Net als gist'ren weer de kaars aan, bij 't nachtlichtje kon ze niet zien met wasschen. Als et mensch wat dorst zeggen!....

Truusje's oogen lachten haar tegen, stralend in de schijn der kaars.

--Ben je wakker?

't Kind zei niets, sloeg de armpjes uit, met een hunkerend opbuigen van het lijfje. Dat doet ze niet, als d'er moeder komt, dacht Geertje, 't Stemde haar meer oproerig dan blij:--wat? zij hier weg? wie wàs hier de moeder, wie Jan zijn vrouw, op wie dreef het huishouden? Toch niet op dat mensch dat daar ronkte, met open deur, ongesjeneerd als een varken, terwijl het heele gezin op de been was? Omdat ze gisteren naar de kemedie geweest was! Mooie manieren, de Juffrouw gaat uit, jawel, de Juffrouw mot naar de kemedie, mit Meneer, twee avonde-n-uit, eerst op pertij, en dan naar de kemedie. En de volgende morge sláápt ze-n-uit! En dan Geertje maar alles doen....

--Toe jonge, haas' je wat! Máák dan toch voort!

Zij zag dat Truusje verwonderd haar aankeek. Ja, ze was boos, kon d'er niks an doen.... Hè, die kille, klamme kou, waardoor ze telkens van die inwendige rillingen had!.... Als de kinderen maar niet zoo treuzelden!....

--Wie an maakt, krijgt 'en pepermuntje!....

't Zakje lag in haar nachttafellaadje, tusschen veters en lint en een dot watten. Om het daar tusschen uit te nemen, moest ze haar bijbeltje verschuiven. In hoe lang had ze er niet in gelezen?.... Ze hield even haar hand er op, doch liet het liggen, wat zou ze nú?

--Toe, Geer, wat is-t-er?

Truus had gezien: Geertjes oogen lagen vol tranen!

--Niks, kind, 'k voel me-n-'en beetje raar.

't Mocht niet. Ze moest zich beheerschen, ze móest het. Nu niet nadenken.... "Al gaf iemand al het goed van zijn huis voor deze liefde, men zou hem ten eenen male verachten".... Hoe kwam d'er dat nou in de gedachte! Uit het Hooglied!.... Die bruidsnacht thuis.... Go', 'en traan in Koos z'en nek!.... Gelukkig, de jongen merkte 't niet. Liet ze toch ophou'en, nou, met huilen.... 't Gaf toch niks.... Het wàs zoo erg niet. Jan was bang. Had-ie geen gelijk? Zij metter malle gedachten van 't mensch. Mos' je d'er net zóó een hebben. Gunde-n-'en ander nog niet dàt. Nee, ze moesten blijven huichelen. Was ze zwanger, dan moest ze weg.

Borstelend het haar van Truusje, voelde ze zich als vervloeien in weemoed. Zij hier weg! Niet meer hier in dit kamertje. Zoo aak'lig als 't was, zoo laag en zoo somber, toch had zij het lief. Zij niet meer slapen bij Truus. Niet meer redderen in huis, niet meer alles, alles doen, hier. Niet meer, in niets meer, zorgen voor hem....

Met heftig gebaar schoof zij open 't gordijn. Koos schrikte, zoo heftig deed ze 't.

--Ja, 't is dag.

't Wàs, mistgrauwe, dag. Wasem deinde over de daken, langs de gore pap van sneeuw, die slijmig klefferde tegen de pannen; mistvlagen waarden, sloegen wentelend neer; overal leekte en droop kil de vocht, onder die hemel van aschgrijze zakken, eind'looze zakken die dreigden te barsten.

Met hekel aan alles keek Geertje naar buiten. Hè! wat 'en weer, wat 'en stad, wat 'en leven. Waarom was ze hier heen gekomen? Anders schonk ze nu thee voor Groo'va, luisterde zij daar hij las uit de Bijbel, in een lekker-warme kamer, och!.... ze kon....

Zij liep snel uit de kamer.

Even naar de zolder maar. Even alleen zijn. Uithuilen. Och! wat was ze rampzalig! Hòe ver was het met 'er gekomme!.... Hè?--En Jan?--M'en Got, wat had ze! Ongelukkig? Zìj, bij hem?.... Alleen moest ze oppassen. Jan had gelijk. Ja, zij was niet voorzichtig. Als iemand het merkte, was het uit. Jan, toch zoo slim! Nog nooit gebeurd, in al de tijd die Geertje hier was, dat hij twee avonden achtereen was uitgegaan met zijn vrouw. Natuurlijk gedaan om het mensch te vangen, vóór dat ze iets vermoedde. O, zoo'n slimmert!--Zij óók slim zijn. Noodig. En hij vond het prettig. Hij had zoo'n eerbied voor klevvere menschen, altijd sprak-ie van klevver, klevver.... 't mòest zoo iets wezen als drommels leep.... Geertje zou ook klevver wezen. Dat Bijbelwoord, waar zij straks aan gedacht had--misschien had Gòd het 'er in de gedachte gegeven. Want zij mòest vol zijn van liefde. Zooals ze in haar Bruidsnacht beloofd had. 't Was anders geloopen: dàt was gebeurd.... Maar nu moest zij niet méér begeeren. Een kindje zou zij nimmer hebben....

Toen zij terug kwam bij de kinderen, zaten die, tegen haar bed aan, te wachten. Blijkbaar had zij hen verschrikt. Anders waren zij wel gaan spelen. Zij stotterde een jokkentje van nat goed, dat boven hing te drogen, waar zij vergeten had naar te kijken.

Het was Zaterdag. Geertje hielp bij de winkel-schoonmaak.

Ze had een gevoel, of ze nu zou sterven. Soms wist ze heelemaal niet wat ze deed. Dan ontwaakte ze plòts, en dan werd ze zóó angstig. Het beste was, als ze gedachteloos voortging. Met Reinders, de nieuwe winkeljongen, deed ze de kasten. Bos sorteerde prentenboeken, en kreeg telkens ruzie met de moeder van Sefie, die dweilen wou, waar hij moest wezen. Meneer was achter in 't pakhuis bezig.

Plotseling sjorde de katroldeur en Meneer riep:

--Geertje, kom es!

Zij schrikte. God, wat was er nu weer! Straks had hij Sefie uitgescholden: hij was in zoo'n slechte luim door de herrie met die smous, die 't weekblad nu weer niet anders wou drukken, dan met aandeel in de winst.... Geertje sleepte zich naar achter.

Maar hij keek weer vriendelijk.

--Help es effe....

Een kist met mooi briefpapier. Meermalen had zij meegesorteerd. Toch was ze verheugd, dat hij haar had geroepen. Dikwijls deed hij het met Reinders. Zij was ook eer bij de schoonmaak noodig. Zij hoopte, dat hij iets had te vragen.

Hij zei alleen:

--Je ziet nog bleek, zeg.

--Ja, ik voel m' ook niet lekker.

Verder werkten zij zwijgend voort. Een paar maal raakten hunne handen elkander, bij 't overgeven van het papier. Hij lett'er niet op. Ging rustig door.

Toen dorst zij fluisterend vragen, of hij soms al eens rondgehoord had.

--Rondgehoord? Waarvoor?

Ze had een vermoeden, dat hij begreep, doch er plezier in vond, dat zij het zeide.

--Nou je weet wel, voor dat middel.

--O!....

Weer reikte hij haar een vel over. En, zich bukkende over de kist:

--As et m'ar niet te laat is.