Part 5

"Ja, zoo'n rol mot je in al z'n zwaarte en z'n talente verstáán ... Maar tusschebeie spràk ik toch wel ... op die buitewege, as de zon zoo mooi scheen, dat elk vogeltje ging zinge zooas tie gebekt is; ja, dan kon ondergeteekende 't ook niet langer verdouwe, en hield ik lange voordrachte in ma langue maternelle, want: vive la France, hoor! Poeh ... nou ...

"Om kort te gaan, die dokter zeit tege mijn: man, man, ik benij jou zoo'n beeld-schoone, piep-jonge vrouw, en 't zou wel zonde weze as daar mankemente an kwamme ... Dus, moedertje, 'k zal jou ies voorschrijve, maar as dat soms niet helpt, mot je subitement na 't gasthuis.--Ik breng op een draffie dat recep' na die aptheker in de Jansstraat, en daar ik zoo ongelukkig was, heeft 't medicijn mijn geen cent gekost ... Alweer 'n bewijs, dus, dat je as schurk zijnde wel goed geholpe wordt, maar as geen fasoendelijk mensch ... ja, die wereld is wat!

"Toch holp 't niet, en die andere ochtend wier mijn Carlientje na 't ziekehuis overgebracht, en bleef ik met die vier schape van kindere alleenig over op logement.

"Maar 'k mos ze achterlate. Anders had 'k ommers geen brood voor d'r lui, en in dat ziekehuis vroege ze ook drie kwartjes per dag en acht dage vooruit ... Dus ik trok er met me doofstommigheid op uit na Amsterdam ...

"En toe is 't gebeurd ... waardoor de ondergeteekende voor z'n levesdage in't ongeluk is gestort, want om kort te gaan schrijft mijn vrouw toe' an haar minnaar, die ze had buite mijn wete om: Charles is weg, en ik leg in 't ziekehuis; kom mijn hale.--Dat was d'r tegenwoordige man; en die kwam uit de Haag, waar ie woonde. Nou, angezien die zuster van 't gasthuis wel wist dat zij een man had, maar mijn nog nooit bij lijve gezien had, liet ze hem toe, en dacht dat die Judas de ware echtgenoot was van Carlina Fernanca!

"Mot je doorgronde zoo'n dramma. En wacht nou effe, da'k eerst me gevoelens vermeestert ..."

Racier kwam nu langzaam overeind in z'n lompen-plunje, en ging bij 't raam staan; veegde tersluiks met den rug van z'n hand de tranen weg.

"Groen is goed voor verdriet"--zei ie schor--"daarom kijk 'k nou maar effe na buiten op dat land ... Krijg 'k weer lucht van, in mijn volle gemoed ..."

Dan, na een poosje, kwam ie traag in zijn stoel terug; en z'n rooien zakdoek uithalend, verklaarde hij: "die hou 'k maar zoolang in me hand, voor as de droefenis me soms weer overmant ... want wat er nou komt, zal je met geen droge ooge an kenne hoore ... Dat die beeldschoone vrouw mijn met die sla'baas verleidt ... ruik ik ... héél in Amsterdam ... Ja, want 'k wist van niks, hè? En toch wier 'k na Haarlem heengetrokke as door zeve paarde! Dus ik gaan, stort me hart eerst bij me kindere uit .. nou, die hadde 't daar kollesaal!... Toe nam ik me kwartje in me hand, wat dat ziekebezoek kostte voor 't onderhoud van dat gebouw--zoo arm as 't was ... en daar laat die eerwaardige zuster uit d'r mond valle: "Eh, oudt die juffrouw Fernanca d'r dan twéé manne op na?" waarop ik van de schrik me leitje laat valle en riep: "O God, nou ben 'k reddeloos verlore!" Want ik voelde asdat 't die weduwnaar was, die me toen destijds me vrouw het ontroofd.

"Nou, toe was 'k verraje ook. Ik had gesproke met me lijfelijke stem bij mensche die de rechtvaardigheid handhave ... "Echtgenoote, die wij nie kenne, magge niet bij d'r vrouwe worde gelate"--zeit die juffrouw. En dalijk wier de pelisie gehaald, waarop ik vervoerd wier--in volle schande en onteering: te voet--na de Tuchthuisstraat.

"De kogel was deur de kerk, en 't kon me nie' meer schele ook, want zoo'n leve zonder haar, al verdiende ik ook duzend gulde per dag, was voor ondergeteekende geen leve!"

Toen drukte Racier z'n mageren kop harstochtelijk in den rooden doek, en z'n verschooierde lijf schokte van 't snikken.

HOOFDSTUK X.

"Maar Racier, kunnen ze 'n mensch óók al oppakken,"--vroeg ik--"omdat je onnoozelweg gezegd hebt: "o God, nou ben 'k reddeloos verlore?"

"Welnetuurlijk wel, man, weges spreke met je lijfelijke stem as doofstomme zijnde, netuurlijk!... Maar jij ben me met je vrage aldoor vóór ... Affijn, da's wel goed ook, want dan krijg 'k meer lucht in me overlaje gemoed. Zie je wel an me, hoe 'k d'r nog altijd kappot onder ben?... 't Is me knak gewees ... As je eige beeldschoone vrouw je verleidt, wor je daar onmenschelijk tegenin, en heb je de eerekroon van je hoofd verlore ... Nou, dan ben je zóó al klaar voor misdaad en zonde, en staat de lik wijgewaad ope voor jou ...

"Zoe koest as 'n làm ben 'k d'r dan ook ingedraaid. 't Onderzoek na die zaak duurde dertien dage, van 's morges tiene tot 's middags viere, dat die rechter van extructie mijn in z'n lemoenknijper hieuw ... Wat 'n kunst, met al die geleerdigheid en 'n zwerm cipiers as gerechtigheid staande tege één gesjochte, verraje man. Want ik sprak ommers gewoon en heb direc' alles bekend ... Kon 't mijn verders verlaaitafele--'n atheïst vloekt nooit!--ja, wat ze deje met mijn, toe 'k tòch beroofd was van me Carlientje.

"Zeit die commissaris van pelisie da'lijk al op 't bereau: Hoe hè je d'r toe kenne komme, want je heb God na de ooge gespot?"--"De Natuur, bedoel je," verbeter ik 'm subiet, as atheïst zijnde; "en wie sta, ziet toe dat ie niet en valt ... Maar die vrouw het 't van de eerste nacht af gewete, dat haar doofstomme man alevel kos spreke!" Dat loog 'k netuurlijk. Maar 'k denk: as jij mijn verraait, néém ik jou ook effe tuk, overspelige Magdalena ..."

--Carlien, wil je zeggen."

"Nee, da's juist 'n woordspeling van mijn ... mot je net zóó in dat tooneelstuk van je plaasse.--Nou, en 'k wier dan voor de rechtbank veroordeeld weges ..."

--Oplichterij!"

"Praat jij d'r toch niet aldeur tusschenin, man, want je het er ommers 't minste verstajem nie van! Nee, juist niet weges oplichterij ... Dat sting er met onderstreepte woorde in, in dat vonnis: "Heelegaar om géén oplichterij, maar om 't artikel ... drie honderd ... ènne ... twaal ... van bedele met geveinsdheid, waar òp slaat: zes maande bajes en 'n jaar na de schans ..."

--Ga maar vast zitten!"

"Nee, ga maar niet zitte ... Je begrijpt 'r gloof 'k geen lor van!... Daarvoor kon 'k ommers de menister van justicie vééls te spéciaal ... Da' was óók 'n Franschman in die dage ... nou, en daar ha 'k netuurlijk in Parijs naast gezete op school ... in dezèlde bank!... Dat wou ie zoo graag, zie je?--want die jonge was schrikkelijk hardleers ... 'n merakel zoo'n imbéciel knaapie as dàt was ... Zie je, en daarom kroop ie naast mijn, dat ik met mijn verstand hem alles voor kon zegge, netuurlijk ... Nou, dus da' begrijp je, wil zoo'n man ommers nooit wete, dat ie door mijn voorspraak op de troon van de hoogste gerechtigheid is geklomme.--'k Had 'm in me macht. 'k Heb er wel 's meer een in de Asmodee ontmaskerd ... Tjonge ja, hoor ... zou hij niet wete, as je de baas ben van al de speurders en pelitie-honde in 't land ... Dus vanzelfs schrijft 'k 'n briefie an hem.--Dirk hiet ie ... "A mon ami intime Dirk",--da' wil zegge: "Didé ... rique",--zette ik d'r bove. 'k Denk, da' trekt nog, onz' beider moerstaal, notre langue maternelle ... Vive la france! Poeh nou ...

"Toch het ie me nog effe late darre, om as menister z'n lef op mijn te koele, netuurlijk. Want op school had ik hèm vaak gedeukt, hè,--'t was 'n akelig ventje, entre nous soit dit--nou, en nou had ie mijn in zijn macht, en toe knauwde hij mijn ... Had gelijk; was z'n recht.

"Maar na zes en twintig dage sting ondergeteekende dan toch alweer op z'n vrije voete ... Want 'k had netuurlijk nederig gevraagd an z'n eksjellentie, of 'k, as eenigste koswinner mijner moeder, voor die edelvrouwe weer 't werk op mocht vatte ... Vlieg jij daar in, eksjellentie--docht ik bij m'n eige--dan snor ik die vrouw van mijn temet wel op, om d'r effe voor d'r kop te blaze, zonder dat zij een benane-gil ken geve .... Ja, want da' kon 'k nie' verknoerste, hè, dat die meid nou in de wereldsche welluste zat, en dat ik an 't celibaat was overgelate ... Helaas, van dat idee is niks magge komme, want 'k heb 'r niet weer ontmoet voor na een jaar en twáálf dage. Toe was zij voor 't altaar gehuufd, en ik was me rechte kwijt, want as je tege 'n kerkelijk getrouwd vrouwmensch wat uithaalt, krijg je netuurlijk alle jare van de wereld.

"Maar op Europeesch grondgebied was dat toch me eerste logeere geweest voor rijkskoste ... Tegeswoordig ben ik bij de Staat as kind an huis .... Schande genog ... Want as 'k er niet in zit, ben 'k toch zoo goed as op weg ...

"Toetertijd greep me dat nog schrikkelijk an. Ja, wat 'n affront, hè, zoo'n eerste keer in die lik? 'k Schaamde m'n eige zóó, da' 'k voor 't tribunaal een naam opgaf, die 'k nog nooit had gedrage: Ferdinant Rascrosi! En ze vrage je je heele kattebak, dus 'k denk: zeg 'k dat ondergeteekende van 't atheïstegloof is, dan ben de edelachtbare heere netuurlijk niet in d'r schik. Daarom had 'k me toen voor Roomsch-Katholiek uitgegeve.

"Maar da' was 'k in me cel netuurlijk al lang weer vergete, want van dat prakkeseere was me gedachte heelegaar weg ... en toe komt me daar in eens 'n pastoor in me kooi, om te vrage of 'k me Pasche wel zou houwe ... Da' wier ik kwaad, en zooas 'k later strijk en zet met de domenees dee', gaf 'k Zijn Eerwaarde 'n tik met dat driepikkertje waar je op zit,--dat die goeie man nog dacht: nummer 483 z'n hoofd is een wepsenest.

"Toen ie terug kwam, zei hij: ik vergeef 't u, Rascrosi."

"'k Zeg: ik uwe ook, weleerwaarde." Want ik, as Racier zijnde, dacht: die geestelijke het zich bepaald 'n deurtje vergist ... Ja, die valsche naam--pseudeniem!--was me ommers gladweg ontschote .... Maar toe hebbe me same as verstandige mensche ordentelijk gepraat, en hij heeft mijn niet voor de roomsche relizie, en ik hèm niet voor 't atheïsme bekeerd. Zooas dat dan gaat ... Toch goeie vrinde gebleve ... As je mekaar maar verstaat ...

"Trouwes, erte-zoeke is nou óók zooveel niet gedaan in 't eerst. Want as doofstomme leurder, kon 'k daar netuurlijk niet als te best mee overweg. In die zeve weke ..."

--Zes en twintig dagen, bedoel je."

"O, sla jij de plank weer net effe mis, man?.... Da' was toe niet; da' was netuurlijk 'n andere keer. Kan ik al dat zitte uit mekandere houwe? Maar zooa'k zeg, in zéve weke schifte ik 'n rond mud, en daar won ik mee ... de som van 45 cente. Goed betaald! ... Toch tel 'k net zoo lief bankpapier, as misdadiger zijnde ... dat 'r nog 's een an me duimlid blijft kleve ... Ja, zoo ben 'k--En 'k wou 'k die cente 's bij mekandere zag, die ik nadien al 's heb geflescht van me leve.

"Maar as jij dat nou allegaar van 't verraad en dat zitte in ons tooneelstuk zet, denk er dan om dat er avecate op de banke bij kanne weze, die daar ook d'r weetje over hebbe. En daar maak je dan een pauze voor, tussche die actes in. Dat de heere in de fumoir 'n habana kenne rooke, en de edelvrouwe-met-gekapte-hoofde 'n glas pons of wat ze dan luste ... ijs de vanille gaat ook.

"Zie je, want 'k heb ook me straf eerst later uit motte zitte. Zoolang 'n vrouw in 't ziekehuis leit, is die man ommers ontoerekenbaar, en wordt niet gestraft as zijnde 't hoofd van dat gezin.--Of ben jij nou heelemaal zoo'n kind in die wette?--Wat de man doet, kanne de vrouw en de kindere toch niet helpe?... Maar toe ik gevonnist wier, was zij temet haast gehuufd ... Mijn lot was beslist ... Want 'k mog 'r toch ook zoo gráág, man ... 'k Heb er zoo ziels veel van gehouwe! Gloof mijn: 'k zag ze nog liever dan de appele van me ooge ...

"En dan in de Schans tussche allegaar kerels te zitte!..."

--Ben je dan tòch naar Veenhuizen opgezonden?"--vroeg ik naief, nog telkens met mijn nuchter verstand geschokt op de hooge golven zijner fantasieën. Maar dan keek hij mij even diep-medelijdend aan, omdat ik de breede vlucht van zijn stoute verbeelding niet kon volgen. En geprikkeld door de stoornis, snauwde hij:

"Let dat jou soms wat, wannéér of ik nou precies in die Krentetuin heb gezete?... A'k klaar ben, zal me d'r is een telsom bij make, maar dan kon 't wel beure, da'k er nòg een possie of wat van vergeet ... Nou heb je me heelemaal weer uit me verbande gerukt ... En as jij d'r aldeur je neus tussche steekt, kan er nooit 'n tooneelstuk van komme ... Mot je dan zelfs ook maar wete ..."

--Neem me niet kwalijk, Generaal.--Je zat in Veenhuizen ...?"

"Dat lieg je: in de Ommerschans ..."

--Dat wou ik zeggen ..."

"Wou je zegge in de Ommerschans?... Nou, dan was je de zaak net ... zestien jare vooruit. Want eerst zestien jaar nà Veenhuize ben 'k na de Schans toe gebrocht.--Mijn blijft 't anders lood om oud ijzer. 'k Ken 'n kerel--ami intime--as die z'n cente op benne, gaat ie er immédiatement weer na toe. Want die zit liever op de pepereilande van Java, dan in de cel. Nou zit er 7000 man ... As d'r drank binne kon, dan zat er de halve wereld! Maar je ken er niks inkrijge as pekelharing en bokking: dat smokkele ze binne tussche die dubbelde bojems van de beertonne. En 't wordt à prix fixe verkocht, as de majoor d'r niet is op de zaal ...

"Maar ik mot er niet weze. 'k Zit liever eenzaam.--'k Hoop dat de Natuur mijn d'r voor mag beware ... Maar a'k d'r weer inkom, dan zal de wereld over mijn spreke!... Daarom ben 'k nou al bezig om wat cente te krijge zoogezeid voor 'n wage met handel ... Mot je begrijpe!... Zoodra 'k de moos eenmaal had, kocht ik d'r subiet dinamiet voor ... Ja, want a'k die autemebiele van 't groote kapitaal zoo zien rije en rosse ... Hèèè!" Toen wreef hij zich schrikkelijk z'n magere handen.

HOOFDSTUK XI.

"'k Heb nog wat vergeten!"--zoo viel Racier den volgenden ochtend met de deur in huis.--Dat wil zeggen ... bij manier van spreken. Want z'n entrée de chambre was meest onheilspellend luideloos. Hij waarde binnen.

Wanneer je dan argeloos van je werk opkeek, zag je plots dien langen kerel als een geest in 't slepend hulsel van z'n dallesdekker, en je welgedane burgerziel verschoot van dat dreigend spook der menschelijke ellende. Zoo prachtig gestyleerd kon die schooier coquetteeren met z'n armzaligheid.

Trouwens, 'k geloof, dat hij er z'n professioneele eer in stelde, in dat verraderlijke binnensluipen. Want als ie dan in m'n ontstelde gezicht keek, lachte hij zoo witjes zelfgenoegzaam, en 'n tikje triomfantelijk zei ie: "Ja, waarde gastheer, me voici: Charles Edouard Racier lui même!" Daar strekte hij, als 'n goochelaar, z'n beide groezelbleeke handen ruggelings uit, zoo of ie vragen wilde: hoe stiekem heb 'k 'm dat nou weer gelapt, hè?--Later dacht ik ook wel, of dit manuaal bewijzen moest, dat ie toch heusch niets achter mij had weggegapt.

Maar op dien morgen, waar ik nu van spreek, wachtte hij niet naar gewoonte zwijgend tot 'k toevallig om zou kijken ... want hij was te vol gedacht. Had er 's nachts op logement, waar die Belg naast 'm zat te valsche-munten, niet van kunnen slapen, zooals de verbeeldingen in schrijnend licht door z'n moeën kop heen zwaaiden.

"'k Heb nog wat vergeten! De edele daad van trouwe moederliefde. Hoe die nobele vrouwe, in de zwarte weduwrouw, met zilverwitte krulle langs d'r slape ... en 'n zware gouwe lorgnet op, as 'n markiezin, te voet viel voor haar zoon, waarbij zij uitriep--schrijf dat effe op, man, dat je 't niet vergeet--en snikkend uitriep: "Charles, Edouard! mijn kind, hoe diep gij ook gezonke zijt, ik min u nòchtans, kom aan mijn bloedend hart ... mon coeur saignant, et embrassez-moi .... immédiatement!"

"Waar wàs dat?"--vroeg 'k verbaasd.

"Wel, netuurlijk in die Krentetuin"--verviel hij uit den rederijkerstoon plots in z'n vertrouwelijk patois.--"Da' was mijn moeder, die me effe 'n bankbiljet van duzend gulde brocht, man. Oók 'n kaantje ... In envelop, gecacheteerd, met 't familiewape ... kroon d'r bove, piek fijn.--A'k 'n slag slaan, za'k er 's 'n zegelring voor koope ... mot je zien hoe ridderlijk dat staat. Tjonge ja, hoor. Da' dee mijn mama ... Maar 'k bèlam a'k snap, hoe zij toch, met háár eer en deugd, an al die cente kwam. Want pa had na die Commune netuurlijk alles meegenome ... Papa het mijn en allemaal in 't ongeluk gestort, en hoe dat toe is afgeloope, 't rechte wat daar tussche zit, is mijn tot hede een raadsel ... Affjn, mijn edel bloed roept om geen wrake ... 'k vergeef die man ... enne ... de Natuur hebbe z'n ziel ...

"Dat van Dreyfus was anders óók mooi, hé? Maar in Frankrijk benne ze niet link genog. Ik had 't wel gewete, wie die verrajer was ... Die juffrouw met die zwarte sluier ... die het de borderels vervalscht ... Maar 'k hou me mond; Racier het an geen verrajers-borste gezoge ... Tjonge nee, man, en 't is tòch ommers één klont zwijnderij! Daarom ben ik nou maar zoo blijd, hè, da' wij--ik en papa--Napoléon achter z'n vodde hebbe gezete, dat ie van arremoei 't land uit most, zoo'n doerak ... Nooit, nooit nog he'k dáár 'n oogeblikkie spijt om gehad, al zal Racier niet licht gesjochte jonges an de galg helpe ... In die kerel knauwde 'k ommers al 't onrecht van de maatschappij, de macht van overheid en heerschappij ... èn 't groote kappitaal, waar ondergeteekede de grooste hekel an gezien het, nou! Met d'rlui rot-autemebiele!

"Och màn! 'k Wou dat je 's àlles wist ... Za' 'k me 's vermomme voor jou? Dan kom 'k met donkere an je deur, en de juffrouw ken mijn niet--die dienstbooi, zoo gezeid ... beeldschoone vrouw, hoor, twee druppels water 'n prinses, die meid! Maar die zal mijn niet meer herkenne; nooit!... En jij?--'k Zal in je kamer komme, hier op diezelfde plek gaan zitte, man, en jij zal denke da' je 'n èchte markiezin voor je het ... 'k Ben nòg 's in vrouwekleere rondgeloope, in ... Valvecienne, as je weet. Geen mensch die dan wat an mijn ziet, zóó weet ik me te houwe ... Dan maak 'k nèt zukke kleine stappies ... 'n beetje stijfies draaie met me achterwerk ... en 'k bin' vanbinne die rokke vast met sterk linne, da 'k me slank beweegt ... Maar dan mos 'k netuurlijk eerst 'n goud-blond kapsel hebbe, met zoo'n Belze lok ... Hè man ... da's nou net 'n rol voor mijn, dat 'k bij die millionairs an huis komt in me prachtgewade, stijf van 't goud en edelsteene ... en lief en aardig, je begrijp me ... maar as zoo'n man z'n eige dan vergeet, dan is die schoone fee gesmeerd, en leit er 'n sardineblikkie in z'n pot de chambre ... met zoo'n lontje ... hèèè man! As je mijn maar goed begrijpt ... Ssss ... boem!! Pelisie, leger, bereje ruiterij ... de spuite trekke uit ... Te la-a-t. 't Noodlot is geveld. De onschuld het weer overwonne ... Maar ik neem me kuite en verstop me bij mijn vrinde inne ... Siberië. En pas later kom 'k uit me schuilhok ... Dan gaan 'k vierkant op die trappe van de Beurs staan, slaan me op me fiere borst, en roep, dat 'n elkeen mijn ken verstaan: Die held, die 't groote kappetaal het opgeblaze en verwoest, die man was ik! Hier staan 'k, Charles Edouard Racier, Chevalier, van moeders zijde markiezin ... maar door de wereld deur dat slijk gesleurd as atheïst ...'k Trek me pistool, loop an me mond. Een knal, een gil ... Ik ben niet meer!... Hèèèè, man!"

Met z'n bloedrooden zakdoek veegde hij de tranen van z'n gezicht .... "Wat 'n held .... wat 'n held voor de menschheid!"--snikte hij na--"Gevalle, gevalle ... voor Vaderland en Koningin. Want snij je mijn hart ope ... zien je één bonk oranje!... En zij die dan wete, dat de wieg van die volksbevrijer toch maar sting in 't armzalige dorpie Sluis, die zelle zich afvrage: Wat ken daar komme uit Nazareth?--En daar komme zjuust die gróóste name van daan ..."

Maar 't huilen van een vagebond is erg penibel ..... Daarom zocht 'k een nuchter zinnetje om 'm weer uit z'n grotesken heldenhemel neer te halen.

--En toen je er toen uitkwam, uit de Schans, wat ben je toen voor je kostje begonnen, Racier?"

Hij keek me even lodderig aan, als iemand die plots wakker wordt. Meteen ontspande de fanatieke wijding van z'n gezicht, net als bij een ouden tooneelrot die afkomt uit een zware rol en direct heel zakelijk tegen de knechts gaat snauwen.

"Wàt ... Schans?... 'k Gloof dat jij slaapt ... Weet je dan niet, dat De Háág altijd me standplaas is geweest? As je mot zitte, vraag dan of 't in de Haag mag, in Schevelinge zoogezeid. Dat gerommel van die zee wor je slaperig van en is goed tege 't prakkezeere. Ook is die lucht d'r nog 's frisschies zilt, en as je over je koekoek kijkt, zien je vaak de meeuwe vliege .... Geef 'n arme gevangene z'n vertier. Maar da' wou'k niet zegge, want daar het 'n iedereen geen gevoel voor .... Nee, wat meer zeit: 't ete is d'r beter. Je krijgt er wel geen biefstuk alledag, of zwezerikke met gebraje haantjes, goud-bruin in de echte boter gefruit,--geen appeltjes met bloedbeuling, offe ... kabeljauwstaart onder de schijfies lemoen .... Och, man! Maar toch komt je lichaam d'r vol. Want zóó goochem ben 'k wèl, dat mijn maag netuurlijk in alle gevalle geen roggebrood kan leie ... En 't Rijk is rijk genog, dus in Schevelinge smoes 'k wel zóó, da 'k me dag an dag wit tarwemik voor laat zette .. 'k heb er ommers mijn rechte as habitué!

"Maar toe 'k weer an die poort wier gezet, was ondergeteekende één gulde en 35 cente rijk. Daar kocht 'k me een hartige brok van, stuk kaas of vleesch, wat 'k lustte, want drinke doen 'k tòch nooit, en as 't hier of daar mot, stoot 'k bij ongeluk me glaassie nog om. Dus die eerste nacht he 'k dan weer in me lijflogement intrek genome, en toen zeit die bollebof tege mijn: 'k zou maar Brabantsche kant neme, en maar pratende langs die huize gaan. Dat heb 'k dan ook vier weke gedaan. Maar 'k dorst in die stad me niet wage, en dus nam 'k enkel de huize an de weg, to'k tien dage later in Amersfoort an was geland.

"Daar krijg 'k kennis an twee lui, die d'r an 'n tafeltje zatte. Jonge jonges zooas ik. Die zegge: wij gane na Harderwijk, ga met ons mee, dan neme we same dienst voor Nederlandsch-Inje. En ik douw zóó al me papier en potlooje de kachel in, en begeef me met die lui te voet na Harderwiek ... Ja, 'k mos toch weer van de weg af, en 'k wou in Indië ook 's een kijkie neme.

"Zoo komme wij drieë slampampers daar zonder 'n cent an 't koloniale werfdepot an, 's avons om kwart over tiene, dat er alleen nog maar een sergeant an die deur staat. Maar die zeit: nee jonges, hier kan je vannacht niet maffe, vervoeg je nou eerst bij de sergeant-majoor van inkwartiering. En die heet ons wellekom. Maar ik heb geen papiere, en zij wel, dus die ware acht dage vóór mijn afgericht en gekleed, en ik bleef alleenig. Tot mijn bulle óók bij mekaar zijn gegaard, gekeurd, voetjes gemaakt, in de livrei ... en jewel 's morges om tien uur staan 'k netjes en wel buite de poort met me gratificatie van twee honderd gulde.

"Nou, 'k was netuurlijk zonder vrind of maagd, en wat zou 'k me verloftijd verspore, dus die eigeste ochend nam 'k met me loodpot me intree in die Ree van Batavia. 'k Gaan an 'n tafeltje zitte; die waardin kijkt me an, en zeit: da's bloemkool. Wat beteekent--na ondergeteekende later vernam--dat ie z'n gratificatie nog had, want anders zeit die madam: 't is savoye. Nou, 'k liet die twee dames met rust--want Venus he'k altijd in d'r eer gelate--en we dronke champagne, atte d'r fijn van, da'k 'n leve as 'n prins had met die alderliefste vrouwe. En na twee dage en nachte was 't uit, want toe ware me twee honderd gulde net op, en mos 'k om kwart over achte in die kazerne weze.