Part 2

"Daar elke reizeger 's morreges pas betale mot, wier mijn netuurlijkerwijs 's avens nog om geen geld gemaand. Maar espres voor mijn wier 'n kelner angeschaft, die die taal machtig was, die ik sprak.

"Ik heb daar 's aves gesoupeerd--ja, netuurlijk eerste klas, 'k zel 't niet doen!--en vroeg om halftien na bed te magge gaan, daar'k om zeve ure twaalf mos vertrekke na Rotterdam, 'k Wier nabove gebrocht door de nieuwe bediende, die in die Spaansche taal tegen mijn zei: "meneer, je zet je laarze maar an je deur, en ze worre vanzelf gepoest."--"Nee"--zeg ik--"'t benne verlakte".

"Ik begon binne te gaan in salon numéro premier; dan op numéro deux, dan op numéro trois, en zoo navenant, van alle gemakke voorzien, as biljarte, toilet mèt private,... èèè ... cuisine, en schrijfbureau style Louis quatorze, met satijn overtrokke, volges de etiquette van dat hotel ... au premier! Zoo begaf ik mijn naar de gereedstaande chambre à coucher: nachttafeltje, table de nuit Louis quinze, met zes passende stoele, kleerkaste ... met portemanteau, overal van levende roze voorzien in vaze, style Louis ... quatorze.

"Daar begon ondergeteekende z'n eige uit te kleeje. Maar dit mos vlug in ze werk gaan, angezien ik geen broek heb. Ik trok me ulster uit en zette me kaplaarze buite de deur en sloot netuurlijk die deur, maar niet op 't hakie, want anders kon me nieuwe kamerbediende d'r niet in.

"Een speld kon je daar late valle, want er lagge allegaar tepijte, zoo stil as in een steene graf, want ze magge volges die etiquette de reizegers niet moeie.

"Ik nam me ulster en hong die een halve santimètre van me nachttafel, trok me jaquet en me fantasie-vest uit--broek ha'k nie--en gong in me bed onder de hemel legge. 'k Heb nog nooit zoo royaal gemaft!--Hoe vin je 'm?

"Hoe 'k geslape heb ken elk weldenkend mensch wel denke. Nee, ondergeteekende het geen oog dicht geloke, want 'k denk aldeur: hoe za'k d'r morge vroeg af komme? Maar 'k hieuw me eige toch slapend.

"Die bediende komt 's morreges, die voor mijn ampart angesteld was, en zeit in de Italiaansche taal: "meneer, 't is tijd voor de trein."

"Die kamer lei vol tapijte, zoo 'k al zei. Maar toch hoor 'k 'm komme. En ik zee tege hem: "donnez moi mon pantalon, s'il vous plait; die leit onder me jaquet en vest op de stoel, en me ulster hangt er overheen." Hij zoekt mijn broek, en zeit: "je ne vois pas". Waarop ik in woedende vaart uit me bed vliegt en 'm vraagt of ie dacht dat 'k soms gek was geworde. En... "vite, appelez votre patron". Waarop mijnheer zelf in de kamer kom, en ik hem zee dat ik séance tenante na 't "Vaderland" in de Parkstraat zou gaan met een ingezonden stuk as ie mijn de schaai niet vergoedt. Maar hij valt op ze knieë, en smeekt: "ne faites pas ça, want anders ben 'k eeuwig verneuried. En ik zal bij dat vest in de confectiewinkel sitót een dito broek late hale."

"Ik zeg: "daar ben 'k nie mee gered, want me portemenee zat er in" (ja, 'k mos toch geld hebbe: as je 'n rol speelt, mot je 't goed doen!) "Hoeveel zat er in?"--vraagt hij. 'k Zeg: "da' kan 'k op geen tachetig, negetig, honderd gulde na zegge."--"Nou"--zeit hij--"weet je wat, dan late we die afrekening maar zoo zitte, jij krijgt nog 'n broek en één honderd gulde ..."

"Maar nou komt die steek, die 'k laat valle.

"Dat mos vlug in ze werk gaan, angezien 't rijtuig voor de deur sting te wachte om mijn te vervoere. Dit geschiedde allemaal in de vreemde tale. De hotelhouder buigt voor mijn als 'k instijg, en 'k zeg: "A la gare!" Maar bij de Koepokinrichting trek ik die koesier an ze jas, geef 'm de nege dubbeltjes, die 'k nog over heb van de kelner uit de Commerce, en zeg op z'n Hollansch: "zoo zal 't wel in orde weze". Waarop hij schrikt van die tale--na 'k later van de commissaris hoorde. Waarop ik de Rijswijkscheweg oploop, en me kostvrouw tege kom, mejuffrouw Damman uit Lammetjegroen, en zeg: "Bet, heb je niet altemet een paar gulde voor mijn?" Waarop zij mijn drie gulde geeft, en ik haar de honderd gulde van de "Zeve Kerke van Rome"--in bewaring netuurlijk. Waarop ik deurloop ... dwars in me ongeluk!

"Want daar op 't hoekie van de Ammenisie-have en 't Spui is 'n café, waar ondergeteekende binnegaat. Maar daar motte nou net nooit niks as kelners bij mekandere komme--óók 'n strop, zeg?--dat ze daar allemaal 's morges vroeg hullie kejakkie gaan gebruike, van 't hôtel Maréchale de Turenne, de Zeve Kerke van Rome, Hôtel des Indes, Hôtel Paulez, de Ouwe en de Nieuwe Doele--mot je mee bekènd zijn--èn uit 't restaurant de Maas in de Wagestraat. Want zie je, die baas in die zaak is zooveel as placeur.

"Staat me daar de bediende uit de Commerce--die van 't diner... complet! met die van de Zeve Kerreke van Rome, die enkel voor mijn was angenome,--hoor je hoe 'k rijm?--en die zeit: "wat daar vannacht bij ons plaas het gegrepe op de kamer van een Spaansche graaf?"... Om kort te gaan, die speelt mijn rol uit. En de kelner uit de Commerce vraagt: "hoe zag die heer er uit?" Maar nou krijgt ie mijn in de gate, en zeit: "'k Val dood as dat dezelfde knul niet en is, die zich voor het gegeve voor de burgemeester van Loosduine." De bediende van de Zeve Kerreke van Rome gaat 't an ze chef vertelle; die roept de pelisie. Mijn koesier slaat deur. 't Signalement wordt per telefoon na Delft overgebracht. En zoo wier 'k an de Ollandsche theetuin gepàkt!--Hoorde je die hache, die 'k as Franschman zijnde, weer niet uit kon spreke?"

HOOFDSTUK III.

Toen de schilder den volgenden morgen op z'n atelier kwam, vond hij zijn model al wachten. Racier was erg onrustig, zag er opvallend slecht uit, en z'n oogen glansden geagiteerd.

"Je mot me niet meer alleen late"--zei hij gejaagd--"daarom staan 'k nou voor 't raam, want dat groen achter die straat bevalt me ... As je me zoolang alleen laat, gaan 'k hier altijd maar staan; 't maakt me bang en ongedurig, zoolang jij d'r niet bij bent ... 't Komt door die vrijer daar ... 'k heb er 'n hekel an; die kijkt je dwars door je niere, wor je eng van... waar je staat, staan je... Doen me nou 's 'n eer, en draai die vent om--kunstenaar?"

De schilder nam glimlachend 't portret van z'n vader, dat in een hoek op den grond stond te drogen, en keerde 't vriendelijke oudemanne-gezicht naar den wand.

"Hoe kom je zoo zenuwachtig vanmorgen, Generaal? Wil je 'n sigaar?"

"Nee, ik rook niet."

"Wàt zeg je?"

"Nee, as 'k daar an wen, komt 't mijn te duur. Da's nou 's 'n idee van mijn!--Weet je wàt fijn is?... 'n Pijp varinas ... dan ga je fanteseere ..."

"Maar waarom heb je nou waarachtig dat knappe pak niet aan?... 'k Geef je geen stuk meer, als je 't toch dadelijk verkoopt ... Je loopt 't weer bij als 'n roover ..."

"Pardon, kunstenaar, ik sterf nog liever, dan da'k wat verkoop wa'k van 'n ami intime gekrege heb. Maar 'k heb 't geleend an 'n jonge knul op logement, die op 'n betrekking uit mos. Hij kon d'r zonder mijn toilet ommers niet heen. Z'n pardessus was kaal ... zat 'n vreemd lappie op ... Hoog fijne knul anders, spreekt alle tale... op één na: 't Spaansch. Zal ik 'm nou leere ... kost mijn ommers niks. Maar één ding neem 'k 'm kwalijk: die jonge bidt!... Tòch gaf 'k 'm me jas en me vest!--Wie doet dat?--Ik, Jean Charles Racier ... as atheïst!... En vannacht ben 'k van die cente uitgeweest ... daar zien 'k zoo bleek van ..."

"Van de centen van mijn pak ... als atheïst zijnde!"

Racier schrok schuw in elkaar.

"Dáár heb 'k 'n steek late valle. As je de rechter van extruksie was, zat 'k er zóó alweer in ... Affijn, we zulle d'r nou maar niks verder van zegge, da's beter ... enne ... jij ben ook de kwaaiste toch niet ... vergete en vergeve--zei de Heer ... 'k wil zegge: de Natuur."

Hij zat nu verlegen te blozen en voor zich uit te stamelen. Keek telkens tersluiks even op of "de kunstenaar" nog kwaad was, en lachte dan kinderachtig om 't weer goed te maken.

"Nou, 'k dacht dat jij gladder kon liegen, Excellentie. Je valt me tegen ... Maar vertel nou maar verder van hoe dat toen afliep met dien Spaanschen graaf-veekooper uit de Italiaansche stad Jena ... Je zat leelijk geknipt, hè?"

"Ja--ze mieke mijn in de val! Waarop de rechercheur van Dremmele an me vroeg: "waar kom jij vandaan?" 'k Zeg: "ik kom met 't mooie weer uit Voorburg gekuierd." "Zoo"--zeit ie--"dan bè je mijn arrestant." En met ze tweeë brenge ze mijn in de trein na De Haag. Daar kwamme d'r vier stille bij, en dat opperhoofd zeit: "Zoo, Racier, nou bè je dus weer binne." Nou, 'k hoefde dus me naam al vàst niet te verzwijge, want ze kenne me hier, en in De Haag, ja, door heel Nederland, as de bonste hond. Maar ik had nies op me gewete, hè? En 'k zeg dus: "je kan met mijn doen wat je wil." Doch daar ik arrestant ben, vervloek 'k 't netuurlijk om te loope--as 'k gesnapt ben, dan loop ik principieel nooit--waarop zij verplicht zijne volleges artikel tweehonderd ... enne ... dertien van de Code Pénal van 't jaar achttienhonderd en ... drie en dertig, om me per rijtuig na 't bereau te leie ...

"'k Had ommers niks gedáán! Daar getuigt eerst die garçon van de hotel-restaurant du Commerce ... à prix fixe ... première classe, en ik zeg: "die man is in ze recht." Dan hale ze de kelner uit de Zeve Kerke van Rome ... les Sept églises de Rome, met z'n patron spécial, propriétaire ... et directeur-général--en ik hou vol: wat die persone zegge is allegaar waarheid ... alleen heb 'k geen honderd gulde gehad ...

"'k Wier gevisenteerd en ze vonne op mijn dan ook twee gulde en vijf-en-dertig cente, zijnde 't soldo van wat ik verteerd heb an biere, wijne, thee enne ... room-chocolade, à la vanille. Waarop ze mijn overbrenge, pèr vigelante met twee ... driejarige zweetvosse bespanne, na 't huis van bewaring op de Prinsegracht, wat tot hede nie meer bestaat. Want nou is 't in de Cazjewarisstraat. Waarop ik in verhoor zijn genome door de edelachtbare heere rechter van exstruksie, de weledele heer W.L.F. Morsing, wonende destijds Prinsengracht 753, derde huis van 't hoekie. Angezien ik geen avecaat laat pleite, zijnde die tòch an 't groote kappitaal verpand, en ik zelfs as verdediger van ondergeteekende optreed, was mijn eisch weges oplichterij ... op hooge schaal: drie maande cellulair. En wel voor 't eerst op eige naam, as Jean Charles ... Constantin Edouard Racier ... Cadet, zijnde mijn vader in de Commune gevalle as ... martelaar de première classe."

Hier zweeg hij van ontroering, dikke tranen in z'n oogen.

"Is je vader op de barricade gebleven, Racier?"--vroeg de schilder deelnemend.

"Hè?"--werd de ander uit z'n droomen gewekt--"papa? Wel nee, die is ommers as vrouw verkleed, as markiezin dan netuurlijk, Napoléon achtervolgd, l'Empereur ... en heeft 'm de grenze overgejaagd ... We hebbe d'r nooit spijt van gehad."

"Dàt begrijp ik."

"De generaal Racier ... Ainé is op z'n château ... genaamd ... le Lion d'or, in hooge ouderdom in de familie-kelder, tombeau familiaar ... bijgezet ..."

"Maar, da's waar: vroeger heb je verteld, dat je vader tot directeur-generaal van het huis Rothschild in Berlijn was benoemd ..."

"Ja, benoemd, maar hij had ommers de dood an 't groote kappitaal gezien, net as ikke, z'n zoon Cadet ... en heeft 't afgeweze ..."

"O zoo ..."

"Maar nou heb je me weer in de war gemaakt ... Waar was 'k gebleve?"

"In 't huis van bewaring ..."

"Dus de eisch weges oplichterij op gróóte schaal was zes maande ..."

"Drie, wil je zegge."

"Nee, zès; want 't vonnis wier één maand met aftrek van preventief, want daar had ik zoo mooi voor gepleit, netuurlijk. Dus heb ik toe maar twee dage op Scheveninge doorgebracht, op A 46 ... Ja, da' pleidooi, daar konne die avekate van leere, zoo fijn as dat was. Die heele rol ha 'k uitgeschreve op papier, in de gevangenis, en uit me hoofd geleerd.

"Ik vroeg netuurlijk eerst an die welejelachtbare heere président en rechters of 'k 'n beest in 't spel mog neme om zoodoende me misdaad of val an de dag te brenge. "Welejelachtbare heere président en rechters! Veronderstel dat u met uw dame van Scheveninge kuiert, maar van De Haag komt er 'n hond, die wellicht verdacht voorkomt en schurf heef. Welejelachtbare heere président en rechters, wat doet uwe dan?"

""Beklaagde, staai 's op"--zee de president--"Dan gaan 'k 'n stappie of vijf opzij met me vrouw om mijn of mijn mevrouw niet te late besmette van dat beest."

""Welejelachtbare heere président en rechters! Zoo'n dito persoon staat sitôt voor de rechtbank. As gevalle man kan ik nerges geen betrekking krijge en daar de Natuur--as atheïst zijnde noem 'k God's naam nooit--de Natuur, dus, ze rechte eischte, en ik voorbij het hotel-restaurant kwam, genaamd du Commerce, café au premier, en ondergeteekende erge honger had, en door de welejelachtbare heer Janse, as president van de soepbedeeling daags voor me val was verwijderd (die zat er bij in de rechtbank, en ik noemde 't kind bij ze doopnaam) vroeg ik mezelf af: dat rake tuig zit daar lekker te vrete, en 't is net zoo goed van mijn, om rede ik bedoelde rol heb afgespeeld. Nou vraag ik, welejelachtbare heere président en rechters, of artikel tweehonderd zeve en zestig van de Code Pénal van 't jaar achttienhonderd ... drie en veertig nie' te zwaar is voor deze kleine misdaad? En vraag verzachting van omstandighede, waarop ik hoop en wensch dat de rechtbank mijn pesitie zal in oogenschouw neme, en laat 't verders over an de clemenzie van de rechtbank. Hetwelk doende, Jean Charles Bernard Antoine Racier ... Cadet!"

"En toe de president toe an me verdediger vroeg hoe of wat (die wordt 'r toch voor betaald en die mot toch ook wat zegge), zee die: "Ik kan daar niks an toe voege, want zoo zal 't wel in werking weze ook."

"Maar bij me ontslag gaan 'k netuurlijk sebiet na me kostvrouw, die me de zeve en negetig gulde teruggaf, waarop ik haar 'n briefie van tien gulde presanteer voor de moeite; maar dit geschiedde onder vier ooge in de binnekamer. 'k Kom daar netuurlijk alleen as 'k wat heb. En 'k had ommers honderd gulde verdiend binne 'n maand, en ze magge me daar toch nie weer derec achter slot en grendel voor zette.

"Nou komt 't páárdelef d'r bij en 't kerakter van iemand: Waarop ik weer me intrek neem in de Zeve Kerke van Rome! En nou toucheer ik die propriëtair, want ik zeg: "donnez moi vous même un massagrin!" (Da's de zwarste koffie). Hij herkon mijn sebiet, want ik had me baard nog, omda'k onder de drie maande had gehad en dan wor je niet geschore. Waarop ik hem 'n briefie van véértig gulde gaf om af te houwe. Maar 'k gaf 'm 'n kwàrtje fooi. Toen bedankte 'k 'm, dat ie me voor de rechtbank nie bezwaard had!"

HOOFDSTUK IV.

Alsof hij 't las uit een verrajers-roman in afleveringen, vertelde Racier dag aan dag voort van wat zijn groteske verbeelding over z'n armzalige zwerversbestaan fantaseerde. En de schilder liet hem ongestoord begaan, om dien raren waan te zien blozen in z'n fanatieken kop, z'n oogen vonkelend van extase. Want zoodra hij 'm, voor een detail, vroeg om 's even z'n mond te houden, verslapte dat gezicht zoo moe, en staarde de stumperd zoo wezenloos suf voor zich heen, dat alle leven eruit scheen. Hij was een geboren comediant, zag de wereld als een schouwtooneel voor draken. Zijn bestaan was een eindelooze reeks van burleske creaties, melodramatische rollen, bonte vertooningen van voorname personages, zooals hij zich die in zijn bekrompenheid voorstelde. En, fantast als hij was, geloofde hij oprecht wat hij speelde; zag hij het leven om zich heen door denzelfden waan. Tot ie dan telkens weer opgepakt werd, en in de gevangenis voortwarde aan de bitterste medidaties over miskenning en onrecht, hem aangedaan door de kleinzielige, baatzuchtige wereld. Stormen van felle opstandigheid wisselden met stilten van filosofisch-geláten martelaarschap. En langzaam aan vormde zich dan in z'n ziekelijk overspannen brein weer een ander ridderlijk plan, om uit te dolen, zoodra hij ontslagen zou zijn. Dan fleurde de poovere sire weer heelemaal op in zijn cel, kwam z'n versukkelde lichaam fier overeind, en de oraties, die hij hield tegen gevangenbewaarders en andere bezoekers, verliepen in de bizarste aberraties, op een niet te stelpen woordenstroom.

Straks ging het scherm weer op en zou hij in de comédie humaine z'n sterreloop voortzetten ... Want hij was immers de verhevendste kunstenaar, de universeelste geleerde, de messias van het atheïsme, de edelste mensch naar karakter en afkomst. Nu zou hij daden verrichten, die over heel de wereld den naam van Racier beroemd zouden maken; en lukte 't niet in het goede ... dan maar in het kwaad! Duizelig van exaltatie waggelde hij de gevangenispoort uit, zag hij zich op straat verdachtelijk nagekeken om z'n verschooierde plunje, dat de haat tegen "'t rijke tuig" 'm razend maakte.

Maar z'n afgetobde kop, en z'n ziekelijke lijf waren te zwak om feiten te plegen. De wraak bleef bij woorden, woorden van afkeer, van minachting, èn zelf-adoratie. En om z'n ellendige sjofele slaapstee-bestaan te zien in een gulden schijn, om zelf weer durf te krijgen, z'n machteloosheid aan te vuren tot een roes van grootheid, zette hij 't telkens die eerste dagen en nachten op een drinken.

"'k Was als 'n leeuw--de koning der dieren--die van de ketting afkwam. Met één slag van me klauw ha'k al dat kleine gebroed nou kapot wille slaan; me dàn weer wille vertoone in al me majesteit. Maar ze hadde me lam gesuft in die kooi. En dat maakte me zóó zenewachtig, da'k met me eige geen raad wist ... 'k Had aan Hare Majesteit de geëerbiedigde Koningin wille schrijve ... enne ... an Napoléon, om die nobele held bij te staan met raad ende daad. Maar 'k was niet in staat 'n pen in me vingers te houwe, zoo af en moei en ellendig as 'k was. 'k Wou alles, 't grooste, 't beste, zoo nobel as 't niet bestaat ... maar 'k kon niks, niks en 'k had niet de noodige kappitale. Daardoor ben 'k toen an de alkohol verslaafd, heb ik jenever gezope, dat de luize op me kop begonne te danse ... Om 't goeie, 't groosche tot stand te brenge door die alkeholische krachte, die 'k zelf nie meer had. Mooie werreke voor de menschwaardigheid van 't heele uitspansel zou 't weze ... want 'k heb an geen verrajers borste gezoge ...

"En toe ... toe kocht ik voor de laatste cente van me uitgangskast weer 'n ander toilet--da's juist je rol: de kostuum--en 'k bestelde een colbert anglais, chutte-perge laarze, 'n rubenshoed met 'n bruine demi èn fantesie-lorgnet. Daar rees ik mee na Utrecht, per rijtuig van twee arabiër vosse ... zweetvosse ... getrokke. En 'k liet me brenge na 't hôtel-restaurant Pays-Bas, waar 'k volges de etiquette me koesier weer laat betale. Want ik ben nou de baron van X. tot IJ., gepensionneerd luitenant-k'rnel van 't Nederlandsch-Indische leger, waaronder 'k een jaar en drie maande as keloniaal heb gediend, toe 'k door Zemajesteit Koning Willem III wier gepardeneerd van de strop en gepardeneerd van de kogel voor vijf jare detentie. Dáárvan wist ik nou dus al die generaals-etekette, en heb ik daar drie weke in dat logement gelogeerd en aszoodanig gegete en gedronke en vertering gemaakt voor drie honderd en zes en tàchetig gulde zeventien cente. Hetgeen 'k zou betale as 'k mijn pensioen ontvangde. Wat zij respecteerde. Want 'k had me daar nageschore, nagemaakt met 'n pruik, snorre en baarde en die betreffede poltieke costuum met fantasieketting, om rede, a'k 'n rol speel, 'k de persoon in kwestie eerst bestudeer, zooda'k d'r sprekend op lekent. Waarop er niet de minste twijfel bestaan kòn, en ondergeteekende een behandeling genoot eerste klas.

"Om an de noodige kappitale te gerake, vroeg ik dagelijks in de vreemde tale het adresboek, waar 'k in naploos de name die 'k wel kon met familiebetrekkinge onder 't leger in de Oost, waarop ik receptie anvroeg, èn ontving, en de tijdinge over d'r lui anverwante deelachtig maakte an die persone, waarop ik de noodige gelde leende om nooit werom te geve ... (Bij 't groote kappitaal netuurlijk, da's me hekel!) en op zoo'n voet op hooge schaal zware verteringe miek ... 'n enkele keer ook in de groote cafés waar de Figaro leit ... enne le Petit Journal, omdat dat me moerstaal is ...

"Nou mot je uit die etiquettes van dat leger wete, dat je van begin-soldaat tot an adjudant-onderofficier je pesioen mag hale vier maal in 't jaar, op de 15e; en boven die rang op de 16e, 17e en 18e April, Juli, October en Janewari.

"Dit wetende, zou mijn pesioen ontvange worde op de achttiende, om rede ik de zeventiende per noorderzon na Alkmaar vertrok, waarop ik séance tenante gearresteerd werd, en zoo wier ik weer korrepus dilikt. Ze vroege vijf jare, maar 't wiere d'r twee, die 'k uit heb gedaan in Scheveninge, want daar ben 'k graag, zooda' 'k er altijd om vraagt. 't Is daar stilder en as je over je koekoek kan kijke hoor je de zee, en 't is er beter van verdienste. Me nummer van cel was B 154, waar 'k zevehonderd dertig dage deurbracht na aftrek van me prevetieve; 't benne vier en twintig maande ... en honderd vier weke ...

"Da' beviel me wel niet als te best, want 'k ben ook wel liever in 't Bible Hôtel, maar 'k kan me in elk lot schikke, van wie wat verdient, dat ie ook wat mot hebbe. 't Volk hebbe de wette gemaakt, en daarna mot de misdadiger behandeld worde. Dit alles is de schuld van de maatschappij en 't hooge kappitaal die mijn an me lot overlaat.

"A'k 't allegaar opskreef wier da' boek zóó dik ... 'k heb er nooit geen menuut spijt van, want as er 'n hond tege 'n muur ze pootje licht, heffe d'r veertig d'r poot op en doene 't allemaal ... Helaas, 'k wil zoo goed. Me gedrag bleek immers in de gevangenis, maar daar gavve ze me te vrete. En 'k heb in de cel nog nooit geen straf gehad, as voor 'n pruimpie tabak. Om rede ik er nooit met de kelégaas muurtje heb getikt, want ik wou er niet bij name bekend weze. Maar nou ben 'k deur de wol heen, en toe was ik nog erg da 'k mijn schaamde.

"'k Heb 'r matjes geweve, om voor de rijkdom d'r deure te legge, en met zuinig te weze, zonder de cantine op te geve--ik kon voor me ziekte geen tarwebrood bekomme, omdat 't een civiele dokter is, en die ken je niks wijs make--maar zoo verdiende ik een en veertig gulde.

"Daar kocht ik bij me ontslag een paar schamele kleere voor, en twintig gulde galanterieë: gare, band, zeep, postpapier en zakkammetjes. Want van 'n stijselkissie had 'k 'n marsie met laadjes gemaakt en die ware niet eens vol; voor twintig gulde hè je ommers zooveel niet. En je mot er netuurlijk minstens de helft op verdiene.

"Met lak had 'k dat marsie zwart gemaakt, en voorzien van kopere spijkertjes met me naam: Jean Charles Racier voluit. Maar vóór op de kist sting met groote letters:

"WAT IS EEN MENSCH EN WAARTOE IS EEN MENSCH GEBORE".

"Zoo ging 'k van de Haag over Leie en Haarlem an de huize bij 't kappitaal. En dan vroege ze wat dat woord beteekent. Kwam 'k nou bij geloofsgenoote--'k ben atheïst en beweert dusdanig dat alles uit de Natuur voorkomt en wij afstammelinge benne van de arraroetangs; da's me leer en gaan 'k niet af ook--zie je, bij geloofsgenoote miek 'k dan wel 's goeie zake. Maar voor de tweede keer ben ze niet thuis, en hiet 't: daar hei je die vervelende vent weer. En wie dat woord op me kissie niet verstonde, werd ondergeteekende bij de deur verwijderd.

"Wat zoo overdag verkocht was, werd 's aves bij de grossier angevuld. En vente is me lust en me leve, want huur ik drie maande 'n wage met negocie, dan is tie mijn. Maar ze storte me liever de afgrond in, dan dat ze me de brug overhelpe. Die persoon die dat doet, za'k dankbaarder weze dan me eige broer. Maar 't kan me nie meer schele ook en 'k wor d'r onverschillig over.

"Daar had je Dr. X, christelijk afschaffer en vegetariër. Bel 'k ook an de deur. Roept de meid: "mevrouw, kom nou toch 's kijke, daar staat dat en dat op die man z'n kist." Geeft de mevrouw mijn receptie in die gehoorzaal, en vraagt mijn wat dat beteekende. Maar ik zag er de Bijbel op tafel legge, en zeg: "Mevrouw, da' kan 'k uwe op hede nie vertelle",--angezien ik zag waar ik was. "Maar wat doet meneer?"--"Professor in de godgeleerdheid."