Part 10

"Nou, en toe' in dat huis van bewaring werom na de uitspraak, toe kreeg ik nog ruzie ook met mijn staf, omdat zij net zoo goed twaalf jaar hadde, en ik eerst had gezeid, da'k alle gevolge op mijn nam. Op 'n dag zitte we daar weer same tabak te strippe--erg fniezerig werk, na je wel snapt--as de Markies de Touard mijn die oorzaak van zijn tweede val gaat verwijte, en dat ie nou z'n keel wel an de kapstok kon hange. En jawel hoor, die tweede educan valt mijn ook af, en na 'n heeleboel vijve en zesse rake me handgemeen,... knokke, man... och christeneziele! Maar die andere jonges hadde meelij met mijn en weerde hullie af... om die tabak. Toe komme die bewaarders binne, en vatte ons beet,--één loopt er pardoes met ze booschop bij de directeur an, en die zeit: "Kom jonges, jullie hebt 't met z'n drieë in de vrijheid ommers altijd zoo goed kenne stelle,--waarom maak je nou ruzie?"--Maar jawel, hoor, medeen most 'n elkeen weer in z'n cel.--We hadde daar zoo netjes onder mekandere gezete;--'k had echt 't sjegrijn in me lijf. Ja, gedurende de appèldage hadde ze me wel tien maal gevraagd, da'k nog geen uitsluitsel wou geve, om rede ik 't daar zoo fijn na me zin had ... Maar toe',--zukke roetgooiers!--'k denk: wat let mijn? en de laaste dag nog om vier uur teeken ik an ... Hadde zullie 't smoor in, dat ze d'r eige inspres ankleeje moste voor dat parket!... En die volgende morge die cel uitgehaald, en weer met z'n drieë geboeid an mekaar--maar nou kwaad!--da' we met zes veldwachters vervoerd wiere om dat hoogere beroep te gaan doen.

"Nou, en dan krijg je al dat gezeul en gemier van nieuws an. Zes uur porre, de noodige inwendige mensch versterke met 1480 deele melk en water benevens je kuggie. Kuggie mee om op te ete onder de reis na De Haag--mijn geliefde residentie, na je wel weet--maar nou: voor 't Hof.

"Dat stompie roggebrood heb ik netuurlijk gauw an dat publiek cadeau gegeve. En zoo wier die stoet vertransporteerd: ik met me staf an mekaar, briggedier-victief en twee veldwachters, allegaar in de trein. Maar daar hawwe 't goed. Want we mogge de boteramme van onze eerewacht opete, en die ware flink gemeubeleerd met ham; me krege segare te rooke en 'n kop van de alderfijnste koffie uit dat station Rosendaal,--viel niks op an te merke, petje af, èrg best transport. Al hè'k dan ook onder 't rije van me vleugeladjudant de Markies nog 'n labberdoedas op me wang gehad, die 'k tot hede ten dage spijt heb 'm vanwege die opebare macht niet dubbel werom te hebbe kenne verkoope, zóó kwaad as die man op mijn was. Maar ook me andere had ziels met z'n eige te doen, want zij ware toch maar me knechs geweest en hadde niks opgelicht,--wat waarheid bevatte, uitgenome 't drage van de milletaire kleere, wat ook om straf vraagt van de wet!

"En ajje dan ankomt in je residentieplaas, staat die equipage al op je te wachte, met koesier en twee palfreniers achterop,--de cellewage, vervloekte ijzere kast; allegaar amparte 'okkies, waar je ingeduwd wordt, 'n stank van dieve, zoo scherp dat je bijna stikt; en zoo'n kar rammelt, dat je denkt, dat je maag om zal draaie. Bè je dankbaar ajje op die binneplaas ontboeid wordt! En dan komt altijd die directeur medeen erg vrindelijk na mijn toe, en zeit: "Zoo Racier, ben je daar weer?" Waarop die briggedier 't bewijs van zijn gevangene overlevert.

"Affijn, in De Haag wier toe' die heele zaak weer uitgeploze, maar alles veel minder mooi en vertierig, en met maar veertien getuige erbij. En eindelijk voor dat hooge hof, eischte die zwartrok van 'n procureur-generaal,--waar 'k bij laat vloeie dat 't geen kat is om zonder handschoene an te pakke en die de grooste hekel het an recidiviste--: bevestiging van de straf voor Racier en zijn staf.--'k Wil je best bekenne: toe' zat ik in draf, en d'r ware twéé geneesheere noodig, om mijn weer bij me trimmetane te brenge, want ik was van me stokkie gevalle.--Maar eindelijk benne we allegaar tot niet meer dan vijf jaar veroordeeld, en door tusschekomst van de directeur ware we medeen al gescheië, zoodat zullie na Leeuwarde ginge en ik vroeg om me eigeste celletje werom in me vertrouwde Scheveninge!...

"Maar 't eenige wat ik daar toe' toch zoo schrikkelijk miste, dat was me slaatje.--O man, ik smachtte soms zóó om te pruime, da'k dat teertouw ging kouwe, dat ik uit zat te pluize. Dikkels genog hoor, kwam de directeur, en dan zei 'ie: "spoeg's uit op je hand," dat ie die touwvezels zag ...

"Nou moch' ik daar, om me goeie gedrag, nog wel's me celletje uit om dinge van zolder te hale, zooas cocos om te vlechte voor die mensche, en dan liep ik zoo maar as 'n vrij man onder die hanebalke rond ... Och Heere, wat mòch' ik dat graag,--'k ruik nòg die scherpe touwlucht a'k er om denk.

"Maar nou op 'n keer ontmoet ik in die gang 't dochtertje van de werkmeester. En 'k maak zoo'n lief praatje, toe zij zeit: "Ja, ze was tabak weze brenge an vader." Dat wier me medeen of er 'n vlam opsloeg achter me ooge;--'k most me vasthouwe, zóó beroerd as mijn dat miek. Maar 'k laat netuurlijk niks merke, en dat meissie loopt deur, en ik sluip stiekem werom die trappe weer op. Want zie je, gestole heb ik nog nooit, maar tabak is as 'n suikerpot voor 'n kind. Dáár kan je niet afblijve. En och christeneziele, a'k die jekker van de werkmeester navoel, die d'r hong op de touw-zolder,--dan snap ik daar met 'n woord van waarachtig ...: 'n heel pond Friesche baai, da'k eerst nog dacht, dat z'n boteram was! En eer 'k 't wist, ha'k 't al weggepakt... Man, màn! da' kan jij niet doorvoele wat dat voor 'n bajesklant is: tabak genog voor z'n hééle straftijd om van te pruime, a' je 't 'n beetje gochem angeleid het...

"Maar as de directeur in me cel kwam, dan vond ie niks as dat ééne slaatje soms in mijn mond. En dat ie niks von, dat gaf 'n heele opstand; wiere telkes invalle voor gedaan om mijn celletje na te speure,--ja, 'n paar maal hebbe ze me stroozak opegesnede... Hi, hi!--daar làg 't niet.

"Nee man... Maar omda'k altijd zooveel hieuw van diere--bij mijn goeie gedrag--moch' ik alle Zondags op zolder die twee katte van de opzichter gaan verzorge; en daar liete ze mijn onder de roos dan zoo'n heele middag vrij passegiere. Nou, je had er vanzelfs wel tralies voor die rame, maar je was er zoo hoog, en zoo kon je 'r heelegaar die schepies in zee zien, die mijn gedachte ver mee trokke. Hè, en ondergeteekende màg zoo graag reize... A'je me 'n riksdaalder geeft, zit 'k morge in Londe,--met die veeboot van Harlinge over, as drijver achter die schape an... Zie je, en dan die vrijende paartjes bespieë daar in die duine as 't weer lente wier, en d'r zoo'n groene liefelijkheid kwam over dat zand ... Nou, en dan kreeg ik voor die poesies 'n bitje zoete melk mee, stukkies vleesch, wittebrood, maar dat vrat 'k netuurlijk zelvers allegaar op, want dan dacht ik: die lieve beesies worde tòch wel vet, en ik lust 't graag, krijg 't nooit...

"Ja, 'n Zòndagsche Zondage, hoor! Wàt had 'k 't op die zolders toch best: vrijuit loope, lekkertjes schranse, en, och christeneziele noggetoe, die heele zak vol tabak, die 'k onder 't touw en 't cocos stiekem weggeborge had..."

HOOFDSTUK XIX.

"... Maar toen op 'n keer heb ik 'n steek late valle"--vervolgde Racier, nòg weer verdrietig, z'n verhaal over de tabaks- en andere zaligheden in den zolderhemel van de gevangenis--: Hij had de verleiding niet kunnen weerstaan en 'n handjevol van die "effetieve Friesche baai" uit den weggemoffelden zak van den werkmeester mee naar zijn celletje genomen voor den nacht, om de hartigheid van nog 's een versche pruim bij z'n slapeloosheid, waar ie zoo wee van wier op 't lest... En daar ineens was de directeur bij 'm binnengevallen, had 'm ontijdig uit z'n kooi gehaald, en, wijzend op die noodlottige bobbel achter z'n kiezen, verordineerd: "doe d'r 's uit." Diens technische blik had de substantie dra herkend. Dat was geen teertouw, tot vezels gekauwd,--dat waren lange draden ... tabak! En: "hoe kom je daar an, Generaal?"--had hij eerst nog 'n tikje gemoedelijk, maar toch streng gevraagd.

"'t Is van 'n endje segaar, da'k op de luchtplaas heb gevonde"--antwoordde Racier spontaan.--"Hebt uwe daar zeker zèlfs late valle."

"Dat lieg je, want ik pruim of rook nooit"--was 't bescheid.

"Dan meschien van de domenees of de pastoor, of van die andere heere voor onze Zedelijke Verbetering, die d'r gevange medemensch nog 's 'n rookgeurtje wouwe gunne...."

Maar omdat hij de waarheid niet had willen zeggen, moest ie toen in de strafcel, daar in den kelder;--naar de bajen, zoo gezeid.

Vijf dagen later werd hij om kwart voor tienen op de klok voor dat college van regenten gebracht, en op die groene tafel lag daar zijn pruim uitgespreid als korrepus elikser... Doch hij hieuw astrantig vol, dat ie 't gevònden had, en derhalve kreeg ie er nog een-en-twintig dagen strafcel bij--wat 'm driftig gemaakt had en hem 'n bondige verwensching ontlokt, bedoelende het botte afsnijden van der heeren respectieve levensdraden--met als gevolg natuurlijk verzwaring van straf: "in de boeien!"

Doch dit deerde hem amper. Want naast de bajen had je de gevangeniskeuken, en die kok was de kwaaiste nog niet. Te minder omdat hij nog wel 's door zijn koksmaatje een vaatje margarine placht te laten verheimelijken voor eigen huiselijk gebruik,--waarvan Racier toevalligerwijs niet onkundig was gebleven.--Nou, verraje dee' hij tòch nooit, naar ik wel wist. Maar voorloopig had hij geen termen gevonden om den kok van dit zijn principe de overtuiging te schenken. En die was 'n erge beste man, bezonder meelijdig en mededeelzaam,--óók voor 'n ander. Met dit gevolg, dat Racier in de strafcel zóó vet en zoo dik wier, dat die boeien 'm bekans van z'n lejen afborstten... Maar die ànderen begrepen dat niet!

Bovendien had hij toen, als atheïst zijnde, de hoogste vereering opgevat voor 'n predikant,--al kon hij uiteraard de sóórt nooit als te best zetten... Maar dàt was nou nog 's een domenee! Die kwam soms dag aan dag bij 'm, en vertelde van allegaar verhale uit die groote, vrije wèreld, zonder gezemel of flauwe smoesies,--dat 't was of je 't las in 'n boek vanne ... Paul de Kock ... offe Multátuli. "En àls maar door, en àls maar minzaam tege 'n gevalle mensch, want--zei die altijd zelf--: "wie staat, ziet toe dat hij niet en valle, en in dat groote Huis, daar zitte die gróóste misdadigers niet."--Fijn gesproke,--is dat effe wat voor 'n dienaar van 't heilige woord, die daar toch ook van mot bikke?"--Racier nam er zijn petje voor af. "Dikkels genog hoor, dat domenee kwam in die strafcel, met z'n boterammetjes onder ze arm, en dan was z'n eerste tege de bewaarder: "doen die man ze boeie af; zóó kan 'k niet met 'm prate!" En of 't dan was om hèm weer die vrije beweging van arme en beene te late?--domenee dee' ook de celledeur achter 'm dicht, dat de generaal z'n kap af moch' neme,--hoe 't zij, vaak zat ie er 's avons nòg, en mos die bewaarder komme vrage of z'n eerwaarde wel wist dat 't half nege was. Onder z'n trooste was die man z'n tijd heelegaar vergete,--zoo'n eerbied had die voor 'n ander z'n ongeloof.... Zie je, às er toch nog 's ies was--wat 'k niet en gloof as atheïst zijnde--maar 'n ander leve of zoo, dan het Ds. X. daar de aldereerste plaas, of 'k mag zóó dood valle....

"Maar zie je: vijf jaar, dat benne zestig maande, twee honderd zestig weke, achttien-honderd-vijf-en-twintig dage .... drie-en-veertig-duizend-acht-honderd ure, en ajje de menute wil wete, weet ik ze ook buite me hoofd, want dat leg je daar allegaar maar telkes uit te rekene, as je snachs nie ken slape: omdat je er ommers geen seconde van wordt geschonke, waar je niet zoo siekeneurig langzaam doorheen hoeft te gaan... Je wordt er zoo flauw van, krijgt zoo'n kinderachtige smaak in je mond,--waarvoor ze in dat groote Huis nog wel 's 'n stukkie bokking uitdeele an wie beneje 't jaar hebbe,--maar as recidivist zijnde, wordt jou geen hartelijkheid van haring of 'n harderwieker gegund.

"Nou, en dan is dat bij mijn maar aldoor prakkeseere. Dan haal 'k me heele levesloop weer door me hoofd, van onschuldige zuigeling af in die wieg, en van 't respek voor je ouwers en je familie, die je te schande heb gedaan door je valle.... 'k Heb nog twee zusters na je weet;--die ben erg deftig getrouwd, allebei van de alder'oogste kringe in Brussel.--Nou, da' kan 'k dan nie verknoerste, da' die edelvrouwe mijn zoo verachte. En om d'r meelij nog's op te wekke, schrijf ik dan weer da'k in die gevangenis op sterve leg en me Heer en Heiland anschouwd heb, vanwege dat hullie met d'r manne allebei an de fijne kant benne. Da'k me bekeerd heb--zoo gezeid--, om nog 's 'n woord van troost en liefelijkheid te magge verneme uit de mond van mijn eige bloed in die verlatenheid van me cel. En dan maak 'k ze lekker ook, want dan schrijf ik d'r telkes bij, da'k an me nichie Merie mijn heele nalatenschap heb vermaakt,--wat zullie nie wete dat mometeel niks as me dallesdekkertje is, die lange pool, die 'k nog van jou heb gehad, en me pijp, aggenebbiesj!

"Die twee brieve in antwoord draag 'k altijd speciaal bij me; gaan mee in me graf. Ajje d'r nou bij gaat zitte, za'k ze je nog's voorleze, omdat jij toch 'n ami intime van me bent... Mot je hoore, en maar nie' na me kijke, a'k altemet van inwendige ontroeringe weer nie' verder kan komme ..."

Tot de onverwachte wending weer kwam, op mijn meewarigheid: "Wel christeneziele, wa' bè jij toch 'n slome kadet, da' je die inzichte van mijn nooit wil begrijpe. 'k Was zoo lekker as kip--nogal wiedas, daar vlak naast die keuke... Maar 'k smachtte ommers van heimwee na 'n woord van vertroosting, enne ... as 't kon nog 'n paar cente d'r bij voor 'n krans op mijn graf... Want 't liep na ontslag en de uitbetaling van die uitgangskas... Val jij mij ook aldoor in die rede!--'t Mooiste komt ommers nog, van hoe ze al stiekem op die erfenis van mijn gevangenis-cente aasde."

Maar die comedie kende ik nu al wel.--"Ja man, van je familie moet je 't maar hebben ..."--sneed ik de pathetische voordracht bot af.--"En toen na je ontslag, wat heb je toen verder uitgespookt?"

"Och ... zie je, die brave domenee had mijn met rijtuig af wille komme hale van de poort: maar 'k heb 't afgeslage ... voor 't oog van me maats, hè? dat de Generaal d'r nou uit kwam, as verstokt atheïst, in één bakkie met 'n predikant! Al kostte 't me hartzeer, want 't was voor mijn 'n erg beste zielevertrooster geweest...

"Maar 'k ken me zelfs ommers veel te goed. A'k na zóó veel jare die poort weer uitstap, dan ben 'k as 'n hond die van de ketting af komt,--zóó zenewachtig, da 'k met m'n eige geen rade meer weet, en alleenig maar schrikkelijk an die drank ben verslaafd... Dan mot 'k jenever gaan zuipe, net zoo lang to 'k die luize op me kop zoo voel danse ... ja', da'k m'n eige wel dood wou zuipe ... al heb 'k an geen verrajers borste gezoge...

"En tòch ... toe, toe is dat alles ten goeie gekeerd ... door 'n vrouw die mijn liefelijke hart verstond, 'n vrouw as 'n engel ...

"'t Was de veertiende Juni. Toe sting ik in Scheveninge weer op de straat, met me heele armoeiïge lijf ineens in die zon. Buite de poort, in die lange laan van hooge groene boome,--da'k van duizeligheid niet en wist of 'k links dan rechts af zou slaan.

"Toe vroeg d'r 'n man: "waar mot jij heen?"--'k Zeg: "na de watertore",--want hij zag niet da'k uit de bajes kwam, zoo netjes gekleed as 'k was in dat zwarte pakkie van mijn domenee. En dus doende kom ik in dat eerste 't beste café an, van de andere kant as uit dat groote Huis. En om nog minder in de gate te loope, vraag 'k een kop koffie. Maar nou stane daar 'n boel mensche voor toonbank, en tòch geneer 'k me eige zoo'n beetje, toe die waard, die dat zeker an mijn ziet, blauw-weg zeit: "Och man, schaam u maar niet; ze komme hier allemaal 't eerste an." En ik weg!

"Dan valt mijn oog op 'n ordentelijk huis, waar an staat: café Alcazar. En op dat raam geschreve: "ici on parle français." Nou hè,--ik die tòch zoo graag mijn moedertaal hoort, 'k stap daar na binne en vraag: "donnez moi une tasse de café." Maar Fransch kon zij niet. Wel wier 'k, om mijn nette kleedij, in 'n amparte gelagkamer gelate, waar 'k door d'r beeldschoone dochter wier angesproke,--da'k er van schrok, zóó'n beeld! 'n Schoonheid man,--a'k van mijn leve nooit had gezien, met 'n bruinachtige tint en koolzwart haar, dito wenkbrauwe, 'n klein mondje, en ivoorwitte tande ... Daarmee bevond ik me eige niks op mijn gemak, hoor, want 'k ben toch ook man, hè, en dan vijf jaar cel ... "Jongejuffrouw"--zeg 'k van ontroering--"vraag maar liever eerst of uws mama óók bij ons komt."

"Nou, en toe' vroeg die mevrouw of 'k een gepensionneerde was. "Nee"--antwoord ik in 't Maleisch--"ik kom juist uit 't Kurhaushotel met 'n briefie van houdt 'm in de gate."--En toe kreeg 'k 'n kop extra zwarte koffie voor de reparatie,--en 'k at daar,--en 'k nam twee kejakkies, want ik dacht, 't is jullie tòch te doen om mijn kappitaal;--maar aldoor in bijzijn van dat beeldschoone mokkeltje, waaran 'k óók twee kejakkies had gegeve.--En toe zeg 'k zoo: "'t Spijt mijn, da'k geen twintig jaar jonger ben, want dan ontging jij mijn niet, edele nymf." Waarop zij in eene mijn heele inwendigheid an 't smelte bracht door dat gezegde: "Meheer, ik ben atheïst en trouw nooit, want ik weet veels te goed, waar 'n mensch toe komme kan!"

"Daar schrok ik toe zóó van, want 't was twee druppels water mijn eige gedachte,--en och, christeneziele Venus was d'r maar 'n aroeang bij. Da'k in ééne zeg: "Ze magge mijn alle jare van de wèreld geve, a'k je effe as 'n zuster an mijn hart drukke mag." En 'k ril d'r nòg van, man, want d'r mama sting toe dat dat moch', en 'k miek d'r koontjes nat van mijn trane.

"Toe bestelde ik 'n diner eerste klas, mèt 'n flesch wijn,--aldoor nog in die gedachte, dat ik me in 'n huis bevond, waar 't om 't lood was te doen. En na afloop huur ik 'n kamer, om daar te logeere. Waarop ik vroeg: "Mevrouw, wat is me schuld?"--"Wat je op fatsoenlijke manier hier gebruikt"--zeit zij toe'--"brengt geen schuld mee, omdat u derek de waarheid het gesproke, en 'k graag mensche mag, die met de volle waarheid voor de borst komme ..."

"O, man--dat voel je dan over je rug. Zooda 'k an die dochter vroeg of zij mijn nou de eer wou doen van mijn De Haag te late anschouwe ... Zóó uit de bajes, met 'n beeldschoone dame an mijn arm,--'n ontslage boef! En ze vertoonde mijn 't paleis van onze geëerbiedigde Koningin,--snij je me hart ope, is 't één bonk oranje!--, en bij die Gevangepoort hieuw ze halt: "wat hier te zien is, is prachtig,--je ken er de martelinge waarmerke van Johan de Witt, enzoovoort." En onder de wandeling vroeg ik haar kennis van de boeke van Multátuli, en hoe zij an 't atheïsme was gekomme?

"Zoowat twee-en-half uur heb ik met haar gewandeld, en 'k dorst niet te vrage van wat te gebruike, want daar was zij te fassoendelijk voor. Maar in eene zeit zij, "wat hè jij 'n mooi ringetje an!"--'k Zeg: "'t is 'n gedachtenis an mijn mama." En 'k paste 't haar alvast an. Waarop ik in de Hoogstraat die winkel van Van Kempe inging, zeggende om 'n boodschop, en uit achting voor 't geen ik genote had en de toekomst van de nacht wellicht nog opbrenge zou, bij die juwelier voor de som van f 8.50 'n ringetje kocht, in rose watte geleid met 'n doossie.--En zoo ging ik weer gearm met haar na huis.

"Toe heb ik s'avens met verschillende heere daar 'n partijtje biljart gespeeld, en geeneen van verlore, dus wij mieke de grooste pret. Ik dacht, da'k in de hemel was, daar 'k 's ochtens in me cel nog me kuggie had gebruikt.--Om tien uur souper, met dat beeldschoone mensch altijd bij me ... da's óók 'n plaag, om gek van te worde!

"Daarop vroeg ik an haar mama: "wil u mijn 'n plezier doen, onder zes ooge privé?"--En dat moch.--Toe zei ik: "mevrouw, voor 't geen u gedaan heb an 'n gevalle man, heb ik dit gekocht, en mag ik nou de vrijheid hebbe het an 't geen u lief en dierbaar is te overhandige?"--Waarop die mevrouw zei: "zie je wel, dat je opvoeding niet en leere ken?"

"En die dochter riep tege mijn: "geef nou uws hart maar lucht, want gij zijt óók atheïst!"--Waarop ik snikkende dat doossie ope miek en haar die ring overhandigde met de woorde: "Kind, dit is 'n gedachtenis van 'n atheïst, en dit doen ik niet voor 't een of andere, maar 't is louter mijn opvoeding, die zich ten prooi geeft",--en ik 't an haar vinger stak.

"As gij tòch atheïst zijt"--zei zij toe verblijd--"geef 'k u verlof om buite bijzijn van mama, na sluite van 't café nog 'n paar woorde met mijn te verwissele."--Om twaalf uur ging die bak dicht, en tot twee uur hebbe me wijn zitte hijsche.... Da's karakter....: ze had an mijn gezien, da 'k een gevalle man was..."

En weer verborg Racier z'n snikkenden kop in z'n rooden zakdoek. Tot hij zich vermande, en met een smeltend weeke stem besloot:

"Die andere morge stinge wij allebei erg laat op, en toe het mijn beeldschoone engel mijn eigehandig na 't spoor toe gebracht. Want 'k wou in De Haag niet blijve, om rede daar die Markies de Touard óók net af was gestapt en met potlooje die klante langs leurde, die ik met me staf vijf jaar geleje opgelicht had.--Daarom trok ik na Middelburg werom, en door tusschekomst van Jhr. v. d. L. d. C., van de president van de rechtbank, en nog andere grootheid, die mijn wel konne, ben 'k toe an 'n wage huishoudelijke artikele geholpe, om de boer mee op te gaan vente.--'t Een of andere uit te hale, dat doet die Markies nou nie meer. En ikke óók niet, as de maatschappij mijn maar niet in de steek laat.

"Maar toe' 'k daar die eerste avend in Middelburg ankwam, en me intrek in dat logement voor gesjochte jonges nam, komt medeen die vent met de nachtlijst na mijn toe en zeit: "Zoo Generaal, hoe gaat 't met 't leve?"--"Zachies an",--zeg 'k nog.--"Nou vrouw"--roept ie die bolleboffin d'r bij--"je mag de vlag wel uithange, want zúkke hooge personaadjes hebbe me nog nóóit te slape geleid!"

HOOFDSTUK XX.

"Achtbare Heer,

"Het gemoed den spiegel der menschheid waarin men gansch zijn leven kan terugzien, belast mij met zwarighedes.

"Mijn leven dat niets anders is dan eene aaneenschakeling van ellende, armoede, verdriet en misdaden, gepaard met nog vele andere misdrijven en omstandighedes, doet mij bij zekere klas van personen een aanzien verschaften als uitschot der maatschappij, nieteling in de samenleving.

"Nochtans geachte Heer, gij, dat levend massa, gij die bezield zijt met een fabelachtig vermogen, een edel gevoel en innemend karakter, begaafd met eene geleerdheid van Salemon, gedenk een man die aan het visionisme lijd?

"Menigmaal heb ik opgemerkt dat na het verhaal van een klein gedeelte mijns levensloop den ongeletterden of bijgeloovig mensch een afkeer voor mij koesterde, menschen die ik aanzien als ontaarde wezens, wiens karakter naar het dierlijke overhelt.

"Achtbare Heer, vergeef het mij, maar man als ik rondzwervende rampzalige, die ook alle uitvluchtsel en omstandigheden der samenleving kent, volgens mij is de sympathie die uwe dienstbode mij koesterde min of meer uitgedoofd. Ik kan mij inbeelden wat daar aanleiding toe geeft.

"Maar vermits gij eenmaal gansch mijn levensloop zult weten--'t ergste komt nog!--veroorloof ik mij uw goedheid af te smeeken, om mij te helpen in mijne noodwendigheden, en haar, die twee druppels water een Prinses is, in te beelden dat ik goedhartig en nederig ben aangaande haar persoon.

"Steunende op Uw welwillende Edelmoedigheid achtbare Heer, en in aanmerking nemende mijn voorliefde, die ik voor u koester, hoop ik wel geachte Heer, dat uw medelijdend oog zal nederzien op het rampzalig leven van mij

"Uw nederig dienaar C. E. Racier."

Dien middag had Racier tot drie uur op mijn kamer zitten vertellen. Een uur later vond ik dezen brief in de bus,--getrouwe variatie op zijn fameuse generaalspleidooi,--zóó keurig gecalligrafeerd en met zulke prachtig omkrulde beginletters versierd, dat hij hem zeker door een ander had laten schrijven.