Part 12

De komst der jongelieden bracht eenige levendigheid onder deze stoere mannen en verschafte hun vreugde, want de jonge Vrijbuiters stonden bij hen in hoog aanzien. Zij verheugden zich in hunne terugkomst en waren blijde, dat Anna de belegerde stad ontkomen was. Maar spoedig werd het weer stil in de kamer, en hoorde men bijna niets anders dan het zuchten van vrouw Geerte, die hare droefheid en tranen niet bedwingen kon en hevig snikte. En zij zagen met deernis het bleeke gelaat van Aelbert, die door de vreeselijke tijding diep geschokt was.

Opeens verbrak Marten de stilte door te vragen:

»Vrienden, zouden wij geen poging kunnen doen om hem te redden? Wie weet, waarheen hij gevoerd is?"

»Hem redden?" vroeg Claes Kees Symensen, »hoe zouden wij dat moeten doen, Marten? Wij weten niet eens, waar hij zich bevindt..."

»En zou hij nog wel in leven zijn? Ik betwijfel het," sprak Jan Dieuwers zacht. »Voor een Vrijbuiter heeft de Spanjaard geen genade, en stellig niet voor 't Oude Hoen!"

»Maar we konden het toch beproeven," hield Marten vol. »Als een van ons een dergelijk lot getroffen had, weet ik zeker, dat hij rust noch duur zou gehad hebben..."

»Maak je geen illusies, Marten," viel Symensen in. »Hadt jij, evenals wij, de vreugdekreten der vijanden gehoord, toen 't gevreesde Hoen hun in handen viel, dan zou je geen oogenblik twijfelen aan zijn lot. Ik ben er van overtuigd, dat hij niet meer leeft..."

»O, als zij hem maar niet gemarteld hebben," snikte Aelbert, terwijl hij zijne moeder de armen om den hals sloeg en zijn hoofd tegen haar schouder vlijde.

[Illustratie]

Anna stond met tranen in de oogen naast de bedroefde vrouw. Zij sprak niet, want woorden van troost wist zij niet, maar zij had de hand der arme vrouw in de hare genomen, en drukte die met innig medelijden.

Weer ontstond een diepe stilte in het vertrek.

Tot plotseling de deur geopend werd, en--'t Oude Hoen in levenden lijve aan den ingang verscheen.

Geerte slaakte een kreet van vreugde en wierp zich schreiende in zijne armen. Ook Aelbert en Marten sprongen op en ijlden naar hem toe, en de Vrijbuiters stonden in de grootste verbazing hem aan te staren. Maar vreugde tintelde in hun oog, en een blijde glimlach plooide hunne lippen.

»'t Oude Hoen!" riep Claes Kees Symensen verheugd uit. »God lof! Hij is het gevaar ontkomen!"

En van alle kanten klonk het: »Godlof! Godlof! Hij leeft, en is het gevaar ontkomen!"

't Oude Hoen sloeg zijn eenen arm om zijne vrouw en zijn anderen om Aelbert, die beiden niet spreken konden van vreugde, en zeide met krachtige stem:

»Ja, mijne vrienden, ik ben het gevaar ontkomen, maar niet door eigen kracht. Thans weet ik, dat ook in het hart van een Spanjaard edelmoedigheid kan wonen. Vrijwillig en zonder losgeld heeft mijn vijand mij de vrijheid hergeven..."

De grootste verbazing stond op aller gelaat te lezen, en menigeen mompelde: »De vrijheid hergeven, zonder losprijs? Hoe is dat mogelijk?"

»Ik was gevangen genomen door de Walen, die mij voor hun veldheer brachten, en verwachtte niets anders dan den dood, en wel den smartelijksten, dien men mij zou kunnen aandoen. Maar de Overste zei met vriendelijke stem:

»»'t Hoen, dit is de tweede maal, dat ik u ontmoet. Den eersten keer bood ik u als gedachtenis een geschenk aan, dat door u geweigerd werd. Thans schenk ik u niet alleen het leven, maar ook de vrijheid. Ga heen, en onthoud, dat ook een Spanjaard edelmoedig kan zijn.""

»Zijn naam?" riep de voortvarende Symensen uit. »Hoe is de naam van dien edelen Spanjaard?"

En kalm was het antwoord:

»De Heer Van Licques!"

* * * * *

Hiermede is mijn verhaal ten einde. Anna bleef in de Hoeve van 't Oude Hoen, waar Vrouw Geerte haar weldra lief kreeg als eene dochter.

De Kennemer Vrijbuiters zetten nog langen tijd den strijd tegen de Spanjaarden voort, en bedreven nog menige roemrijke daad, zooals men die in elke uitgebreide beschrijving van onze Vaderlandsche Historie vinden kan. En zij rustten niet, voordat Holland voor goed van de Spanjaarden was gezuiverd. In het volgende jaar begon van Alkmaar de Victorie, die in 1648 met een eervollen vrede en eene algeheele vrijheid werd bekroond.

EINDE.

INHOUD.

Blz.

I. De boerenhoeve aan den Zuiddijk en hare bewoners 7

II. Ongewenscht bezoek, en hoe Kees daar een einde aan maakte 21

III. Wybe Sjoerds verveelt zich, en Marten krijgt eene uitnoodiging 41

IV. Een schoone dag, die een droevig einde had 65

V. De jonge zwerver 88

VI. Onder de Vrijbuiters 134

VII. De Spanjaarden te Westzaan. Een bezoek aan de ruïne der verbrande hoeve 119

VIII. Aelbert en Marten vangen een vink met gouden veêren 136

IX. Op den Sparendammer dijk 165

X. Hoe de jonge Vrijbuiters in het vijandelijk kamp kwamen, en hoe zij het verlieten 180

XI. In de bedreigde veste 194

XII. In de nachtelijke duisternis, en hoe een Spanjaard zijn woord van eer inloste 209

=DE PERS OVER:=

De Kennemer Vrijbuiter

DOOR

C. JOH. KIEVIET.

Rijk geïllustreerd door JOHAN BRAAKENSIEK.

Prijs in geïll. omslag ~f1.50~, in prachtband ~f1.90~.

Met veel genoegen hebben wij dit boek van den bekenden kinderschrijver gelezen. Het voert den lezer terug naar de tijden van het beleg van Haarlem en Alkmaar. De levendige beschrijving van de vele avontuurlijke lotgevallen der handelende personen zal door meisjes zoowel als door jongens met graagte genoten worden, terwijl ook hun geschiedenis er door wordt uitgelegd en bevestigd. _Het Nieuwe Schoolblad._

* * * * *

Een solied geschiedenis-verhaal uit den tijd van 't Hoen, belangwekkend gemaakt door de beschrijving van de lotgevallen eener familie, die te lijden heeft.

Kinderen, die van Vaderl. historie houden, zullen het boek met veel genoegen lezen. _Rapport der Commissie voor Kinderlectuur in »Het Schoolblad"._

* * * * *

Het verhaal is buitengewoon boeiend. Naar waarheid heeft de schrijver de Spanjaarden en de Geuzen geteekend in hun ruwheid, maar ook in hun onversaagdheid; het zijn spannende avonturen, waarvan hij vertelt. _Algemeen Handelsblad._

* * * * *

Een interessant jongensboek, dat onze jeugd met graagte zal lezen; dat haar een helderen kijk geeft op den toestand der Zaansche dorpen in den Spaanschen tijd. _De Zaanstreek._

* * * * *

De jongens vinden van hun gading in »De Kennemer Vrijbuiter". De illustraties zijn van BRAAKENSIEK, dus goed. Een keurig en levendig doek gespannen over 't geraamte hunner schoolkennis. _De Kerkelijke Courant._

* * * * *

Ook dit historisch verhaal is weer onderhoudend en prettig geschreven. Het tooneel der handeling is in hoofdzaak de Zaanstreek, in welker historie de schrijver blijkens zijn vroegere werken zoo geheel thuis is. Dat de in dit verhaal genoemde vrijbuiters werkelijk hebben geleefd en dat hunne daden hier naar waarheid zijn beschreven, zal de belangstelling ongetwijfeld nog verhoogen voor dit werk, dat door JOH. BRAAKENSIEK met aardige illustraties is verrijkt. _De Tijdspiegel._

* * * * *

Dit is een zeer degelijk-geschiedkundig verhaal, waarin de jongens kennis maken met den Kennemer vrijbuiter »'t Oude Hoen". Het is mooi geïllustreerd door JOHAN BRAAKENSIEK.

Het boek ziet er heel prettig en aantrekkelijk uit. Het is weer in den gewonen prettigen trant geschreven. _Het Kind._

* * * * *

Dit is een boek van veel en nauwgezette studie, dat voor onze kinderen de geschiedenis der Kennemer Vrijbuiters wil doen leven. Dit boek is een aanwinst voor onze kinderlitteratuur. IDA H. in _de Vrouw_.

* * * * *

We wenschen het werk in de handen van zeer veel jeugdige landgenooten. _De Telegraaf._

* * * * *

De heer KIEVIET beschrijft in zijn Kennemer Vrijbuiter eenige episoden uit het leven der Zaanlandsche boeren van die dagen. Hij laat ons eerst kennis maken met de Watergeuzen, onder wie zelfs een Sonoy slechts met moeite de tucht kon handhaven. Daarna verhaalt hij van een plunder- en moordtocht der Spanjaarden van Amsterdam (»Moorddam") naar de Zaanstreek en verplaatst den lezer ten slotte te midden der Kennemer vrijbuiters, van wie 't Hoen het middelpunt is.

Zoo bevat het boek eene reeks van spannende gebeurtenissen en avontuurlijke daden, die in hoofdzaak historisch getrouw zijn medegedeeld en door het bijwerk van den schrijver zijn samengeregen tot een leerrijk en onderhoudend geheel.

Onze jongens zullen met klimmende belangstelling de lotgevallen van den eenvoudigen, maar fermen, vijftienjarigen boerenknaap volgen, wiens ouders door de Spanjaarden worden vermoord, die zich daarop bij de Kennemer vrijbuiters aansluit, niet de minst stoute onder de onversaagden blijkt te zijn en wien het ten slotte gelukt zijne spoorloos verdwenen zuster bij zijne pleegouders terug te brengen.

Het bevat teekeningen van BRAAKENSIEK. K. WESTERLING in _de Amsterdammer, Weekbl. voor Nederland_.

* * * * *

De jeugdige lezers zullen door dit boek eenige voorstelling krijgen van het volksleven in die dagen, hoe de Spanjaarden konden huishouden, hoe de Vrijbuiters vochten, en met belangstelling zullen zij de avonturen van Marten Floriszoon volgen, die, nadat zijne ouders door de Spanjaarden vermoord waren, zich bij de vrijbuiters aansloot. _Bredasche Courant._

* * * * *

Het boek ziet er smakelijk uit. _Het Vaderland._

* * * * *

In dit boek boeit hij zijne jonge lezers door van de Kennemer Vrijbuiters te vertellen. _N. Rotterd. Courant._

IN DEN OTTER

DOOR

C. JOH. KIEVIET.

Rijk geïllustreerd door JOHAN BRAAKENSIEK.

PRIJS IN GEÏLL. OMSLAG f~1.50~. IN PRACHTBAND f~1.90~.

Een historisch verhaal uit den tijd der Fransche overheersching. Ook de heer KIEVIET kent de jeugd en haar toon. Hij heeft minder een eigen manier, dan de zoo beslist oorspronkelijke heer Been. KIEVIET's manier is meer een herleving van die van Louwerse, Goeverneur, Andriessen. Maar die toch op hun allerbest. En hij wordt nog steeds beter, onbevangener, amusanter.

Wij vinden »_In den Otter_" van zijn tot nu verschenen boeken het beste. JOH. BRAAKENSIEK illustreerde het. _Rotterd. Nieuwsblad._

* * * * *

»_In den Otter_" door C. JOH. KIEVIET, geïllustreerd door JOH. BRAAKENSIEK, Amersfoort Valkhoff & Co., prijs f1.50 en f1.90, is een historisch verhaal, blijkbaar, al staat het nergens aangegeven, bestemd voor jongelieden van af 10 tot 14 jaar. Het behandelt een episode uit den laatsten tijd der Fransche overheersching, een volksbeweging in de geheele Zaanstreek tegen een nieuwe lichting voor de Nationale Garde, door Napoleon uitgeschreven. Het gezin in »den Otter" ook al uiteengerukt, doordat de oudste zoon den noodlottigen Russischen veldtocht moet meemaken, vormt het middelpunt van de gebeurtenissen, die met groote levendigheid en blijkbaar na degelijk historische studie beschreven worden. Het verzet wordt met geweld onderdrukt, en eenige huisvaders die de beweging, waarbij geen bloed gevloeid had, leidden, gefusilleerd.

Frisch en aangrijpend heeft de schrijver het verloop dezer droevige zaak beschreven, daarbij voor afwisseling zorgende door de rol, die de kleine Jan uit »den Otter" vervult als redder van een paar der leiders en als aanvoerder van zijn kameraadjes, die--onderdrukking en Fransche overheersching ten spijt--toch als echte Zaansche jongens ravotten en spelen, alleen wel eens wat heel wijs redeneeren.

De Fransche douaniers en gendarmen hebben 't natuurlijk in dezen tijd hard te verantwoorden, soms schijnt het ons wel toe dat van een der laatsten, den spionneerenden en drinkenden Narot, te veel een caricatuur gemaakt is.

We zijn met »In den Otter" een goed historisch verhaal rijker geworden, waaruit oudere kinderen meer geschiedenis kunnen leeren dan uit veel droge handboeken. Het afschuwelijke doodvonnis over zes menschen, wier eenige misdaad bestond in het leiden eener beweging tegen schandelijk machtsmisbruik, heel de ellende, beschreven in de brieven van den broeder, die den Russischen veldtocht meemaakt, ze zijn een zoo ernstig pleidooi tegen oorlog en machtsmisbruik, dat we niet behoeven te vreezen de kinderen hier in aanraking te brengen met treurige werkelijkheden, wijl de voorstelling vrij blijft van alle opsiering en chauvinisme. Wij aarzelen dan ook niet »In den Otter" in de bibliotheek van den Nederlandschen Kinderbond op te nemen en ter lezing aan te bevelen voor goed ontwikkelde jongens en meisjes. _Correspondentieblad v/d. Nederl. Kinderbond._

* * * * *

[Illustratie]

Was het ons een aangename taak voor enkele jaren in dit blad het boek »Jongens van Oudt-Hollandt" door C. JOH. KIEVIET aan te kondigen, met meer animo nog zetten we ons om het nieuwste werk van dezen talentvollen auteur met een enkel woord bij onze lezers in te leiden.

_In den Otter_, een verhaal uit den Franschen tijd, speelt van het begin tot het einde te Zaandam; het terrein der feiten is zelfs beperkt tot den Dam en zijne omgeving.

Wij hebben van dit kinderboek--al zijn we reeds geruimen tijd van de jongensjaren verwijderd helaas--met groot genoegen kennis genomen. Het verhaal, ofschoon eenvoudig en onopgesmukt, heeft ons dermate geboeid, dat we het in één stuk door hebben uitgelezen. Dit is te danken allereerst aan den spannenden verhaaltrant--het geheim van dezen schrijver voor de jeugd--aan de oordeelkundige keuze van historische feiten uit dit fel bewogen tijdperk voor den opzet, en zeker ook voor een deel aan de bekendheid met personen en toestanden. Veel, wat nog is, doet denken aan wat toen bestond, en het heeft ook een eigenaardige bekoring overal in het verhaal namen te ontmoeten van familiën, wier nazaten nog onder ons leven. Het gaat natuurlijk niet aan in een bestek, als ons in dit blad kan worden toegestaan, alles te noemen, wat bijzondere attractie heeft voor ons en vooral voor onze jeugdige stadgenooten. Maar bij eenig overdenken komen ons voor den geest: de aangrijpende beschrijving van het vertrek der conscrits; de sobere en toch meesterlijke schets van het lijden en de ellende, die onze jongelingen in Rusland hadden te doorstaan; de vermakelijke wijze, waarop een paar flinke Hollandsche jongens den gehaten gendarme te pakken nemen; maar ook de nobele wijze, waarop dezelfde jongens alles wagen om anderen te helpen tegen de vervolging der Franschen.

In overeenstemming met de historie is het oproer met zijn droeve gevolgen geschetst; dit gedeelte is zeer treffend weergegeven.

De heer KIEVIET zou zijn reputatie als kinderschrijver ontrouw geworden zijn, als hij niet een paar komische voorvallen en guitige personen in zijn verhaal had gebracht. Ze ontbreken dan ook niet. Hendrik Marinus, knecht van Molaan uit »de Zon", treedt hier en daar op met zijn grappige uitvallen, en de beide knapen, die een hoofdrol in de geschiedenis vervullen, Jan Lobherr uit den Otter en Meijndert Molaan, zijn een paar jongens om aan je hart te drukken.

De heer BRAAKENSIEK heeft voor de illustratie gezorgd; deze mededeeling is voldoende om onze lezers te overtuigen, dat ze prachtig is.

Geen twijfel, of dit boek zal door onze jongens en meisjes worden verslonden. We kennen niet de grootte der oplage, maar het wil ons toch voorkomen, dat zij òf geheel, òf voor een zeer groot deel wel plaats zal vinden in onze omgeving, want voor de bewoners der Zaanstreek heeft het boek al een bijzondere aantrekkelijkheid. Van harte wenschen we den schrijver geluk met dezen wèlgeslaagden arbeid: hij heeft zich daarmee opnieuw verdienstelijk gemaakt tegenover de opvoeding onzer kinderen, want goede frissche lectuur werkt daaraan krachtig mede ten goede. _Zaanlandsche Courant._

* * * * *

»_In den Otter_" is een goed geschreven verhaal uit de tijd der Franse overheersing. De schrijver geeft een kijkje in het leven der Zaanlandse bevolking uit die tijd, en getrouw aan z'n gewoonte om kinderen in z'n kinderverhalen tot de helden der histories te maken, groepeert hij om de jongens die hij op laat treden de verschillende gebeurtenissen, welke die tijd zo spannend en vreselik maken. De ouders van z'n jongens nemen deel aan opstanden, worden deswege vervolgd, vluchten of worden gefusileerd, zien geliefde kinderen naar de oorlog vertrekken en leven in gestadige angst voor de dingen die komen kunnen, en de kinderen leven op hun manier alles mee. Al de smaad, en het verterend verdriet, de wanhoop en de haat van de ongelukkige mensen, die zuchten onder de ijzeren scepter van de franse tiran, worden weerspiegeld in het gemoed der jongens, en al de ergernis en het zelfverwijt van de ouderen, die met weerzin moeten terugdenken aan die rampzalige roes, waarin ze de overweldigers zelf hadden ingehaald, uit zich bij hun kinderen in menig ondeugende streek, die zij zich tegenover de vertegenwoordigers van 't onwettige gezag veroorloven.

De jolige jongens verliezen echter ondanks de treurigheid, die ze van alle kanten omringt, toch hun ware aard niet, al schijnt dit gevaar in de aanvang van het verhaal te dreigen, waar de twaalfjarige Jan en zijn dito vriend Meijndert al een heel onkinderlike taal spreken. Neen, het blijven gelukkig vroolike snaken, en hoewel sommige hunner, als het noodig is, blijk geven van onversaagde heldenmoed, toch blijft de onbezorgde geest, die kinderen ondanks alles zoo eigen is, de boventoon houden, waardoor dit ernstige boek toch een echt kinderboek blijft.

Niet het minst ook door de goede afloop van de gehele geschiedenis. Want is het boek een verhaal van leed en strijd, het is er tevens een van geluk en overwinning. Beginnende juist als de druk van de tirannie zich het zwaarst gevoelen doet, eindigt het met de zegepraal der vrijheid. En die zegepraal gaat gepaard met blijde tonelen van het weerzien van geliefde betrekkingen, zoodat bij velen de vreugde over de herwonnen volksvrijheid verhoogd wordt door herboren familiegeluk.

Allerlei aardige, voor kinderen belangwekkende gebeurlikheden zijn door het verhaal heen gevlochten, en tot slot laat de schrijver een heerlijk troepje kozakken optreden tot vermaak van de Zaanlandse jongens en zeker ook wel van de lezers van z'n boek, kozakken, gezegend met al de weinige deugden en vele eigenaardigheden van dat bekende volkje, waardoor de vrolikheid het laatste woord krijgt. Onze jongens zullen het boek zeker met groot genoegen lezen, en het zij hun van harte gegund, want het is een goed boek en ze kunnen er nog wel iets uit leeren. _School en Leven._

Jongens van Oudt-Holland

DOOR

C. JOH. KIEVIET.

Rijk geïllustreerd door JOHAN BRAAKENSIEK.

Prijs in geïll. omslag ~f1.50~. In prachtband ~f1.90~.

2e DRUK.

~De Pers over dit boek:~

Een flink aardig boek voor jongens en meisjes, ook geschikt voor een Volksbibliotheek. Het geeft een levendige voorstelling van het doen en laten onzer voorouders in den tijd van Czaar Peter, die hier het scheepstimmeren kwam leeren.

Het is een aardig leerzaam verhaal, boeiend voor kinderen, onderhoudend voor ouderen, en het karakter van den Czaar is zoo frisch geschetst; 't geheel is als bijzonder gelukkig geslaagd te noemen. BRAAKENSIEK verhoogde de aantrekkelijkheid door goede teekeningen. _Belang en Recht._

* * * * *

De schrijver van zooveel flinke, aantrekkelijke jongensboeken verplaatst ons hier in het eind der 17e eeuw, en geeft door zijn levendigen, aanschouwelijken schrijftrant een duidelijk beeld van een dier belangrijkste tijdperken uit de Zaanstreek. Zooals de schrijver zelve zegt, heeft hij werkelijk historische personen ten tooneele gevoerd, en hun lotgevallen naar waarheid vermeld. Zelfs de jongens, die in het verhaal voorkomen, hebben voor het meerendeel geleefd, doch hun lotgevallen berusten gedeeltelijk op fantasie. De vele historische aanteekeningen over den tijd, waarin Czaar Peter als Pieterbaas te Zaandam werkte, en betreffende den bloei van die streek, stelden hem in staat uit de rijke stof zooveel te putten, dat er een boeiend verhaal kon ontstaan, dat den lezer heel dien tijd doet meeleven. Zulke boeken behooren èn om den inhoud èn om den vorm tot de juweeltjes van een goede bibliotheek. Voor leerlingen eener hoogste klasse, 12-14 jaar en ouder, is dit je lectuur.

De illustraties zijn keurig; dit waarborgt trouwens de naam BRAAKENSIEK. _'t Onderwijs._

* * * * *

Als eerste deel van »Kieviet's Historische Bibliotheek" verscheen bij VALKHOFF & CO. te Amersfoort »Jongens van Oudt-Holland", door C. JOH. KIEVIET, met aardige illustraties van JOH. BRAAKENSIEK. De schrijver vertelt hier van het leven te Zaandam in den tijd, dat Czaar Peter daar woonde. Hij heeft zich daarbij zooveel mogelijk aan de historie gehouden en toch een aardig, opgewekt jongensboek geschreven. _Algem. Handelsblad._

* * * * *

In Kieviet's Geïllustreerde Historische Bibliotheek, uitgave VALKHOFF & CO. te Amersfoort, is pas verschenen in een sprekenden prachtband »Jongens van Oudt-Holland", door C. JOH. KIEVIET, waarvoor JOH. BRAAKENSIEK de aanlokkende illustratiën leverde.

Boeken als »Jongens van Oudt-Holland" werken er toe mede, bij de jeugd energie en zelfvertrouwen op te wekken. Ook de kleine naties kunnen groote mannen voortbrengen, dat leert onze geschiedenis op tal van bladzijden; maar 't is goed, dat deze lectuur ook uitspanningslectuur bezielt. _Arnh. Courant._

* * * * *

Van C. JOH. KIEVIET. Deze naam is immers voldoende om iederen jongen van Holland naar het boek te doen grijpen.

De schrijver handhaaft door dit verhaal zijn naam. Meer hebben we niet noodig ervan te zeggen. Ook hieruit leeren we de kinderen zonder dat ze er bij denken. En het is zoo opwekkend, een stuk geschiedenis te lezen uit den bloeitijd van Holland. Het zal er wel ingaan, dit boek. _De Telegraaf._

* * * * *

Een aardig jongensboek »Jongens van Oudt-Holland", door C. JOH. KIEVIET, met illustraties van JOH. BRAAKENSIEK. Amersfoort VALKHOFF & CO.

De goede jongensboekenschrijver C. JOH. KIEVIET heeft in dit, zijn nieuwste werk, het verblijf van Czaar Peter den Grooten te Zaandam behandeld.