De complete werken van Joost van Vondel. De Amsteldamsche Hecuba
Part 5
[79] _voorbereiding, inleiding_.
[80] _drom_.
[81] Koning van Ethiopië, die Priam was komen helpen.
[82] Thans in 't verlengde _vertoonen_ zaamgetrokken.
[83] _vorm, voorkomen_.
[84] Zoo lees ik, naar Vondels doorgaande gewoonte, voor 't wanluidende latere _zijn'r eige daad_.
[85] _laatste vrees_.
[86] _wakkerste, stoutste_.
[87] _rondborstig spreken_.
[88] _overwinning_.
[89] In zijn oorspronkelijke beteekenis van _verdriet_ ('t Lat. _dolor_).
[90] _verheft, verheugt_.
[91] Priamus.
[92] Gelijk steeds voor _toen_.
[93] Versta: _levensadem, leven_.
[94] Agamemnons vader en oom, Atreus en Thyestes.
[95] Door zijne grootmoeder, Thetis, als Zeegodin.
[96] Achilles' grootvader, die met Rhadamanthus en Minos de onderaardsche vierschaar vormde.
[97] Namelijk Calchas, tot wien hij zich thans wendt.
[98] Zaamgetrokken uit _Godes_, anders _Gods_.
[99] _voor_.
[100] _prijs_.
[101] _leiden tot_.
[102] "In dezen Rei wordt voorgesteld het schadelijk gevoelen der Epicureën en Stoïcynen; daar zich geen Kristen aan zal argeren, te min alzoo het hier met sommige gelijkenissen eer opgepronkt en verlicht wordt, als bewezen." (Vondel).
[103] _verergere, afneme_.
[104] _echt-_ (d. i. eigenlijk _wet-_) _genoot_.
[105] Voor _urn, lijkbus_.
[106] Ontkennend.
[107] Het bekende, gevleugelde _dichtpaard_.
[108] Die van den Dierenriem.
[109] Als Maangodes.
[110] _kromme_.
[111] Verbeter: _Voor korte wijl_ (spatium per breve).
[112] Thans _niets_.
[113] Voor _ondeelbaar_; verg. vroeger.
[114] Thans _vreezen_ (verg. ons _Godsvrucht_, en 't Hoogd. _Furcht_ en _fürchten_).
[115] Die van haar gemaal namelijk.
[116] Astyanax.
[117] _belet, weêrhoudt_.
[118] _stand_ (verg. _ge-stal-te_).
[119] Thans _konden_.
[120] Verbeter _mond_.
[121] _ijlenden, suffenden_ (verg. nog ons _bazelen_ en _verbazen_).
[122] _vroeger_ (tijdens zijn _wijlen_ hier).
[123] De eigen, ware, wapenen van Peleus' zoon.
[124] Den daarmeê getooiden Patroclus.
[125] _Ware daarmeê de val van Troje voldongen!_
[126] _ergens_, gelijk nog in de volkstaal.
[127] _over-edel_.
[128] _zwaaide, schudde_.
[129] Thans _zich verstrooyen_; verg. bl. 113b, aant. 225.
[130] _het leven verstrekt, behouden_.
[131] _maar_.
[132] De ontfutseling van Astyanax.
[133] _beveelt_.
[134] Anders _bij_.
[135] _verbergt_.
[136] Latinisme voor _elders_.
[137] Ulysses.
[138] _schrikwekkenden, onheilspellenden_.
[139] Minder gelukkig voor _dubbelzinnig_.
[140] _spruit_.
[141] _uitgedoofd_.
[142] Voor _zou eischen_.
[143] _zie me aan, houd mij_.
[144] Voor _weggerukt_.
[145] Anders _doeken, verschalken_.
[146] Van Thetis bij Achilles; zie boven, bladz. 173.
[147] _daagt_; verg. vroeger.
[148] _gunne_.
[149] Voor _'t licht ontberend_; verg. aant. 355 op bladz. 24.
[150] Lat. voor _nu gesust is_.
[151] _verzinnen_.
[152] _een volkomen Ulysses, in sluwheid zijner waard_.
[153] Vrij onduidelijk voor _om aan dien eisch tot afwerping te voldoen_, anders _om afgeworpen te worden_.
[154] _glansrijk, doorluchtig_.
[155] Versta, naar de thans verouderde woordvoeging, _hij is_.
[156] Astyanax.
[157] _'t beschikte, beschorene_.
[158] Achilles nam. aan Priamus.
[159] _ongebruikt_.
[160] Met verkeerden klemtoon voor _Amazóón_.
[161] Door den geest gedreven Bacchante.
[162] _staf_.
[163] _ontstellen_.
[164] _den ingang der Onderwereld_.
[165] _verhaast het lot_.
[166] _Wat begint gij_.
[167] _beheerscht_; verg. boven, bladz. 168.
[168] Laertes, Ulysses' vader.
[169] Voor _doen vluchten, verborgen_.
[170] Thans _verschoveling_ of (sterker) _verschoppeling_; de ware Hollandsche naam voor 't Fransche _misérable_.
[171] Rijmshalve voor _oplegt_, daar _te laste leggen_ in gewijzigde beteekenis gebezigd wordt.
[172] Voor _rechtsbewind_.
[173] _Priamus_.
[174] Verg. boven, bl. 173.
[175] Thans verouderd voor _woest_ of _woedend_.
[176] Laomedon.
[177] _beter_.
[178] _van_.
[179] _ontstelde_; zie boven.
[180] _openlijk, flinkweg_.
[181] _onschuldige_.
[182] Verouderd voor _dapperheid_.
[183] _begeerige_.
[184] Verouderd voor 't Fransche _grootvader_.
[185] _bestieren_.
[186] Thans _hanteeren_.
[187] _kromme horen_.
[188] Rijmshalve voor _breekt met geweld af, stuit uw tranen_, daar anders de tegenstelling met den volgenden versregel verloren gaat.
[189] _vertraging_.
[190] Voor Griekenland in 't algemeen.
[191] _door den dood verloste_.
[192] _Gelijk_.
[193] _vol_ (verg. nog ons _opgekropt_).
[194] _die van Hector_ nam.; verg. boven, blz. 176b, aant. 115.
[195] Voor _assche, asch_.
[196] Verkort voor _mede_, gelijk nog steeds in de spreektaal.
[197] _al onze gevangenen_.
[198] _loof, loover_.
[199] Thans _bewonderd_.
[200] _Diana_.
[201] Bij de beklimming der Titans.
[202] De Centaur of Paardmensch, met Achilles' opvoeding belast.
[203] Gelijk nog steeds in de spreektaal voor _wier_.
[204] Voor _waait_, gelijk reeds herhaaldelijk _zweit_ voor _zwaait_.
[205] Bij de zoogenaamde _Mysteriën_ of _Geheimenissen_ van Eleuzis.
[206] _echte_ (blijkens den Latijnschen text behoort het echter niet bij Ajax, maar bij Salamis).
[207] De zoogenaamde Olympische spelen.
[208] Versta: _als slavinnen_.
[209] Voor _doe landen_.
[210] Thans _na_, en hier rijmshalve gebezigd.
[211] Thans _naar_.
[212] _netst_.
[213] _uitgedacht_.
[214] het _puik_; zie vroeger.
[215] _schoondochter_; zie vroeger.
[216] _onbehaaglijk_.
[217] Voor _dees_.
[218] Germanisme voor _eens_.
[219] Voor _koelbloedig_.
[220] Polyxena.
[221] Germ. voor _omlaag_.
[222] Voor _doen schieten_.
[223] _gespleten_.
[224] _van boven_.
[225] _wreed, hard_.
[226] _korte poos_.
[227] Die hem nam. doodde.
[228] Verouderd voor: _daar aanstonds nog, kort geleden_.
[229] Thans _der beproefde_.
[230] _meesters_.
[231] _Wel_; verg. boven.
[232] Pyrrhus.
[233] Verouderd voor _razernij, geestdrift_.
[234] Als profetes.
[235] Ulysses.
[236] _booze_.
[237] _voor_.
[238] Achilles' grootvader. Rijmshalve schijnt Vondel het _bloed_ (het _geslacht_) maar bij de _wapenen_ (_arma_ Achillis) genomen te hebben, maar heeft daardoor den zin bedorven. Achilles' wapenen toch waren Ulysses vereerd, aan wien ook Hecuba door 't lot was toegewezen; zie boven.
[239] _zijn wapenen_; zie de vorige aant.
[240] _kreun mij des_.
[241] _voegt, past_.
[242] Voor _doodslag, moord_.
[243] _die er rond waren_.
[244] Voor _persoon_.
[245] _straf_.
[246] Thans _dan_.
[247] _valt het_.
[248] _De Noord-Westewind_.
[249] Die met zijn zuster Helle, den naar haar gedoopten _Helles-pont_ op den goudgevliesden ram overschreed.
[250] Deucalions gade.
[251] Voor _stuk_.
[252] _dooden_.
[253] Thans _werpen_ (verg. daarentegen ons _worden_ tegen 't oude _werden_).
[254] Naar zijn oorspronkelijke beteekenis ('t Lat. _nepos_) _kleinzoon_.
[255] Voor _uitzicht_.
[256] Verg. boven, bladz. 169a, aant. 3.
[257] _bij voorkeur_.
[258] _Scheidel, scheiding_.
[259] Astyanax; verg. boven, aant. 254.
[260] _strak, effen, onbewogen_.
[261] Voor _priester_.
[262] _met stoute taal_.
[263] _wegtrekt_.
[264] De Egyptische dwingeland.
[265] _begraaft_.
[266] _gescheurd_.
[267] _gelaatstrekken_.
[268] _van vorm ontdaan_.
[269] _lijkt op, evenaart_.
[270] Thans _zelfde_.
[271] _zitplaatsen in 't schouwtooneel (amfitheater)_.
[272] _uitbrenger_.
[273] Voor _stam_.
[274] _evenwel_.
[275] _Tevens_.
[276] Helena's dochter.
[277] _haar schoon_.
[278] _schemering_.
[279] _Gene_.
[280] Voor _stout, moedig_.
[281] _traag in 't dooden_.
[282] _Daarmeê, toen_.
[283] _zeildoek_.
[284] _klieft_; verg. boven, bl. 182b, aant. 223.
[285] _oude wijven_.
[286] _brengt om 't leven_.
[287] _vreest ge_.
[288] _voor de hand_.
Correcties gemaakt door de bewerker
pagina originele tekst correctie 177a De spruit van Hectors huis! De spruit van Hectors huis!" Noot 167 verwijzing onduidelijk. Noot 256 verwijzing onduidelijk, aant. 3 lijkt niet gerelateerd. n 284 verg. boven, bl. 182a, verg. boven, bl. 182b,