# Vitruvii De architectura libri decem ## Part 25 Book page: https://www.cyberlibrary.org/la/books/vitruvii-de-architectura-libri-decem-51812/index.md se librata esse. exemplar autem chorobatae | erit in extremo (20) volumine descriptum. et si erit fastigium magnum, facilior erit decursus aquae. sin autem intervalla erunt lacunosa, substructionibus erit succurrendum. VI Ductus autem aquae fiunt generibus tribus, rivis per 5 canales structiles, aut fistulis plumbeis, seu tubulis fictilibus. | quorum hae sunt rationes. si canalibus, ut (25) structura fiat | quam solidissima solumque rivi libramenta =207= habeat fastigata ne minus in centenos pedes sicilico, eaeque structurae confornicentur ut minime sol aquam tangat. 10 cumque venerit ad moenia, efficiatur castellum et castello coniunctum ad | recipiendam aquam triplex inmissarium, (5) conlocenturque in castello tres fistulae aequaliter divisae intra receptacula coniuncta, uti cum abundaverit ab extremis, 2 in medium receptaculum redundet. item e medio 15 ponentur fistulae in omnes lacus et salientes, ex altero in balineas ut vectigal quotannis | populo praestent, exque (10) tertio in domos privatas ne desit in publico. non enim poterunt avertere, cum habuerint a capitibus proprias ductiones. haec autem quare divisa constituerim, eae sunt 20 causae et uti qui privatim ducent in domos vectigalibus 3 tueantur per publicanos aquarum ductus. sin | autem medii (15) montes erunt inter moenia et caput fontis, sic erit faciendum uti specus fodiantur sub terra librenturque ad fastigium quod supra scriptum est, et si tofus erit aut 25 saxum, in suo sibi canalis excidatur, sin autem terrenum aut harenosum erit solum, parietes cum camara in specu | struantur et ita perducatur, puteique ita sint facti uti (20) inter binos sint actus. 1 chorobati _x_. 2 et si _G_: et sic _H_. 6 ficti | _G_ (fictibꝰ _G^{c} pro_ fictilibus). 9 sicilico (_Plin. 31, 57_): semipede _x notis_ (S _et_ 𐆓) _ut videtur confusis_ (pede semis _Fav._, sesquipede _Pall._). | eaeque: aeque _H_, ęque _G_. 15 item e: ita in _x_. 17 balneas _x_. | ut _om. x_. | exque: exquibus (-b;) _x_. 18 domus _x_. 19 poterint _x_. 20 eae: hae (hę _G_) _x_. 21 causae uti qui (causę . uti qui _G_) _x_. 24 fodientur _H_. | liberenturque _G_. 27 solum & (et _G_) parietes _x_. | camara _G_: camera _H_. 29 binos sint: duos (_ex_ .II.) sit _x_. * * * * * Page 205 4 Sin autem fistulis plumbeis ducetur, primum castellum ad caput struatur, deinde ad copiam aquae lumen fistularum constituatur, eaeque fistulae e castello conlocentur ad castellum | quod erit in moenibus. fistulae ne minus (25) longae pedum denum fundantur. quae si centenariae 5 erunt, pondus habeant | in singulas pondo MCC, si octogenariae =208= pondo DCCCCLX, si quinquagenariae pondo DC, quadragenariae pondo CCCCLXXX, tricenariae pondo CCCLX, vicenariae pondo CCXL, quinum denum pondo CLXXX, denum pondo CXX, octonum pondo C, | quinariae pondo LX. 10 (5) e latitudine autem lamnarum, quot digitos habuerint, antequam in rotundationem flectantur, magnitudinum ita nomina concipiunt fistulae. namque quae lamna fuerit digitorum quinquaginta, cum fistula perficietur ex ea 5 lamna, vocabitur quinquagenaria similiterque reliquae. ea 15 | autem ductio quae per fistulas plumbeas est futura hanc (10) habebit expeditionem. quodsi caput habeat libramenta ad moenia, montesque medii non fuerint altiores ut possint interpellare sed intervalla, necesse est substruere ad libramenta quemadmodum in rivis et canalibus. sin autem 20 non | longa erit circumitio, circumductionibus, sin autem (15) valles erunt perpetuae, in declinato loco cursus dirigentur. cum venerit ad imum, non alte substruitur, ut sit libramentum quam longissimum. hoc autem erit venter quod Graeci appellant κοιλιαν. deinde cum venerit adversus 25 clivum, ex | longo spatio ventris leniter tumescit ut exprimatur (20) 6 in altitudinem summi clivi. quodsi non venter in 2 adcopia quae (quę _G_) _x_. 3 eaeque: aeq; _H_, ęque _G_. | fistulae (-lę _G_) castello _x_. 4 neminus longae _H_: _om. G_. 6 pondo .MCC. _H_: pondo[·m̑/·]CC. _G^{c}_. 7 DCCCCLX _HG_: DCCCCXL _Fav._, octingenta XL _Pall._ (_S Fav._). 8 .CCCLX. _HG_: CCCC.L. _Fav., Pall._ 10 CXX _G_ (_S Fav._): CCXX _H_. | pondo C: _sic HG_ (_Plin._, _Fav._, _Pall._) _pro_ XCVI. 11 lamnarum _H_: lāminarū _G_. | quod _HG_. 12 magnitudinē _ante corr. G_. 13 (_et_ 15) lamna _H_: lāmina _G_. 14 quinquaginta _H_: L _G_. | fistula _H_: -lę _G_. 15 reliqua _x_. 23 venerint _x_. | libratū _x_. 25 coe(ę _G_)lian _x_. 26 ut _om. x_. 27 cle([i/ẹ] _G^{c}_)ui _x_. * * * * * Page 206 vallibus factus fuerit nec substructum ad libram factum sed geniculus erit, erumpet et dissolvet fistularum commissuras. etiam in ventre colliviaria sunt facienda, per quae vis spiritus relaxetur. ita | per fistulas plumbeas (25) aquam qui ducent, his rationibus bellissime poterunt efficere, 5 quod et decursus et circumductio|nes et ventres et =209= expressus hac ratione possunt fieri, cum habebunt a capitibus 7 ad moenia fastigii libramenta. item inter actus ducenos non est inutile castella conlocari, ut si quando vitium aliqui locus fecerit, non totum omneque opus 10 | contundatur et in quibus locis sit factum facilius inveniatur, (5) sed ea castella neque in decursu neque in ventris planitia neque in expressionibus neque omnino in vallibus sed in perpetua aequalitate. 8 Sin autem minore sumptu voluerimus, sic est faciendum. 15 | tubuli crasso corio ne minus duorum digitorum (10) fiant, sed ita hi tubuli ex una parte sint lingulati, ut alius in alium inire convenireque possint. coagmenta autem eorum calce viva ex oleo subacta sunt inlinienda, et in declinationibus libramenti ventris lapis est ex saxo 20 rubro in ipso geniculo | conlocandus isque perterebratus, (15) uti ex decursu tubulus novissimus in lapide coagmentetur et primus etiam librati ventris, ad eundem modum adversus clivum et novissimus librati ventris in cavo saxi rubri haereat et primus expressionis ad eundem modum 25 9 coagmentetur. ita librata plani|tia tubulorum ad decursus (20) et expressiones non extolletur. namque vehemens spiritus in aquae ductione solet nasci, ita ut etiam saxa perrumpat, nisi primum leniter et parce a capite aqua inmittatur et in geniculis aut versuris alligationibus aut pondere 30 2 commixturas _x_. 3 colliviaria: _sic x_. 7 exprae(_H_, ę _G_, e _GS^{c}_)ssis _x_. 8 fastigii: adfastigii _HG_, ad fastigia _S_. 9 ducentos _x_. 10 aliqui _HG_: -quis _S_. 13 (26) planitia: (_sic_) _x_. 14 fiant _post_ perpetua _add. Joc._ 15 faciundum (_solus_) _S_. 17 ita _Oehmichen_: uti _x_. 23 etiam: ex _x_. | adversum (-ū) _x_. 24 novissimum (-ū) _x_. 26 ad: aut _HS(G^{c})_, ut _G_. 27 et _om. S_. | expre(ae _H_)ssionis _x_. 28 sol& _S_: solent _HEG_. 29 a capite _om. S (i. m. suppl. S^{c})_. * * * * * Page 207 saburra contineatur. reliqua omnia uti | fistulis plumbeis (25) ita sunt conlocanda. item cum primo aqua a capite inmittitur, ante favilla inmittetur, uti coagmenta si | qua =210= 10 sunt non satis oblita favilla oblinantur. habent autem tubulorum ductiones ea commoda. primum in opere quod 5 si quod vitium factum fuerit, quilibet id potest reficere. etiamque multo salubrior est ex tubulis aqua quam per fistu|las, quod plumbum videtur esse ideo vitiosum quod (5) ex eo cerussa nascitur, haec autem dicitur esse nocens corporibus humanis. itaque quod ex eo procreatur ＜si＞ id 10 est vitiosum, non est dubium quin ipsum quoque non sit 11 salubre. exemplar autem ab artificibus plumbariis possumus accipere, quod | palloribus occupatos habent corporis (10) colores. namque cum fundendo plumbum flatur, vapor ex eo insidens corporis artus et in diem exurens eripit ex 15 membris eorum sanguinis virtutes. itaque minime fistulis plumbeis aqua duci videtur, si volumus eam habere salubrem. saporemque meliorem ex | tubulis esse cotidianus (15) potest indicare victus, quod omnes structas cum habeant vasorum argenteorum mensas, tamen propter saporis integritatem 20 fictilibus utuntur. 12 Sin autem fontes ＜non sunt＞ unde ductiones aquarum faciamus, necesse est puteos fodere. in puteorum autem | fossionibus non est contemnenda ratio, sed acuminibus (20) sollertiaque magna naturales rerum rationes considerandae, 25 quod habet multa variaque terra in se genera. est enim uti reliquae res ex quattuor principiis composita. et primum est ipsa terrena habetque ex umore aquae fontes, item calores | unde etiam sulphur alumen bitumen nascitur, (25) aerisque spiritus inmanes, qui cum graves per intervenia 30 fistulosa terrae perveniunt ad fossionem puteorum 4 oblinentur _x_. 8 quod per plumbum _x_. | quod: quia _ES_. 9 eo: plumbo _S_. | cerusa _EG_, cerosa _S_. 10 ita quod _HG_, itaque _E_, ita ergo cū quod _S_. | si _om. x_. | id: _om. S_. 11 quin _GE^{c}S_: qui in _H_. 15 indie _x_. 19 structas (_Fav._): ex(s _EGS_)tructas _x_. 22 non sunt: _om. x_. 24 fossionibus (_in ras._) _E^{c}_: possessionibus _HSEG_. 30 intervena _EG_ (-nia _HS_). * * * * * Page 208 et ibi homines offendunt fodientes vi naturali vaporis obturant eorum naribus spiritus animales, uti qui non 13 celerius inde effugiunt ibi intere|mantur. hoc autem (30) quibus rationibus caveatur sic erit | faciendum. lucerna =211= accensa demittatur, quae si permanserit ardens sine periculo 5 descendetur. sin autem eripietur lumen a vi vaporis, tunc secundum puteum dextra ac sinistra defodiantur aestuaria. ita quemadmodum per nares spiritus ex | aestuariis (5) dissipabuntur. cum haec sic explicata fuerint et ad aquam erit perventum, tunc saepiatur astructura ne obturetur 10 14 vena. sin autem loca dura erunt aut nimium venae penitus fuerint, tunc signinis operibus ex tectis aut superioribus locis excipiendae sunt copiae. in signinis autem | operibus haec sunt facienda. uti harena primum (10) purissima asperrimaque paretur, caementum de silice frangatur 15 ne gravius quam librarium, calce quam vehementissima mortario mixta ita ut quinque partes harenae ad duas respondeant. eorum fossa ad libramentum altitudinis quod est futurum | calcetur vectibus ligneis ferratis. (15) 15 parietibus calcatis in medio quod erit terrenum 20 exinaniatur ad libramentum infimum parietum. hoc exaequato solum calcetur ad crassitudinem quae constituta 1 vi: ut _x_. | obt(d _EG_)urante eorum _x_. 2 uti: ita _x_. 3 interemuntur _HG_ (-imuntur _ES_). | hoc quibus autem r. _EG_. 7 defodianturque| (_H_, -q⁊| _etiam S_) ae(ę _S_)stuaria _HS_: def. que ē | varia _G_, def. quæ | est uaria _E_ (= _L_). 10 saepiaturas structura | nec opturentur venas _H_, sepiatur structura nec obturentur (obdurentur _EG_) venas _SEG_ (_cf._ parietes struantur _Fav. p. 291, 25_ = latera puteorum structura suscipiat _Pall._). 12 signinis _EGS_: signis _H_. | ex testis _x_. | aut _H_: a _EGS_ (_cf. Varro r. r. p. 144, 14 K_ cisternae sub tectis et lacus sub diu). 13 Insigni|is _G_, Insignis _E_ (-ninis _G^{c}E^{c} = HS_). 16 calx _x_. 17 adduas _EG_: adduos _HS_. 18 respondeant eorum fossa: _sic x_ (_textu confuso, nam seq. de puteis_). _post_ resp. _exciderunt qualia indicat Faventinus_ (_Pall._) puteum ergo fodere debebis latum pedes octo ut a binis pedibus structura in circuitu surgat (surgit _etiam Plin. 31, 49 ubi legendum est_ signino harenato) et quattuor cavo relinquat.… 21 infimum _HS_: infirmum _EG_. * * * * * Page 209 fuerit. ea autem si duplicia aut triplicia facta fuerint uti percolationibus transmutari possit, multo | salubriorem (20) et suaviorem aquae usum efficient. limus enim cum habuerit quo subsidat, limpidior fiet et sine odoribus conservabit saporem, si non, salem addi necesse erit et 5 extenuari. Quae potui de aquae virtute et varietate quasque habeat | utilitates quibusque rationibus ducatur et probetur =212= in hoc volumine posui, de gnomonicis vero rebus et horologiorum rationibus insequenti perscribam. 10 LIBER NONUS. 1 | Nobilibus athletis qui Olympia Pythia Isthmia Nemea (5) vicissent, Graecorum maiores ita magnos honores constituerunt uti non modo in conventu stantes cum palma et corona ferant laudes, sed etiam cum revertantur in 15 suas civitates cum victoria triumphantes quadrigis in moenia et in patrias | invehantur e reque publica perpetua (10) vita constitutis vectigalibus fruantur. cum ergo id animadvertam, admiror quid ita non scriptoribus eidem honores etiamque maiores sint tributi, qui infinitas utilitates 20 aevo perpetuo omnibus gentibus praestant. id enim magis erat institui dignum, quod | athletae sua corpora (15) exercitationibus efficiunt fortiora, scriptores non solum 1 fuerit . ea (.Ea) autem: _sic x_ (_in lacuna. de cisternis, quae spectent ad v. 7 sqq., cf. Plin. 36, 173. Pall. 1, 17_). 2 possit (_sc._ aqua): possint _x_ (possunt _ante corr. H_). 3 et suaviorem _EG: om. HS_. 4 quo _om. G_ (_non E_). 9 gnominicis _x_. 12 phithia _EG: om. HS_ (_i. m._ pithia _S^{c} gr._). | nemaea _HG_, nemea _E_, ne mea _S_. 15 fuerant _x_ (ſerant _supra gr. S^{c}_). 17 inve|hanturereq; _H_, invehant᷑ . ęreque _S_: invehantur . reque (. |req⁊ _G_) _EG_. 19 eidem _H(G^{c})_: idem _EGS_. 22 athla&e _H_, adletę _S_ (athletę _EG_). * * * * * Page 210 suos sensus sed etiam omnium, ＜cum＞ libris ad discendum 2 et animos exacuendos praeparant praecepta. quid enim Milo Crotoniates quod fuit invictus prodest hominibus aut ceteri qui eo genere fuerunt victores, nisi quod | dum vixerunt ipsi inter suos cives habuerunt nobilitatem. 5 (20) Pythagorae vero praecepta Democriti Platonis Aristotelis ceterorumque sapientium cotidiana perpetuis industriis culta non solum suis civibus sed etiam omnibus gentibus recentes et floridos edunt fructus. e quibus qui a teneris aetatibus | doctrinarum abundantia satiantur, optimos habentes =213= sapientiae sensus instituunt civitatibus humanitatis 11 mores aequa iura leges, quibus absentibus nulla potest 3 esse civitas incolumis. cum ergo tanta munera ab scriptorum prudentia pri|vatim publiceque fuerint hominibus (5) praeparata, non solum arbitror palmas et coronas his tribui 15 oportere sed etiam decerni triumphos et inter deorum sedes eos dedicandos iudicari. Eorum autem cogitata utiliter hominibus ad vitam ex|plicandum e pluribus singula paucorum uti exempla ponam, (10) quae recognoscentes necessario his tribui honores 20 4 oportere homines confitebuntur. et primum Platonis e multis ratiocinationibus utilissimis unam quemadmodum ab eo explicata sit ponam. locus aut ager paribus lateribus si erit quadra|tus eumque oportuerit duplicari, quod (15) opus fuerit genere numeri quod multiplicationibus non 25 invenitur, ex descriptionibus linearum emendatis reperitur. est autem eius rei haec demonstratio. quadratus locus qui erit longus et latus pedes denos efficit areae pedes C. si ergo opus fuerit eum dupli|care et pedum CC item e (20) paribus lateribus facere, quaerendum erit quam magnum 30 latus eius quadrati fiat ut ex eo CC pedes duplicationibus areae respondeant. id autem numero nemo potest invenire. 1 cum _om. x_. 5 inter suos _EGS_: interuos _H_. 7 sapientium _HEG_: -tū _S_. 10 habent _x_. 24 duplicari _EG_: -re _HS_. | quod (o.): quo ([o/q]) _S_. 25 quod (m.) _HS_: quo _EG_. 26 ex: eo _x_. 29 duplicari pedum (-ū) _x_. * * * * * Page 211 namque si XIIII constituentur, erunt multiplicati pedes 5 CXCVI, si XV, pedes CCXXV. ergo quoniam | id non explicatur (25) numero, in eo quadrato longo et lato pedes X quod fuerit, linea ab angulo ad angulum diagonios perducatur, uti dividantur duo trigona aequa magnitudine, 5 singula areae pedum quinquagenum, ad eiusque lineae diagonalis longitudinem locus quadratus paribus lateribus de|scribatur. ita quam magna duo trigona in minore quadrato (30) | quinquagenum pedum linea diagonio fuerint designata, =214= eadem magnitudine et eodem pedum numero quattuor in 10 maiore erunt effecta. hac ratione duplicatio grammicis rationibus ab Platone, uti schema subscriptum erit in ima pagina, ex|plicata est. (5) 6 Item Pythagoras normam sine artificis fabricationibus inventam ostendit, et quod magno labore fabri normam 15 facientes vix ad verum perducere possunt, id rationibus et methodis emendatum ex eius praeceptis explicatur. namque | si sumantur regulae tres e quibus una sit pedes III (10) altera pedes IIII tertia pedes V, eaeque regulae inter se compositae tangant alia aliam suis cacuminibus extremis 20 schema habentes trigoni, deformabunt normam emendatam. ad eas autem regularum singularum longitudines si singula quadrata pari|bus lateribus describantur, quod erit trium (15) latus, areae habebit pedes VIIII, quod IIII, XVI, quod V erit, 7 XXV. ita quantum areae pedum numerum duo quadrata 25 ex tribus pedibus longitudinis laterum et quattuor efficiunt, aeque tantum numerum reddidit unum ex quinque descriptum. id Pytha|goras cum invenisset, non dubitans a (20) Musis se in ea inventione monitum, maximas gratias agens hostias dicitur his immolavisse. ea autem ratio quemadmodum 30 4 quod _HGS_: que _E_. | diagonis _x_. 9 designatae (-ę _EGS_) _x_. 12 scema _x_ (_item v. 12_). | subscriptum est (ē.) explicata est in ima pagina _x_. 15 quod: quam _x_. 19 tertia _EGS_: terua _H_. | eaeque (eęque _S_) _HS_: haeque (hęque _G_) _EG_. 21 ≣trigoni (_cum ras._) _HS_. 23 quod: cum (cū) _x_. 26 longitudinis _EGS_: -nes _H_. 27 reddidit (_sic_) _x_. | quinque _HS_: .V. _EG_ 28 amusise _H_, amusisse _EGS_ (_separant_ se _E^{c} G^{c} S^{c}_). 30 immolavisse _HEG_: immolasse _S_. * * * * * Page 212 in multis rebus et mensuris est utilis, etiam in aedificiis scalarum aedificationibus uti temperatas habeant 8 graduum librationes est ex|pedita. si enim altitudo (25) contignationis ab summa coaxatione | ad imum libramentum =215= divisa fuerit in partes tres, erit earam quinque in scalis 5 scaporum iusta longitudine inclinatio, ＜uti＞ quam magnae fuerint inter contignationem et imum libramentum altitudinis partes tres, quattuor a perpendiculo rece|dant et (5) ibi conlocentur inferiores calces scaporum. ita si erunt, temperatae et graduum et ipsarum scalarum erunt conlocationes. 10 item eius rei erit subscripta forma. 9 Archimedis vero cum multa miranda inventa et varia fuerint, ex omnibus etiam infinita sollertia id quod exponam | videtur esse expressum. nimirum Hiero Syracusis (10) auctus regia potestate, rebus bene gestis cum 15 auream coronam votivam diis inmortalibus in quodam fano constituisset ponendam, manupretio locavit faciendam et aurum ad sacoma adpendit redemptori. is ad tempus opus manu factum subtiliter regi | adprobavit et ad sacoma (15) 10 pondus coronae visus est praestitisse. posteaquam indicium 20 est factum dempto auro tantundem argenti in id coronarium opus admixtum esse, indignatus Hiero se contemptum esse neque inveniens qua ratione id furtum deprehenderet, rogavit Archimeden uti in|sumeret sibi de (20) eo cogitationem. tunc is cum haberet eius rei curam, 25 casu venit in balineum ibique cum in solium descenderet, animadvertit quantum corporis sui in eo insideret tantum 3 librationes _S_: -nis _HEG_. 4 coaxatione _S(G^{c})_: coaxitione _HEG_. 5 quinque _HS_: .V. _EG_. 6 iusta longitudine _HS_: iuxta longitudinem (-ē _G_) _EG_. | inclinatio quam _x_. 8 tres (. _S_) quattuor _HS_: .III.IIII. _EG_. 9 interiores _x_. | si: sic _x_. 10 graduum ipsarum (_om._ et) _x_. 14 nimirum: nimium est (nimiū ē. _S_) _x_ (_i. m gr._ n̄ minimū est _S^{c}_). | enim (_post_ hiero) _add. x_. | sy(i _E_)racussis _EG_. 18 (19) sacomā (-am _H_ 19) _x_. | redemptoriis (ad t.) _x_ (-ri,is _S^{c}_). 22 contemtum _H et ante corr. E_. 23 furtum _HS(G^{c})_: futurum _EG_. | reprae (_H_, prę _G_, p̄ _ES_)henderet _x_. 24 archimeden _HEG_: -dē _S_. | inse sumeret _x_. 25 is _S_: his _HEG_. 26 balineum _HS_: balneum _EGS^{c}_. 27 corporis _S_: incorporis _HEG_. * * * * * Page 213 aquae extra solium effluere. idque cum eius rei rationem explicationis ostendisset, non est moratus sed | exsiluit (25) gaudio motus de solio et nudus vadens domum | versus =216= significabat clara voce invenisse quod quaereret. nam 11 currens identidem graece clamabat ευρηκα ευρηκα. tum 5 vero ex eo inventionis ingressu duas fecisse dicitur massas aequo pondere quo etiam fuerat corona, unam ex auro et alteram | ex argento. cum ita fecisset, vas amplum ad (5) summa labra implevit aqua, in quo demisit argenteam massam. cuius quanta magnitudo in vase depressa est, 10 tantum aquae effluxit. ita exempta massa quanto minus factum fuerat refudit sextario mensus, ut eodem modo quo prius fuerat ad labra | aequaretur. ita ex eo invenit (10) quantum pondus argenti ad certam aquae mensuram responderet. 12 cum id expertus esset, tum auream massam 15 similiter pleno vase demisit et ea exempta eadem ratione mensura addita invenit deesse aquae non tantum sed minus, quanto minus magno corpore eodem pon|dere auri massa (15) esset quam argenti. postea vero repleto vase in eadem aqua ipsa corona demissa invenit plus aquae defluxisse in 20 coronam quam in auream eodem pondere massam, et ita ex eo quod defuerit plus aquae in corona quam in massa, ratiocinatus deprehendit argenti in auro mixtio|nem et manifestum (20) furtum redemptoris. 13 Transferatur mens ad Archytae Tarentini et Eratosthenis 25 1 idque: itaque _x_. | eius rei _HS(G^{c})_: eius ei _G_, ei eius _E_. 2 exiluit _H_, exiliuit _ES_, exsiluit _G_. 3 versus: verius _x_. 5 ΕΥΡΗΚΑ (_bis_) _H et_ (e _pro_ ε) _GS et_ (Λ pro Α) _E_.