# Vitruvii De architectura libri decem

## Part 20

Book page: https://www.cyberlibrary.org/la/books/vitruvii-de-architectura-libri-decem-51812/index.md

17 pressum (-sū _S_) summisit _HG_, pressus misit _G_.

24 cruce _S_. | Chii ei: cııeı _HG_, cuneı _S_.

25 zmirnae(-ę _S_, -e _G_) _sic x_. | vivom _H_.

29 alienas _ante corr. H_.

* * * * *

Page 157

nomine meo id profero | corpus neque ullius cogitata (10) vituperans institui ex eo me adprobare, sed omnibus scriptoribus infinitas ago gratias quod egregiis ingeniorum sollertiis ex aevo conlatis abundantes alius alio genere copias praeparaverunt, unde nos uti fontibus haurientes 5 aquam et ad propria proposita traducen|tes facundiores et (15) expeditiores habemus ad scribendum facultates talibusque confidentes auctoribus audemus institutiones novas comparare.

11 Igitur tales ingressus eorum quia ad propositi mei rationes animadverti praeparatos, inde sumendo progredi 10 coepi. | namque primum Agatharchus Athenis Aeschylo (20) docente tragoediam scaenam fecit et de ea commentarium reliquit. ex eo moniti Democritus et Anaxagoras de eadem re scripserunt, quemadmodum oporteat ad aciem oculorum radiorumque extentionem certo loco centro constituto lineas 15 ratione | naturali respondere, uti de incerta re certae imagines (25) aedificiorum in scaenarum picturis redderent speciem et quae in directis planisque frontibus sint figurata, alia 12 abscedentia alia prominentia esse videantur. postea Silenus de symme|triis doricorum edidit volumen, de aede Iunonis =159= quae est Sami dorica Theodorus, de ionica Ephesi quae 21 est Dianae Chersiphron et Metagenes, de fano Minervae quod est Priene ionicum Pytheos, item de aede Minervae dorica quae | est Athenis in arce Ictinos et Carpion, Theodorus (5) Phocaeus de tholo qui est Delphis, Philo de aedium 25 sacrarum symmetriis et de armamentario quod fecerat Piraeei portu, Hermogenes de aede Dianae ionica quae

4 alııſ (alı≣ıſ _S_) alıo _x_.

9 quia: quae(-ę _GS_) _x_ (que _G^{c}_).

11 agatarcus _HS_, -tharcus _G_. | eschyle _HS_, aeschilo _G_.

12 scaenam: ad caenam _H_, adcę|nā _G_, ad scaenam _H^{c}_, adscenā _S(G^{c})_.

15 extentionē _GS_: -ne _H_. | lineas: adlineas _x_.

21 samii _HG_, sann＜i＞ _S^{c}_. | zeodorus _HS_, zeodoricus _G, sed v. 5_ theodorus _x_. | de ionica: ionicae (-ce _S_) _x_.

22 c(ch _S_)resiphon _x_.

23 prienae _H_, -ne _GS_ (-nę _G^{c}_). _cf. p. 8, 4_. | phy(i _G_)leos _x_.

24 doricae (-ce _SG^{c}_, dorie _G_) _x_. | ictionos _x_.

26 armentario _x_. | fecerat: fuerat _x_.

27 pi(y _G_)raei _HG_, pirei _S_ (pyrei _G^{c}_). | deae | dianae _ante corr. H(L)_: deae | ＜de＞ dianae _H^{c}_, deaede dianę _GS_. | ionicae(-ę _S_) _x_.

* * * * *

Page 158

est Magnesiae pseudodipteros et Liberi Patris Teo monopteros, item Arcesius | de symmetriis corinthiis et ionico (10) Trallibus Aesculapio quod etiam ipse sua manu dicitur fecisse, de Mausoleo Satyrus et Pytheos, quibus vero felicitas 13 maximum summumque contulit munus. quorum enim 5 artes aevo perpetuo nobilissimas laudes et sempiterno florentes habere iudicantur, | excogitatis egregias operas (15) praestiterunt. namque singulis frontibus singuli artifices sumpserunt certatim partes ad ornandum et probandum Leochares Bryaxis Scopas Praxiteles, nonnulli etiam putant 10 Timotheum, quorum artis eminens excellentia coegit ad 14 septem spectaculorum eius operis perve|nire famam. praeterea (20) minus nobiles multi praecepta symmetriarum conscripserunt, uti Nexaris Theocydes Demophilos | Pollis Leonidas =160= Silanion Melampus Sarnacus Euphranor. non minus 15 de machinationibus, uti Diades Archytas Archimedes Ctesibios Nymphodorus Philo Byzantius Diphilos Democles Charias Polyidos Pyrros Agesistratos. quorum ex com|mentariis (5) quae utilia esse his rebus animadverti, collecta in unum coegi corpus, et ideo maxime quod animadverti 20 in ea re ab Graecis volumina plura edita, ab nostris oppido quam pauca. Fuficius nimirum de his rebus primus instituit edere volumen, item Terentius Varro de novem disciplinis | unum de architectura, P. Septimius duo. (10)

1 magnesia _x_. | teo: &eo _HS_, et eo _G_. | monopteros _G_: monocteros _HS_.

2 arcesius: argelius _x_.

4 Demausoleo _H_: Demaus oleo _S_, demaus oleo _G_. | saturus _x_. | phiteus _x_.

6 sempiternos _G_.

7 & cogitatis _x_.

8 singulis _H_.

10 bryaxes _HS_, brixes _G_. | scaphas _x_. | praxitelis _x_.

11 cogit _G_.

13 multa _G_.

14 ut inexaris _H_, utinex | aris _S_, uti nexaris _G_. | theoci(y _G_)des _x_. | leonidas _G_: -des _HS_.

16 utidiates _G_. | ar⟦cy⟧chytas _H_, archytas _GS_. | archymedes _GS_, archimedas _G_. | &esibios _HS_, et esibios _G_.

17 phylob(p _S_)yzanteos _HS_, philobizant eos _G_. | diphylos _HS_. | demodes _G_.

18 charidas _x_. | poliydos _S_. | phy(i _G_)rros _x_. | agesistratas _x_.

19 collecta--(29) animadverti _G(S^{c} in m.)_: _om. HS_.

22 fuficius _HG_: sufficus _S_. | nimirum: enim mirum _x_. | primus _HS_: inprimus _G_.

23 terrentius _G_.

24 pseptimi|us _H_, Pſ┃ep|timius _S_: septimis (_sine_ p) _G_.

* * * * *

Page 159

15 amplius vero in id genus scripturae adhuc nemo incubuisse videtur, cum fuissent et antiqui cives magni architecti, qui potuissent non minus eleganter scripta comparare. namque Athenis Antistates et Callaeschros et Antimachides et Pormos architecti | Pisistrato aedem Iovi Olympio 5 (15) facienti fundamenta constituerunt, post mortem autem eius propter interpellationem rei publicae incepta reliquerunt. itaque circiter annis ＜quadringentis＞ post Antiochus rex cum in id opus inpensam esset pollicitus, cellae magnitudinem et columnarum circa | dipteron conlocationem epistyliorumque 10 (20) et ceterorum ornamentorum ad symmetriam distributionem magna sollertia scientiaque summa civis Romanus Cossutius nobiliter est architectatus. id autem opus non modo vulgo sed etiam in paucis a magnificentia nominatur. 16 nam quattuor locis sunt | aedium sacrarum marmoreis =161= operibus ornatae dispositiones, e quibus proprie de is 16 nominationes clarissima fama nominantur. quarum excellentiae prudentesque cogitationum apparatus suspectus habent in deorum caerimonio. primum|que aedis Ephesi (5) Dianae ionico genere ab Chersiphrone Gnosio et filio eius 20 Metagene est instituta, quam postea Demetrius ipsius Dianae servus et Paeonius Ephesius dicuntur perfecisse. Mileti Apollini item ionicis symmetriis idem Paeonius Daphnisque Milesius instituerunt. Eleusine | Cereris et (10) Proserpinae cellam inmani magnitudine Ictinos dorico more 25 sine exterioribus columnis ad laxamentum usus sacrificiorum

4 antistates (_sic_) _x_. | callescheros _HS_, calle | cheros _G_.

5 pormos _HS_, porinos _G_.

7 rei publicę _GS_: regi publice _H_.

8 quadringentis: ducentis _x_. anthi | ocus _H_.

9 impinsam _H_, impensam _H^{c} G_, inpensam _S_.

12 civis: cuius _S_.

14 volgo _H_.

16 de is (_ut p. 1, 16_): dehis _x_.

17 quorum _x_.

18 prudentis _HS_ (-tes _G_).

19 caerimonio: sesemaneo _HG_, se se man& _S_ (sese,mane[t/ọ] _G^{c}_). | aedes _x_.

20 ab cresiphone _x_.

21 metagine _HS_ (-gene _G_).

22 servus (-os _H_) _sc._ παῖϲ τῆϲ θεοῦ _Haussoullier_ (_Rev. de phil. XXI, 112_). | poeonius _G_ (pae- _H_, pe- _S_).

23 meleti _x_. | apolloni _G_. | idem _GS_: eidem _H_.

24 daphnis _G_: daphinis _HS_. | cereris _GS_: ca&eris _H_.

25 icti . nos _H_, icti nos _S_, ictinus _G_.

* * * * *

Page 160

17 pertexit. eam autem postea cum Demetrius Phalereus Athenis rerum potiretur, Philo ante templum in fronte columnis constitutis prostylon fecit. ita aucto vesti|bulo (15) laxamentum initiantibus operique summam adiecit auctoritatem. in asty vero Olympio amplo modulorum comparatu 5 corinthiis symmetriis et proportionibus, uti supra scriptum est, architectandum Cossutius suscepisse memoratur, cuius commentarium nullum est inventum. nec tamen a Cossutio | solum de his rebus scripta sunt desideranda (20) sed etiam a G. Mucio, qui magna scientia confisus 10 aedis Honoris et | Virtutis Marianae cellae columnarumque =162= et epistyliorum symmetrias legitimis artis institutis perfecit. id vero si marmoreum fuisset, ut haberet quemadmodum ab arte subtilitatem sic ab magnificentia et inpensis auctoritatem, in primis et | summis operibus 15 (5) nominaretur.

18 Cum ergo et antiqui nostri inveniantur non minus quam Graeci fuisse magni architecti et nostra memoria satis multi, et ex his pauci praecepta edidissent, non putavi silendum sed disposite singulis voluminibus de 20 singulis expo|nere. itaque quoniam sexto volumine privatorum (10) aedificiorum rationes perscripsi, in hoc qui septimum tenet numerum de expolitionibus quibus rationibus et venustatem et firmitatem habere possint exponam.

I Primumque incipiam de ruderatione, quae principia 25 tenet | expolitionum, uti curiosius summaque providentia (15)

1 pertexit _HS_: pertexuit _G_. | eam: ea _HG_, Ei _S_.

4 initiantibus _G_: init(c _S_)ientibus _HS_. | adiecit _G_: adfecit _HS_.

5 asty _HS_, asti _G_. | Olympio (_sc._ aedem): ạ̶̇ḍ̶̇aðolympı[v/o]m _H^{c}_ = adolȳpiū _S_, adolimpiū _G_.

6 uti .s.s. est _HS_, uti .ss. est _G_.

7 cossutius _GS_, qu[ſ/o]ſutiuſ _H^{c}_.

9 acussutio _G_.

10 .A.G. mutio _HS_, ACI. mutio _G_.

11 aedes _x_. | marinianae (-ę _S_) _HS_, mariniiane _G_.

12 legitimas _a. c. H_.

13 ꝑficit _H_ (-ecit _GS_).

18 n̅r̅ę̅ memorię _G_.

20 silendum _H^{c} S(G^{c})_: sidendum _ante ras. H_, sidiendū _ante ras. G_.

21 exponere (_cf. p. 36, 24. 37, 28 etc._): exponeremus _x_. | sexto _H^{c} S(G^{c})_: secto _H_, ręcto _G_.

23 numerum: murū _ante corr. G_. | expoliationibus _a. c. G_.

24 vetustatē _a. c. G_.

* * * * *

Page 161

solidationis ratio habeatur. et si plano pede erit eruderandum, quaeratur solum si sit perpetuo solidum, et ita exaequetur, et inducatur cum statumine rudus. sin autem omnis aut ex parte congesticius locus fuerit, festucationibus cum magna | cura solidetur. in contignationibus vero diligenter 5 (20) est animadvertendum ne qui paries qui non exeat ad summum, sit extructus sub pavimentum, sed potius relaxatus supra se pendentem habeat coaxationem. cum enim solidus exit, contignationibus arescentibus aut pandatione sidentibus, per|manens structurae soliditate dextra 10 (25) ac sinistra secundum se facit in pavimentis necessario 2 rimas. item danda est opera | ne commisceantur axes =163= aesculini quercu, quod quercei simul umorem perceperunt se torquentes rimas faciunt in pavimentis. sin autem aesculus non erit et necessitas coegerit, propter inopiam 15 querceis sic videtur esse faciundum ut se|centur tenuiores. (5) quo minus enim valuerint, eo facilius clavis fixi continebuntur deinde in singulis tignis extremis partibus axes bini clavis figantur, uti nulla ex parte possint se torquendo angulos excitare. namque de cerro aut fago 20 seu farno nullus ad vetustatem potest permanere. coaxatio|nibus (10) factis si erit, filex, si non, palea substernatur, 3 uti materies ab calcis vitiis defendatur. tunc insuper statuminetur ne minore saxo quam quod possit manum implere. statuminationibus inductis rudus si novum erit, 25

2 quae|ratur non solum _ante ras. H_ (non _del. H^{c}_).

3 statum inerudus _GG_, statu minerudus _S_ (_sed in m. S^{c}_ ꝉ in erudiis), statum‿ine,rudns _G^{c}_.

4 congesticius _G_: coniesticius _HS_. | fistucationibus _x_.

6 non _om. S_.

10 sedentibus _x_.

13 querco _x_. | querqui _HG_, quercui _S(G^{c})_. | perceperunt (-r̄ _S_) _HS_: -rint _G_.

16 quaercis _H_, quercis _GS^{c}_ (-cı≣ſ = cuſ _ante ras. S_). | faciendū _G_.

17 minum| _H_. | clavis fixi _G_: clavi fixi _HS_. | contenebuntur _H_. _hic lacunam significavi quam explet Faventinus sic p. 301, 24_ ＜et primum in directo iactatis axibus, sequentibus in transverso stratis＞. _cf. p. 302, 18_.

19 axes bini clavis: axis bini (boni _G^{c}_, _ut Fav. cod. v p. 301, 25_) clavi _x_.

20 anguli _x_.

22 filex _HG_: silex _S_ (filix _Fav._). _cf. Mayhoff ad Plin. 24, 85_.

24 qui _x_ (_ut Fav._).

25 inductus _x_.

* * * * *

Page 162

ad tres partes una calcis misceatur, si redivivum fuerit, quinque ad duo mix|tionis habeant responsum. deinde (15) rudus inducatur et vectibus ligneis, decuriis inductis, crebriter pistatione solidetur, et id ne minus pistum absolutum crassitudine sit dodrantis. insuper ex testa nucleus 5 inducatur mixtionem habens ad tres partes unam calcis, ne minore crassitudine pavimenti digi|torum senum. supra (20) nucleum ad regulam et libellam exacta pavimenta struantur 4 sive sectilia seu tesseris. cum ea structa fuerint et fastigia sua structione habuerint, ita fricentur uti si 10 sectilia sint, nulli gradus in scutulis aut trigonis aut quadratis seu favis extent, sed coagmento|rum compositio =164= planam habeat inter se directionem. si tesseris structura erit, ut eae omnes angulos habeant aequales. cum enim anguli non fuerint omnes aequaliter plani, non erit exacta 15 ut oportet fricatura. item testacea spicata ti|burtina sunt (5) diligenter exigenda, ut ne habeant lacunas nec extantes tumulos, sed ＜sint＞ extenta et ad regulam perfricata. super, fricatura levigationibus et polituris cum fuerit perfecta, incernatur marmor, et supra loricae ex calce et harena 20 inducantur.

5 | Subdiu vero maxime idonea faciunda sunt pavimenta, (10) quod contignationes umore crescentes aut siccitate decrescentes seu pandationibus sidentes movendo se faciunt vitia pavimentis, praeterea gelicidia et pruinae non patiuntur 25 integra permanere. itaque si necessitas coegerit, ut minime | vitiosa fiant sic erit faciundum. cum coaxatum (15) fuerit, super altera coaxatio transversa sternatur clavisque fixa duplicem praebeat contignationi loricationem. deinde

2 adduum (-ū _GS_) mixtiones _x_.

3 rudus _GS_: inrudus _H_.

4 piscatione _HS_, pinsatione _G_. | ne: non _x_ (_cf. p. 128, 6. 8_). | pinsum _x_ (_cf. p. 164, 20_).

5 nucle[v/o]s _H_, -us _S(G^{c})_: nedeus _G_.

7 pavimentum (-ū) _x_.

8 nedeum _ante corr. G_.

9 structa: exstructa (_sic_) _x_.

10 sua exstructionē _HS_, sua exstrutionē _G_ (_cf. p. 164, 23. 165, 11_).

12 favis: pauis _ante corr. G_.

14 eae _H_ (eœ) _S^{c}_ (ea _S_): hę _G_.

15 pleni _x_. | 17 ut ne _HG_: ut non _S_.

18 sint _om. x_.

19 fricaturam (-ā) _x_. | fuerint _x_.

24 sedentes _x_.

* * * * *

Page 163

ruderi novo tertia pars testae tunsae admisceatur calcisque duae partes ad quinque mortarii mixtionibus praestent 6 responsum. statumi|natione facta, rudus inducatur, idque (20) pistum absolutum ne minus pede sit crassum. tunc autem nucleo inducto, uti supra scriptum est, pavimentum e tessera 5 grandi circiter binum digitum caesa struatur fastigium habens in pedes denos digitos binos, quod si bene temperabitur et recte frica|tum fuerit, ab omnibus vitiis erit (25) tutum. uti autem inter coagmenta materies ab gelicidiis ne laboret, fracibus quotannis ante hiemem saturetur. ita 10 7 non patietur in se recipere | gelicidii pruinam. sin autem =165= curiosius videbitur fieri oportere, tegulae bipedales inter se coagmentatae supra rudus substrata materia conlocentur habentes singulis coagmentorum frontibus excisos canaliculos digitales. quibus iunctis | impleantur calce ex oleo 15 (5) subacta confricenturque inter se coagmenta compressa. ita calx quae erit haerens in canalibus durescendo contexteque solidescendo non patietur aquam neque aliam rem per coagmenta transire. cum ergo fuerit hoc ita perstratum, supra nucleus inducatur et virgis | caedendo subigatur. 20 (10) supra autem sive ex tessera grandi sive ex spica testacea struatur fastigiis quibus est supra scriptum, et cum sic erunt facta, non cito vitiabuntur.

II Cum a pavimentorum cura discessum fuerit, tunc de albariis operibus est explicandum. id autem erit recte, 25 si | glaebae calcis optimae ante multo tempore quam opus (15) fuerit macerabuntur, uti si qua glaeba parum fuerit in fornace cocta, in maceratione diuturna liquore defervere coacta uno tenore concoquatur. namque cum non penitus macerata sed recens sumitur, cum fuerit inducta habens 30 la|tentes crudos calculos pustulas emittit. qui calculi in (20)

4 pystū _S_. | grassum _H_.

5 nudeo _ante corr. G_. | uti .s.s. est _HS_, uti .ss. ē _G_.

7 digitus _HS_

10 fragibus _x_.

14 excelsos _x_.

15 impletur calx (calix _S_) _x_.

17 calix _S_. | contestateque solidiscendo _G_: _om. HS_ (_del. G^{c}_).

20 nucreus _H_.

21 expica _H_, exspica _S(G^{c})_: _om. G_.

22 struantur _x_.

28 in _om. G_.

29 tem(ē)pore _x_.

* * * * *

Page 164

opere uno tenore cum permacerantur, dissolvunt et dissipant 2 tectorii politiones. cum autem habita erit ratio macerationis et ita curiosius operi praeparatum erit, sumatur ascia et quemadmodum materia dolatur, sic calx in lacu macerata ascietur. | si ad eam offenderint calculi, non erit 5 (25) temperata. cumque siccum et purum ferrum educetur, indicabit eam evanidam et siticulosam. cum vero pinguis fuerit et recte macerata, circa id ferramentum uti glutinum haerens omni ratione probabit se esse temperatam. tunc autem machinis compa|ratis camararum dispositiones =166= in conclavibus expediantur, nisi lacunariis ea fuerint ornata. 11

III Cum ergo camararum postulabitur ratio, sic erit faciundum. asseres directi disponantur inter se ne plus spatium | habentes pedes binos, et hi maxime cupressei, quod (5) abiegnei ab carie et ab vetustate celeriter vitiantur, hique 15 asseres cum ad formam circinationis fuerint distributi, catenis dispositis ad contignationes, sive tecta erunt, crebriter clavis ferreis fixi religentur, eaeque catenae ex ea materia compa|rentur cui nec caries nec vetustas nec umor (10) possit nocere, id est e buxo iunipiro olea robore cupresso 20 ceterisque similibus praeter quercum, cum ea se torquendo 2 rimas faciat quibus inest operibus. asseribus dispositis tum tomice e sparto hispanico harundines graecae tunsae ad eos uti forma | postulat religentur. item supra camaram (15) materies ex calce et harena mixta subinde inducatur, 25 ut si quae stillae ex contignationibus aut tectis ceciderint

3 ita: id _x_. | opere _x_.

9 probauit _G_. | se _G_: _om. HS_ (_cf. p. 179, 20_). | temperata _S_.

10 camerarum _x_ (_item 3. 15. 24_).

11 fuer̄ _S_ (-rint _in m. S^{c}_).

12 faciundū _ante ras. S_: -da _HG_ (_S^{c}_).

14 cupre(ae _H_)ssi _x_.

15 abiegnei: _sic HG_, ab[e/ı]gnei _S^{c}_ (_ut CIL I, 577_).

17 tecta erunt _G_: tecteȓ (= tecter̄, -terunt, _rec._ tecterus) _H_, tectoꝝ _S_ (tectorum _G^{c}_). | crebriter _GS_: crebiter _H_.

19 conparatur _ante corr. G_.

20 iunipero (-pera _G_) _x_ (iunipiro _H^{c}_). | oleo _ante corr. G_.

21 ea se: eas _x_.

22 faciant _HS_, -unt _G_.

23 tomice e: tomices _HS_, tonices _G_ (ī aꝉ tomices _G^{c}_).

25 inducantur _G_.

26 si qua est ille (ē illę _S_) _HS_, si quę astulę _G_.

* * * * *

Page 165

sustineantur. sin autem harundinis graecae copia non erit, de paludibus tenues colligantur et mataxa aut tomice ad iustam longitudinem una | crassitudine alligationibus (20) temperentur, dum ne plus inter duos nodos alligationes binos pedes distent, et eae ad asseres, uti supra scriptum 5 est, tomice religentur cultellique lignei in eas configantur. 3 cetera omnia uti supra scriptum est expediantur. camaris dispositis et intextis, imum cae|lum earum trullissetur, (25) deinde harena dirigatur, postea autem creto marmore poliatur. 10

| Cum camarae politae fuerint, sub eas coronae sunt =167= subiciendae, quas maxime tenues et subtiles oportere fieri videbitur. cum enim grandes sunt, pondere deducuntur nec possunt se sustinere. in hisque minime gypsum debet ad|misceri, sed ex creto marmore uno tenore perduci, uti 15 (5) ne praecipiendo non patiatur uno tenore opus inarescere. etiamque cavendae sunt in camaris priscorum dispositiones, quod earum planitiae coronarum ＜figurae＞ gravi pondere 4 inpendentes sunt periculosae. coronae autem sunt ＜aliae purae＞ aliae cae|latae. conclavibus autem ubi ignis aut 20 (10) plura lumina sunt ponenda, purae fieri debent, ut eae facilius extergeantur. in aestivis et exhedris, ubi minime fumus est nec fuligo potest nocere, ibi caelatae sunt faciendae, semper enim album opus propter superbiam candoris non modo ex propriis sed | etiam alienis aedificiis 25 (15) concipit fumum.

5 Coronis explicatis parietes quam asperrime trullissentur,

2 tenues: _sic x_. | colligantur _G_: -gatur _HS_. | mataxae (-e _S_) tomicae (-æ _S_) _x_ (_corr. Schneider ad Pall. p. 21_).

4 duos _G_: uos _H_, .II.os (_ubi_ .II. _in ras._) _S^{c}_. | alligationes (= -nis): -nibus _x_.

5 eae _ante ips. corr. S_: hae _HG(S^{c})_.

6 tomicae _H_, -ce _G_ (-cę _G^{c}_), tonicæ _S^{c}_.

9 derigatur _x_. | creto: creta aut _x_.

11 (_item_ 17) camerae _x_.

12 quas: quam (quā _GS_) _x_. | subtilis _HS_ (-les _G_).

14 inhisq; _H_ (-que _S_): inhis | quo _G_ (_supra_ ꝉ ę _G^{c}_).

15 ex creto: excepto _x_.

18 coronarum gravi (_om._ figurae) _x_.

19 coronarum autem sunt figurae (-rę _GS_) aliae (-ę _GS_) cae(ce _S_)latae (-te _H_, -tę _GS_) _x_.

21 pure _S_: pura _HG_. | eæ _S^{c}_: ea _HG et ante corr. S_.

22 exedris _S_.

27 quā _GS_: quem _H_.

* * * * *

Page 166

