# The Satires of A. Persius Flaccus

## Part 1

Book page: https://www.cyberlibrary.org/la/books/the-satires-of-a-persius-flaccus-22119/index.md

Produced by Louise Hope, David Starner and the Online Distributed Proofreading Team at http://www.pgdp.net

[Transcriber's Note:

This text is intended for users whose text readers cannot use the "real" (unicode/utf-8) version of the file. Greek has been transliterated and shown between +marks+. Other characters that could not be fully displayed have been "unpacked" and shown between braces:

[)a] [)e] short vowels (printed with breve symbol) [-a] [-e] [-i] [-o] long vowels (printed with macron)

In the Notes, the name "Vanicek" is given without hacek.

In the printed text, emphasis within italicized passages was shown by gesperrt (spaced-out) text. This is shown here with #marks#, as is #boldface# type. Bold and gesperrt never occur in the same contexts. Italics are shown by _lines_. In the Critical Appendix, superscript alpha and omega are shown as {a} and {w}.

The Notes and Critical Appendix were printed in a block at the end of the book. For this e-text, they have been regrouped so each Satire with its notes forms a discrete unit. In addition, the Satires alone-- totaling about 700 lines-- have been repeated at the beginning of the text, before the Introduction.]

THE SATIRES of A. PERSIUS FLACCUS

Edited By

BASIL L. GILDERSLEEVE, Ph.D. (Göttingen), LL.D., Professor of Greek in the University of Virginia.

[Publisher's Device: +LAMPADIA ECHONTES DIADÔSOUSIN ALLÊLOIS+]

New York: Harper & Brothers, Publishers, Franklin Square. 1875.

Entered according to Act of Congress, in the year 1875, by HARPER & BROTHERS, In the Office of the Librarian of Congress, at Washington.

PREFACE.

The text of this edition of Persius is in the main that of Jahn's last recension (1868). The few changes are discussed in the Notes and recorded in the Critical Appendix.

In the preparation of the Notes I have made large use of Jahn's standard edition, without neglecting the commentaries of Casaubon, König, and Heinrich, or the later editions by Macleane, Pretor, and Conington, or such recent monographs on Persius as I have been able to procure. Special obligations have received special acknowledgment.

My personal contributions to the elucidation of Persius are too slight to warrant me in following the prevalent fashion and cataloguing the merits of my work under the modest guise of aims and endeavors. I shall be contenf, if I have succeeded in making Persius less distasteful to the general student; more than content, if those who have devoted long and patient study to this difficult author shall accord me the credit of an honest effort to make myself acquainted with the poet himself as well as with his chief commentators.

In compliance with the wish of the distinguished scholar at whose instance I undertook this work, Professor Charles Short, of Columbia College, New York, I have inserted references to my Latin Grammar and to the Grammar of Allen and Greenough, here and there to Madvig.

B. L. GILDERSLEEVE.

UNIVERSITY OF VIRGINIA, _February_, 1875.

CONTENTS.

Page

INTRODUCTION VII

A. PERSII FLACCI SATURARUM LIBER 39

VITA PERSII 65 NOTES 71 CRITICAL APPENDIX 207 INDEX 211

* * * * *

A. PERSII FLACCI

SATURARUM

LIBER.

[Duplicated material: see Transcriber's Note at beginning of e-text.]

PROLOGUS.

Nec fonte labra prolui caballino, nec in bicipiti somniasse Parnaso memini, ut repente sic poeta prodirem. Heliconidasque pallidamque Pirenen illis remitto, quorum imagines lambunt 5 hederae sequaces: ipse semipaganus ad sacra vatum carmen adfero nostrum. quis expedivit psittaco suum chaere picamque docuit nostra verba conari? magister artis ingenique largitor 10 venter, negatas artifex sequi voces; quod si dolosi spes refulserit nummi, corvos poetas et poetridas picas cantare credas Pegaseium nectar.

SATURA I.

O curas hominum! o quantum est in rebus inane! 'Quis leget haec?' Min tu istud ais? nemo hercule! 'Nemo?' Vel duo, vel nemo. 'Turpe et miserabile!' Quare? ne mihi Polydamas et Troiades Labeonem praetulerint? nugae. non, si quid turbida Roma 5 elevet, accedas examenque inprobum in illa castiges trutina, nec te quaesiveris extra. nam Romae quis non--? a, si fas dicere-- sed fas tum, cum ad canitiem et nostrum istud vivere triste aspexi ac nucibus facimus quaecumque relictis, 10 cum sapimus patruos; tunc, tunc, ignoscite-- 'Nolo.' Quid faciam? sed sum petulanti splene cachinno. Scribimus inclusi, numeros ille, his pede liber, grande aliquid, quod pulmo animae praelargus anhelet. scilicet haec populo pexusque togaque recenti 15 et natalicia tandem cum sardonyche albus sede leges celsa, liquido cum plasmate guttur mobile collueris, patranti fractus ocello. hic neque more probo videas nec voce serena ingentis trepidare Titos, cum carmina lumbum 20 intrant, et tremulo scalpuntur ubi intima versu. tun, vetule, auriculis alienis colligis escas? auriculis, quibus et dicas cute perditus _ohe_. 'Quo didicisse, nisi hoc fermentum et quae semel intus innata est rupto iecore exierit caprificus?' 25 En pallor seniumque! o mores! usque adeone scire tuum nihil est, nisi te scire hoc sciat alter? 'At pulchrum est digito monstrari et dicier _hic est!_ ten cirratorum centum dictata fuisse pro nihilo pendas?' Ecce inter pocula quaerunt 30 Romulidae saturi, quid dia poemata narrent. hic aliquis, cui circa umeros hyacinthia laena est, rancidulum quiddam balba de nare locutus, Phyllidas Hypsipylas, vatum et plorabile si quid, eliquat ac tenero supplantat verba palato. 35 adsensere viri: nunc non cinis ille poetae felix? non levior cippus nunc inprimit ossa? laudant convivae: nunc non e manibus illis, nunc non e tumulo fortunataque favilla nascentur violae? 'Rides' ait 'et nimis uncis 40 naribus indulges. an erit qui velle recuset os populi meruisse et cedro digna locutus linquere nec scombros metuentia carmina nec tus?' Quisquis es, o, modo quem ex adverso dicere feci, non ego cum scribo, si forte quid aptius exit, 45 quando haec rara avis est, si quid tamen aptius exit, laudari metuam, neque enim mihi cornea fibra est; sed recti finemque extremumque esse recuso euge tuum et belle. nam belle hoc excute totum: quid non intus habet? non hic est Ilias Atti 50 ebria veratro? non si qua elegidia crudi dictarunt proceres? non quidquid denique lectis scribitur in citreis? calidum seis ponere sumen, scis comitem horridulum trita donare lacerna, et 'verum' inquis 'amo: verum mihi dicite de me.' 55 qui pote? vis dicam? nugaris, cum tibi, calve, pinguis aqualiculus protenso sesquipede exstet. o Iane, a tergo quem nulla ciconia pinsit, nec manus auriculas imitari mobilis albas, nec linguae, quantum, sitiat canis Apula, tantae! 60 vos, o patricius sanguis, quos vivere fas est occipiti caeco, posticae occurrite sannae! Quis populi sermo est? quis enim, nisi carmina molli nunc demum numero fluere, ut per leve severos effundat iunctura unguis? scit tendere versum 65 non secus ac si oculo rubricam derigat uno. sive opus in mores, in luxum, in prandia regum dicere, res grandis nostro dat Musa poetae. ecce modo heroas sensus adferre videmus nugari solitos graece, nec ponere lucum 70 artifices nec rus saturum laudare, ubi corbes et focus et porci et fumosa Palilia faeno, unde Remus, sulcoque terens dentalia, Quinti, cum trepida ante boves dictatorem induit uxor et tua aratra domum lictor tulit-- euge poeta! 75 est nunc Brisaei quem venosus liber Acci, sunt quos Pacuviusque et verrucosa moretur Antiopa, aerumnis cor luctificabile fulta. hos pueris monitus patres infundere lippos cum videas, quaerisne, unde haec sartago loquendi 80 venerit in linguas, unde istuc dedecus, in quo trossulus exsultat tibi per subsellia levis? nilne pudet capiti non posse pericula cano pellere, quin tepidum hoc optes audire _decenter_? 'Fur es' ait Pedio. Pedius quid? crimina rasis 85 librat in antithetis: doctas posuisse figuras laudatur 'bellum hoc!' hoc bellum? an, Romule, ceves? men moveat? quippe et, cantet si naufragus, assem protulerim. cantas, cum fracta te in trabe pictum ex umero portes? verum, nec nocte paratum 90 plorabit, qui me volet incurvasse querela. 'Sed numeris decor est et iunctura addita crudis. cludere sic versum didicit _Berecyntius Attis_ et _qui caeruleum dirimebat Nerea delphin_ sic _costam longo subduximus Appennino_. 95 _Arma virum_, nonne hoc spumosum et cortice pingui, ut ramale vetus vegrandi subere coctum?' 'Quidnam igitur tenerum et laxa cervice legendum? _Torva mimalloneis inplerunt cornua bombis,_ _et raptum vitulo caput ablatura superbo_ 100 _Bassaris et lyncem Maenas flexura corymbis_ _euhion ingeminat, reparabilis adsonat echo?'_ haec fierent, si testiculi vena ulla paterni viveret in nobis? summa delumbe saliva hoc natat in labris, et in udo est Maenas et Attis, 105 nec pluteum caedit, nec demorsos sapit unguis. 'Sed quid opus teneras mordaci radere vero auriculas? vide sis, ne maiorum tibi forte limina frigescant: sonat hic de nare canina littera.' Per me equidem sint omnia protinus alba; 110 nil moror. euge! omnes, omnes bene mirae eritis res. hoc iuvat? 'hic' inquis 'veto quisquam faxit oletum.' pinge duos anguis: pueri, sacer est locus, extra meite! discedo. secuit Lucilius urbem, te Lupe, te Muci, et genuinum fregit in illis; 115 omne vafer vitium ridenti Flaccus amico tangit et admissus circum praecordia ludit, callidus excusso populum suspendere naso: men muttire nefas? nec clam, nec cum scrobe? nusquam? hic tamen infodiam. vidi, vidi ipse, libelle: 120 auriculas asini quis non habet? hoc ego opertum, hoc ridere meum, tam nil, nulla tibi vendo Iliade. audaci quicumque adflate Cratino iratum Eupolidem praegrandi cum sene palles, aspice et haec, si forte aliquid decoctius audis. 125 inde vaporata lector mihi ferveat aure: non hic, qui in crepidas Graiorum ludere gestit sordidus, et lusco qui possit dicere 'lusce,' sese aliquem credens, Italo quod honore supinus fregerit heminas Arreti aedilis iniquas; 130 nec qui abaco numeros et secto in pulvere metas scit risisse vafer, multum gaudere paratus, si cynico barbam petulans nonaria vellat. his mane edictum, post prandia Calliroen do.

SATURA II.

Hunc, Macrine, diem numera meliore lapillo qui tibi labentis apponit candidus annos. funde merum genio. non tu prece poscis emaci, quae nisi seductis nequeas committere divis; at bona pars procerum tacita libabit acerra. 5 haud cuivis promptum est murmurque humilisque susurros tollere de templis et aperto vivere voto. 'Mens bona, fama, fides' haec clare et ut audiat hospes; illa sibi introrsum et sub lingua murmurat 'o si ebulliat patruus, praeclarum funus?' et 'o si 10 sub rastro crepet argenti mihi seria dextro Hercule! pupillumve utinam, quem proximus heres inpello, expungam! namque est scabiosus et acri bile tumet. Nerio iam tertia conditur uxor.' haec sancte ut poscas, Tiberino in gurgite mergis 15 mane caput bis terque et noctem flumine purgas? heus age, responde-- minimum est quod scire laboro-- de Iove quid sentis? estne ut praeponere cures hunc-- 'cuinam?' cuinam? vis Staio? an scilicet haeres? quis potior index, puerisve quis aptior orbis? 20 hoc igitur, quo tu Iovis aurem inpellere temptas, dic agedum Staio, 'pro Iuppiter! o bone' clamet 'Iuppiter!' at sese non clamet Iuppiter ipse? ignovisse putas, quia, cum tonat, ocius ilex sulpure discutitur sacro quam tuque domusque? 25 an quia non fibris ovium Ergennaque iubente triste iaces lucis evitandumque bidental, idcirco stolidam praebet tibi vellere barbam Iuppiter? aut quidnam est, qua tu mercede deorum emeris auriculas? pulmone et lactibus unctis? 30 Ecce avia aut metuens divum matertera cunis exemit puerum frontemque atque uda labella infami digito et lustralibus ante salivis expiat, urentis oculos inhibere perita; tunc manibus quatit et spem macram supplice voto 35 nunc Licini in campos, nunc Crassi mittit in aedis 'hunc optet generum rex et regina! puellae hunc rapiant! quidquid calcaverit hic, rosa fiat!' ast ego nutrici non mando vota: negato, Iuppiter, haec illi, quamvis te albata rogarit. 40 Poscis opem nervis corpusque fidele senectae. esto age; sed grandes patinae tuccetaque crassa adnuere his superos vetuere Iovemque morantur. Rem struere exoptas caeso bove Mercuriumque arcessis fibra 'da fortunare Penatis, 45 da pecus et gregibus fetum!' quo, pessime, pacto, tot tibi cum in flammas iunicum omenta liquescant et tamen hic extis et opimo vincere ferto intendit 'iam crescit ager, iam crescit ovile, iam dabitur, iam iam!' donec deceptus et exspes 50 nequiquam fundo suspiret nummus in imo. Si tibi creterras argenti incusaque pingui auro dona feram, sudes et pectore laevo excutiat guttas laetari praetrepidum cor. hinc illud subiit, auro sacras quod ovato 55 perducis facies; nam fratres inter aenos somnia pituita qui purgatissima mittunt, praecipui sunto sitque illis aurea barba. aurum vasa Numae Saturniaque inpulit aera Vestalisque urnas et Tuscum fictile mutat. 60 o curvae in terris animae et caelestium inanes! quid iuvat hoc, templis nostros inmittere mores et bona dis ex hac scelerata ducere pulpa? haec sibi corrupto casiam dissolvit olivo, haec Calabrum coxit vitiato murice vellus, 65 haec bacam conchae rasisse et stringere venas ferventis massae crudo de pulvere iussit. peccat et haec, peccat: vitio tamen utitur. at vos dicite, pontifices, in sancto quid facit aurum? nempe hoc quod Veneri donatae a virgine pupae. 70 quin damus id superis, de magna quod dare lance non possit magni Messallae lippa propago: conpositum ius fasque animo sanctosque recessus mentis et incoctum generoso pectus honesto. haec cedo ut admoveam templis et farre litabo. 75

SATURA III.

'Nempe haec adsidue: iam clarum mane fenestras intrat et angustas extendit lumine rimas: stertimus indomitum quod despumare Falernum sufficiat, quinta dum linea tangitur umbra. en quid agis? siccas insana canicula messis 5 iam dudum coquit et patula pecus omne sub ulmo est.' unus ait comitum. "Verumne? itane? ocius adsit huc aliquis! nemon?" turgescit vitrea bilis: "findor"-- ut Arcadiae pecuaria rudere dicas. iam liber et positis bicolor membrana capillis 10 inque manus chartae nodosaque venit harundo. tunc querimur, crassus calamo quod pendeat umor, nigra quod infusa vanescat sepia lympha; dilutas querimur geminet quod fistula guttas. o miser inque dies ultra miser, hucine rerum 15 venimus? at cur non potius teneroque columbo et similis regum pueris pappare minutum poscis et iratus mammae lallare recusas? "An tali studeam calamo?" Cui verba? quid istas succinis ambages? tibi luditur. effluis amens, 20 contemnere: sonat vitium percussa, maligne respondet viridi non cocta fidelia limo. udum et molle lutum es, nunc nunc properandus et acri fingendus sine fine rota. sed rure paterno est tibi far modicum, purum et sine labe salinum-- 25 quid metuas?-- cultrixque foci secura patella. hoc satis? an deceat pulmonem rumpere ventis, stemmate quod Tusco ramum millesime ducis, censoremne tuum vel quod trabeate salutas? ad populum phaleras! ego te intus et in cute novi. 30 non pudet ad morem discincti vivere Nattae? sed stupet hic vitio et fibris increvit opimum pingue, caret culpa, nescit quid perdat, et alto demersus summa rursum non bullit in unda. magne pater divum, saevos punire tyrannos 35 haud alia ratione velis, cum dira libido moverit ingenium ferventi tincta veneno: virtutem videant intabescantque relicta. anne magis Siculi gemuerunt aera iuvenci, et magis auratis pendens laquearibus ensis 40 purpureas subter cervices terruit, 'imus, imus praecipites' quam si sibi dicat et intus palleat infelix, quod proxima nesciat uxor? Saepe oculos, memini, tangebam parvus olivo, grandia si nollem morituri verba Catonis 45 discere, non sano multum laudanda magistro, quae pater adductis sudans audiret amicis. iure; etenim id summum, quid dexter senio ferret, scire erat in voto; damnosa canicula quantum raderet; angustae collo non fallier orcae; 50 neu quis callidior buxum torquere flagello. haud tibi inexpertum curvos deprendere mores, quaeque docet sapiens bracatis inlita Medis porticus, insomnis quibus et detonsa iuventus invigilat, siliquis et grandi pasta polenta; 55 et tibi quae Samios diduxit littera ramos surgentem dextro monstravit limite callem. stertis adhuc, laxumque caput conpage soluta oscitat hesternum, dissutis undique malis! est aliquid quo tendis, et in quod dirigis arcum? 60 an passim sequeris corvos testaque lutoque, securus quo pes ferat, atque ex tempore vivis? helleborum frustra, cum iam cutis aegra tumebit, poscentis videas: venienti occurrite morbo! et quid opus Cratero magnos promittere montis? 65 discite, o miseri, et causas cognoscite rerum: quid sumus, et quidnam victuri gignimur; ordo quis datus, aut metae qua mollis flexus et unde; quis modus argento, quid fas optare, quid asper utile nummus habet; patriae carisque propinquis 70 quantum elargiri deceat; quem te deus esse iussit, et humana qua parte locatus es in re. disce, nec invideas, quod multa fidelia putet in locuplete penu, defensis pinguibus Umbris, et piper et pernae, Marsi monumenta clientis, 75 menaque quod prima nondum defecerit orca. Hic aliquis de gente hircosa centurionum dicat 'Quod sapio satis est mihi. non ego curo esse quod Arcesilas aerumnosique Solones, obstipo capite et figentes lumine terram, 80 murmura cum secum et rabiosa silentia rodunt atque exporrecto trutinantur verba labello, aegroti veteris meditantes somnia, _gigni_ _de nihilo nihilum, in nihilum nil posse reverti._ hoc est, quod palles? cur quis non prandeat, hoc est?' 85 His populus ridet, multumque torosa iuventus ingeminat tremulos naso crispante cachinnos. 'Inspice; nescio quid trepidat mihi pectus et aegris faucibus exsuperat gravis alitus; inspice, sodes!' qui dicit medico, iussus requiescere, postquam 90 tertia conpositas vidit nox currere venas, de maiore domo modice sitiente lagoena lenia loturo sibi Surrentina rogabit. 'Heus, bone, tu palles!' "Nihil est." 'Videas tamen istuc, quidquid id est: surgit tacite tibi lutea pellis.' 95 "At tu deterius palles; ne sis mihi tutor; iam pridem hunc sepeli: tu restas." 'Perge, tacebo.' turgidus hic epulis atque albo ventre lavatur, gutture sulpureas lente exalante mefites; sed tremor inter vina subit calidumque triental 100 excutit e manibus, dentes crepuere retecti, uncta cadunt laxis tunc pulmentaria labris. hinc tuba, candelae, tandemque beatulus alto conpositus lecto crassisque lutatus amomis in portam rigidas calces extendit: at illum 105 hesterni capite induto subiere Quirites. 'Tange, miser, venas et pone in pectore dextram. nil calet hic. summosque pedes attinge manusque. non frigent.' Visa est si forte pecunia, sive candida vicini subrisit molle puella, 110 cor tibi rite salit? positum est algente catino durum holus et populi cribro decussa farina: temptemus fauces, tenero latet ulcus in ore putre, quod haud deceat plebeia radere beta. alges, cum excussit membris timor albus aristas; 115 nunc face supposita fervescit sanguis et ira scintillant oculi, dicisque facisque, quod ipse non sani esse hominis non sanus iuret Orestes.

SATURA IV.

'Rem populi tractas?' barbatum haec crede magistrum dicere, sorbitio tollit quem dira cicutae 'quo fretus? dic hoc, magni pupille Pericli. scilicet ingenium et rerum prudentia velox ante pilos venit, dicenda tacendaque calles. 5 ergo ubi commota fervet plebecula bile, fert animus calidae fecisse silentia turbae maiestate manus. quid deinde loquere? "Quirites, hoc puta non iustum est, illud male, rectius illud." scis etenim iustum gemina suspendere lance 10 ancipitis librae, rectum discernis, ubi inter curva subit, vel cum fallit pede regula varo, et potis es nigrum vitio praefigere theta. quin tu igitur, summa nequiquam pelle decorus, ante diem blando caudam iactare popello 15 desinis, Anticyras melior sorbere meracas! quae tibi summa boni est? uncta vixisse patella semper et adsiduo curata cuticula sole? exspecta, haud aliud respondeat haec anus. i nunc "Dinomaches ego sum," suffla "sum candidus." esto; 20 dum ne deterius sapiat pannucia Baucis, cum bene discincto cantaverit ocima vernae.' Ut nemo in sese temptat descendere, nemo, sed praecedenti spectatur mantica tergo! quaesieris 'Nostin Vettidi praedia?' "Cuius?" 25 'Dives arat Curibus quantum non miluus errat.' "Hunc ais, hunc dis iratis genioque sinistro, qui, quandoque iugum pertusa ad compita figit, seriolae veterem metuens deradere limum ingemit: _hoc bene sit!_ tunicatum cum sale mordens 30 caepe et farrata pueris plaudentibus olla pannosam faecem morientis sorbet aceti?" at si unctus cesses et figas in cute solem, est prope te ignotus, cubito qui tangat et acre despuat 'hi mores! penemque arcanaque lumbi 35 runcantem populo marcentis pandere vulvas! tu cum maxillis balanatum gausape pectas, inguinibus quare detonsus gurgulio exstat? quinque palaestritae licet haec plantaria vellant elixasque nates labefactent forcipe adunca, 40 non tamen ista filix ullo mansuescit aratro.' caedimus inque vicem praebemus crura sagittis. vivitur hoc pacto; sic novimus. ilia subter caecum vulnus habes; sed lato balteus auro praetegit. ut mavis, da verba et decipe nervos, 45 si potes. 'Egregium cum me vicinia dicat, non credam?' Viso si palles, inprobe, nummo, si facis in penem quidquid tibi venit amarum, si puteal multa cautus vibice flagellas: nequiquam populo bibulas donaveris aures. 50 respue, quod non es; tollat sua munera cerdo; tecum habita: noris, quam sit tibi curta supellex.

SATURA V.