Part 1

Important note : If during the Middle Ages Latin evolved independently from its classical archetype, the humanists of the Renaissance strove to restore the original language by drawing from copies of the works of ancient authors. These copies being imperfect, the spelling of certain words was impaired with folk etymology and influenced by improper pronunciation, and the length of the vowels, despite its importance in the classical language, was and still is widely neglected. Only the rise of Indo-European studies, especially after 1850, helped restoring and gradually spread the original forms and sounds of the words. Older works, when they are republished, may also benefit from the most recent spelling, and as such show more useful to students who need to learn from the best standards, or just provide a more pleasurable reading experience to more advanced readers. Therefore, this work is offered to you in the original version, but also in a renewed version, with better spelling if applicable, and long vowels noted with macrons. On the other hand, although the spelling has been modified, vocabulary, grammar and syntax, fortunate or not, which belong to the author, were kept as they were out of respect for the original work.

Robinson Crusoëus

Latinè scripsit F. J. Goffaux, humaniorum litterarum olim professor

Quinta editio

Pueris dant crustula blandi Doctores, elementa velint ut discere prima. Hor. Sat. 1, v. 25.

Parisiis, et typis Augusti Delalain,

Bibliopolæ-Edit., in via Mathurinensium, nº.5.

1825.

————

Lectori.

Sæpè animadversum est adolescentulis primum Latinarum litterarum limen ingressis nonnihil, fastidii rerum gravitate afferri. Itaque existimavi, non parùm ætati teneræ esse profuturum, si quis susciperet aliquod ejusmodi opusculum, quod et doceret simul et oblectaret. Atque is mihi visus est, qui finem hunc assequeretur, scriptus apud Anglos de Robinsonis casibus liber, de quo Russœus noster : Hunc primum leget Æmilius.

Cùm autem Robinsonis Anglici fabularis historia multâ digressione luxuriet, atque in omnibus, quæ ad pueros pertinent, satietati fastidioque sit occurrendum, placuit potissimùm seligere optima ex simili de eodem Robinsone fabulâ, quam Germanicè scripsit Henricus Campe. Hunc igitur auctorem eò lubentiùs secutus fui, quòd ejus narratio aspersa sit sententiis quibus juvenum animi ad pietatem, constantiam et sobrietatem informentur.

Habes itaque, Lector benevole, libellum nulla sanè aliâ laude commendandum, nisi meo de juventute benè merendi studio. Quo impulsus, in id præcipuè incubui, ut, aptato materiæ stylo, grammaticas, quantùm fieri poterat, regulas inculcarem ; non splendidâ gravique (res enim non ferebat), sed simplici et ad captum legentium accommodatâ oratione. Quatenùs scopum attigerim, judicabunt, qui exiguum hoc opus legere non dedignabuntur ; sed oro meminerint me tironum gratiâ scripsisse.

————

Index capitum

—I. Robinsonis ortus, indoles, educatio. — Cupido peregrinandi. — Discessus à parentibus. — Profectio in Angliam. — Infausta initia. — Tempestas. — Navis obruta fluctibus. — Robinson, aliâ exceptus, advenit Londinum, unde solvit ad Guineam. —II. Robinson pergit iter. — Mala omina. — Navis incensa. — Alia fluctibus jactata. — Advehitur ad insulas Canarias. — Descriptio loci illius amœnissimi. — Inde profectus ad Americam naufragium facit. —III. Sera Robinsonis pœnitentia. — Desperatio. — Vitam miserè sustentat. — Habitat in speluncâ. —IV. Robinson reperit poma eximiæ magnitudinis. — Sibi conficit varia instrumenta. — Funiculos. — Stratum. — Umbellam. — Peram. — Calendarium. —V. Robinson insulam perlustrat. — Magnus terror. — In gaudium vertitur. — Descriptio lamæ. — Unum occidit. — Sed igne caret. — Carnem more Tartarorum coquit. —VI. Turbo ingens. — Tempestas, undè magnum Robinsoni beneficium. — Tædium solitudinis. — Aranea. —VII. Præda ingens. — Deest res maximè necessaria. — Vota irrita. — Ambulatio. — Natatio. — Res variæ. —VIII. Lama mansuefacta. — Pulli. — Res variæ. —IX. Terræ motus. — Mons ignivomus. — Lamæ vi aquarum abrepti. — Spelunca Robinsonis diruta. —X. Robinson habitaculum reficit. — Parat sibi alimenta in hiemem. — Imbribus continuis impeditus domi, fingit vasa. — Nectit rete. — Arcum et sagittas conficit. —XI. Summæ Robinsonis miseriæ. — Ab insectis infestatur. — Vestes ex pellibus sibi conficit. — Incidit in gravem morbum. —XII. Convalescit ex morbo. — Maximi luctus. — Parva gaudia. — Psittacus. —XIII. Multus labor in excavandâ scaphâ. — Robinsonis constantia. — Quomodò diem inter varias occupationes distribuit. — In bellicis artibus se exercet. —XIV. Robinson insulam peragrat. — Vestigia hominum reperit. — Summus terror. — Prospicit crania, ossa, manus, pedes. — Quod territo et fugienti accidit. —XV. Epulæ atroces. — Prælium. — Fortitudo Robinsonis. — Vendredi servatus. —XVI. Robinson paratus ad obsidionem ferendam. — Vendredi describitur. — Quare sic appellatus. —XVII. Origo regiæ potestatis. — Robinson abundat opibus. — Habet subditos. — Vendredi novo vivendi genere delectatur. —XVIII. Suspicio in lætitiam et admirationem versa. — Casus qui risum legenti movebit. — Rebus secundis adversæ levantur. —XIX. Robinson habitaculum fossâ et palis munit. — Docet socium Germanicè loqui. — Ambo scapham fabricare statuunt. —XX. Pluviarum tempus. — Socii nectunt stragulas, retia. — Cymba conficitur. —XXI. Robinson et Vendredi, insulâ relictâ, mari se committunt. — Summa pericula in quibus versantur. —XXII. Ambo è periculo se expediunt. — Reversi in insulam, hortum colunt. — Piscantur ; natant ; venantur. — Novum iter suscipiunt. —XXIII. Res multæ et magnæ. — Tempestas. — Fragor tonitruum. — Sonitus ænei tormenti. — Magna navis derelicta. — Vendredi ad illam adnatat. — Ignota animalia. — Canis. — Capra. — Ratis. —XXIV. Multæ opes repertæ. — Cibi. — Supellex. — Instrumenta. — Vestes. — Sclopeta. — Robinson repentè dives. —XXV. Vendredi servat Robinsonem. — Opes à littore domum advectæ auxilio canis et lamarum. — Munimenta arci addita. — Robinson, faber factus et agricola, vivit beatè. —XXVI. Adsunt ! adsunt ! — Arma inter socios dividuntur. — Paratur bellum. — Duo viri adversùs quinquaginta. — Victoris clementia. —XXVII. Vendredi patrem suum invenit. — Hispanus narrat suos casus. —XXVIII. Concio advocata. — Legati missi. — Leges institutæ. — Spelunca. — Monstrum. —XXIX. Navis anglica appulsa ad insulam. — Quo casu. — Magna Robinsonis in præfectum merita. — Spes liberationis. —XXX. Fundata colonia. — Robinson relinquit insulam. — Quod accidit in patriam redeunti. — Quomodo vitam deinde honestam et beatam degit.

Robinson Crusoëus.

————

Caput primum.

Robinsonis ortus, indoles, educatio. — Cupido peregrinandi. — Discessus à parentibus. — Profectio in Angliam. — Infausta initia. — Tempestas. — Navis obruta fluctibus. — Robinson, aliâ exceptus, advenit Londinum, unde solvit ad Guineam.

Erat Hamburgi, in urbe apud Germanos celeberrimâ, vir quidam, cui nomen Robinson : suscepit ex uxore tres filios.

Maximus natu, armorum studiosior quàm librorum, tractare à teneris gladios, ordine militari pueros instruere, aures vicinorum repetito tympani sonitu obtundere ; vixque adolescens factus, è fictis certaminibus ad vera procurrens, militiæ nomen suum dedit.

Cùm ille didicisset per aliquot menses stare et sequi, vertere corpus ad sinistram dexteramve, exarsit bellum Turcas inter et Germanos, in quo cùm multa egregiè fecisset, cecidit adverso confossus vulnere.

Alter, qui litteras in gymnasio discebat, ut causas in foro ageret, sæpè principatum inter æquales in solitis concertationibus obtinebat. Nec parva erat parentum magistrorumque de juvene exspectatio ; sed cùm fortè in feriis septembralibus corpore adhuc calido aquam frigidam imprudentiùs bibisset, in morbum incidit, et intra paucos dies exstinctus est.

Jam nullus supererat præter minimum natu, qui Crusoe appellabatur. Itaque suam in eo spem omnem ambo parentes collocaverunt, quippe qui ipsis esset unicus. Nihil eo carius in terris habebant ; sed amor eorum non erat rectæ rationi consentaneus.

Cùm enim debuissent certam ei vivendi disciplinam tradere, multaque utilia simul et jucunda eum docere, quæ ipsum olim bonum et beatum effecissent, omnia filiolo indulserunt ; qui cùm ludere quàm studere mallet, totam illam ætatem ; quæ bonis artibus vacare poterat, in otio et nugis consumpsit.

Pater optabat ut ille mercaturæ se addiceret : quâquidem proximè ab agriculturâ nihil melius, nihil fructuosius, nihil homine libero dignius. Hoc verò minimè filio placuit ; se malle ait orbem terrarum peragrare, ut multas res novas audire, multas videre posset.

Jam annum ætatis decimum septimum attigerat, plurimùm verò temporis triverat in otio. Quotidiè autem patrem urgebat, ut ab ipso peregrinandi licentiam impetraret, quam ille nolebat concedere. Quâdam die, cùm more suo præter portum cursitaret, incidit in unum ex æqualibus, navarchi cujusdam filium, qui in eo erat ut cum patre Londinum navigaret.

Interrogavit eum sodalis an adjungere se socium itineris vellet : « Libenter, ait Crusoeus ; vereor autem ut parentes id mihi concedant. — Hui ! respondet alter, sine veniâ proficiscendum est. Post tres hebdomades reduces erimus : parentibus verò nuntiandum curabis, quònam terrarum migraveris. — Careo autem pecuniâ, ait Crusoeus. — Nihil refert, alter excipit, siquidem hoc tibi constabit gratis. »

Robinson noster, re paululum deliberatâ, ilico manum cum altero jungens, « Euge, ô bone, exclamat ! ibo tecum ; sed confestim navem conscendamus. » Tum mandat cuidam, ut horis aliquot elapsis patrem conveniat, moneatque filium, ad Angliam invisendam profectum, mox rediturum esse. Quibus peractis, ambo sodales navem conscendunt.

Nec multò post nautæ solvunt anchoras, velaque vento intendunt. Navis agi incipit ; navarchusque, tribus explosis tormentis bellicis, urbi valedicit. Stabat Robinson in stegâ, et vix præconceptam ex optato diù itinere lætitiam capiebat.

Cœlum serenum erat, ventusque adeò secundus, ut brevì Hamburgum è conspectu abeuntium se subduxerit. Posterâ die, jam eò devenerant ubi Albis in mare effluit, et nunc altum tenent. Quantâ verò Robinson admiratione stupuit, cùm maris immensitatem intuens, suprà se nihil præter cœlum, atque nihil ante, pone, circa se nisi aquam conspexit !

Fuit per biduum aer serenus, ventusque bellè flavit navigantibus ; tertio autem die cœlum nubibus tegi, ventusque vehementior esse cœpit. Ac primò fulgura emicant, quasi totum flammis cœlum arderet. Deindè ingruunt tenebræ veluti in altissimâ nocte : tonitrua cum ingenti fragore resonare, imber de cœlo ruere torrenti similis, mare intumescens fluctus ciere. Navis modò ad nubes tolli, modò præceps ferri in profundum. Quantus funium strepitus ! quantus in navi tumultus ! quod nactus erat, quisque complectebatur, ne dejiceretur ipse.

Robinson, insuetus maris adolescens, cùm jactationem maris ferre non posset, nauseâ correptus est, et tam malè se habuit, ut exspiranti similis videretur.

« Heu ! parentes optimi ! heu ! iterùm iterumque exclamavit, nunquàm vos ego revisam. »

« Bone Deus ! exclamant nautæ pallidi desperantesque, periimus ! abrepti sunt mali, navis aquâ undequaque completur. » His auditis, Robinson, qui in cubili nautico sedebat, membris fluentibus, retrò collapsus est. Cæteri ad antlias accurrere, ut navem, si fieri possit, supra aquam retineant. Navarchus interim tormenta iterùm iterùmque explosit, ut navibus, si quæ fortè non longè abessent, significaret se magno in discrimine versari. Robinson, qui hujus fragoris causam ignorabat, ratus omnia periisse, denuò exanimatus est.

Et jam pro se quisque aquam exhaurire ; sed in infimo navis tabulato crescebat aquæ altitudo.

Nihil præter mortem erat in exspectatione. Projiciuntur quidem ad navem sublevandam tormenta, dolia, mercium sarcinæ ; sed nihil hæc omnia proficiunt.

Intereà navis alia, audito sonitu tormentorum, quæ ad significandum discrimen explosa fuerunt, scapham emiserat ad servandos saltem navigantes ; sed æstus fluctuum obstabat, quominus accederet. Attamen propiùs ita demum subiit, ut iis, qui in navi essent, funis projiceretur. Cujus ope scapha tandem attracta est, et in eam quisque desiliit, ut saluti consuleret. Robinson, qui jacebat defuncto similis, à quibusdam nautis, quos adolescentuli miserebat, in eamdem conjectus est. Vix paululum à navi recesserant, cùm illa ante oculos fluctibus obruta est. Et nunc feliciùs contigit, ut tempestas paulatim sedaretur : aliter cymba, tot hominibus onerata ipsa quoque fluctibus absorpta fuisset. Tandem, post multa pericula, pervenit ad navem, quam omnes excepti sunt.

Navis illa Londinum tendebat. Quatuor elapsis diebus, ad ostium Thamesis pervenit, quintâ verò in portu jecit anchoras. Mox quisque in terram descendit, lætus quòd è periculo evasisset. Vix Robinson pedem è nave extulerat, cùm eum incessit cupido visendæ immensæ urbis Londini. Quidquid erat in oculis spectantem ita detinuit, ut præteriti immemor de futuro quidem minimè curaret. Tandem suus eum stomachus admonuit, Londini haud secùs ac alibi terrarum cibis opus esse. Itaque adiit præfectum ejus navis quæ ipsum advexerat, rogavitque ut liceret ipsius mensæ assidere. Ille verò lubenter juvenem excepit ; atque inter prandendum ab hospite quærit, quo consilio et quid facturus hùc venerit ? Tum Robinson ingenuè professus est, se animi recreandi causâ hoc iter suscepisse, atque insciis parentibus ; jam autem se esse omninò inopem. « Insciis parentibus tuis ? clamat nauta exterritus : bone Deus ! utinàm hoc ego priùs rescivissem ! nunquam sanè à me impetrâsses, ut ego te in navem meam admitterem. » Robinson, demissis oculis, vultuque rubore suffuso, siluit. Nec desiit bonus nauta monere adolescentem, quàm graviter peccavisset, addiditque illum nunquam aliquâ ex parte beatum esse posse, donec à suis veniam oravisset. Robinson commotus multùm flevit : « Sed quid agam nunc ? » rogat ille cum singultu.

« Quid ages ? respondet alter : primam quamlibet navem, quæ hinc Hamburgum tendit, sine morâ conscendes ; tunc reversus ad tuos peccati veniam piè rogabis, pollicitus te nunquam posteà in simili culpâ fore. — Sed planè careo pecuniâ, ait Robinson. — En quatuor guineas, excepit nauta, quas ego tibi commodabo, licèt ipse parvo, quod mihi superest, ægrè caream. His tu adjutus ad portum te confer ; sit Deus tibi magis propitius redeunti quàm nobis fuit navigantibus. » His dictis, manum benevolè junxit, atque faustum iter ipsi precatus est. Abiit Robinson.

Dùm ille portum peteret, varia secum in animo volvebat : « Quomodò mei reducem me excipient ? Castigabunt sanè propter tale delictum. Sodales verò, et tam multi alii me irridebunt, quòd tam citò redierim. » Sic diù dubitans quidnam consilii caperet, ad portum pergit ; sed ibi audiit, summâ quidem cum voluptate, nullam adesse navem, quæ Hamburgum tenderet. Qui autem hâc de re eum certiorem fecerat, unus è præfectis earum navium erat, quæ ad Guinean proficiscuntur.

Cùm Robinson inter confabulandum dixisset, se non dolere quòd nulla sibi Hamburgum redeundi adesset opportunitas, quia mirâ flagrabat cupiditate peregrinandi, præfectus navis ei auctor fuit itineris ad Guineam faciendi. Quo audito, primùm Robinson obstupuit. Sed cùm præfectus itineris ei declaravisset, iter hoc fore jucundissimum, seque ut haberet ipse quîcum versaretur, gratìs eum excepturum, ac prætereà rem eam esse undè quæstum ille non mediocrem faceret, tum verò tanta eum invasit cupiditas proficiscendi, ut subitò è memoriâ exciderit quidquid bonus nauta Hamburgensis eum admonuerat.

Sed re paululum consideratâ, « Equidem, ait Robinson, quatuor tantummodò guineas habeo. Ecquid ego commercii cum hâc exiguâ re eo loco faciam, quò tu proficisceris ? — Sex insuper guineas ego tibi commodabo, respondit præfectus. Nec majore pecuniâ tibi opus est ad emendum unde multas in Guineâ opes consequaris. Quoties ab exiguis initiis res maximæ profectæ sunt !

« Sed quid ego his emam ? Robinson interrogat. — Meras nugas, respondit præfectus ; vitres, torques, cultros, forfices, secures, tænias, etc., quibus nigri Africæ incolæ tantopere gaudent, ut tibi vim auri eborisque centies majorem pro iis daturi sint. »

Nec jam diutiùs sibi Robinson temperare potuit ; sed oblitus parentum, amicorum, patriæ, exclamat : « En ego tibi comes itineris præsto sum. — Agedum, » respondit præfectus, dextrisque junctis rem paciscuntur.

Robinson itaque decem guineis dives ad urbem properat, comparat varias merces, uti navarchus præceperat, comparatasque in navem transportandas curat. Paucis diebus elapsis, vento favente, præfectus navis anchoras solvi, atque vela ventis dari jussit.

————

Caput secundum.

Robinson pergit iter. — Mala omina. — Navis incensa. — Alia fluctibus jactata. — Advehitur ad insulas Canarias. — Descriptio loci illius amœnissimi. — Inde profectus ad Americam naufragium facit.

Novum hoc Robinsonis iter faustissimum initium habuit. Jamque incolumes fretum Calesium transierant, et in ipso Atlantico mari versabantur : tum verò per plurimos dies continuos vento reflante navis Americam versùs abrepta est.

At ecce vespere quodam gubernator declaravit se flammas relucentes à longinquo conspicere ; cùmque inspectâ tabulâ nauticâ intelligeret vel ad centum milliaria nihil terrarum esse, conjectabat hunc ignem nihil aliud esse nisi navem incendio flagrantem.

Vix hæc dixerat, cùm in auras tolli visa est navis, terribili cum fragore, et mox tota undis obruta est. Cùm nox supervenisset, nihil ampliùs cerni poterat. Primâ autem luce apparent duæ scaphæ, cum fluctibus colluctantes, quæ remis pertinaciùs everberabant mare, ut ad navem accederent. Extemplò præfectus vexillum nauticum explicuit, significans se ad opem illis ferendam paratum esse. Navis ipsa omnibus velis ad eos tendit, atque intra dimidium horæ ad miseros pervenit.

Sexaginta erant, viri, mulieres et pueri, qui omnes nave excepti sunt. Erat res omninò miserabilis, cùm infelices illi faucibus mortis se ereptos viderent. Alii enim flere præ gaudio, alii clamare, quasi periculum nunc primùm immineret ; illi exsultare saltu lymphatico, hi verò pallidi manus torquere. Nonnulli stare muti et stupentibus similes. Nemo quòque inter nautas tam ferreus, quin his conspectis commotus ipse lacrymaretur.

Cùm eis paulatim rediisset animus, unus narravit quid miseris accidisset :

« Navis incensa magna quædam navis erat mercatoria Francorum, quæ ad insulam Martinicam tendebat. Exarserat ignis in cubiculo gubernatoris, flammâ tam velociter grassante, ut nulla ejus exstinguendæ spes adforet. Vix per tempus licebat se in cymbas recipere, et ab incensâ nave paululùm discedere, cùm, flammâ cameram, in quâ pulvis tormentarius sepositus est, corripiente, discerpta navis dissiluit. »

Dum hæc narrarentur, sedebat in angulo Robinson silens, pallidusque, similis homini quem malefacti remordet conscientia. « Bone Deus ! ait ille secum, si cum hominibus illis, inter quos sunt profectò quidam longè quàm ego meliores, tam malè agitur, heu ! quid mihi exspectandum, qui sic erga parentes peccaverim ? »

Cùm illi cibo aliquo refecti fuissent, tum unus qui dignitate cæteris præstare videbatur, præfectum adiit, crumenamque aureis nummis plenam porrigens, « Ego inquit, miseram illam navem instruxi ; hoc solum eripui, oroque ut pignus grati pro salute animi accipias. »

Tum verò fuit res spectaculo digna, certamen ambos inter viros, uter hinc gratior, inde honestior foret.

« Absit sanè, respondet præfectus, ut munus tuum accipiam. Cùm ego vobis opem tuli, nihil aliud egi quàm quod à naturâ homini erga hominem præscriptum est, scilicet ut homo homini, quicumque sit, consulat, ob eam causam quòd is homo sit. »

Frustrà ille præfectum urgere, ut oblatum munus acciperet ; perseveranter negavit, rogans, ut rem planè dimitteret. Tum deliberatur, quònam servati homines essent vehendi. Duplex erat causa cur ad Guineam non ducerentur. Primò quidem minimè opus erat longum iter in eam regionem facere, nihil ibi negotii habentibus.

Nec deinde tanta aderat in nave ciborum copia, undè tot navigantes in itinere victitarent.

Præfectus tandem statuit, omissâ propriâ utilitate, centum et ampliùs milliaribus à viâ rectâ deflectere, eosque in Terram Novam transportare, ubi sperabat fore, ut sese offerret opportunitas in Galliam cum piscatoribus asellorum redeundi. Eò igitur cursum direxit ; cùmque advenisset, naves Gallicas nactus est, quæ miseros receperunt. His peractis, iter suum ad Guineam prosecutus est.

Tum navis celerrimo cursu, aquas secat ; quâ navigandi velocitate Robinson noster mirè delectatus est. Post aliquot dies, ecce magnam navem conspiciunt, ad se tendentem. Mox verò audiunt sonitum tormentorum periculi instantis indicem, et animadvertunt navem esse duobus malis orbatam. Cùm ad eam propiùs accessissent, qui in eâ vehebantur, sublatis manibus, miserabiliter exclamant : « Servate infelices quibus omnibus pereundum est, nisi vos eorum miserebit. »

Tum ex iis quæsitum est quid mali accidisset ; quidam verò ex illis sic orsus est :

« Angli sumus, ex insulâ Jamaica, sacchari vecturam inde deportaturi. Ibi dum navis staret anchoris alligata, præfectus cum gubernatore in terram descendit, ad merces aliquas insuper emendas.

« Intereà exorta est tempestas, tanto turbine, ut, fune disrupto, navis ex portu in altum propelleretur. Tempestas ista tres dies noctesque sæviit : tum malis omnibus amissis, centum et plura milliaria abrepti sumus. Accedit ad hanc nostram calamitatem, quòd nemo nostrorum artis nauticæ peritus sit : novem jam integras hebdomades hinc et inde jactati, victum omnem consumpsimus, et nostri plerique jacent fame exhausti. »

Bonus itaque præfectus statim cymbam exponi jussit, assumptâque secum idoneâ ciborum copiâ, ipse cum Robinsone ad navem accedit. Erat sanè lugenda prorsùs omnium conditio qui in illâ vehebantur : universi inediâ quasi consumpti ; nonnulli vix poterant pedibus stare.

Cùm autem cubiculum nauticum intrâssent, horrendum visu ! jacebant humi mater, filius et servula, qui omnes fame enecti videbantur. Mox autem deprehensum est, reliquias in eis animæ vitalis superesse. Postquam enim nonnullæ succi è carne expressi guttæ in os cujusque instillatæ sunt, lucem oculis quærere cœperunt.

Mater præ nimiâ virium imbecillitate nihil quidquam absorbere poterat ; cùm autem innuisset, ut tantummodò filio suo consuleretur, mox illa exspiravit.

Inter hæc duo reliqui animam receperant ; atque ut erant ætate robustiores, præfecti diligentiâ feliciùs servati sunt. Cùm autem juvenis, oculis in matrem conjectis, mortuam esse intellexisset, tantus eum invasit dolor, ut deficientibus iterùm viribus ægrè ad vitam revocari posset. Vicit tamen cura, atque ille cum servâ quoque è faucibus mortis ereptus est. Deinde præfectus navem omni genere alimentorum instruxit, malos à fabris suis reficiendos curavit, ignarisque maris peritum nautam dedit, qui navem regeret ; atque ad terram proximam ipse tendit, ut novam cibariorum comparationem faceret. Hæc erat insula Madeira, una è Canariis. Robinson unà cum præfecto in terram descendit, atque ibi lætissimo fortunatæ illius insulæ adspectu satiari non potuit. Scilicet terra partim in planitiem porrecta, partim in colliculos molliter assurgens, vernantem frugiferarum arborum copiam explicat. Cœli admodum jucunda temperies : nullus enim hìc hiemis rigor ; ita vim omnem frigoris retundunt clementiores solis radii mollesque favoniorum animæ, quarum flabellis regio tota circumquàque ventilatur. Erant in oculis, quàm longè patebat prospectus, segetes in agris benè pinguibus diffusæ, juga montium continuis vitibus consita. Ut arridebant Robinsoni nostro pendentes racemi ! Ô quales ille hausit delicias, cùm præfectus ære dato impetravit, ut juveni liceret uvis pro libidine satiari. Postquam ibi aliquantùm temporis moratus esset navis reficiendæ causâ, anchoram solvit.

Per plures continuos dies felicissimo cursu usi sunt.