Part 43

DAMNUM, i, n. _Perte_, _dommage_, _détriment_; _tort_, _préjudice_. SYN. Jactura, detrimentum, incommodum, malum, fraus, dispendium. EPITH. Magnum, majus, minus, novum, quæstuosum, tantum, damna aleatoria, maxima. PHRAS. 1. Ea res non parva tibi damna inferet, _cette affaire vous causera de grands dommages_. Damna non levia dabit, afferet; multis gravibusque damnis te afficiet; damno erit ac calamitati; gravia detrimenta inferet, importabit; detrimenta non pauca injunget, invehet; plagam rebus tuis gravissimam injiciet; imponet vulnus sane gravissimum; ea res ad tuam perniciem pertinet; res tuas magnopere labefactabit; pestem tibi et exitium afferet; tibi noxæ erit; gravibus damnis te mulctabit; plus damni ac mali datura est, quam credi possit; ea res fraudi aliquando tibi futura est; malo tibi erit ac calamitati; calamitatem inferet certissimam; exitium struet; damna non levia pariet, creabit. 2. Magnum damnum passus sum, _j’ai essuyé de grandes pertes_. Ob eam rem in maximam fraudem incurri, incidi; magna inde rei familiaris naufragia feci; plagam inde odiosam accepi; magnum meæ res vulnus acceperunt et mortiferum; magnum mihi vulnus inustum, impositum est; plaga mihi injecta est maxima; multa detrimenta mihi sunt allata, importata; magnam inde jacturam feci, accepi; carpi me gravibus quotidianisque damnis comperi; magna clades familiaris rei accepta est; accisæ admodum ea clade res meæ sunt; non parva clades rebus meis incidit; magna rerum mearum imminutione id accidit; existimatio mea graviter læsa, offensa est; magnum incommodum accepi; calamitatis aliquid acceptum est; fractæ eo casu res nostræ sunt; allisæ graviter; gravi vulnere afflictæ; damnum feci, contraxi maximum; detrimentum cepi, accepi, feci sane gravissimum; damnis non levibus affectus, mulctatus sum; res meæ grave damnum subiere; gravi ictu perculsæ sunt, ac pene prostratæ; grave vulnus rebus meis inflictum est. 3. Damnum mihi minatur, _il me menace de grands dommages_. Machinam in caput meum comparat, intendit; caput meum oppugnat; exitium mihi parat; ad perniciem capitis mei incumbit; omnia ad perniciem meam instructa sunt; pestem mihi et exitium denuntiat. 4. Damnum compensare, _réparer ses pertes_. Damnum præstare, illita damna sarcire, detrimenta resarcire. Cf. Compenso. USUS: 1. Damnis multis me affecit; multum damni dedit, _causer du dommage_. In mercatura magnum damnum fecit, contraxit, _éprouver des pertes_. 2. Damna illata tibi præstanda, sarcienda sunt, _il vous faut réparer les dommages causés_. Cf. Detrimentum, Incommodum, Noceo.

DĂPES, um, f. pl. anom. daps, _Sacrifice offert aux dieux_; _banquet_, _festin_. SYN. Epulæ in sacrificiis Deorum largiores et opipari apparatus. USUS: Lautæ, opimæ, festæ dapes. Cf. Convivium.

DAPSĬLIS, e, gen. com. _Abondant_, _riche_, _somptueux_. SYN. Abundans, largus, lautus, USUS: Sumptus dapsilis.

DAPSĬLĬTER, _En faisant bonne chère_, _magnifiquement_, _somptueusement_. SYN. Opipare, large, magnifice, splendide, abundanter, laute, liberaliter.

DE, præpos, _De_. USUS: 1. Ex, ad personam relatum: Audivi hoc de parente, _j’ai ouï dire à mon père, etc._ Emit agrum de socero. 2. Ex, ad locum refertur: De via me inclamat, _il m’appelle de la route_. De schola venit. De Sicilia provincia decedit. 3. Ad tempus refertur. Vigilat de nocte, _il veille durant la nuit_. Navigat de mense Decembri. 4. Ad gentem, multitudinem, conditionem accommodatur: Accusator de plebe. Unus de multis. Is orator sane habeatur, sed de minoribus, _qu’il soit mis au nombre des orateurs, mais des moins importants_. 5. _Alias_ ad materiam: Misit de argento, quantum visum est, _il envoya de son argent autant qu’il voulut_. Multa de suis rebus asportant. 6. Super: _au sujet de_. Regulus de captivis egit, _Régulus traita des prisonniers_. Legati de pace, de captivis redimendis. 7. Propter: _à cause de_. Irascitur de nihilo, _il se fâche pour un rien_. Flebat de supplicio filii; maximis, gravibus de causis. 8. Quod attinet ad: _quant à_. De religione facile concedam, _quant à la religion, je vous concéderai facilement_. De pace aperta est simulatio. 9. De consilio, de sententia alicujus: _de l’avis de qqn_. De communi sententia. De tuo consilio hoc agam. 10. De industria, _de propos délibéré_, _exprès_. 11. De integro, _de nouveau_. 12. De scripto, _par écrit_. 13. De meo, de tuo, de suo, _du mien_, _du tien_, _du sien_. Potat de meo; sumptum faciam de meo. 14. Ab: _de_, _à_. Jugera aliquot de filio emi. Agri de hostibus capti, _champs pris sur les ennemis_. De nuntiis hoc accepi.

DĔA, dĕæ, f. _Déesse_. USUS: Dii, Deæque immortales. Deæ vindices facinorum ac scelerum.

DĔALBO, as, avi, atum, are, a. _Blanchir_, _crépir_. SYN. Tectorium induco. USUS: Duos parietes de eadem fidelia dealbare. (PROV.)

DĔAMBŬLĀTĬO, ōnis, f. _Promenade_. USUS: Vel hæc me deambulatio, quamvis non laboriosa, ad languorem dedit.

DĔAMBŬLO, as, avi, atum, are, n. _Se promener_. SYN. Ambulo, inambulo, obambulo, spatior. USUS: Eamus deambulatum.

DĔĂMO, as, avi, atum, are, a. _Aimer éperdûment_. SYN. Valde amo. Cf. Amo.

DĔARMO, as, avi, atum, are, a. _Désarmer_. SYN. Armis exuo. USUS: Dearmatum hostem, exercitum sub jugum misit.

DĔARTŬO, as, avi, atum, are, a. _Démembrer_. SYN. Quasi per artus concido. USUS: TRANSL. Deartuare opes, _ruiner_.

DĒBACCHOR, aris, atus sum, ari, d. _S’emporter_, _se déchaîner avec violence_. SYN. Præ ebrietate valde furo. Cf. Furo.

DĒBELLO, as, avi, atum, are, n. et a. _Terminer la guerre (par une victoire)_; _vaincre complètement_. SYN. Expugno, victoria bellum finio. Debellare est bello expugnare, pugnando vincere. USUS: Cum Antiocho uno prœlio debellatum est. Cf. Bellum finio, Vinco.

DĒBĔO, es, ui, ĭtum, ere, a. _Devoir_, _être tenu à_. SYN. Oportet, convenit, opus est, faciendum est, ut, etc. USUS. 1. Juvare nos et maxime debebat, et poterat. 2. Refertur ad æs alienum, _devoir_, _être débiteur_. Multos mihi nummos debet. Talenta ducenta debet. 3. Ad res alias, _devoir_, _être forcé à faire telle ou telle chose_. Hoc tibi beneficium debeo. Debeo hoc necessitudini nostræ. Reipublicæ studia omnia, meipsum debeo. Summam tibi gratiam debeo. Cf. Æs alienum, Debitum.

DĒBĬLIS, e, gen. com. _Faible_, _infirme_. SYN. Infirmus, imbecillus, fractus, debilitatus, levis, mancus. )( Firmus. PHRAS. 1. Intemperantia debilem te fecit, _vos excès vous ont affaibli_. Vires corporis tibi ademit vitæ ratio minime moderata; vires corporis tibi minuit, diminuit, deminuit, comminuit, infirmavit, debilitavit, abstulit, afflixit tua incontinentia, nequitia, luxus, libido; vita intemperanter, immoderate, incontinenter acta, vita dissolute, nequiter, sine modo, luxuriose traducta ad infirmitatem, ad imbecillitatem, ad tenuitatem corporis te adegit, adduxit; minus te firmum, validum, valentem, robustum, infirmiorem, imbecilliorem reddidit; longa intemperantia paulatim vires tibi carpsit, exhausit; corporis vires labefecit, labefactavit; robur enervavit. 2. Debili est stomacho, _il a l’estomac malade_. Stomachus illi languet; stomachi vis debilitata est, jacet, stomacho est languente; stomacho laborat; stomachus parum concoquit; ventriculo esse languenti, infirmo, imbecillo; stomachus parum valet; marcescit cibi nondum concocti onere. Cf. Stomachus. 3. Debili est valetudine, _il a une santé faible_. Valetudine utitur infirma, imbecilla; viribus est parum firmis; corpore utitur non satis firmo; valetudine utitur incommoda, tenui, affecta; valetudine est valde imbecilla; magna in eo est virium imbecillitas; fractæ sunt admodum ac imminutæ vires. USUS: Homo animo debilis, et corpore. Debilem præturam gessit. Mancus, membris omnibus captus, ac debilis. Cf. Valetudo, Infirmus.

DĒBĬLĬTAS, ātis, f. _Débilité_, _faiblesse_, _infirmité_. SYN. Infirmitas. )( Firmitas, integritas. USUS: Tarditas ingenii, stupor debilitasque linguæ. Hoc agunt, ut a se morbos, debilitates, dolores repellant. Bonum integritas corporis, miseria debilitas. Cf. Infirmitas.

DĒBĬLĬTĀTĬO, ōnis, f. _Affaiblissement_. USUS: Debilitatio atque abjectio animi.

DĒBĬLĬTO, as, avi, atum, are, a. _Affaiblir_. SYN. Infirmo, frango, infringo, debilem facio, minuo, comminuo, exhaurio, nervos incido, corrumpo, enervo, affligo. )( Confirmo. PHRAS. Debilitamur indies magis, _nos forces diminuent de jour en jour_. Carpuntur vires, exhauriuntur; fractæ fatiscunt opes viresque; vis senescit, et prope ad nihilum venit; incisis, exsectis, solutis nervis vires paulatim defluunt. USUS: Tribunitios furores debilitare et reprimere. Ea mentio vocem mihi debilitavit, mentem dolore impedivit. Noli me, meam virtutem, spem luctu debilitare. Debilitata virtute, fracto animo. Afflictus, debilitatus, mœrens, dolore exanimatus. Urbs ipsa nervis omnibus exsectis debilitata, et soluta, abjecta metu, muta, fracta malis relinquitur. Cf. Affligo, Frango, Debilis.

DĒBĬTĬO, ōnis f. _Action de devoir_, _dette_. SYN. Debitum. USUS: Nihil de emendo cogitat, debitione dotis satis torquetur. Dissimilis est pecuniæ debitio, et gratiæ.

DĒBĬTOR, ōris, m. _Débiteur_. SYN. Is, a quo invito exigi pecunia potest. )( Creditor. USUS: Pecunias creditas debitoribus condonare. Levior plaga est ab amico, quam a debitore.

DĒBĬTUM, i, n. _Dette_, _ce qui est dû_. SYN. Debitio, æs alienum, pecunia debita, nomen. ADV. Jam diu. PHRAS. 1. Debita magna fecit, _il a contracté de grandes dettes_. Æs alienum fecit, conflavit, contraxit; in æs alienum incidit; nomina fecit; nomina confecit plurima; æs alienum coegit; ære alieno se obstrinxit; æris alieni vim magnam contraxit. 2. Magna habet debita, _il est très-endetté_. Laborat vehementer ex ære alieno; ære alieno graviter premitur; urgentibus semper sortem usuris, gravi obrutus est fœnore; ære alieno oppressus est; in nominibus est plurimis; in ære alieno est; multum debet; æris alieni magnitudine demersus gemit; animam debet; magno ære obstrictus est, est in nominibus ex pecunia satis multa; æris alieni habet plurimum; ære alieno gravatus, obligatus est; obæratus plurimum. 3. Debita reposcere, _réclamer son argent_. Nomina exigere; convenire, appellare de credito debitorem; nomina urgere; appellare de pecunia; debitorem admonere de pecunia 4. Debita solvemus, _nous paierons nos dettes_. Nomina dissolvemus, expediemus, exsolvemus, æs alienum exsolvemus, solvemus; ex ære alieno exibimus, libraque et ære nos liberabimus; ære alieno paulatim nos levabimus, liberabimus, contracta nomina expungemus, explicabimus, solvemus. 5. Debitum antiquum novo debito expungere, _payer ses vieilles dettes en faisant de nouvelles_. Versuram facere, nomina transferre; versura solvere. 6. Debita vix solventur, _ils pourront à peine payer leurs dettes_. In ære alieno vacillant debitores; nomina impedita sunt ut plurimum; vix solvendo sunt debitores; vacillant nomina; inveterascit æs alienum. Cf. Æs alienum. USUS: Fidei conducit in loco debitum solvere, retribuere. Turpe, debito fraudare creditorem.

DĒBĬTUS, a, um, _Dû_. SYN. Meritus, justus. USUS: Debitam tibi justamque gratiam refero. Reddere officium alicui debitum. Mortem naturæ debitam patriæ impendit. Solvere justas debitasque pœnas. Debiti mihi honores sunt habiti. Non injusta merita, debita iracundia fuit.

DEBLĂTĔRO, as, avi, atum, are, n. et a. _Babiller_, _bavarder_; _débiter_, _raconter_. SYN. Stulte loquor. USUS: Rem totam vicinis omnibus deblaterasti.

DĒCANTO, as, avi, atum, are, a. _Chanter_, _réciter_; _vanter_. SYN. Canto, celebro, pervulgo. USUS: Decantata est fabula. Græcus doctor pervulgata præcepta decantat. Cf. Cano.

DĔCAS, ădis, f. _Décade_.

DĒCĒDO, is, cessi, cessum, ere, n. _S’éloigner de_. SYN. Cedo, discedo. )( Accedo. ADV. Alicunde, aliquando, de sententia, plane. PHRAS. Alicui de via decedere, _se ranger devant qqn_, _céder le pas_. De via concedere; dare viam; declinare se paulum extra viam; deflectere a via; cedere, divertere, declinare de via; iter dare, præbere. USUS: 1. Metellus de civitate, quam de sententia decedere maluit. Inimicorum amentiæ, tribunitio furori, ac violentiæ decessit Cicero. Ex, _vel_ de provincia decedere. De possessione, de jure suo decedere coactus. 2. Morior, _mourir_. Tum omnes decesserant. De vita, de statione vitæ cum decessero. Cf. Cedo, Morior.

DĔCEM, _Dix_.

DĔCEMBER, ris, m. _Décembre_.

DĔCEMPĔDA, æ, f. _Perche de dix pieds_, _mesure_. SYN. Instrumentum, quo terram metiuntur metatores. USUS: Solis magnitudinem tanquam decempeda metiuntur mathematici. Cum architectis et decempedis villas multorum peragravit.

DĔCEMPĔDĀTOR, ōris, m. _Arpenteur_. SYN. Agri metator. USUS: Æquissimus agri publici et privati decempedator Antonius.

DĔCEMVĬRI, ōrum, m. pl. _Les décemvirs_. Qui duodecim tabulas perscripsere.

DĔCEMVĬRĂLIS, e, gen. com. _Décemviral_, _des décemvirs_. USUS: Amplissimum collegium decemvirale.

DĔCEMVĬRĀTŬS, ūs, m. _Décemvirat_. SYN. Decemvirum magistratus et munus.

DĔCENTĔR, _Convenablement_, _avec bienséance_. SYN. Decore. USUS: Jura a majoribus decentissime scripta.

DĔCENTĬA, æ, f. _Convenance_, _bienséance_. SYN. Convenientia, condecentia, venustas, decorum, ordo. USUS: Venustatem, ordinem, et ut ita dicam, decentiam oculi videant, judicent.

DĔCERNO, is, crēvi, crētum, ere, a. _Juger_, _décider_, _décréter_. SYN. Statuo, constituo, in animum induco, destino; mihi certum, fixum, ratum, destinatum est, consilium est, consilium capio, judico, censeo, sancio, decretum facio, decretum interpono, sententiam dico, _vel_ fero. ADV. Atrocius, amplissime de salute, caute, communiter, diligenter, fortiter de rep., gratias, honores gravius, gravissime, honorificentissime, injuriose, juste, libere, mature, nominatim de aliquo, ornatissime, plane recte, sapienter, severe de religione, varie, vere. PHRAS. Decrevi, me Philosophiæ dare, _j’ai résolu de me livrer à l’étude de la philosophie_. Certum mihi est; definitum est; decretum mihi est; animus est; stat sententia; stabile est, ita est sententia; animum obfirmavi; in animo mihi est; id mihi consilii est; animo proposui; Philosophiam mihi persequi certa res est. Cf. Constituo, Sententia, Consilium. USUS: 1. Honores alicui, triumphum, provinciam decernere. Contra, _vel_ secundum aliquem decernere, _décider contre qqn_, _ou en sa faveur_. De eadem re alius alia decernit. 2. Pugno, decerto, _lutter_, _combattre_. Uno judicio de fortunis omnibus decernere. Fac, ne ferro, ne armis decernatur. In ea pugna de salute reipublicæ decernitur. Cf. Constituo, Volo, Statuo, Pugno.

DĒCERPO, is, cerpsi, cerptum, ere, a. _Ôter_, _détacher_, _cueillir_. SYN. Carpo, delibo, excerpo, aufero. USUS: Nihil sibi de ista laude miles decerpsit. Cave, ne quid jocus de gravitate decerpat. Humanus animus decerptus e mente divina. Cf. Minuo, Detraho.

DĒCERTĀTĬO, ōnis, f. _Décision d’un combat_. SYN. Dimicatio, concertatio. USUS: Harum rerum decertatio Consulibus permissa est, _le jugement de ces questions a été abandonné aux consuls_. Cf. Certamen.

DĒCERTO, as, avi, atum, are, n. _Combattre_, _lutter_. SYN. Certo, depugno, dimico, concerto. ADV. Acerrime, cominus, ferro inter se, confestim, felicissime prœliis. USUS: Jure et legibus disceptando, vi et armis contra vim decertare. Summa contentione cum æmulis decertat; inter se acerrime decertant. Cf. Certo.

DĒCESSĬO, ōnis, f. _Départ_. SYN. Abitus, discessus. EPITH. Matura, molesta, tarda. USUS: 1. Sæpe de tua mansione et decessione communicat. Decessionis dies appropinquat. 2. Detrimentum, diminutio, _déchet_, _diminution_. Nescio, an accessionem _vel_ decessionem de summa mihi attulerit. Nulla fieri accessio, _vel_ decessio poterat.

DĒCESSŬS, ūs, m. _Départ_, _mort_; _sortie de charge d’un magistrat_. SYN. Decessio, mors. USUS: Amicorum decessu valde me ango. Decessus e provincia.

DĔCET, cŭit, cēre, imp. _Il convient_, _il est convenable_, _séant_; _il faut_. SYN. Convenit, decorum est, æquum est, par est, postulat jus, dignum est, aptum est. )( Dedecet. PHRAS. 1. Quod decet, sectare, _étudiez les convenances et mettez-les en pratique_. Quod decorum; quod te dignum; quod e dignitate tua est; quod dignitati consonum; quod tuum est; quod jus fasque est; quod tuarum partium est; quod ingenium, genus ætatem tuam addecet, sectare. Quod nec inhonestum, nec tibi indecorum est, age; quod jus fasque concedit, nec præter decentiam est, id sequere. 2. Sapientem decet non temere credere, _le sage ne doit pas croire à la légère_. Sapientis est; sapientiæ istud est, non temere credere; sapientis hæ partes sunt; semper sapientis est habitum; sapientis officium est; pars magna prudentiæ est; ad sapientem pertinet, fidem non temere quibusvis rumusculis habere. Cf. Honestum est, Refert, Convenit. USUS: Nihil decet invita, ut aiunt, Minerva. Quid deceat, quid aptum personis sit, videat orator. Quem muliebris ornatus parum decet. Caput artis est decere.

1. DĒCĬDO, is cĭdi, ere, n. _Tomber_. SYN. Cado. PHRAS. Ex equo decidit, _il tomba de cheval_. Ad terram defluxit; ad terram delatus est; ex equo dejectus est; equo excussus est; ruente equo ad terram datus est; ex equo lapsus est, decidit; sternacis equi successu ad casum datus est; equus hominem super caput effudit. USUS: De omnibus rebus decidimus. In miserrimam conditionem decidit respublica. Cf. Labor, Cado.

2. DĒCĪDO, is, cīdi, cīsum, ere, a. _Décider_, _régler à l’amiable_. SYN. Decisionem facio; transigo, pactionem facio; decerno. PHRAS. Nihil decidit, _il n’a rien décidé_. Rem in medio reliquit; sententiam dicere, ferre, pronuntiare non est ausus; nondum illi stabat sententia; nondum explicatam habemus causæ nostræ rationem; hæret, pendet, suspensa etiamnum est causæ nostræ ratio. USUS: Transigere et decidere cum aliquo. De summa aliquid decidere. Talentis decem decidisti.

DĔCĬES, _Dix fois_.

DĔCĬMO, as, avi, atum, are, a. _Punir de mort un soldat sur dix_, _décimer_. SYN. Decimam partem accipio. PHRAS. Decimare legiones, _décimer les légions_. Decimum quemque e legione supplicio afficere.

DĔCĬMUS, a, um, _Dixième_. USUS: Hora diei decima.

DĒCĬPĬO, is, cēpi, ceptum, ere, a. _Tromper_, _abuser_. SYN. Capio, circumvenio, fraudo, circumscribo, alicui impono, fallo, supplanto, fucum facio, in fraudem impello, in errorem induco, verba do, errorem objicio, errorem incutio, in fraudem deduco, aucupor, induco, eludo. PHRAS. 1. Non erat, quod me deciperes, _vous ne deviez pas me tromper_. Spem falleres; per dolum atque insidias ageres; meam imbecillitatem aucupareris; in fraudem impelleres; me ludificares, destitueres, adversariis traderes; omni fraude et perfidia falleres, improbissime fraudares. 2. Sentio me a te deceptum, _je sens que vous m’avez attrapé_. Sentio, me tuis retibus captum, circumscriptum, illusum, destitutum, inductum, circumventum; captionibus tuis deceptum; tuis laqueis irretitum; fallaciis abductum, in fraudem inductum; fraude irretitum, circumventum, captum. 3. Artes decipiendi omnes tenes, _vous connaissez toutes les manières de tromper_. Totus ex fraude et mendacio factus videris; ex fraude, fallaciis, mendaciis totus constare, consutus esse videris; ad omnem fraudem callidus, fallax, et omni artificio simulationis eruditus; ingenio ad fallendum parato; qui nihil nisi dolos, fallacias, machinas, præstigias animo disponas; nonnisi dolos nectas, intendas; non tam virtute, quam dolo contendas; insidiis nitaris. 4. Facile est, puerum decipere, _il est facile d’abuser un enfant_. Facile est, puerum in fraudem conjicere, deducere; puero errorem offundere; fucum facere, caliginem offundere puerorum mentibus; insidiis captare; dolis ludere; dolis ductare; fallaciis irretire; fallaciis eludere; in fraudem illicere; lactare verbis fallacibus; verba dare puero; falsa spe producere puerum; in errorem ducere; dolis incessere; circumducere puerum; facile est obrepere imprudenti; verba ex insidiis imprudenti dare; puerum dolo capere; in fraudem implicare. 5. Graviter decepit, _il l’a gravement trompé_. Fraudem concepit, suscepit maximam; fraudem fecit, admisit sane turpissimam; dolos consuit non paucos; dolum commolitus est, adhibuit nefarium; fallaciam intendit dictu audituque fœdam; fraude ac dolo aggressus est nefario; fraudem struxit, commentus est sane atrocem. 6. Deceptus sum vehementer, _j’ai été fortement attrapé_. Opinio me fefellit; falsa me opinio tenuit; ductus sum falsa spe, spes me frustrata est; in fraudem incurri, incidi; in fraudem delatus, deductus, inductus, conductus, conjectus sum; pro re vera falsam spem domum retuli; per imprudentiam, aliena perfidia deceptus sum; circumscriptus ac circumventus sum; error est mihi objectus; dolo captus sum; mendaciis oneratus sum; ludificatus et emunctus sum probe; fucus mihi factus est; in fraudem illectus; in errorem implicatus; in fraudem impulsus sum; in fraudem delapsus sum. USUS: Spem meam admodum decepit. Cf. Fallo, Fraus.

DĒCĪSĬO, ōnis, f. _Arrangement_, _accommodement_, _transaction_. SYN. Transactio. USUS: Decisionis arbiter Cæcilius.

DĒCLĀMĀTĬO, ōnis, f. _Déclamation_, _exercice oratoire_. SYN. Domestica et umbratilis exercitatio, qua tirones eloquentiæ a magistro exercentur. EPITH. Quotidiana, senilis, vulgaris, pervulgata. USUS: Vulgaris, pervulgata declamatio.

DĒCLĀMĀTOR, ōris, m. _Déclamateur_. USUS: Quis eum declamator ad clepsydram latrare docuit? Videor mihi cum aliquo declamatore disputare. Declamator de ludo.

DĒCLĀMĀTŌRĬUS, a, um, _Déclamatoire_. USUS: Pueri declamatorio illo genere delectantur.

DĒCLĀMĬTO, as, avi, atum, are, n. et a. _Déclamer_, _s’exercer à la parole_. USUS: Græci annos plures sedentes declamitant.

DĒCLĀMO, as, avi, atum, are, n. et a. _Déclamer_; _crier_, _criailler contre qqn_. SYN. In declamationibus exerceor, exercitatione quasi ludicra prædisco et meditor. ADV. Impune in quemvis, vehementissime. USUS: Insanus ille contra me vehementer declamavit; causam declamare.

DĒCLĀRĀTĬO, ōnis, f. _Déclaration_, _manifestation_. EPITH. Jucundissima. USUS: Liber iste quantam habet declarationem amoris erga me tui!

DĒCLĀRO, as, avi, atum, are, a. _Rendre clair_; _nommer_, _proclamer_. SYN. Significo, planum facio, demonstro, ostendo, indico; pronuntio. Frequentius ad facta pertinet, quam ad dicta. ADV. Aperte, apertius litteris, facilius benevolentiam, obscure, parum, plane, maxime. USUS: Populus universus me consulem declaravit. Declaravit eo facto, quanti me faceret. Declarant ista acumen ingenii tui. Abundantia et satietas rerum copiam declarat. Mentem tuam illis litteris non satis declarasti. Cf. Aperio, Significo, Explico.

DĒCLĪNĀTĬO, ōnis, f. _Action de se détourner_; _aversion_, _répugnance pour qqche_. SYN. Flexio. EPITH. Honesta periculi, naturalis, parva. USUS: Nullum animal est, cui non sua appetitio naturalis est et declinatio. Declinatio brevis a proposito.

DĒCLĪNO, as, avi, atum, are, a. et n. _Détourner_, _s’écarter_, _écarter_ _fuir_, _éviter_. SYN. Deflecto, decedo, vito, de via deducor. )( Appeto, adscisco. ADV. Aliquantulum a proposito, diligentius a vitiis, naturaliter, paululum, recte, impetum declino. PHRAS. Declinare ictum, _parer un coup_. Parva declinatione corporis ictum effugere; exire, excedere tela, intentos gladios. USUS: 1. Declinat a proposito, deflectitque sententiam. De via declinavi paulum. 2. Fugio, devito, _fuir_, _éviter_. Laqueos judicii, vitia, periculum declinare. Declinare de statu suo. Cf. Vito, Decedo.

DĒCLĪVIS, e, gen. com. _Qui est en pente, penché, incliné_. SYN. Inclinatus, incurvus, USUS: Collis a summo æqualiter declivis; præceps et declivis locus.

DĒCLĪVĬTAS, ātis, f. _Position inclinée_, _pente_. SYN. Inclinatio. USUS: Exiguum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum.

DĒCOCTOR, ōris, m. _Dissipateur_, _banqueroutier_. SYN. Qui suam rem confecit, dilapidavit, inficiator, fraudator. USUS: Exercitus e senibus, mendicis, decoctoribus collectus.

DĒCŎLOR, ōris, omn. gen. _Décoloré_, _terne_. SYN. Sine colore, quod colorem amisit. USUS: Sanguis decolor. Cf. Deformis.

DĒCŎLŌRĀTĬO, ōnis, f. _Altération de la couleur_, _décoloration_. SYN. Livor, pallor.