Part 144

SUBSCRĪBO, is, scripsi, scriptum, ere, a. _Signer une plainte judiciaire_, _donner sa signature_; _consentir à_, _approuver qqche_. SYN. Subsigno, accusationem alicujus comprobo, sententiam meam adscribo; consentio. USUS: Exemplum litterarum subscripsi. Alterius sententiæ subscribere, _être du même avis qu’un autre_. Statuæ Scipionis subscriptum: Omnes. In aliquem subscribere. Numerus aratorum quotannis subscribitur, describitur, _enregistrer_. Cf. Consentio.

SUBSCRIPTĬO, ōnis, f. _État_, _rôle_, _liste_. SYN. Adscriptio. EPITH. Censoria, venalis. USUS: Jugerum subscriptio ac professio.

SUBSCRIPTOR, ōris, m. _Avocat ou conseil (du poursuivant)_. SYN. Adscriptor, causidicus. USUS: Descendit in judicium sine subscriptore.

SUBSĔCĪVUS, a, um, _Qui est retranché_, _ce qui reste_, _le reste_. SYN. Ereptus ex summis occupationibus. USUS: Hæc ego subsecivis horis contexui. Subsecivas horas mihi perire, frustra elabi non patior, _moments perdus_, _heure de loisir_.

SUBSELLĬUM, ĭi, n. _Siége_ _peu élevé_, _banquette_. SYN. Sedes judicum et senatus. USUS: 1. Sallustius bis ad judicum subsellium attractus, extrema fortuna stetit. 2. Judicium, forensis exercitatio, _le tribunal_. Se a subselliis ad otium conferre. Alienus a subselliis. Optima fide versari in subselliis.

SUBSĔQUOR, eris, sĕcūtus sum, sequi, d. _Suivre_, _venir après_; _se régler sur_. SYN. Sequor, insequor. USUS: Ipse suo sermone subsecutus est humanitatem litterarum tuarum, _lui-même a reproduit par son langage l’exquise politesse de ta correspondance_. Cf. Sequor.

SUBSERVĬO, is, ire, a. _Être esclave_, _servir_, _obéir_. USUS: Subservire alicujus voluntatibus. Cf. Servio.

SUBSĬDĔO, Cf. Subsido.

SUBSĬDĬĀRĬUS, a, um, _Qui forme la réserve_, _de réserve_. USUS: Miles, copiæ, cohortes subsidiariæ. Cf. Auxiliarii.

SUBSĬDĬUM, ĭi, n. _Secours_, _assistance_; _renfort de troupes_. SYN. Auxilium, perfugium. EPITH. Bellissimum, certum, firmum, miserum, opportunum. USUS: Subsidium sibi parare, comparare. Id mihi subsidio senectutis servavi. Subsidium alicujus invocare. Submittere, mittere subsidium. Subsidio alicui venire, ire, proficisci, occurrere. Subsidiis firmare aciem. Cf. Auxilium.

SUBSĪDO, is, sēdi, sessum, ere, n. _S’abaisser_, _s’affaisser_; _s’arrêter_. SYN. Consido. USUS: Pars collis labe terræ in aliquantum latitudinis diruta subsedit. In ipsa via, in villa subsedimus paulisper.

SUBSIGNO, as, avi, atum, are, a. _Souscrire_, _signer_. USUS: Subsignare tabulas.

SUBSISTO, is, stĭti, ere, n. _S’arrêter_, _résister_, _tenir tête à qqn_. USUS: Ausi sunt subsistere hostes. Tanto sumptui vix subsisto.

SUBSORTĬOR, īris, ītus sum, iri, d. _Désigner par ta voie du sort de nouveaux juges, en remplacement de ceux qui ont été récusés par les parties_. USUS: In ejus locum quem subsortiemur?

SUBSORTĪTĬO, ōnis, f. _Second tirage de juges_.

SUBSTERNO, is, strāvi, strātum, ere, a. _Joncher_, _couvrir_. SYN. Consterno. USUS: 1. Aves nidos suos mollissime substernunt. 2. Subjicio, _soumettre_. DEUS substernebat animo omne quod erat corporeum.

SUBSTĬTŬO, is, ŭi, ūtum, ere, a. _Substituer_, _mettre à la place de_. SYN. Constituo, sufficio, subrogo. USUS: In mei locum quem substituent?

SUBSTO, as, are, n. _Résister_. USUS: Metuo ne substet hospes.

SUBSTRUCTĬO, ōnis, f. _Bâtisse souterraine_, _fondation_. USUS: Insanæ substructionum moles.

SUBSTRŬO, is, xi, ctum, ere, a. _Faire des fondations_. USUS: Capitolium lapide quadrata substructum, _le Capitole repose sur des fondations en pierre de taille_.

SUBSUM, sŭbes, esse, n. _Être ou se trouver sous_, _être placé ou caché sous_. SYN. Lateo, insum. USUS: 1. Nullam video subesse causam. Etiamsi nulla culpa subsit. Non temere fama nascitur, quin aliquid subsit. 2. Insto, adsum, prope absum, _être proche_. Dies comitiorum subest, _le jour des comices approche_.

SUBTER, _Sous_. USUS: Virtus omnia subter se habet.

SUBTERFŬGĬO, is, fūgi, ere, n. et a. _Fuir secrètement_, _s’échapper_, _éviter_. SYN. Devito, declino. ADV. Honeste. USUS: Ulysses amentiæ simulatione militiam subterfugere voluit.

SUBTERRĀNĔUS, a, um, _Qui est sous terre_, _souterrain_. SYN. Quod est sub terra.

SUBTEXO, is, xŭi, xtum, ere, a. _Adapter sous_; _ajouter_, _exposer ensuite_. USUS: Subtexit deinde fabulæ huic narrationem aliam. Cœlum fumo subtexitur, _le ciel se dérobe sous un nuage de fumée_.

SUBTĪLIS, e, gen. com. _Fin_, _subtil_, _mince_, _tenu_; _délicat_, _ingénieux_. SYN. Acutus, tenuis. ADV. Egregie. USUS: Acutissimum et subtilissimum dicendi genus. Subtili et pressa oratione utitur. Solers subtilisque descriptio partium. Cf. Ingeniosus.

SUBTĪLĬTAS, ātis, f. _Finesse_, _délicatesse_. SYN. Tenuitas, gracilitas. EPITH. Dignissima, a causa remotissima, vix imitabilis, non immutabilis, incerta, minuta, physica. USUS: Subtilitas orationis, _simplicité du discours_. Cf. Ingenium.

SUBTĪLĬTER, _Finement_, _délicatement_. SYN. Acute, tenuiter. USUS: Versute et subtiliter dicere.

SUBTRĂHO, is, xi, ctum, ere, a. _Emporter_, _soustraire_, _dérober_. SYN. Subduco. USUS: Materiam subtrahere furori. De commodis alterius subtrahere. Subtrahere se de curia. Supplicio se subtrahere. Cf. Aufero, Tollo, Adimo.

SŬBŪCŬLA, æ, f. _Tunique de dessous_, _chemise (d’homme)_. Genus vestis.

SŬBURBĀNĬTAS, ātis, f. _Les environs de Rome_, _les faubourgs_, _la banlieue_; _proximité (par rapport à la métropole)_. USUS: Populo Romano jucunda est suburbanitas provinciæ Siciliæ.

SŬBURBĀNUM, i, n. _Propriété_, _campagne près de Rome_. SYN. Prædium _vel_ fundus prope urbem, fundus suburbanus. USUS: Voluptatis causa in hortis et suburbanis æstatem agere.

SUBURBĀNUS, a, um, _Situé aux environs de Rome_, _suburbain_. USUS: Fundus, ager, rus suburbanum.

SUBURBĬUM, ĭi, n. _Faubourg_. USUS: In suburbium ire non sum ausus.

SUBVECTĬO, ōnis, f. _Transport par eau_. USUS: Ne ab re frumentaria, duris subvectionibus, laboraret exercitus.

SUBVĔHO, is, xi, ctum, ere, a. _Transporter_, _faire remonter un fleuve_. USUS: Commeatus ex Apulia subvehebatur. Adverso flumine subvectus.

SUBVĔNĬO, is, vēni, ventum, ire, n. _Aider_, _secourir_. SYN. Succurro, subsidio venio. ADV. Studiose. USUS: Circumvenior, nisi subvenitis. Morbo alicujus ac mœrori subvenire. Cf. Juvo, Succurro.

SUBVŎLO, as, are, n. _S’élever en volant_. SYN. Evolo.

SUCCĒDO, is, cessi, cessum, ere, n. _Succéder_, _remplacer_; _s’avancer_, _arriver_. SYN. Alterius locum occupo, in alterius locum sufficior; procedo; cado, evenio. PHRAS. 1. Ut res succedet, ita de te homines judicabunt, _on jugera de vous d’après le succès de cette affaire_. Ut res cadet, eveniet; ut se res dabunt, ita de te existimabunt; qualis rei exitus erit, talem de te opinionem suscipient; ex eventu homines de te existimabunt. Rei exitum hominum judicia consequentur. Congruent cum exitu rei, consentient in utramque partem de te hominum judicia. 2. Ut id succedat bene opto, _je désire que cette affaire ait pour vous un plein succès_. Actum feliciter esse velit DEUS; quod actum fuerit, id felix faustumque sit, prosperum habeat eventum; id DEUS probet, approbet, fortunet; id fortuna secundet. Succedat ex animi sententia precor; id ut præclare, feliciter cadat; optime procedat; optatum finem sortiatur; exitum habeat cum animo tuo congruentem; quem ipse vis eventum ferat opto. Acta DEUS confirmet; rata esse velit, jubeat. 3. Utinam omnia tibi feliciter succedant! _Puissiez-vous être toujours heureux!_ Utinam optata omnia contingant! contingant ea quæ cupis! omnia secunda fluant; nihil contra voluntatem eveniat! res omnes processus habeant optatos! USUS: 1. Succedam vicarius muneri tuo. Vicarius meæ diligentiæ succedat. 2. Evenio, cado, procedo, _réussir_, _avoir un bon résultat_. Omnia ex sententia succedunt. 3. Subeo, venio, _aller sous_, _entrer dans_. Tectum imbris causa succedere. Cf. Successus.

SUCCENDO, is, di, sum, ere, a. _Allumer par dessous_, _mettre le feu à_, _brûler_. SYN. Inflammo, incendo. PHRAS. Vicini domum succendit, _il mît le feu à la maison du voisin_. Vicini domui ignes admovit, adhibuit; ignem intulit; ignem injecit; faces, ignem jecit in vicini domum. Cf. Ignis, Incendo. USUS: Ira succensus, _enflammé de colère_.

SUCCENSĔO, es, sŭi, sum, ere, n. _Être enflammé de colère être irrité_, _courroucé contre_; _s’irriter_, _se mettre en colère_. SYN. Irascor. ADV. Justius, leviter, plane, vehementer. USUS: Irasci et succensere solemus iis qui, etc. Cf. Irascor, Sentio.

SUCCESSĬO, ōnis, f. _Succession_, _substitution_. Hereditas. USUS: Cædis merces, in cæsi locum successio petitur.

SUCCESSOR, ōris, m. _Successeur_, _remplaçant_. SYN. Qui sufficitur, subrogatur, submittitur; vicarius. EPITH. Conjunctissimus, amicissimus, perblandus. USUS: Successori provinciam tradere. Successores fere aliquid mutant de institutis priorum. Regnum per manus traditur successoribus filiis.

SUCCESSŬS, ūs, m. _Heureux succès_, _réussite_. SYN. Eventus, exitus, processus. PHRAS. 1. Res spero feliciter succedet, _la chose aura, j’espère, un heureux succès_. Res ex animi sententia procedet. Eventus rei erit optimus. Successu res quo volumus concludetur; non aliter cadet ac volumus; sequetur id, quod optamus. Rem consequetur exitus, eventus, finis optatus. Exitum res habebit, mea quidem ut spes fert, optatum, felicem, qualem volumus, qualem optamus. Puto fore ut rem ex sententia geram, feliciter, prospere conficiam; ex animi sententia, ut animus fert expediam, conficiam; ad eum, quem volebam, exitum perducam; felici exitu concludam. Efficiam, opinor, ut res optime succedat; ne res contra quam volumus succedat; ne quid adversi contingat in re; ne sit infaustus, adversus, alius a nostris voluntatibus rei exitus; ne sit alius quam volumus rei eventus; spero futurum ut in hac re meis optatis fortuna respondeat; ut cum animo meo fortuna consentiat; ut ab animo meo fortuna minime dissentiat; ut nihil adversi fortuna objiciat. Spero futurum ut nequaquam fortuna repugnet, resistat, obsistat, adversetur, sese opponat, suam vim objiciat, obviam eat. Futurum existimo, ut in hoc secunda, felici, prospera, propitia, perbenigna fortuna utar; ut res omnes sub manus succedant; omnia ad voluntatem fluant; belle procedant omnia ac prospere; ut fortuna consilia nostra comprobet. 2. Res non successit ut sperabam, _l’affaire n’a pas eu tout le succès que j’espérais_. Non cecidit ut optabam; præter meam sententiam evenit; præter voluntatem accidit; aliter ac sperabam; contra quam volebam contigit. Non ut volebam; secus atque opinabar; aliter atque spes erat cecidit. Exitum res habuit alienum a sententia, spe, voluntate; dissimilem voluntatis, minime cum animo congruentem minime, cum voluntate congruentem; ab animo discrepantem, abhorrentem, diversum; contra spem, adversum voluntati exitum res habuit. Optatum exitum consecuta res non est; optatum ad exitum non pervenit. Exitus rei voluntati non respondit. Res pro voluntate non succedit; ex animi sententia non processit. Spes mea non eum quem volebam exitum consecuta est; spes me frustrata est, fefellit, decepit, delusit. Speratum eventum, exitum sortita, nacta, adepta non est. Inanem fuisse spem meam, exitus rei declarat. Opinione sum deceptus. Falsa me spes aluit, lactavit; haud bene res evenit; haud bene vertit; fortuna belli inclinavit; inclinata res est; omnia obstructa reperi; negotium totum refrixit.

SUCCĬDĬA, æ, f. _Quartier de porc_, _flèche de lard_. SYN. Tergum suillum.

SUCCĪDO, is, cīdi, cīsum, ere, a. _Couper_. USUS: Segetes succidere.

SUCCINGO, is, nxi, nctum, ere, a. _Attacher_, _agrafer_, _ceindre_; _entourer_, _environner_. SYN. Munio, circumdo. USUS: Carthago portubus succincta. Gladio succinctus. Armis legionibusque succinctus.

SUCCLĀMO, as, avi, atum, are, n. _Crier_, _acclamer_. SYN. Acclamo. ADV. Frequenter.

SUCCRESCO, is, ere, n. _Naître ou venir après_, _succéder à_. SYN. Succedo. USUS: Orator ille vestræ succrescit ætati. Cf. Cresco.

SUCCUMBO, is, cŭbŭi, cŭbĭtum, ere, a. _Tomber sous_, _succomber_. SYN. Inferior sum, vincor, cado, cedo, frangor, debilitor. USUS: Nulli neque homini nec perturbationi animi succumbere. Succumbere dolori, labori, senectuti, amori, fortunæ. Cf. Cedo, Vincor, Subjicior.

SUCCURRO, is, curri, cursum, ere, n. _Accourir au secours de_, _porter secours à_. SYN. Subvenio, subsidio venio, opem fero; occurro, in mentem venit. ADV. Confestim. USUS: 1. Succurrere saluti fortunisque communibus. 2. Occurro, _se présenter à l’esprit_, _venir à l’idée_. Quidquid succurrerit, scribam. Cf. Auxilium, Adminiculum, Juvo, Levo.

SUCCUS, i, m. _Humidité_, _sève_, _suc_, _lait_. SYN. Humor purus. EPITH. Diuturnus, humifer, incorruptus, pristinus. USUS: 1. Stirpes ex terra succum trahunt. 2. Vis quædam, robur, _force_, _vigueur_. Non retinemus veterum oratorum succum. Oratio succum suum e philosophia omnem ducit.

SUCCUSSŬS, ūs, m. _Secousse_. SYN. Agitatio.

SŪDES, is, f. _Pieu_, _piquet_, _échalas_. USUS: Sudes sub aqua defixæ flumine tegebantur.

SŪDO, as, avi, atum, are, n. _Suer_, _être en sueur_; _travailler_. SYN. Sudore mano, diffluo, madeo, sudore perfundor, sudor ex omnibus artubus profunditur, sudorem emitto. USUS: Vides me sudare jam dudum laborantem, _tu vois que depuis longtemps je me donne mille peines_.

SŪDOR, ōris, m. _Sueur_; _humidité_, _rosée_. EPITH. Multus, plurimus. USUS: Herculis signum multo sudore manavit. Medicamentum multus sudor consecutus est.

SŪDUM, i, n. _Le beau temps_, _temps clair_, _sérénité_. SYN. Cœlum serenum. Cf. Serenum.

SUESCO, is, ēvi, ētum, ere, n. _S’habituer_, _s’accoutumer à_. SYN. Assuesco, consuesco. Cf. Assuesco.

SUFFĔRO, fers, sustŭli, sublātum, sufferre, a. _Porter_, _supporter_; _souffrir_, _endurer_. SYN. Fero, patior, perpetior. ADV. In perpetuum, omnino, vicissim. USUS: Pœnas sufferre. Cf. Fero, Patior.

SUFFĬCĬO, is, fēci, fectum, ere, a. et n. _Suffire_, _être suffisant_. SYN. Satis sum, satis habeo. PHRAS. Non sufficiebat ad tantos sumptus, tametsi amplum patrimonium, _son patrimoine, quoique grand, tu pouvait suffire à tant de dépenses_. In tot sumptus vix suppeditabat amplum quantumvis patrimonium; in tot sumptus vix ampla satis erat tota hereditas; tot sumptus vix amplissimum patrimonium sustinebat. Cf. Satis. USUS: 1. Immensæ gulæ amplissima pecunia non sufficiebat. Nec scribas sufficere, nec tabulæ nomina capere poterant. 2. Substituo, _être en remplacement_. Suffici in locum alterius.

SUFFĪGO, is, xi, xum, ere, a. _Attacher_, _clouer_. SYN. Affigo. USUS: Cruci suffigi, _être cloué à une croix_.

SUFFĪMENTUM, i, n. _Fumée d’une substance brûlée_. SYN. Odores incensi.

SUFFLO, as, avi, atum, are, a. et n. _Souffler_. SYN. Inflo. USUS: Sufflata dicendi figura, _style bouffi, plein d’enflure_.

SUFFŌCO, as, avi, atum, are, a. _Étouffer_, _asphyxier_, _étrangler_. SYN. Strangulo, fauces premo, opprimo; animam intercludo, comprimo; animam reciprocare non sino; fauces ita premo ut anima interclusa exspiret; animam elido, spiritum elido; vocem includo; spiritu intercluso exstinguo. USUS: Urbem fame suffocare.

SUFFŎDĬO, is, fōdi, fossum, ere, a. _Creuser_, _percer_, _démolir_. USUS: Sacella suffossa.

SUFFRĀGĀTĬO, ōnis, f. _Vote_, _suffrage_, _recommandation_. SYN. Voluntatum et animorum declaratio quæ fit suffragiis. EPITH. Facilis pro salute alicujus, gratior et par, militaris, si minus potens, at probata tamen, justa, debita, urbana. USUS: Suffragationem consulatus perdidit.

SUFFRĀGĀTOR, ōris, m. _Qui vote pour_, _partisan_. EPITH. Communis, proprius, fucosus, firmus. USUS: Tua nobilitas suffragatoribus et populo est obscurior.

SUFFRĀGĀTŌRĬUS, a, um, _De recommandation_. USUS: Brevis et suffragatoria amicitia.

SUFFRĀGĬUM, ĭi, n. _Bulletin de vote_; _vote_, _suffrage_, _voix_. SYN. Punctum, tabella, vox, sententia. EPITH. Corruptum, vitiosum, gratuitum, liberum, occultum. USUS: Ferre suffragium; inire suffragium de honore alicujus. Facta per tabulam suffragia. Suffragiis rem permittere. Me universis suffragiis, una voce consulem populus declaravit. Tribus in suffragium vocare. Ite bonis diis in suffragium. Redire in suffragium.

SUFFRĀGOR, aris, atus sum, ari, d. n. _Donner sa voix_, _son vote_, _voter pour qqn_; _favoriser_, _approuver_, _louer_. SYN. Faveo, suffragium fero. )( Adversor, refragor. ADV. Maxime. USUS: Suffragari pro aliquo, laudibus alicujus. Ei meorum temporum memoriam suffragari videbam. Cf. Assentio.

SUFFŬGĬO, is, fūgi, ere, * _Se réfugier quelque part_. SYN. Clam aufugio.

SUFFULCĬO, is, fulsi, fultum, cire, a. * _Soutenir_, _étayer_. USUS: Columnam mento suo suffulsit, _il a placé une colonne sous son menton_, _il appose à son menton son bras pour appui_. Cf. Fulcio.

SUFFŪMĬGO, as, are, a. * _Exposer à des fumigations_. SYN. Subtus fumum excito. USUS: Vulnus sulphure suffumigare.

SUFFUNDO, ia, fūdi, fūsum, ere, a. _Répandre par dessous_, _couvrir_, _remplir_, _baigner_. Respergo, perfundo. USUS: Animus nulla malevolentia suffusus, _âme pure de toute malveillance_. Sanguis cordi suffusus, _sang répandu autour du cœur_.

SUGGĒRO, is, gessi, gestum, ere, a. _Suggérer_, _conseiller_, _rappeler_; _fournir_. SYN. Suppedito, subjicio, commemoro. USUS: S-memoria defecerit, tu mihi suggere. Suæ sententiæ rationes suggerere. Quis tot rebus sumptus suggeret? Cf. Suppedito.

SUGGESTUM, i, n. et Suggestŭs, ūs, m. _Estrade_, _tribune_. SYN. Pulpitum, rostra, locus concionum. USUS: Suggestum ascendere. Cum in communibus suggestis consistere non auderet, ex alta turri concionari solebat.

SŪGO, is, xi, ctum, ere, a. _Sucer_. SYN. Haurio. USUS: Errorem cum lacte nutricis suximus.

SŬI, SĪBI, SE, _De soi_, _à soi_, _se_, _soi_. USUS: Nihil malo quam me mei similem esse et illos sui. Sui memoria delectatur.

SŬILLUS, a, um, _De porc_. USUS: Suilla caro.

SULCO, as, avi, atum, are, a. * _Sillonner_, _labourer_. SYN. Sulcos facio, sulcum imprimo; terram in sulcos proscindo.

SULCUS, i, m. _Sillon_. USUS: Sulcus altius impressus.

SUM, es, fŭi, esse, n. _Être_, _exister_, _vivre_; _être là_, _avoir lieu_, _coûter_. SYN. Ad pretium relata. Consto, valeo. USUS: 1. Frumentum tanti non est, quanti æstimasti. 2. Dego, ago, vivo, moror, versor, habito, _être_, _se trouver_, _habiter_. Totos dies cum illo est. Multum in publico, Athenis solet esse. 3. Intercedo, _avoir des rapports_, _être en relation_. Nihil mihi posthac tecum erit. Multum animo est cum corpore. 4. Attinet, spectat, oportet, _regarder_, _concerner_. Non est hoc nostri ingenii, vestri auxilii est. Boni viri, boni judicis est, _c’est le propre d’un homme de bien, d’un juge équitable_. Non erat hoc ejus curare, _ce se n’était pas à lui à s’occuper de cela_. 5. Cum Dativo varie, _être un objet_, _une occasion_, _un motif de_. Fuit ea res Scipioni vituperationi, invidiæ, maculæ, malo, dedecori, honori, laudi, gloriæ. Tua epistola magnæ mihi molestiæ fuit. 6. Æstimor, ducor, fio, _être d’un grand prix_. Annibalis nomen erat magna apud omnes gloria. Erat in magna gloria. 7. Habeo, _avoir_, _être en possession de_. Cum spe sum maxima, tum etiam majore animo. 8. Sto, _être du parti de_. Cicero erat a Pompeio, totus erat Pompeii, _Cicéron était du parti de Pompée_. 9. Cum ablativo laudis _vel_ vituperii. Oraculum illud nunc minore gloria est. Esse mirifico in aliquem studio. 10. Varie. Est quod gaudeas, _vous avez de quoi vous réjouir_. Erit ubi te ulciscar, _il y aura un moment où je me vengerai de toi_. Melius est illi.

SUMMA, æ, f. _Total_, _totalité_, _somme_, _montant_. SYN. Caput, ratio præcipua rei pecuniariæ. EPITH. Carior, communis, fatalis, grandis, maxima, vera. USUS: Addendo deducendoque videre quæ reliqua summa fiat. Subducamus summam. Aliquid de summa remittere. Magnam pecuniæ summam conficere. Certam summam præscribere, præfinire. De capite detrahendo, remittendo semper aliquid, summa non maxima fiet reliqua. 2. Ad alias res relata, _la totalité_, _le résumé_, _l’ensemble_. Summam causæ breviter exponere. Summa illuc pertinet ut sciatis. Omnia præcepta ad unam summam referre. In ea re tota judicii summa consistit, _le fond de l’affaire en litige_. Summam reipublicæ administrare. Ad summam ista sic abire non possunt, _en somme_, _en un mot_. Cf. Summatim.

SUMMĀTIM, _Sommairement_, _superficiellement_; _en un mot_, _bref_. SYN. Ad summam; in summa; breviter; uno verbo; ne plura; ne pluribus; ne multa; ne multis; quid multa? ne longus sim; ne longum sit; ne longum faciam. Cf. Breviter.

SUMMĒ, _Au plus haut degré_, _extrêmement_, _souverainement_. SYN. Maxime, summopere. USUS: Summe illud concupivi. Summe illud a te contendo.

SUMMŎPĔRE, _Avec le plus grand soin_. SYN. Summe, maximopere, summa ope. Cf. Valde.

SUMMUS, a, um, _Le plus haut_, _le plus élevé_, _extrême_, _qui est au sommet_. SYN. Amplissimus, perfectus, singularis, incredibilis, in quo summa sunt omnia. )( Infimus. PHRAS. Tua gloria ad summam pervenit, _votre gloire est arrivée à son plus haut degré_. Nihil addi jam posse videtur ad tuam gloriam; evasisti in apicem gloriæ; non in secundis jam aut tertiis consistis, sed ad summa pervenisti; ab humili ducta est ad summum gloria tua. USUS: Summum est quo nihil superius. Summus vir et singularis. Summa hieme. In summo aquæ. Summum pectoris. Bacillus a summo inflexus. Ad summum cras, _au plus tard demain_. Cf. Perfectus, Egregius.

SŪMO, is, sumpsi, sumptum, ere, a. _Prendre_, _saisir_, _recevoir_, _accepter_. Assumo, arrogo, attribuo, tribuo; capio, accipio. ADV. Aliquando, aliunde, crudelissime, nimium, quasi retro, communiter, gravissime, male. USUS: 1. Mihi tantum non sumo, ut te moneam, _je n’ai point cette présomption de vouloir vous donner des conseils_. Vide, quid mihi sumpserim. Hoc pro benevolentia nostra mihi sumpsi ut peterem, vulgo præsumo. 2. Assumo, _poser en principe_, _admettre_, _établir_. Pro certo, pro comperto sumere quod tamen controversum sit. Sumere res non concessas, et ex illis conficere quod velis. 3. Capio, eligo, _prendre_. Auctoritatem, magnam confidentiam, regis partes sumere. Tempus sibi ad negotium, locum sumere; nomen ex re sumere, trahere, ducere. Judicem aliquem sumere. Tempus ad deliberandum sumere. 4. Exigo, _livrer au supplice_, _punir_. Pœnas, supplicium de aliquo sumere. Cf. Accipio.

SUMPTĬO, ōnis, f. _Action de prendre_; _les deux prémisses d’un syllogisme_. SYN. Assumptio. USUS: Demus tibi has sumptiones, quas lemmata Dialectici appellant.

SUMPTŬĀRĬUS, a, um, _Qui concerne la dépense_, _somptuaire_. USUS: Leges, rationes sumptuariæ.

SUMPTŬŌSĒ, _A grands frais_, _avec luxe_, _somptueusement_. USUS: Sumptuosius se et insolentius jactant.

SUMPTŬŌSUS, a, um, _De beaucoup de dépense_; _somptueux_, _riche_, _magnifique_. SYN. Splendidus, magnificus, lautus. ADV. Magnopere. USUS: Cœna sumptuosa. Ludi magnifici et sumptuosi. Cf. Splendidus.