Part 1

HOMERI CARMINA

ET CYCLI EPICI RELIQUIÆ.

PARS SECUNDA:

HOMERI ODYSSEA

PARISIIS,

EDITORE AMBROS. FIRMIN DIDOT,

INSTITUTI REGII FRANCIÆ TYPOGRAPHO. SUMPTIBUS ET TYPIS.

M DCCC XXXVIII.

Transcriber's Note:

For the creation of this e-book the following texts have been used:

"Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae—Graece et Latine cum Indice Nominum et Rerum" (Parisiis, Editore Ambros. Firmin Didot, 1838) for the extract from the _Præfatio_ and the Latin text of the _Odyssea_.

"Le Journal des savants" (Juin 1838, Académie des inscriptions et belles-lettres (France), ed. Jean Cusson, Paris, p. 377-378) for some insight into the Latin version.

"The Iliad of Homer" (translated by Alexander Pope with notes by the Rev. Theodore Alois Buckley, M.A., F.S.A., Project Gutenberg text #6130) for the _Argument_ prefixed to each Book.

All changes applied by the Transcriber to the Latin text are explained in the footnotes.

The Latin translation presented in this work was transcribed from a Greek/Latin edition. It deliberately tries to stay as close as possible to the Greek original, not only to make the Greek text more accessible, but also for other reasons which are best explained by a review in the French magazine "Le Journal des Savants":

"Les poëmes homériques remontant à une si haute antiquité, et ils ont été si différemment interprétés par les anciens Grecs eux-mêmes, que pour donner une idée de ce monument qui nous retrace une nature et des mœurs si opposées à celles de notre civilisation, il était indispensable de s'astreindre, dans la traduction latine, à la fidélité la plus rigoureuse, et à conserver les plus faibles nuances de construction, de peur de dire autre chose, ou du moins de parler autrement que ne le fait Homère, et de défigurer ansi la marche libre et naïve de son langage. On a donc eu raison de conserver l'ancienne manière de traduire Homère mot pour mot, et même d'étendre l'application de ce système jusqu'aux limites imposées par la langue latine. Avant les travaux de Wolf, de Heyne, de Passow, et surtout de Buttmann, le sens de bien des mots, de bien des phrases, n'avait point été constaté; c'est ce que la nouvelle traduction a dû faire en changeant alors en totalité l'ancienne version, et en offrant ainsi le résumé des travaux les plus récents. Bien des fautes de traduction qui s'étaient transmises en quelque sorte _traditionellement,_ un grand nombre d'incorrections, de négligences, restaient dans l'ancienne version latine, œuvre primitive de Raphael Volaterranus et d'André Divus; elles ont disparu dans la nouvelle et sont remplacées par une explication claire et précise. Toutes les fois que pour faciliter l'intelligence de certains passages difficiles on a dû insérer dans la traduction des mots nécessaires qui ne se trouvaient pas dans l'original, on a pris soin de mettre ces mots en caractères italiques. Partout la diction homérique est conservée scrupuleusement, ainsi que la marche des périodes. C'est ce qui manquait principalement aux anciennes traductions; et cependant c'est de la liaison plus ou moins étroite des membres de chaque phrase que résulte l'appréciation de l'ancienneté relative des différentes parties des poésies homériques."

PRÆFATIO.

Inceptum nostrum, quo primi in Gallia Græcos scriptores in unius corporis æquabilitatem redigere aggressi sumus, commendatione et notis præfationum artibus egere non videtur; sed paucis dicendum est, unde ea quam elegimus edendi ratio pendeat. Dudum ægre tuleramus quod tot scriptorum editiones veteribus inquinatæ vitiis vulgo circumferrentur atque adeo sæpius repeterentur, dum exstarent eorumdem scriptorum emendatæ et a summis criticis antiquo nitori restitutæ: annon oportuit illorum ingeniorum, quæ optimi quique nostratium laudibus et imitatione celebrarunt, opera popularibus nostris exhiberi pura, emendata, quantum fieri potest libera a depravatione barbariæ quam transierant? Hoc igitur primum et præcipue curamus, ut non solum ex optimis quæ exstant editionibus scriptorum quisque exprimatur, sed harum etiam multas criticis celeberrimis tradidimus denuo examinandas et emendandas; præterea, ubicumque res videtur postulare, Regiæ Bibliothecæ manuscriptos imus consultum. Altera cura est, ut ad intelligentiam quoque scriptorum in Collectione nostra præstemus quod prosit unicuique: quum enim adnotatio vel præstantissima ex arbitrio denique pendeat commentatoris, cui plana nonnunquam videbuntur quæ aliis obscura, _interpretationes latinas_ e regione græcorum ponere decrevimus, utpote quæ prorsus omnia reddant, non locos selectos illustrent. Has vero, antequam tradantur typothesis, doctissimi viri severo examini subjectas accurate corrigunt; nonnullorum scriptorum plane novæ parantur. Denique multum augeri putavimus editionum nostrarum utilitatem, si boni _rerum nominumque_ _indices_ adderentur; nam vel ii qui scriptorem aliquem sæpe legerunt, nonnunquam haud satis meminere quo in libro ejus quove versu vel capite narretur res qua opus habent. Ceterum e cura unicuique scriptori impensa referetur in præfationibus.

Homeri, ut nunc res sunt, _Wolfiana_ dari debebat recensio, quam ex Gulielmi Dindorfii editione accurate expressimus. Interpretationes latinæ, bono ut nobis videtur consilio, in hoc antiquissimo poeta verbum verbo reddunt, nisi quod sæpe comtas posteriorum more periodos ingerunt, oppositionibus distinentes, causalibus particulis vincientes, quæ apud illum ingenue et libere procedunt. Præterea ipsis inhærent veteris textus græci vitia, et alia quædam ex vertentium incuria nata, plurima denique in iis vocabulis commissa, quæ recentiorum demum criticorum et interpretum sollertia explicuit. In postremis ita versati sumus, ut, quæ dubitatione carere et firmis niti testimoniis viderentur, ea haud cunctanter repræsentaremus; at ubi dubitationis aliquid superesset, sequeremur potius antiquorum interpretationem eam quæ sententiæ aptissima esset. Hoc autem præsertim enisi sumus ut quam proxime posset latina langua Græcorum vestigia legeremus, quo patris poetarum membra et motus omnes, quantum per latinam vestem licebat, conspiciendi præberentur; sed in tali incepto non potuit impediri, quin nonnulla quæ rarissime sibi indulserunt Latini, hæc translatio offerat frequentissime; nonnulla etiam quæ argenteam ætatem egrediuntur, recipi necesse erat: a barbaris tamen verbis et locutionibus sedulo cavimus. Ita, veteribus licet superstructa, hæc interpretatio pro nova esse possit.

[...]

Reliquum est, ut Tu, benevole Lector, operam huic volumini impensam æquo animo boni consulas. Vale nobisque fave.

Parisiis, idibus Octobribus MDCCCXXXVII.

Table of Contents.[TR1]

I. Minerva's Descent to Ithaca. II. The Council of Ithaca. III. The Interview of Telemachus and Nestor. IV. The Conference with Menelaus. V. The Departure of Ulysses from Calypso. VI. The arrival of Ulysses at Phaeacia. VII. The Court of Alcinous. VIII. Games and Songs. IX. The Adventures of the Cicons, Lotophagi and Cyclops. X. Adventures with Aeolus, the Laestrygons, and Circe. XI. The Descent into Hell. XII. The Sirene, Scylla, and Charybdis. XIII. The Arrival of Ulysses in Ithaca. XIV. The Conversation with Eumaeus. XV. The Return of Telemachus. XVI. The Discovery of Ulysses to Telemachus. XVII. The Return of Ulysses. XVIII. The Fight of Ulysses and Irus. XIX. The Discovery of Ulysses to Euryclea. XX. Before the Slaughter. XXI. The Bending of Ulysses' Bow. XXII. The Death of the Suitors. XXIII. The Recognition of Ulysses by Penelope. XXIV. The Discovery of Ulysses to Laertes.

[TR1] Alexander Pope's translation has no title for the argument to the 6th, 8th, 17th, 20th, 23rd, and 24th Book. Therefore one was supplied by the Transcriber.

Odysseæ I.—Deorum concilium. Minerva adhortatur Telemachum.

ARGUMENT: MINERVA'S DESCENT TO ITHACA.

The poem opens within forty eight days of the arrival of Ulysses in his dominions. He had now remained seven years in the Island of Calypso, when the gods assembled in council, proposed the method of his departure from thence and his return to his native country. For this purpose it is concluded to send Mercury to Calypso, and Pallas immediately descends to Ithaca. She holds a conference with Telemachus, in the shape of Mantes, king of Taphians; in which she advises him to take a journey in quest of his father Ulysses, to Pylos and Sparta, where Nestor and Menelaus yet reigned; then, after having visibly displayed her divinity, disappears. The suitors of Penelope make great entertainments, and riot in her palace till night. Phemius sings to them the return of the Grecians, till Penelope puts a stop to the song. Some words arise between the suitors and Telemachus, who summons the council to meet the day following.

TEXT:

1 Virum dic mihi, Musa, versutum, qui valde multum erravit, postquam Trojæ sacram urbem evertit; multorumque hominum vidit urbes, et mores cognovit: plurimos autem ille in mari passus-est dolores suo in animo, 5 quærens-servare suamque animam et reditum sociorum. Sed neque sic socios servavit, cupiens licet; sua enim ipsorum insipientia perierunt; stulti, qui boves Hyperionis _filii,_ Solis, comederunt: sed hic iis abstulit reditus diem. 10 Ex-his partim certe, dea, filia Jovis, dic et nobis.

Tum alii quidem omnes, quotquot effugerant gravem perniciem, domi erant, belloque elapsi atque mari; hunc vero solum, reditus indigentem atque uxoris, Nympha veneranda detinebat Calypso, divina inter-deas, 15 in specubus cavis, cupiens _sibi_ maritum esse. Sed quando jam tempus venit, circumvolventibus annis, quo ei destinarunt dii domum redire in Ithacam: ne tum quidem elapsus-erat ærumnis, vel _domi_ apud suos amicos. Dii autem miserebantur omnes, 20 præter Neptunum: is vero indesinenter irascebatur divino Ulyssi, antequam _is_ suam in-terram pervenisset.

Sed ille quidem Æthiopas adierat longe semotos, (Æthiopas, qui bifariam divisi-sunt, ultimi hominum, alii quidem ad-occidentem solem, alii vero ad-orientem) 25 accepturus taurorumque et agnorum hecatombam. Ibi ille delectabatur convivio assidens: at _dii_ ceteri jam Jovis in ædibus Olympii frequentes erant. His autem sermones orsus-est pater hominumque deûmque; recordabatur enim in animo eximii Ægisthi, 30 quem Agamemnonides inclytus occiderat Orestes: hujus ille recordatus, verba inter-immortales fecit:

Dii boni! quantum scilicet deos mortales culpant! Ex nobis enim ajunt mala esse; ii vero etiam ipsi sua stultitia præter-fatum calamitates patiuntur. 35 Quemadmodum et nunc Ægisthus præter-fatum Atridæ duxit uxorem sponsam, ipsumque occidit reversum sciens grave exitium _ipsi imminens:_ quoniam ei prædiximus nos, Mercurio misso, speculatore Argicida: ut-neque ipsum occideret, neque ambiret _ejus_ uxorem: 40 ex Oreste enim ultio erit Atridæ, postquam pubueritque et suam desiderarit ditionem. Sic dixerat Mercurius; sed non menti Ægisthi persuasit bona consulens: nunc vero cumulate omnia luit.

Huic autem respondit deinde dea cæsiis-oculis Minerva: 45 o pater noster, Saturnie, summe regnantum, etiam valde ille quidem merita jacet morte: sic pereat et alius, quicunque talia fecerit! Verum mihi de Ulysse prudenti cruciatur cor, infelice; qui jam diu procul-ab amicis calamitates patitur 50 insula in circumflua, ubi et umbilicus (_medium_) est maris: insula _est_ silvosa; dea vero in _ea_ domos habitat, Atlantis filia perniciosa-cogitantis, qui maris omnes fundos novit, sustinetque columnas ipse longas, quæ terramque et cœlum distinent. 55 Hujus filia infortunatum lugentem detinet, semperque mollibus et blandis sermonibus demulcet, ut Ithacæ obliviscatur; verum Ulysses, cupiens vel fumum exsilientem videre suæ terræ, mori desiderat. Neque tibi tandem 60 commovetur carum cor, Olympie. Nonne tibi Ulysses Argivorum apud naves gratificabatur sacra faciendo Troja in lata? quid illi tantum irasceris, Jupiter?

Hanc autem respondens allocutus-est nubes-cogens Jupiter: filia mea, quale tibi verbum exciditi septo dentium! 65 Quomodo subinde Ulyssis ego divini obliviscerer? qui mente quidem superat mortales, abunde vero sacra diis immortalibus dedit, qui cœlum latum tenent? verum Neptunus terram-continens _ei_ assiduo semper ob-Cyclopem irascitur, quem oculo privavit, 70 parem-deo Polyphemum, cujus robur est maximum inter-omnes Cyclopas: Thoosa vero eum peperit nympha, Phorcynis filia, maris infructuosi principis, in specubus cavis Neptuno mixta. Ex eo nempe Ulyssem Neptunus terræ-concussor 75 non occidit, sed errabundum-arcet a patria terra. Verum agite, nos ipsi dispiciamus omnes de-reditu _ejus,_ ut revertatur; Neptunus autem remittat suam iram: neque enim quicquam poterit contra omnes immortales deos, _iis_ invitis contendere solus.

80 Huic autem respondit deinde dea cæsiis-oculis Minerva: o pater noster, Saturnie, supreme regnantum, si quidem nunc hoc gratum _est_ beatis diis, redire Ulyssem prudentem suam domum, Mercurium quidem inde, internuntium Argicidam, 85 insulam in Ogygiam jubeamus-ire, ut celerrime Nymphæ pulcris-comis edicat certam _nostram_ sententiam, reditum Ulyssis audentis-animi, uti redeat. Atque ego in-Ithacam profiscar, ut ei filium magis excitem, et huic robur in mente ponam, 90 ut-in concionem vocatis capite-comantibus Achivis, cunctis procis interdicat, qui ei semper pecora plurima mactant et pedes-trahentes camuros boves. Mittam autem _eum_ in Spartam et in Pylum arenosam, reditum sciscitaturum patris dilecti, sicubi audierit, 95 atque ut ipsum gloria proba inter homines habeat.

Sic fata, pedibus subligavit pulcra talaria, immortalia, aurea, quæ ipsam ferebant tam super mare, quam super immensam terram, simul-cum flatibus venti. Sumsit et validam hastam, præfixam acuto ære, 100 gravem, magnam, solidam, qua domat acies virorum heroum, quibus quidem irascitur forti-patre-nata. Descendit autem ab Olympi verticibus concita: stetitque Ithacæ in populo ad vestibulum Ulyssis, limine in aulæ; manu vero tenebat æream hastam, 105 similis hospiti, Taphiorum ductori, Mentæ. Invenitque inde procos superbos: hi quidem tum talis ante januam animum oblectabant, sedentes in pellibus boum, quos occiderant ipsi. Præcones vero ipsis et seduli famuli, 110 alii quidem vinum miscebant in crateribus et aquam, alii autem spongiis multiforis mensas abstergebant, et apponebant, et carnes multas distribuebant.

Hanc vero longe primus vidit Telemachus deo-similis; sedebant enim inter procos, caro mœstus corde, 115 cernens patrem strenuum in mente, si alicunde veniens procorum quidem dispersionem per ædes faceret, honorem autem ipse haberet, et bonis suis imperaret. Hæc cogitans, procis assidens, aspexit Minervam; ivitque recta ad-vestibulum; indignabatur vero in animo, 120 hospitem diu ad-januam stare: prope autem stans, manum prehendit dextram, et accepit æream hastam, et ipsam compellans verbis alatis allocutus-est:

Salve hospes; a nobis amice-excipieris: ac deinde cœna refectus loqueris, quid tibi opus-sit.

125 Sic fatus præibat, sequebaturque Pallas Minerva. Illi vero quum jam intra domum essent excelsam, hastam quidem _Telemachus_ statuit ferens ad columnam longam, intra armarium bene-politum; ubi quidem aliæ hastæ Ulyssis audentis-animi stabant multæ; 130 ipsam vero ad sellam ducens sedere-fecit, stragulo substrato, pulcro, artificioso: sub pedibusque scabellum erat. Juxta autem ipse sibi sedile posuit varium, seorsum ab-aliis procis; ne hospitem, offensum tumultu, convivii tæderet, cum-insolentibus congressum, 135 atque ut ipsum de patre absente interrogaret. Aquam vero ancilla ex gutturnio profundebat ferens, pulcro, aureo, super argenteum lebetem, ad-lavandum; juxtaque politam stravit mensam. Panem vero veneranda proma apposuit ferens, 140 fercula multa apponens, largiens de-præsentibus (_repositis_); [coquus autem carnium lances apposuit elevatas omnigenarum, atque ipsis apponebat aurea pocula:] præco vero eos sedulo obibat vinum-infundens.

Ingressi-sunt autem proci superbi; qui quidem deinde 145 ordine sedebant per sedilia sellasque. His vero præcones quidem aquam in manus fuderunt; panemque ancillæ accumulabant in canistris: juvenes autem crateras coronarunt potu. Illi vero ad cibos paratos appositos manus porrigebant. 150 Ac postquam potus et cibi desiderium exemerant proci, ipsis quidem in mente alia curæ-erant, cantus saltatioque: hæc enim sunt ornamenta convivii. Præco autem in manibus citharam perpulcram posuit Phemio, qui canebat inter procos necessitate: 155 atque is citharam-pulsans orsus-est pulcre canere. Verum Telemachus allocutus-est cæsiis-oculis Minervam prope admoto capite, ut ne audirent ceteri:

Hospes care, num etiam mihi irasceris, _ob id_ quod dixero? his quidem hæc curæ-sunt, cithara et cantus, 160 facile: quoniam alienum cibum impune absumunt, viri, cujus jam alicubi alba ossa putrescunt imbre, _vel_ jacentia in continenti, vel _illa_ in mari fluctus volvit. Si illum utique in-Ithacam viderint reversum, omnes optarint celeriores pedibus esse, 165 quam ditiores auroque vestibusque. Nunc vero ille sic periit malo fato, neque ulla nobis recreatio _est,_ etiamsi quis terrestrium hominum dicat rediturum-esse; ejus vero periit reditus dies. Sed age, mihi hoc dic et vere enarra: 170 quis _et_ unde es hominum? ubi tibi urbs, ac parentes? quali autem in navi advenisti? quo-pacto te nautæ duxerunt in Ithacam? quosnam _se_ esse prædicant? neutiquam enim te pedibus existimo huv venisse. Et mihi hoc dic vere, ut bene sciam: 175 utrum recens adveneris, an etiam paternus sis hospes? quoniam multi adibant viri nostram domum alii; quippe etiam ille adire-solitus erat homines.

Hunc autem rursus allocuta-est dea cæsiis-oculis Minerva: enimvero ego tibi hæc valde accurate narrabo. 180 Menten Anchiali bellicosi me-profiteor esse filium, ceterum Taphiis navigandi-studiosis impero. Nunc vero huc cum navi deveni atque sociis, navigans super nigrum pontum ad alienæ-linguæ homines, in Temesen ad-quærendum æs: fero autem splendidum ferrum. 185 Navis vero mihi illic stat ad agrum, seorsum ab-urbe, in portu Rhetro, sub Nei silvoso. Hospites autem invicem paternos nos-ferimus esse ab initio, siquidem senem interroges congressus Lærten heroem; quem non-amplius aiunt in-urbem 190 venire, sed seorsum in agro dolores pati, vetula cum ancilla, quæ illi cibumque potumque apponit, quoties ipsi defatigatio membra invaserit, reptanti per fertile-solum areæ vitibus-consitæ. Nunc autem veni; jam enim ipsum ajebant apud-suos esse 195 tuum patrem: verum hunc dii fallunt de-via. Nondum enim mortuus-est in terra divinus Ulysses; sed adhuc alicubi vivus detinetur in-lato ponto, insula in circumflua; sævi autem ipsum viri tenent, feri, qui alicubi illum detinent invitum. 200 Sed nunc tibi ego vaticinabor, quemadmodum animo _meo_ immortales injiciunt et quemadmodum perfectum-iri puto, neutiquam vates licet-sim, neque auguriorum clare sciens: nequaquam adhuc diu cara a patria terra aberit, ne si ferrea quidem vincula _eum_ detinerent; 205 excogitabit _nempe,_ quomodo redeat, quia sollertissimus est. Sed age mihi hoc dic, et vere enarrato, num vere ex ipso tantus filius sis Ulysse. Vehementer enim capiteque et oculis pulcris similis-es illi: quippe frequenter ita nos-invisebamus invicem, 210 antequam ille in-Trojam ascendisset; quo utique alii Argivorum principes ierunt cavis in navibus: ex hoc neque Ulyssem ego vidi, nec me ille.

Hanc autem rursus Telemachus prudens allocutus-est: enimvero ego tibi, hospes, valde vere enarrabo. 215 Mater quidem me ait ejus esse, at ego nescio; nondum enim quisquam suum parentem ipse cognovit.[TR1] Utinam sane ego felicis _potius_ alicujus essem filius viri, quem in bonis uis senectus deprehendisset: nunc vero, qui infelicissimus est mortalium hominum, 220 ex hoc me dicunt natum-esse: quoniam tu me hoc interrogas.

Hunc autem rursus allocuta-est dea cæsiis-oculis Minerva: non sane tibi genus dii ignobile in-posterum dederunt, quum te talem peperit Penelope. Sed age mihi hoc dic et vere enarrato: 225 quodnam epulum, quæve turba hæc est? quid vero te opus _tenet?_ convivium, an nuptiæ? quoniam haud symbola hæc sunt. Ita mihi superbientes contumeliose videntur convivari per domum: indignaretur vir _hæc_ turpia multa videns, quicunque cordatus intervenisset.

230 Hanc autem rursus Telemachus prudens contra allocutus-est: hospes: quandoquidem me hæc interrogas ac percontaris: debebat quidem aliquando domus hæc locuples et integra esse, quamdiu adhuc ille vir in-populo _suo_ erat: nunc vero aliter statuerunt dii mala meditantes, 235 qui illum quidem ignarum reddiderunt supra omnes homines. Nam ne ob mortuum quidem sic lugerem, si inter suos socios interfectus-fuisset Trojanorum in populo; aut amicorum in manibus, postquam bellum confecisset: tunc ei tumulum quidem fecissent universi-Achivi, 240 atque etiam suo filio magnam gloriam parasset in-posterum. Nunc vero ipsum inglorie Harpyiæ abripuerunt: periit nulli-visus, nulli-auditus, mihi vero dolores fletusque reliquit; neque amplius illum lugens defleo solum, quoniam mihi alias dii malas curas struxerunt. 245 Quotquot enim insulis dominantur optimates, Dulichioque, Samoque, et nemorosæ Zacyntho, et quotquot per asperam Ithacam imperant, tot matrem meam ambiunt, destruuntque domum. Hæc autem neque abnuit odiosas nuptias, nec finem 250 facere potest: hi vero dilapidant epulantes domum meam; brevi certe me male-perdent et ipsum.