# Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiæ. Pars Prima: Ilias

## Part 1

Book page: https://www.cyberlibrary.org/la/books/homeri-carmina-et-cycli-epici-reliqui-pars-prima-ilias-52692/index.md

HOMERI CARMINA

ET CYCLI EPICI RELIQUIÆ.

PARS PRIMA:

HOMERI ILIAS

PARISIIS,

EDITORE AMBROS. FIRMIN DIDOT,

INSTITUTI REGII FRANCIÆ TYPOGRAPHO. SUMPTIBUS ET TYPIS.

M DCCC XXXVIII.

Transcriber's Note:

For the creation of this e-book the following texts have been used:

"Homeri Carmina et Cycli Epici Reliquiae—Graece et Latine cum Indice Nominum et Rerum" (Parisiis, Editore Ambros. Firmin Didot, 1838) for the extract from the _Præfatio_ and the Latin text of the _Ilias_.

"Le Journal des savants" (Juin 1838, Académie des inscriptions et belles-lettres (France), ed. Jean Cusson, Paris, p. 377-378) for some insight into the Latin version.

"The Iliad of Homer" (translated by Alexander Pope with notes by the Rev. Theodore Alois Buckley, M.A., F.S.A., Project Gutenberg text #6130) for the _Argument_ prefixed to each Book.

All changes applied by the Transcriber to the Latin text are explained in the footnotes.

The Latin translation presented in this work was transcribed from a Greek/Latin edition. It deliberately tries to stay as close as possible to the Greek original, not only to make the Greek text more accessible, but also for other reasons which are best explained by a review in the French magazine "Le Journal des Savants":

"Les poëmes homériques remontant à une si haute antiquité, et ils ont été si différemment interprétés par les anciens Grecs eux-mêmes, que pour donner une idée de ce monument qui nous retrace une nature et des mœurs si opposées à celles de notre civilisation, il était indispensable de s'astreindre, dans la traduction latine, à la fidélité la plus rigoureuse, et à conserver les plus faibles nuances de construction, de peur de dire autre chose, ou du moins de parler autrement que ne le fait Homère, et de défigurer ansi la marche libre et naïve de son langage. On a donc eu raison de conserver l'ancienne manière de traduire Homère mot pour mot, et même d'étendre l'application de ce système jusqu'aux limites imposées par la langue latine. Avant les travaux de Wolf, de Heyne, de Passow, et surtout de Buttmann, le sens de bien des mots, de bien des phrases, n'avait point été constaté; c'est ce que la nouvelle traduction a dû faire en changeant alors en totalité l'ancienne version, et en offrant ainsi le résumé des travaux les plus récents. Bien des fautes de traduction qui s'étaient transmises en quelque sorte _traditionellement,_ un grand nombre d'incorrections, de négligences, restaient dans l'ancienne version latine, œuvre primitive de Raphael Volaterranus et d'André Divus; elles ont disparu dans la nouvelle et sont remplacées par une explication claire et précise. Toutes les fois que pour faciliter l'intelligence de certains passages difficiles on a dû insérer dans la traduction des mots nécessaires qui ne se trouvaient pas dans l'original, on a pris soin de mettre ces mots en caractères italiques. Partout la diction homérique est conservée scrupuleusement, ainsi que la marche des périodes. C'est ce qui manquait principalement aux anciennes traductions; et cependant c'est de la liaison plus ou moins étroite des membres de chaque phrase que résulte l'appréciation de l'ancienneté relative des différentes parties des poésies homériques."

PRÆFATIO.

Inceptum nostrum, quo primi in Gallia Græcos scriptores in unius corporis æquabilitatem redigere aggressi sumus, commendatione et notis præfationum artibus egere non videtur; sed paucis dicendum est, unde ea quam elegimus edendi ratio pendeat. Dudum ægre tuleramus quod tot scriptorum editiones veteribus inquinatæ vitiis vulgo circumferrentur atque adeo sæpius repeterentur, dum exstarent eorumdem scriptorum emendatæ et a summis criticis antiquo nitori restitutæ: annon oportuit illorum ingeniorum, quæ optimi quique nostratium laudibus et imitatione celebrarunt, opera popularibus nostris exhiberi pura, emendata, quantum fieri potest libera a depravatione barbariæ quam transierant? Hoc igitur primum et præcipue curamus, ut non solum ex optimis quæ exstant editionibus scriptorum quisque exprimatur, sed harum etiam multas criticis celeberrimis tradidimus denuo examinandas et emendandas; præterea, ubicumque res videtur postulare, Regiæ Bibliothecæ manuscriptos imus consultum. Altera cura est, ut ad intelligentiam quoque scriptorum in Collectione nostra præstemus quod prosit unicuique: quum enim adnotatio vel præstantissima ex arbitrio denique pendeat commentatoris, cui plana nonnunquam videbuntur quæ aliis obscura, _interpretationes latinas_ e regione græcorum ponere decrevimus, utpote quæ prorsus omnia reddant, non locos selectos illustrent. Has vero, antequam tradantur typothesis, doctissimi viri severo examini subjectas accurate corrigunt; nonnullorum scriptorum plane novæ parantur. Denique multum augeri putavimus editionum nostrarum utilitatem, si boni _rerum nominumque_ _indices_ adderentur; nam vel ii qui scriptorem aliquem sæpe legerunt, nonnunquam haud satis meminere quo in libro ejus quove versu vel capite narretur res qua opus habent. Ceterum e cura unicuique scriptori impensa referetur in præfationibus.

Homeri, ut nunc res sunt, _Wolfiana_ dari debebat recensio, quam ex Gulielmi Dindorfii editione accurate expressimus. Interpretationes latinæ, bono ut nobis videtur consilio, in hoc antiquissimo poeta verbum verbo reddunt, nisi quod sæpe comtas posteriorum more periodos ingerunt, oppositionibus distinentes, causalibus particulis vincientes, quæ apud illum ingenue et libere procedunt. Præterea ipsis inhærent veteris textus græci vitia, et alia quædam ex vertentium incuria nata, plurima denique in iis vocabulis commissa, quæ recentiorum demum criticorum et interpretum sollertia explicuit. In postremis ita versati sumus, ut, quæ dubitatione carere et firmis niti testimoniis viderentur, ea haud cunctanter repræsentaremus; at ubi dubitationis aliquid superesset, sequeremur potius antiquorum interpretationem eam quæ sententiæ aptissima esset. Hoc autem præsertim enisi sumus ut quam proxime posset latina langua Græcorum vestigia legeremus, quo patris poetarum membra et motus omnes, quantum per latinam vestem licebat, conspiciendi præberentur; sed in tali incepto non potuit impediri, quin nonnulla quæ rarissime sibi indulserunt Latini, hæc translatio offerat frequentissime; nonnulla etiam quæ argenteam ætatem egrediuntur, recipi necesse erat: a barbaris tamen verbis et locutionibus sedulo cavimus. Ita, veteribus licet superstructa, hæc interpretatio pro nova esse possit.

[...]

Reliquum est, ut Tu, benevole Lector, operam huic volumini impensam æquo animo boni consulas. Vale nobisque fave.

Parisiis, idibus Octobribus MDCCCXXXVII.

Table of Contents.

I. The Contention of Achilles and Agamemnon. II. The Trial of the Army, and Catalogue of the Forces. III. The Duel of Menelaus and Paris. IV. The Breach of the Truce, and the First Battle. V. The Acts of Diomed. VI. The Episodes of Glaucus and Diomed, and of Hector and Andromache. VII. The Single Combat of Hector and Ajax. VIII. The Second Battle, and the Distress of the Greeks. IX. The Embassy to Achilles. X. The Night-Adventure of Diomed and Ulysses. XI. The Third Battle, and the Acts of Agamemnon. XII. The Battle at the Grecian Wall. XIII. The Fourth Battle Continued, in which Neptune Assists the Greeks: The Acts of Idomeneus. XIV. Juno deceives Jupiter by the Girdle of Venus. XV. The Fifth Battle at the Ships; and the Acts of Ajax. XVI. The Sixth Battle, the Acts and Death of Patroclus. XVII. The Seventh Battle, for the Body of Patroclus.—The Acts of Menelaus. XVIII. The Grief of Achilles, and New Armour Made Him by Vulcan. XIX. The Reconciliation of Achilles and Agamemnon. XX. The Battle of the Gods, and the Acts of Achilles. XXI. The Battle in the River Scamander. XXII. The Death of Hector. XXIII. Funeral Games in Honour of Patroclus. XXIV. The Redemption of the Body of Hector.

Iliadis I.—Pestis. Ira.

ARGUMENT: THE CONTENTION OF ACHILLES AND AGAMEMNON.

In the war of Troy, the Greeks having sacked some of the neighbouring towns, and taken from thence two beautiful captives, Chryseis and Briseis, allotted the first to Agamemnon, and the last to Achilles. Chryses, the father of Chryseis, and priest of Apollo, comes to the Grecian camp to ransom her; with which the action of the poem opens, in the tenth year of the siege. The priest being refused, and insolently dismissed by Agamemnon, entreats for vengeance from his god; who inflicts a pestilence on the Greeks. Achilles calls a council, and encourages Chalcas to declare the cause of it; who attributes it to the refusal of Chryseis. The king, being obliged to send back his captive, enters into a furious contest with Achilles, which Nestor pacifies; however, as he had the absolute command of the army, he seizes on Briseis in revenge. Achilles in discontent withdraws himself and his forces from the rest of the Greeks; and complaining to Thetis, she supplicates Jupiter to render them sensible of the wrong done to her son, by giving victory to the Trojans. Jupiter, granting her suit, incenses Juno: between whom the debate runs high, till they are reconciled by the address of Vulcan.

The time of two-and-twenty days is taken up in this book: nine during the plague, one in the council and quarrel of the princes, and twelve for Jupiter's stay with the Æthiopians, at whose return Thetis prefers her petition. The scene lies in the Grecian camp, then changes to Chrysa, and lastly to Olympus.

TEXT:

1 Iram cane, dea (_Musa_), Pelidæ Achillis, perniciosam, quæ plurimos Achivis dolores fecit, multasque fortes animas Orco demisit heroum, ipsos autem prædam-diripiendam fecit canibus 5 alitibusque omnibus (Jovis perficiebatur consilium), ex quo primum dissederunt litigantes Atridesque, rex virorum, et divinus Achilles.

Quisnam eos deorum contentione commisit ut-pugnarent? Latonæ et Jovis filius. Hic enim regi iratus 10 morbum per exercitum excitavit noxium, peribant autem populi, quoniam Chrysen contumelia-affecerat sacerdotem Atrides. Hic enim venerat celeres ad naves Achivorum, redemturusque filiam, et ferens infinitum pretium-liberationis, infulas habens in manibus longe-jaculantis Apollinis, 15 aureo de sceptro _suspensas;_ et supplex oravit omnes Achivos, Atridas vero imprimis duos, duces populorum:

Atridæque et ceteri bene-ocreati Achivi, vobis quidem dii dent cælestes domos habentes exscindere Priami urbem, feliciterque domum reverti: 20 filiam autem mihi liberate dilectam, et hoc pretium accipite, reveriti Jovis filium longe-jaculantem Apollinem.

Tunc ceteri quidem omnes comprobarunt Achivi, ut-et-revereatur sacerdotem et splendidum accipiat pretium; at non Atridæ Agamemnoni _hoc_ placuit animo, 25 sed contumeliose dimisit, minacemque sermonem injunxit:

Ne te, senex, cavas ego apud naves offendam vel nunc commorantem vel posthac _eo_ reversum; ne forte tibi _tum_ non prosit sceptrum et infula dei. Hanc autem ego non liberabo, antequam ipsam et senectus invadat 30 nostra in domo, in Argis, procul a-patria, telam percurrentem et meum lectum accedentem: verum abi, ne me irrites, salvus ut recedas.

Sic dixit; timuit autem senex, et paruit mandato. Ibat vero tacitus juxta litus multum-strepentis maris; 35 et multa deinde seorsum iens precabatur senex Apollinem regem, quem pulchricoma peperit Latona:

Audi me, splendidum-arcum-gerens, qui Chrysen tueris, Cillamque sanctam, Tenedoque fortiter imperas, Smintheu! si-quando tibi venustum templum exædificavi, 40 vel si quando tibi pingues coxas concremavi taurorum et caprarum, hoc mihi perfice votum; expient Danai meas lacrimas tuis sagittis!

Sic dixit orans; eum autem audivit Phœbus Apollo. Descendit vero ex Olympi verticibus, iratus animo, 45 arcum humeris gestans et undique-tectam pharetram; clangoremque-dederunt sagittæ in humeris irati, ipso se-movente; hic autem ibat nocti similis. Sedebat deinde seorsum a-navibus, et sagittam immisit: terribilis autem clangor factus-est splendidi arcus. 50 Mulos quidem primum invasit et canes veloces: sed postea ipsis (_hominibus_) sagittam mortiferam immittens, feriebat: perpetuo autem rogi cadaverum ardebant frequentes.

Novem-dies quidem per exercitum ibant sagittæ dei: decimo autem ad-concionem vocavit populum Achilles. 55 Huic enim _id_ animo posuit dea candidis-ulnis Juno; curam-gerebat enim Danaorum, quia morientes videbat. Illi vero postquam convocati in-unumque-congregati erant, inter-eos surgens locutus-est pedibus velox Achilles:

Atride, nunc nos iterum-erroribus-_in-mari_-actos puto 60 retro cessuros, si modo mortem effugerimus, siquidem simul bellumque domat et pestis Achivos. Verum age jam aliquem vatem consulamus, vel sacerdotem, vel et conjectorem (etenim somnium quoque ex Jove est), qui dicat ob-quid tantopere iratus-sit Phœbus Apollo; 65 sive is _nos_ ob-vota _non reddita_ incusat, sive ob-hecatomben; si forte agnorum nidorem caprarumque lectarum velit assecutus a-nobis pestem depellere.

Is igitur sic locutus resedit. His autem surrexit Calchas Thestorides, augurum longe optimus, 70 qui noverat et præsentia et futura et præterita, et navibus dux-fuerat Achivorum Ilium usque, suam ob vaticinandi-artem, quam ei dederat Phœbus Apollo; qui ipsis bene-cupiens concionatus-est et dixit:

O Achille, jubes me, Jovi care, eloqui 75 iram Apollinis longe-jaculantis regis. Igitur ego dicam: tu autem paciscere et mihi jura vere _te_ mihi propensum verbis et manibus opem-laturum. Profecto enim suspicor virum iratum-fore qui late omnium Argivorum imperium-habet, et ei obediunt Achivi. 80 Potentior enim rex _est,_ quando irascitur viro inferiori; quamvis enim iram quidem vel eodem-die decoxerit, tamen et postea retinet simultatem, donec perfecerit, in pectoribus suis. Tu vero dic, an me sis-servaturus.

Hunc autem respondens allocutus-est pedibus velox Achilles: 85 confidens valde dic vaticinium quodcunque scis. Non enim, per Apollinem Jovi carum, cui tu, Calcha, vota-faciens Danais vaticinia aperis, non-ullus me vivo et in terra vidente tibi cavas ad naves violentas manus inferet 90 cunctorum Danaorum: ne-_tum_-quidem si Agamemnonem dixeris, qui nunc longe potentissimum Achivorum se-profitetur esse.

Et tunc jam cepit-animum, et dixit vates eximius: neque hic (_Apollo_) ob-vota incusat, neque ob-hecatomben: sed causa sacerdotis, quem contumelia-affecit Agamemno, 95 neque liberavit filiam, et non accepit pretium liberationis. Idcirco dolores dedit longe-jaculans _Apollo,_ et adhuc dabit: neque hic prius a-peste _inferenda_ graves Parcas abstinebit, quam _ille_ patri caro reddat mobilibus-oculis-præditam puellam inemtam, sine-pretio, ducaturque sacra hecatomba 100 in Chrysam: tunc ipsum _ita_ si-placarimus, confidere-possimus.

Is igitur sic locutus consedit. His autem surrexit heros Atrides late-dominans Agamemno, dolore-affectus: ira autem valde præcordia undique-nigra plena-erant, oculique ipsi igni lucenti similes-erant. 105 Calchantem primum mala meditans allocutus-est:

Vates malorum, non unquam mihi gratum dixisti. Semper tibi mala sunt jucunda animo ad-vaticinandum: bonum autem non ullum dixisti verbum neque perfecisti: et nunc inter Danaos vaticinans concionaris, 110 quasi vero hujus _rei_ causa ipsis longe-jaculans _Apollo_ dolores struat, quoniam ego puellæ Chryseidis splendidum pretium non volui accipere; quandoquidem longe malo illam domi habere. Etenim Clytæmnestræ prætuli, ingenuæ (_legitimæ_) uxori; quoniam non ipsâ est inferior, 115 nec corpore, nec statura, nec mente, neque operibus. Verum etiam sic volo reddere, si hoc _est_ melius: malo ego populum salvum esse quam perire. Sed mihi præmium statim præparate, ut ne solus Argivorum sine-præmio sim: quippe _id_ minime decet. 120 Videtis enim hoc omnes, quod mihi præmium abit alio.

Huic autem respondit deinde pedibus-celer divinus Achilles: Atride gloriosissime, avarissime omnium, quonam-modo tibi dabunt præmium magnanimi Achivi? nondum etiam ullibi scimus communia _bona_ reposita multa: 125 sed quæ quidem ex urbibus deprædati sumus, ea divisa-sunt; viros autem non decet iterum-collecta hæc congregare. Sed tu quidem nunc hanc deo permitte: atque _nos_ Achivi tripliciter quadrupliciterque reddemus, si quando Jupiter dederit _nobis_ urbem Trojam bene-mœnitam destruere.

130 Hunc autem respondens allocutus-est rex Agamemno: ne sic, fortis licet sis, deo-similis Achille, falle mente: quoniam non antevertes _me_ neque mihi persuadebis. An vis, ut ipse habeas præmium, verum me sic sedere indigentem, jubesque me hancce reddere? 135 atqui si dabunt præmium magnanimi Achivi, satisfacientes animo _meo,_ ut æquale-pretio sit, _bene est;_ sin autem non dederint, ego tamen ipse auferam vel tuum vel Ajacis, veniens, præmium, vel Ulyssis ducam ablatum; is autem indignabitur, ad-quem venero. 140 Verum enim-vero hæc deliberabimus etiam post. Nunc vergo age navem nigram deducamus in mare divinum, intusque remiges pro-re congregemus, et hecatomben imponamus, ipsamque Chryseidem pulcris-genis conscendere-faciamus: unus autem aliquis dux vir consiliator esto, 145 vel Ajax, vel Idomeneus, vel divinus Ulysses, vel tu, Pelide, omnium stupendissime virorum, ut nobis sagittantem _Apollinem_ places sacris factis.

Hunc autem torve intuitus allocutus-est pedibus-velox Achilles: heu! impudentia indute, lucri-studiose, 150 quomodo aliquis tibi promtus dictis obsequatur Achivorum, vel _hanc_ viam ut-ineat, vel cum-viris fortiter pugnet? non enim ego Trojanorum gratia veni hastatorum huc pugnaturus, quum nullius in-me noxii sint. Non enim unquam meas boves abegerunt, neque equos, 155 neque unquam in Phtia glebosa, virorum-alumna, segetem populati-sunt: quoniam valde multi inter_jacent_ montesque umbrosi, mareque resonans: sed te, o valde impudens, una secuti-sumus, ut tu gauderes, ultionem expetentes Menelao tibique, o-canina-fronte, 160 a Trojanis, quæ _beneficia_ neque moraris neque curas: quin etiam mihi præmium ipse te-ablaturum minaris, super quo multum laboravi, dederuntque[TR1] mihi Achivorum. Non equidem tibi unquam æquale habeo præmium, quando Achivi Trojanorum exciderint bene-habitatam urbem: 165 verum majorem quidem _partem_ impetuosi belli manus meæ persequuntur; at si quando divisio venerit, tibi præmium multo majus, ego vero modicumque gratumque abibo habens ad naves, postquam defessus-ero pugnando. Nunc autem redibo in-Phthiam, quoniam multo melius est 170 domum ire cum navibus recurvis; neque te puto hîc, inhonoratus quum-sim, opes et divitias collecturum.

Huic autem respondit inde rex virorum Agamemno: fuge sane, si tibi animus incitatur; neque te equidem rogo causa mea manere: apud me _sunt_ et alii, 175 qui me honorabunt, præcipue vero providus Jupiter. Invisissimus vero mihi es Jovis-alumnorum regum: semper enim tibi contentioque grata bellaque pugnæque. Si valde fortis es, deus (opinor) tibi hoc dedit. Domum reversus cum navibusque tuis et tuis sociis, 180 Myrmidonibus impera, te vero ego non moror, neque curo succensentem: minabor autem tibi sic: quoniam a-me aufert Chryseidem Phœbus Apollo, hanc quidem ego cum navique mea et meis sociis mittam, ego autem abducam Briseidem pulcris-genis, 185 ipse profectus ad-tentorium, tuum præmium: ut bene intelligas quanto potentior sim te, timeat vero et alius æqualem _se_ mihi dicere et comparari coram.

Sic dixit: Pelidæ autem dolor ortus-est, et ipsi cor in pectoribus masculis bifariam deliberavit, 190 utrum ipsemet, ense acuto stricto a femore, hos quidem dimoveret, at Atriden interficeret: an iram sedaret cohiberetque furorem. Dum ille hæc agitabat in mente et in animo, trahebatque e vagina magnum ensem, venit Pallas 195 cœlitus: demiserat enim dea candidis-ulnis Juno, ambos simul _ex_-animo amansque curansque. Stetit autem a-tergo, flavaque coma prehendit Peliden, soli apparens; aliorum vero nemo videbat. Expavit autem Achilles et retro conversus-est; statim agnovit 200 Palladem Minervam; terribiles autem ei oculi (_deæ_) visi-sunt. Et ipsam compellans verba alata locutus-est:

Cur autem, ægidem-tenentis Jovis filia, _huc_ venisti? an ut injuriam videas Agamemnonis Atridæ? sed tibi edico, quod et perfectum-iri puto: 205 sua superbia brevi tandem animum perdet.

Hunc autem rursus allocuta-est dea cæsiis-oculis Minerva: veni ego sedatura tuam iram, si forte parueris, cœlitus; demisit autem me dea candidis-ulnis Juno, ambos simul _ex_-animo amansque curansque. 210 Sed age, cessa a-contentione, neque ensem educ manu: verum verbis quidem conviciator, utcumque fuerit. Sic enim edico, quod et perfectum erit: aliquando tibi ter totidem aderunt splendida dona injuriæ causa hujus: tu autem cohibe-te, obtemperaque nobis.

215 Hanc autem respondens allocutus-est pedibus velox Achilles: oportet quidem vestrum, dea, verbum observare, quantumvis _sim_ animo iratus: sic enim melius. Quisquis diis obtemperaverit, valde exaudiunt et ipsum.

Dixit, et argenteo manubrio admovit manum gravem, 220 retroque in vaginam condidit magnum ensem nec fuit-inobediens sermoni Minervæ; hæc autem ad-Olympum abiit, in domos ægidem-tenentis Jovis ad deos alios.

Pelides autem iterum asperis verbis Atriden allocutus-est, et nondum cessabat ab-ira:

225 Vinolente, canis oculos habens, cor vero cervi; neque unquam in bellum una-cum populo armari, neque ad-insidias ire cum primoribus Achivorum ausus-es animo: hoc vero tibi mors videtur esse. Certe multo melius est per exercitum latum Achivorum 230 dona auferre _ejus,_ quicunque tibi contradixerit. Populi-vorator rex, quoniam hominibus-nihili imperas: aliter enim, Atrida, nunc postremo contumeliam-fecisses. Verum tibi edico et super _hoc_ magnum juramentum jurabo: næ per hoc sceptrum, quod quidem nunquam folia et ramos 235 producet, postquam semel truncum in montibus reliquit, neque repullulabit: circum enim ei ferrum delibravit foliaque et corticem; nunc autem ipsum filii Achivorum in manibus portant judices, qui leges per Jovem tuentur; hoc autem tibi magnum erit juramentum: 240 certe aliquando Achillis desiderium incedet filios Achivorum universos: his autem non poteris, dolens licet, prodesse, quando multi ab Hectore viros-cædente morientes cadent: tu autem intus animum lacerabis, iratus, quod fortissimum Achivorum non honoraris.