De Plantis Esculentis Insularum Oceani Australis Commentatio Botanica
Part 3
Calyx communis triphyllus, foliolis ouato subrotundis paruis.
9. FICUS INDICA? Linn.
F. foliis lanceolatis, integerrimis petiolatis, pedunculis aggregatis, ramis radicantibus. _M. S. V._ p. 922. n. 7.
Arbor in Tanna, nouarum Hebridum insula, umbrosa, excelsa propter fructas parvulos et insipidos tolebatur. Hi ex eodem puncto sen cicatricula caudicis plures aggregati proueniebant, ita vt totus truncus iisdem consitus esset. Descriptionem huius speciei ex meis Schedis deperdidi; an cum Ficu indica Linnaei merito conjungenda sit, etiamnum dubito. Eiusdem forte speciei est Ficus in Tongatabu sponte nascens, cuius fructibus Cerasi minoris magnitudine incolae vescebantur, et iisdem nomen _Matte_ imponebant, quod in o-Taheiti diuersae prorsus speciei, nempe F. _tinctoriae_ proprium. Cook. it. nouiss. Vol. 1. pag. 332.
10. PANDANUS ODORATISSIMA. Linn. _M. S. V._ p. 878.
Athrodactylis spinosa _Forst. Charact. gen._ 75.
Radix. Caudices plures descendentes, divergentes, altitudine semiorgyali supra terram elevati, simplices, teretes, glabri brachii crassitie, apice, vbi terram intrant, fibris aliquot praediti.
{39} Truncus arboreus bi seu triorgyalis, crassitie femoris, teres laeuis, annulis eleuatis approximatis notatus, erectus, interdum ramosus, cortice tenui cinereo, ligno spongioso. Rami subdichotomi, erecto patentes, saepe diuaricati, teretes, e casu foliorum annulati, apice foliosi.
Folia terminalia confertissima tristicha vel tetrasticha, sessilia, ensata, longissima, acuta, extus carinata, aculeis antrorsum versis confertis in margine et carina vndique spinosa, venis transuersis rectis carinae perpendicularibus notata, glauca, tripedalia, basi binos pollices lata.
Pedunculus terminalis, nutans, teres, glaber, bipedalis, Thyrso decomposito, candido, pedunculis partialibus palmaribus, teretibus varie ramosis glabris, pedicellis pollicaribus, teretibus, erectopatentibus, staminibus consitis.
♂. Flores masculi. Bracteae alternae, lanceolatae, tenerae, erectae, margine serratospinosae, candidae, sesquipedales, florum thyrsos colligentes, loco spathae.
CAL. nulla. COR. nulla.
STAM. _Filamenta_ plurima (duodecim ad triginta) pedicellis sparsim insidentia brevissima. Antherae oblongae, acutiusculae, erectae, filamentis multo longiores.
♀ Flores feminei in diversa arbore. Folia terminalia quatuor ensata, dorso et margine serrato spinosa, pedalia, conniventia, spatharum vices agunt.
{40}
CAL. _Spadix_ terminalis subglobosus fructificationibus numerosis tectus, viridis, spathis non inclusus. Perianthium nullum.
COR. nulla.
PIST. _Germina_ numerosa, cuneiformia, apice convexa, interdum tuberculata, receptaculo conico sive globoso insidentia.
_Styli?_ rudimenta aliquot brevissima, in apice cuiusvis germinis vel e centro prodeuntia vel etiam in quolibet tuberculo germinis, solitarie dispersa.
PER. Fructis subglobosus, maximus compositus. _Drupae_ numerosae, cuneate, apice convexae, lateribus angulosae; farinaceae, monospermae.
SEM. Solitarium, ovale, laeve, magnitudine nuclei olivae, in centro cuiusvis drupae.
Varietates: α) fructibus tuberculatis discretis. _Hort. Mal_ p. jj. t. 6. β) fructibus convexis apice discretis, H. M. p. jj. t. 7. γ) fructibus convexis, trisulcis connatis. H. M. p. jj. t. 5. δ) fructibus convexis spinosis umbilicatis congestis. H. M. p. jj. t. 8.
Arbor littorea, sabulosa amans, sponte crescit in oris maritimis insularum fere omnium intra tropicos, etiam demersarum; fructu et foliis Bromeliae quodammodo similitudinem prae se fert; caudice singulari, apice tantum frondoso, palmis affinitate jungitur eodem ac forte maiori jure quam Stratiotes et Vallisneria. Flores masculi pollent odore fragrantissimo, {41} sed dantur etiam varietates inodorae. Arabes et Zeylonenses propter hunc odorem Pandanos masculas colunt; Indorum mulieres, praesertim insulas orientales in habitantium capillos polline antherarum odoratissimo conspergunt; folia floralia autem et thyrsi racemulos in cistis inter vestes reponunt. Ternatenses eosdem flores nondum apertos cum carne et piscibus oleris loco coquunt. Bandanenses folia vulneribus imponunt, in australis autem oceani insulis storeae inde fiunt. Fructus in India ab Elephantibus vorantur; in o-Taheiti et circumjacentibus insulis a pueris exsugillari solent; si Artocarpus defecerit, etiam adulti iisdem vescuntur. Sunt colore extrorsum toti aurantii, intus flavi, odorem gratissimum et aromaticum fragorum vel Bromeliae Ananae spargunt, substantiam pulposo-farinaceam, saporis primum dulcescentis deinde adstringentis austeri: vires stypticas iis inesse docuit Rheede in Hort Malab. Fructus taheitensibus _e-Vara_; flores masculi _Hinanno_.
11. MORINDA CITRIFOLIA Linn.
M arborea, pedunculis solitariis. _M. S. V._ p. 217.
Inter fructus edules insularum australis oceani succedanei locum occupant huius arbusculae baccae, quae Taheitensibus _Nono_ vocantur, et pro cibo vsurpantur deficiente artocarpi annona. Ex Cookii novissimo itinere cognovimus hosce fructus, qui crudi viridi-flavescentes, aquosi et insulsi sunt, coctos, sive in fornace subterranea assatos, saporem gratum acquirere. Haec Morindae species in hisce regionibus spontanea est, cum passim et quidem in desertis etiam insulis reperiatur. Baccarum vires anodynas laudat Rumphius in Herb. amb. jjj p. 159.
{42}
12. SOLANUM AVICULARE. F.
S. caule inermi fruticoso, foliis sinuato-pinnatifidis; corymbis terminalibus. F.
Huius baccae fulvae, pruni majoris magnitudine, acidae, parum dulcescentes subnauseosae, ab incolis Novae Zeelandiae avide vorantur, aviculis etiam gratissimae neque nostratibus omnino rejiciendae. Habitat sponte in Novae Zeelandiae dumetis ruderatisque.
Caulis fruticosus, erectis inermis ramosus, semiorgyalis. Rami herbacei, laeves, subteretes, crassitie fere digiti, breves.
Folia alterna, petiolata, sinuato-pinnatifida, inferius acuminata, pedalia, laciniis lanceolatis oppositis, trium parium cum impari, laevibus integris, saturate viridibus, palmaribus. Petioli semiteretes, laeves, patentes, sparsi.
Corymbi terminales duo sive tres, pauci-flori. Pedunculus vniversalis teretiusculus erectus, palmaris; partiales sex seu septem, sparsi uniflori, teretes, laeves, patentes, elevatione proportionali, pedunculo universali quasi per articulationem impositi. Flores violacei, pollicares, staminibus flavis.
CAL. _Perianthium_ turbinatum quinquefidum, laciniis brevibus acutis.
COR. monopetala plicato-rotata, tubo brevissimo, laciniis quinque margine plica auctis.
STAM. _Filamenta_ quinque corolla breviora. _Antherae_ in tubum conniventes.
PIST. _Germen_ oblongum. _Stylus_ longitudine staminum. _Stigma_ breve bilabiatum.
{43}
PER. _Bacca_ ovalis, aurea, bilocularis.
SEM. plurima nidulantia.
13. ACHRAS DISSECTA F.
A. floribus confertis, corollis octodecimfidis: foliis obovatis emarginato-retusis. F. A. dissecta. _M. S. V._ p. 342, _Linn. Suppl._ pl. p. 210. Manyl-kara. _Rheed. Hort. Mal._ part jjj. p. 53. t. 25.
Advena in hortis Malabaroram colitur nomine _Manylkara_, sive Karae manilensis, cum ex insulis philippinis allatam adseverent. Fructus huius arboris est pomum, forma et magnitudine olivae, oblongum, viridinitens, viscido et lacteo succo refertum, maturius purpureum, intus rufum, succulentum, carne acido-dulci, semen unum alterumve continens (reliquis loculamentis abortientibus), nucleo albo amariusculo. Hi fructus ibidem inter bellaria comeduntur. Folia cum curcumae radice et zinziberis foliis cocta et contusa ad cataplasma contra tumores adhibentur, Brachmanis _Manil-gale_ (sed in tabula aenea nomen adscriptum Vanvalli), Lusitanis _Fruita Manilha_, Belgis _Loe- bessen_ sive _chineesche pruynen_ vocantur; quod etiam apud Sinas crescant. Arborem proceram, caudice crasso, ramis longe lateque comatam dixit Rheede. Mihi semel visa est in Tongatabu insula, mense Septembri florens; fructus autem tunc temporis nullos perficiebat. E specimine sicco, quod pater optimus nobilissimo D. Baeck, Regis Sueciae Archiatro cum plurimis aliis dono miserat, Linnaeus, filius, descriptionem, quamvis imperfectam collegit, {44} simul et nomen rescivit, quod huic plantae imposueram; inventorem invide sedulo reticuit.
Caulis arboreus, erectus, cortice cinereo-rufescente, tuberculato tectus. Rami lignosi, horizontali-adscendentes, teretes, tuberculati, cubitales (in nostro specimine). Ramuli erecto-adscendentes, secundi, teretes, tuberculati, apice foliosi, spithamei,
Folia sparsa, conferta, petiolata, oblongo-obovata, apice subemarginata, integerrima, erecto-patentia, glabra, coriacea, supra dilucide viridia, subtus pallidiora, bipollicaria. Petioli teretes, tenues, erecto-patentes laeves, fere pollicares.
Pedunculi uniflori conferti, vndique e ramulis inter folia prodeuntes, filiformes, patentes, saepe horizontaliter- dependentes, numerosi, longitudine petiolorum. Flores albidi diametro semipollicari.
CAL. _Perianthium_ hexaphyllum, patens; foliolis ovatis obtusis, tribus exterioribus viridibus, interioribus tenerioribus albis.
COR. monopetala, octodecimfida. Laciniae sex majores lineares erectae, lateribus involutae, calyce longiores, stamina ante eruptionem foventes; duodecim dimidio minores, per paria inter majores positae, lineares, acuminatae, extrorsum revolutae. _Nectaria_ e foliolis sex ovatis acuminatis inter lacinias majores corollae ad basin minorum positis, erectis.
STAM. _Filamenta_ sex, subulata, erecta, ante apicem parum inflexa, longitudine calycis. _Antherae_ incumbentes, lineares, acutae, basi bipartitae.
PIST. _Germen_ superum, exiguum, multiloculare. _Stylus_ corolla longior, filiformis, parum curvatus. _Stigma_ capitatum.
{45}
PER., SEM. non vidi, sed baccam sive pomum e germine fieri ut in congeneribus, ex descriptione Rheedii constat.
Partes herbaceae huius arboris omnes lactescunt. Inter spontaneas harum insularum retuli, inscius, an fructus ab incolis pro cibo usurpentur.
14. CRATAEVA RELIGIOSA. F.
C. inermis, foliolis aequalibus F.
Reperitur ad Coemeteria insularum o-Taheiti et Societatis, culta et deorum numini sacra. Fructus profert minus sapidos, edules tamen, quales Crataeva Tapia Linnaei, teste Rheedio; huic speciei etiam nimis affinis est; an cum eadem vltro conjungenda sit, dijudicent qui Tapiam observarunt. Nostra apud taheitenses _e-Pura-au_, sive _Purataruru_ vocatur.
Truncus arboreus, mediocris altitudinis, erectus, ramosus. Rami patentes, teretes, adscendentes, lignosi, cortice oliuaceo, punctis elevatis albidis asperso.
Folia sparsa, petiolata, ternata: foliola ovato-lanceolata, acuta, acuminata, integerrima, glabra, tenera nervis venisque plurimis reticulata, spithamea; lateralia parum minora margine antico angustiore (sed non breviore) horizontaliter patentia. Petioli communes sparsi, patentes semiteretes, laeves, palmares; partiales brevissimi.
Cyma terminalis subcorymbosa, semipalmaris; interdum flores solitarii ex axillis foliorum summorum. Pedunculi vniflori teretes, laeves, laxi, palmares, patentes, basi crassiusculi: Flores sesquiunciales, exalbido virentes, staminibus rubicundis.
{46}
CAL. _Perianthium_ margine inflexo receptaculum basi umbilicans, quadrifidum, laciniis lineari-oblongis, acutis, longitudinaliter rugosis.
COR. _Petala_ quatuor (demto colore folia perfecte mentiuntur) erecta, ovato lanceolata, integerrima rachi dorsali venisque reticulata, laxa, tenera, candida, bipollicaria; unguibus calyce vix brevioribus, virentibus intus canaliculatis, extus convexis.
STAM. _Filamenta_ sedecim, filiformia receptaculo inserta (nec gynandra) erecto patentia, petalis paullo longiora. _Antherae_ oblongae, versatiles, inclinatae, e flavo rubicundae.
PER. _Germen_ oblongum, pedicello longitudine staminum filiformi elevatum. _Stylus_ nullus. _Stigma_ sessile, plenum, obtusum.
PER. Bacca? oblonga, bivalvis? unilocularis, pedicello ad palmarem longitudinem elongato insidens.
SEM. oblongo-ovata, parieti valvularum affixa. ----
15. CORIARIA SARMENTOSA. F.
C. procumbens diffusa, foliis cordato-ovatis acuminatis integerrimis quinquenerviis, subpetiolatis: racemis axillaribus elongatis nutantibus. F.
Habitat sponte in fruticetis et dumetis Novae Zeelandiae. Barbari huius regionis incolae, inprimis ii, qui portum obscurum (Dusky bay) accolunt, baccatos fructus huius fruticis colligunt, et iisdem vescuntur.
{47} Caulis fruticosus, vix arborescens, diffusus ramosissimus, sarmentis elongatis decumbentibus, tetragonis, laevibus, virescentibus, foliatis.
Folia opposita subcordato-ovata, subpetiolata, inferiora subsessilia, omnia integra acuminata acuta, horizontalia, laevia, quinque-nervia, palmaria. Petioli teretiusculi brevissimi.
Pedunculi axillares foliorum superiorum, solitarii, reclinati, spithamei; racemus simplicissimus longus cylindraceus nutans, pedicellis unifloris sparsis, teretibus, filiformibus, laevibus, erectis, semipollicaribus, bracteatis.
Bracteae brevissimae minimae ad basin pedicellorum extrorsum positae solitariae. Flores minuti virides, hermaphroditi.
CAL. _Perianthium_ inferum, persistens breve, quinquepartitum, foliolis subrotundis concavis adpressis.
COR. _Petala_ quinque viridia, ovata, patentia, calycem longitudine aequantia.
STAM. _Filamenta_ decem capillaria corolla longiora. _Antherae_ ovato-erectae, longitudine calycis.
PIST. _Germina_ quinque depresso-coalita. _Styli_ quinque filiformes acuti, patentes reflexi decidui, longitudine staminum. _Stigmata_ simplicia.
PER. Bacca globoso-depressa, quinquepartita atro-purpurea, e petalis carnosis, conniventibus, semina tegentibus.
SEM. quinque reniformia, striata, glabra.
{48} Nobis haecce species semper floribus hermaphroditis visa est, nusquam vero masculi aut feminei seorsim reperiebantur.
II. NUCES.
16. COCOS NUCIFERA Linn.
C. inermis, frondibus pinnatis: foliolis replicatis ensiformibus. _M. S. V._ p. 985. n 1.
Insulae oceani australis quae intra tropicos sitae sunt, fere omnes hanc utilissimam palmam ferunt, humiles etiam illae, quae vix superficiem sali supereminent et lithophytorum aedificiis superfructae sunt, ut plurimum harum arborum altissimarum coma condecorantur. Spontaneis igitur harum regionum vegetabilibus easdem adnumerare non dubitamus, licet etiam cultae ibidem dentur varietates, quas ut exempla in novis hebridibus docent, hominum cura nobilitavit, et praesertim ad rem cibariam meliores reddidit. Hasce varietates, notis exterioribus tamen minus ab invicem dignoscendas, disertis verbis enarravit Clarissimus Rumphius, qui simul de usu harum arborum multifario fusius disseruit. Heic loci meminisle sat erit, nucibus Cocos triplex inesse alimentum, nempe junioribus lympham saccharatam, maturo fructu in materiam spongiosam cotyledonis novi surculi coagulabilem; in adultioribus autem nucleum candidissimum dulcissimum fragrantem, amygdalos longe praecellentem, primum mollem gelatinosum lacteum, deinde perfecta maturitate duriusculum, oleosum, ultimo deinceps loco ipsum huius nuclei {49} oleum, blandum, purum, dulce, variis ferculis admiscendum, nec non ad usus medicos cunctos idoneum, ubi oleum amygdalorum adhiberi solet. Incolae praeprimis insulae Taheiti et adjacentium insularum Societatis hocce oleum imbutum odoribus variis, quorum pretiosissimus, et fragrantissimus e ligno Santali extrahitur, pro unguento caesariei sive etiam totius corporis usurpant, eodemque omnia membra crebro perfricare solent. Ipsum nucis putamen, durissimum in adulta, in juniore tamen ante nuclei formationem molle, instar caulium brassicae edule est. Omnium porro palmarum cor sive caput ut vocant, ad trunci summitatem, pedes binos vel tres longum, rudimenta frondium et fructificationum anni insequentis laminis tenuissimis convolutis fovens, itaque pro gemma vere habendum, optimum alimentum praebet, nuci coryli avellanae et pedunculo brassicae cauliflorae palmam eripiens; sed hoc sine arboris destructione obtineri non potest. De vino palmarum quod colligitur e spadicis nedum erupti vulnere, cum id hominibus austrasiae haud innotuerit, ut et de multiplici materiei, frondium, foliolorum, fibrarum, nucumque ad rem familiarem et mechanicam usu quaecunque disseri possent, utpore citra nostrum propositum praetermittenda sunt. Taheitensibus _Ari_, nuces juniores _Nia_.
17. CORYPHA VMBRACVLIFERA _Linn._
C. frondibus pinnato-palmatis, plicatis filoque interjectis, stipitibus ciliato-spinosis. _M. S. V._ p. 984.
Huius folium semel vidi in Waitahu, sive Christinae insula archipelagi marchionis mendozae; palmam ipsam deinde, sed minus frequentem in Tongatabu, {50} amicorum insula reperit Cookius (vide Itin. noviss. Vol. 1. p. 332.) incolis _Biu_ dictam, qui nuces eius globosas parvulas inter edulis habent.
18. INOCARPVS EDVLIS. F. _M. S. V._ p. 408.
Taheitenses huius arboris fructum _Rattá_ vocant, ipsam arborem _Hi_ appellant, quod a voce _If_ apud Papuanos in Nova Guinea usitata non admodum differt; nuces _E-ifi_, quas Cookius in novissimo itinere Tom. 1. p. 393. commemorat, ad Inocarpum quoque procul dubio referri debent. Earum nucleus reniformis, compressus, pollicaris circiter diametri, assatus et decorticatus ab insularum Societatis, Amicorum, marchionis, novarum Hebridum, novae Guineae et moluccarum incolis comeditur. Nostrates hanc nucem castanearum loco habebant; sapor tamen minus gratus est, licet dulcescens; substantia durior, minus farinosa, ventriculo debiliori non conducit. Vires plantae et praesertim corticis adstringentes, alvum obstipant, et dysenteriam sistunt; quare etiam ad hunc scopum in nosocomio amboinensi decoctum aquosum corticis crebro adhibetur, teste Rumphio; licet hoc medicamine aegrorum vita periclitari potius quam sanitas restaurari videatur. Papuani succo expresso glutinoso, resinoso telorum apices obliniunt, hoc autem gluten exsiccatione nigrum colorem induit. Forte et resinosum illud, quo sagittas Mallicollensium obductas vidimus et quod illorum astutia pro veneno nobis venditabat, ex Inocarpi succo pariter praeparatum erat. Nomen arboris apud Mallicollenses _Nias_ audit, apud insulae Tannae indigenas _Emmer_. Inocarpum arboribus cultis in hisce regionibus vix adnumerarem, etsi in societatis insulis forte colitur.
{51} Arbor excelsa, crassitie corporis humani, cortice fusco rimoso. Rami liguosi tereres, patentes, varie divisi, fusci, rimosi.
Folia alterna subdisticha, petiolata, ovato-oblonga, vix cordata, obtusa, retusaque, rarius acuta, integerrima laevia, patentia, venis plurimis reticulata, spithamea, (juniorum arboram pedalia). Petioli teretiusculi patentes, laeves, transversim striati, semipollicares.
Pedunculi universales axillares, subsolitarii, teretes, patentes pube nigra tecti, palmares. Racemus filiformis simplicissimus. Pedicelli brevissimi, sparsi, conferti. Flores obscure albidi, vix semunciales. NB. Racemus in Linn. Suppl. pl. p. 239. perperam Spica vocatur.
CAL. _Perianthium_ monophyllum bifidum, laciniis subaequalibus, rotundatis, pube nigra vestitis.
COR. monopetala tubulosa. _Tubus_ cylindricus longitudine calycis. _Limbus_ quinque vel sexpartitus calyce longior, laciniis linearibus undulatis patentireflexis.
STAM. _Filamenta_ decem vel duodecim brevissima, tubo duplici serie inserta, ordine superiore in ipsa fauce, cum inferiore alternante. _Antherae_ parvae, ovatae, erectae.
PIST. _Germen_ oblongum villosum. _Stylus_ nullus. _Stigma?_ punctum exiguum excavatum.
PER. _Drupa_ magna, reniformis vel ovata, compressa viridis, monosperma, pulpa carnosa tenui.
{52}
SEM. _Nux_ solitaria, ovata, constans e fibris lignosis, crassioribus intertextis: nucleo ovali, compresso, albo.
OBS. Pili in germine, an stylorum vices agunt?
19. TERMINALIA CATAPPA. Linn.
T. Foliis obovatis, subtus tomentosis. _M. S. V._ p. 910.
In hortis insulae Tannae semel hanc arborem vidimus, mense Augusto sive sub finem brumae foliis orbam, fructu maturo in ramulis haerente. Arbor erat vasta, et excelsa. Drupa tripollicaris, ovata, sulcata, nucleo oblongo, avellanae nucis sapore, quare etiam in Banda et Batavia inter obsonia cum aliis fructibus mensae apponitur, ab Europaeis enim pluris existimatur, quam ab indigenis, quippe qui vilipendunt quicquid ventrem non adeo implet. Apti sunt hi nuclei, qui amygdalorum loco adhibeantur, sed oleo tam copioso non pollent. Plantari solent huius generis arbores circa aedes in areis amplis, ubi sedilia eollocantur, propter densam lateque extensam quam praebent umbram. Materies exstruendis navigiis idonea, levis enim est et in aqua marina per multos annos perdurat. Cortex et folia nigrum pigmentum praebent, quo dentes Indorum insiciuntur, nec non atramentum Indicum inde componitur. Hanc arborem ter singulis annis maturos fructus perferre auctor est Rheede.
20. TERMINALIA GLABRATA F.
T. foliis obovatis, utriusque glabris. F.
Differt a Terminalia Catappa, foliis in pagina inferiore pube destitutis, duplo minoribus, nuce triplo {53} minori glabra, ovali, minime sulcata, neque marginata, sed apice acuto, compresso et membranaceo quasi appendiculata: differentias essentiales curatior instituta comparatio forte suppeditaret; sed T. Catappam, ut supra monui, nonnisi foliorum et florescentiae ornatu spoliatam vidimus.
Haec nostra species autem colitur ad tuguria et coemeteria insularum societatis; in amicorum insulis mihi sponte provenire videbatur. Taheitensium lingua vocatur _Auwiri_, sive etiam _e-Tara-iri_ et _e-Tara-heiriri_, diisque sacra habetur. Materies pro exstruendis cymbis, tympanis, scamnisque usurpatur. Nuclei edules sunt et instar amygdalarum gratum saporem habent. Arbor excelsa, ramosa, diffusa, ramis suboppositis, teretibus, patentibus, laeviusculis, cortice cinereo rimoso.
Folia terminalia, conferta, petiolata, ovata, obovataque, obtusiuscula, integerrima, patentia, glabra, laevia, spithamea; petioli teretes, patentes, villo brevi rufescente vestiti, vix unciales.
Pedunculi axillares foliorum summorum, simplices, teretes, filiformes, erecti, apice deflexi, glabri, spithamei. Racemus simplicissimus, floribus sparsis albidis: masculis in parte suprema pedicellatis; hermaphroditis in parte infima simillimis sed revera sessilibus, cum ipsum germen inferum vices pedicelli agat, reliquas partes fructificationis elevantis.
♂. Flores Masculi.
CAL. _Perianthium_ campanulatum, quinquefidum laciniis ovatis, acutis, aequalibus, erectis.
COR. nulla.
{54}
_Nectarium_ urceolatum in fundo calycis, constans corpusculis quinque minutis brevibus, duriusculis, pilis crebris longioribus vestitis, calyce dimidio brevioribus.
STAM. _Filamenta_ decem subulata, erecto patentia, fundo calycis inserta, horam quinque exteriora longitudine calycis, interiora minora. _Antherae_ ovatae, didymae, erectae.
☿. Flores Hermaphroditi numerosi usque ad dimidium racemum.
CAL. omnino ut in flore masculo. COR. omnino ut in flore masculo. Nect.omnino ut in flore masculo. STAM.omnino ut in flore masculo.
PIST. _Germen_ inferum, sessile, ovato-oblongum, basi incrassatum. _Stylus_ superus, e fundo calycis, villo nectarii cinctus, filiformis, erectus, longitudine staminum. _Stigma_ simplex.
PER. _Drupa_ ovalis, sessilis, acuminata, apice marcescente, compressa, viridis, monosperma.
SEM. Nux ossea, ovalis, nucleo solitario, oblongo, albo.
21. MABA MAIOR. F.
M. --------
Huius fructus cum illo Mabae ellipticae nostrae in omnibus convenit, praeterquam quod triplo major sit, bipollicaris scilicet, in loculamentis fovens nucleos triquetros, tenaces et insipidos, tamen inter edulia ab incolis usurpatos. Incolae insularum Tongatabu, {55} Namoka, E-uwa, Hapa-i, et ceterarum quae ad archipelagum amicorum pertinent, hanc arborem teste Cookio in noviss. itin. tom. I. p. 393. circa tuguria plantare solent. Nobis non nisi drupa ab incolis iisdem venum asportata innotuit, cui nomen _Maba_ imposuerant.
22. STERCVLIA BALANGHAS. Linn.
S. foliis ovatis integerrimis petiolatis, floribus paniculatis _M. S. V._ p. 866. n. 1.